{"id":206708,"date":"2026-01-15T15:07:10","date_gmt":"2026-01-15T15:07:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/206708\/"},"modified":"2026-01-15T15:07:10","modified_gmt":"2026-01-15T15:07:10","slug":"znalezli-dziwne-zwierze-piekielnie-inteligentny-i-twarda-czaszka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/206708\/","title":{"rendered":"Znale\u017ali dziwne zwierz\u0119. Piekielnie inteligentny i twarda czaszka"},"content":{"rendered":"<ul class=\"typography ids-typeset-text ids-typeset-text--preset-large list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-large \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Troodony, w tym odkryty w Meksyku Xenovenator, by\u0142y jednymi z najwy\u017cej ocenianych pod wzgl\u0119dem inteligencji dinozaur\u00f3w.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Xenovenator espinosai wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo grub\u0105, kopulast\u0105 czaszk\u0105, niespotykan\u0105 wcze\u015bniej w\u015br\u00f3d teropod\u00f3w.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Naukowcy sugeruj\u0105, \u017ce taka budowa czaszki s\u0142u\u017cy\u0142a walkom godowym lub ustalaniu hierarchii w\u015br\u00f3d osobnik\u00f3w.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">Wi\u0119cej podobnych informacji znajdziesz na <a class=\"ids-undecorated-link link ids-link link\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/#utm_source=Zielona%20Interia&amp;utm_medium=bullet&amp;utm_campaign=powrot_z_wew&amp;iwa_source=bullet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">stronie g\u0142\u00f3wnej serwisu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Troodony to teropody, czyli mi\u0119so\u017cerne, dwuno\u017cne dinozaury, kt\u00f3re stanowi\u0142y trzon drapie\u017cnik\u00f3w ery mezozoicznej. Wiele z nich osi\u0105ga\u0142o spore rozmiary, by\u0142y najwi\u0119kszymi l\u0105dowymi drapie\u017cnikami np. giganotozaur czy tyranozaur. Nie brakowa\u0142o jednak teropod\u00f3w mniejszych, niekiedy wr\u0119cz ma\u0142ych.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Nam te niewielkie, mi\u0119so\u017cerne dinozaury kojarz\u0105 si\u0119 z raptorami np. os\u0142awionym przez &#8222;Park Jurajski&#8221; welociraptorem. Troodony tak\u017ce nale\u017ca\u0142y do grupy zwanej dromeozaurami, czyli w uproszczeniu &#8211; raptor\u00f3w. Nie by\u0142y du\u017ce, Troodon formosus osi\u0105ga\u0142 mo\u017ce 2-3 metry, wag\u0119 kilkudziesi\u0119ciu kilogram\u00f3w. Szybki, zwinny i &#8211; co niezwykle &#8211; wa\u017cne &#8211; piekielnie inteligentny. Badania nad zawarto\u015bci\u0105 czaszek troodon\u00f3w wskazuj\u0105 na to, \u017ce by\u0142y to nie tylko najbardziej inteligentne dinozaury, ale i jedne z najbardziej inteligentnych zwierz\u0105t jakie w og\u00f3le istnia\u0142y, aczkolwiek paleontologowie do tej pory spieraj\u0105 si\u0119, do czego por\u00f3wna\u0107 rozum troodona &#8211; do delfin\u00f3w, mo\u017ce nawet do naczelnych?<\/p>\n<p>Troodony by\u0142y niedu\u017cymi, zwinnymi drapie\u017cnikami<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W\u015br\u00f3d wielu gatunk\u00f3w czy rodzaj\u00f3w zaliczanych do owych inteligentnych troodon\u00f3w s\u0105 tak\u017ce takie jak geminiraptor, albertawenator, stenonychozaur czy pektinodon z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, borogowia czy zanabazar z Mongolii, mei z Chin, urbakodon z Uzbekistanu i inne. U wielu z nich mamy dowody na to, \u017ce by\u0142y to dinozaury opierzone.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Mapa paleogeograficzna Ameryki P\u00f3\u0142nocnej z okresu kredy, ukazuj\u0105ca pradawny szelf morski Western Interior Seaway oraz rozmieszczenie r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w dinozaur\u00f3w teropod\u00f3w, oznaczonych nazwami naukowymi i sylwetkami.\" title=\"Mapa rozmieszczenia r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w troodon\u00f3w w podzielonej morzem Ameryce P\u00f3\u0142nocnej pod koniec kredy\" width=\"550\" height=\"778\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M7A87KWVPV9PT-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Mapa rozmieszczenia r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w troodon\u00f3w w podzielonej morzem Ameryce P\u00f3\u0142nocnej pod koniec kredyMDPImateria\u0142y prasowe<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W gronie troodon\u00f3w \u017cyj\u0105cych na terenie Ameryki jest tak\u017ce Xenovenator espinosai, znaleziony na terenie dzisiejszego Meksyku. Jego szcz\u0105tki odkopano w formacji Cerro del Pueblo w Coahuila, w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju. Zwierz\u0119 \u017cy\u0142o tu 73 mln lat temu, a jego nazwa po polsku znaczy &#8222;dziwny \u0142owca&#8221;. Istotnie, by\u0142 on do\u015b\u0107 dziwny jak na troodona i w og\u00f3le jak na teropody. Osobliwo\u015b\u0107 sprowadza\u0142a si\u0119 do jego niezwyk\u0142ej, grubej czaszki, kt\u00f3rej ko\u015b\u0107 rozros\u0142a si\u0119 do sporych rozmiar\u00f3w. W niekt\u00f3rych miejscach mia\u0142a 1,2 cm grubo\u015bci &#8211; to sporo jak na tak niedu\u017ce zwierz\u0119. Pogrubiona by\u0142a puszka m\u00f3zgowa, ko\u015b\u0107 czo\u0142owa i ciemieniowa. Wygl\u0105da\u0142y jak kask, a dinozaur przypomina\u0142 ma\u0142ego bizona. Nie mia\u0142 rog\u00f3w, ale taka czaszka mog\u0142a nadawa\u0107 si\u0119 do wytrzymywania uderze\u0144.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Tego typu budowa czaszki nie jest jak\u0105\u015b sensacj\u0105 u dinozaur\u00f3w. Takie g\u0142owy mia\u0142y przecie\u017c pachycefalozaury &#8211; ro\u015blino\u017cerni mieszka\u0144cy Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, Azji czy Europy epoki kredy, kt\u00f3rzy osi\u0105gali rozmaite rozmiary. Wszyscy jednak charakteryzowali si\u0119 niezwykle mocn\u0105 budow\u0105 czaszki. W niekt\u00f3rych wypadkach ko\u015b\u0107 osi\u0105ga\u0142a tu kilkadziesi\u0105t centymetr\u00f3w i wraz ze specjaln\u0105 budow\u0105 kr\u0119gos\u0142upa w odcinku szyjnym pozwala\u0142a na wytrzymywanie uderze\u0144 i zadawanie cios\u00f3w g\u0142ow\u0105.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">By\u0107 mo\u017ce by\u0142 to spos\u00f3b pachycefalozaur\u00f3w na obron\u0119 przed drapie\u017cnikami, mo\u017ce na walki godowe. Niew\u0105tpliwie te dinozaury, chocia\u017c bez rog\u00f3w, te\u017c przypomina\u0142y bizony czy barany, zdolne do takich potyczek na g\u0142owy.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Troodony przedstawia si\u0119 jako zwinnych i przebieg\u0142ych drapie\u017cnik\u00f3w o sporej inteligencji\" title=\"Troodony przedstawia si\u0119 jako zwinnych i przebieg\u0142ych drapie\u017cnik\u00f3w o sporej inteligencji\" width=\"3818\" height=\"4575\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M7AJIBL4QEQIF-C125-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Troodony przedstawia si\u0119 jako zwinnych i przebieg\u0142ych drapie\u017cnik\u00f3w o sporej inteligencjiDe Agostini Picture LibraryGetty Images<\/p>\n<p>Teropody tak\u017ce mog\u0142y mie\u0107 g\u0142owy jak barany<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">U pachycefalozaur\u00f3w takie czaszki to nic nowego, ale u teropod\u00f3w czy wr\u0119cz troodon\u00f3w by\u0142y dot\u0105d niespotykane. Ksenowenator jest pierwszym przypadkiem troodona o takiej budowie g\u0142owy i tak wzmocnionej czaszce.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\"><a href=\"https:\/\/www.mdpi.com\/1424-2818\/18\/1\/38\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">&#8222;Diversity&#8221; pisze o tym niezwyk\u0142ym ustaleniu<\/a>, kt\u00f3re pokazuje, \u017ce takie rozwi\u0105zania anatomiczne mog\u0142y by\u0107 w\u0142a\u015bciwie wielu grupom dinozaur\u00f3w, tak\u017ce mi\u0119so\u017cernym. Mo\u017ce jednak stanowi\u0142o wyj\u0105tek. Jak czytamy: &#8222;Xenovenator charakteryzuje si\u0119 pogrubion\u0105, kopulast\u0105 czaszk\u0105 z po\u0142\u0105czonymi i zaz\u0119biaj\u0105cymi si\u0119 ko\u015b\u0107mi. Cechy te prawdopodobnie by\u0142y adaptacjami do walki wewn\u0105trzgatunkowej. Obecno\u015b\u0107 spokrewnionego Xenovenator robustus w Nowym Meksyku w USA sugeruje, \u017ce reprezentuj\u0105 one odr\u0119bn\u0105 grup\u0119 grubog\u0142owych troodont\u00f3w endemicznych dla po\u0142udniowego-zachodu Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, co podkre\u015bla endemiczno\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 fauny po\u0142udniowej Laramidy.\u00a0Dob\u00f3r p\u0142ciowy, w tym adaptacje do pokaz\u00f3w i walki, by\u0142 powszechnym zjawiskiem u dinozaur\u00f3w p\u00f3\u017anej kredy&#8221;.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Skoro to bowiem dinozaur mi\u0119so\u017cerny, naukowcy wykluczaj\u0105 obron\u0119 przed drapie\u017cnikami i kieruj\u0105 si\u0119 ku sugestii, \u017ce gruba czaszka s\u0142u\u017cy\u0142a do pokaz\u00f3w i walk godowych o ustalenie hierarchii. Troodony by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce takie walki uskutecznia\u0142y, aby zwyci\u0119\u017cy\u0107 i zdoby\u0107 samice.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Mo\u017cliwe zatem, \u017ce walki godowe by\u0142y zupe\u0142nie powszechne u dinozaur\u00f3w mi\u0119so\u017cernych, ale u tych troodon\u00f3w o grubej g\u0142owie ewoluowa\u0142y do takiej niezwyk\u0142ej formie, kt\u00f3ej skutkiem jest gruba czaszka jak u bizona czy barana.<\/p>\n<p>Tyranozaur by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 besti\u0105? Co wiesz o dinozaurach. Sprawd\u017amy<img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" width=\"625\" height=\"352\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/000K4HPLEDLXVMIQ-C432.webp.webp\"\/>Rozpocznij quiz<\/p>\n<p>Polski Park Jurajski w \u015bl\u0105skim zooCzysta Polska<\/p>\n<p><a class=\"ids-undecorated-link source ids-page-info--source__link\" href=\"https:\/\/www.interia.pl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" height=\"24px\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1768417092_915_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/><\/a><\/p>\n<p>Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Troodony, w tym odkryty w Meksyku Xenovenator, by\u0142y jednymi z najwy\u017cej ocenianych pod wzgl\u0119dem inteligencji dinozaur\u00f3w. Xenovenator espinosai&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":206709,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-206708","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115899743974241872","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=206708"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206708\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/206709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=206708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=206708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=206708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}