{"id":204963,"date":"2026-01-14T19:45:06","date_gmt":"2026-01-14T19:45:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/204963\/"},"modified":"2026-01-14T19:45:06","modified_gmt":"2026-01-14T19:45:06","slug":"nie-tylko-grenlandia-i-wenezuela-majstersztyk-donalda-trumpa-w-przyczolku-putina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/204963\/","title":{"rendered":"Nie tylko Grenlandia i Wenezuela. Majstersztyk Donalda Trumpa w przycz\u00f3\u0142ku Putina"},"content":{"rendered":"

Prezydent Donald Trump, prezydent Azerbejd\u017canu Ilham Alijew i premier Armenii Nikol Paszynian podpisali 8 sierpnia ub.r. w Bia\u0142ym Domu umowy pokojowe i gospodarcze<\/a>. P\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej, we wtorek 13 stycznia br. sekretarz stanu USA Marco Rubio i minister spraw zagranicznych Armenii Ararat Mirzojan ujawnili ramy wdro\u017ceniowe dla Trump Route for International Peace and Prosperity [TRIPP]<\/a>.<\/p>\n

Ten obszerny, ale znacz\u0105cy dokument przek\u0142ada sierpniowe zobowi\u0105zania Bia\u0142ego Domu dotycz\u0105ce pokoju na co\u015b znacznie bardziej namacalnego: kolej, drogi, \u017ar\u00f3d\u0142a dochod\u00f3w i wspieran\u0105 przez USA arteri\u0119 tranzytow\u0105 przecinaj\u0105c\u0105 terytorium Armenii. A to ju\u017c Moskw\u0119 niepokoi najbardziej.<\/p>\n

Ramy te wprowadzaj\u0105 w \u017cycie wsp\u00f3ln\u0105 deklaracj\u0119 Armenii, Azerbejd\u017canu i Stan\u00f3w Zjednoczonych z 8 sierpnia 2025 r., okre\u015blaj\u0105c\u0105, w jaki spos\u00f3b nieograniczony, multimodalny tranzyt [oznaczaj\u0105cy przew\u00f3z os\u00f3b lub towar\u00f3w, przy u\u017cyciu co najmniej dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w transportu] po\u0142\u0105czy\u0142by Azerbejd\u017can z jego eksklaw\u0105 Nachiczewan, przy pe\u0142nym zachowaniu suwerenno\u015bci, jurysdykcji i kontroli granicznej Armenii.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n

\n

W praktyce TRIPP w\u0142\u0105czy\u0142by Armeni\u0119 do transkaspijskiego „\u015brodkowego korytarza”, \u0142\u0105cz\u0105cego Azj\u0119 \u015arodkow\u0105 i region Morza Kaspijskiego z Europ\u0105 \u2014 i to z udzia\u0142em ameryka\u0144skiego kapita\u0142u, nadzoru i interes\u00f3w handlowych.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Podstaw\u0119 projektu stanowi kontrolowana przez Stany Zjednoczone sp\u00f3\u0142ka deweloperska, arme\u0144ski organ regulacyjny oraz wyra\u017ane gwarancje integralno\u015bci terytorialnej.<\/p>\n

Ta struktura ma znaczenie. Dla Waszyngtonu TRIPP rozszerza szlaki handlowe i \u0142a\u0144cuchy dostaw.<\/p>\n

Stolice europejskie obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce zostan\u0105 pomini\u0119te w ka\u017cdym porozumieniu, kt\u00f3re mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na przysz\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy i ich bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n

Z kolei dla Erywania oznacza to inwestycje, miejsca pracy i przewag\u0119.<\/p>\n

A dla regionu oznacza to zmian\u0119 postrzegania \u0142\u0105czno\u015bci jako mechanizmu pokojowego, a nie koncesji o charakterze zero-jedynkowym.<\/p>\n

„Cichy post\u0119p” \u2014 i czego brakuje<\/p>\n

Richard Kauzlarich, by\u0142y ambasador USA w Azerbejd\u017canie, nazywa te ramy „dobr\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 dla wszystkich zainteresowanych pokojem na Kaukazie Po\u0142udniowym”, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wykraczaj\u0105 one poza aspiracje i zmierzaj\u0105 w kierunku wdro\u017cenia.<\/p>\n

W rozmowie z Kyiv Post zauwa\u017ca, \u017ce chocia\u017c porozumienie jest formalnie dwustronne mi\u0119dzy Waszyngtonem a Erywaniem, to tworzy te\u017c po\u0142\u0105czenie transportowe mi\u0119dzy Nachiczewanem a reszt\u0105 Azerbejd\u017canu, co sugeruje zakulisowe zaanga\u017cowanie Baku.<\/p>\n

R\u00f3wnie uderzaj\u0105ce, zdaniem Kauzlaricha, jest to, kto nie pojawia si\u0119 w dokumencie.<\/p>\n

\u2014 Nie ma w nim wzmianki ani o Rosji, ani o Iranie \u2014 zauwa\u017ca \u2014 co jest godnym uwagi pomini\u0119ciem, bior\u0105c pod uwag\u0119 niestabilno\u015b\u0107 Teheranu i eskalacj\u0119 napi\u0119\u0107 mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Rosj\u0105.<\/p>\n

W opinii Kauzlaricha TRIPP sygnalizuje d\u0142ugoterminow\u0105 rol\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych w regionie, poprawia perspektywy normalizacji stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Turcj\u0105 a Armeni\u0105 i po cichu zmienia r\u00f3wnowag\u0119 regionaln\u0105.<\/p>\n

O\u017cywia r\u00f3wnie\u017c star\u0105 debat\u0119 w Waszyngtonie.<\/p>\n

Kauzlarich twierdzi, \u017ce administracja powinna teraz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z Kongresem w celu uchylenia sekcji 907 ustawy Freedom Support Act, kt\u00f3ra ogranicza pomoc USA dla Azerbejd\u017canu \u2014 krok, kt\u00f3ry lepiej dostosowa\u0142by prawo ameryka\u0144skie do nowej rzeczywisto\u015bci w zakresie \u0142\u0105czno\u015bci.<\/p>\n

Dlaczego czas ma znaczenie<\/p>\n

Dla Andrew D’Anieri z Centrum Eurazji ameryka\u0144skiego think tanku Atlantic Council znaczenie tych ram jest trudne do przecenienia \u2014 zw\u0142aszcza teraz.<\/p>\n

W rozmowie z Kyiv Post opisuje TRIPP jako „prawdopodobnie najbardziej jednoznacznie pozytywne osi\u0105gni\u0119cie polityki zagranicznej drugiej administracji Trumpa”, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce godzi konkurencyjne imperatywy: po\u0142\u0105czenie Azerbejd\u017canu z Nachiczewanem przy jednoczesnym wyra\u017anym zabezpieczeniu suwerenno\u015bci Armenii, wzmocnieniu \u015arodkowego Korytarza i zapewnieniu ameryka\u0144skim firmom i rz\u0105dowi udzia\u0142u finansowego w sukcesie.<\/p>\n

R\u00f3wnie wa\u017cne, jak twierdzi D\u2019Anieri, jest to, co TRIPP robi w wymiarze geopolitycznym.<\/p>\n

\n

Rozbudowuj\u0105c infrastruktur\u0119 i mo\u017cliwo\u015bci gospodarcze zar\u00f3wno Armenii, jak i Azerbejd\u017canu, zmniejsza on ich podatno\u015b\u0107 na presj\u0119 ze strony Moskwy i Teheranu. I Rosja, i Iran od dawna bowiem wywieraj\u0105 wp\u0142yw na oba kraje.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wybory, bezpiecze\u0144stwo \u2014 i rosyjscy sabota\u017cy\u015bci<\/p>\n

Zmiana ta nast\u0119puje w delikatnym momencie dla Armenii. Zbli\u017caj\u0105 si\u0119 wybory parlamentarne, a Rosja nie waha si\u0119 stosowa\u0107 ingerencji politycznej, aby chroni\u0107 swoje wp\u0142ywy w przestrzeni postsowieckiej.<\/p>\n

D’Anieri spodziewa si\u0119, \u017ce Moskwa b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142a os\u0142abi\u0107 TRIPP, potencjalnie poprzez wywieranie wp\u0142ywu na g\u0142osowanie w Armenii.<\/p>\n

Wed\u0142ug niego porozumienie to r\u00f3wnie\u017c przeciwwaga \u2014 g\u0142\u0119bsze zaanga\u017cowanie Stan\u00f3w Zjednoczonych, realne korzy\u015bci gospodarcze i widoczne korzy\u015bci w zakresie \u0142\u0105czno\u015bci mog\u0105 wzmocni\u0107 pozycj\u0119 premiera Nikola Paszyniana w wyborach.<\/p>\n

Kolejne kroki b\u0119d\u0105 mia\u0142y kluczowe znaczenie. D’Anieri wskazuje na przyspieszenie normalizacji stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Turcj\u0105 a Armeni\u0105, w koordynacji z Waszyngtonem, jako najszybszy spos\u00f3b na uwolnienie pe\u0142nego potencja\u0142u handlowego TRIPP. W dalszej kolejno\u015bci chodzi te\u017c o nadanie impetu wci\u0105\u017c nieuko\u0144czonemu porozumieniu pokojowemu mi\u0119dzy Armeni\u0105 a Azerbejd\u017canem.<\/p>\n

\n

Jest to jednak co\u015b rzadkiego w rejonie Kaukazu Po\u0142udniowego. Nagle szczeg\u00f3\u0142owy, sfinansowany, uwzgl\u0119dniaj\u0105cy suwerenno\u015b\u0107 plan, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce pok\u00f3j z zyskiem i bezpo\u015brednio w\u0142\u0105cza Stany Zjednoczone w gospodarcz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 regionu.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W cz\u0119\u015bci \u015bwiata, gdzie wp\u0142yw wywiera si\u0119 zazwyczaj za pomoc\u0105 wojska, ruroci\u0105g\u00f3w lub ultimatum, administracja Trumpa stawia na co\u015b zupe\u0142nie innego \u2014 stalowe szyny, oprogramowanie celne i szlak handlowy, kt\u00f3ry po cichu zmienia map\u0119 regionu.<\/p>\n

To, czy plan ten przetrwa, mo\u017ce zale\u017ce\u0107 mniej od stali i oprogramowania, a bardziej od polityki \u2014 zw\u0142aszcza w roku wyborczym w Erywaniu i w Moskwie, gdzie cicha ekspansja Waszyngtonu na Kaukazie Po\u0142udniowym raczej nie pozostanie niezauwa\u017cona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prezydent Donald Trump, prezydent Azerbejd\u017canu Ilham Alijew i premier Armenii Nikol Paszynian podpisali 8 sierpnia ub.r. w Bia\u0142ym…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":204964,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[13356,56,990,32,33,44,27,34921,34,35,28,31,48,25,46,40,41,87,47,80,29,30,26,408,82,83,84],"class_list":{"0":"post-204963","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-armenia","9":"tag-article_premium","10":"tag-azerbejdzan","11":"tag-breaking-news","12":"tag-breakingnews","13":"tag-donald_trump","14":"tag-headlines","15":"tag-kaukaz","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-polish","24":"tag-polski","25":"tag-rosja","26":"tag-screening_general","27":"tag-swiat","28":"tag-top-stories","29":"tag-topstories","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-wladimir_putin","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115895174842597208","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=204963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204963\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/204964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=204963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=204963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=204963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}