Od upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego Mo\u0142dawia walczy z wp\u0142ywami Rosji, kt\u00f3ra za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3buje przej\u0105\u0107 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad by\u0142\u0105 republik\u0105 ZSRR.<\/p>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 okazj\u0119 ku temu od dawna Kreml upatruje w wyborach parlamentarnych, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w tym kraju<\/a>. Marijana Prisia\u017cnyuk, ukrai\u0144ska badaczka, politolog i koordynatorka inicjatywy Delta2024 po\u015bwi\u0119conej Rumunii, Mo\u0142dawii i Ukrainie, potwierdza w rozmowie z serwisem Blic, \u017ce Mo\u0142dawianie potraktowali powa\u017cnie s\u0142owa prezydent Mai Sandu.<\/p>\n \u2014 Niedzielne wybory sprowadzaj\u0105 si\u0119 do jednego wyboru: kontynuowaniu integracji europejskiej Mo\u0142dawii pod rz\u0105dami PAS (Partii Akcji i Solidarno\u015bci), albo otwarcia pola do dzia\u0142ania si\u0142om prorosyjskim. Tym, co wyr\u00f3\u017cnia te wybory, jest nie tylko w\u0105sko\u015b\u0107 sceny politycznej, ale tak\u017ce skala ingerencji zewn\u0119trznej.<\/p>\n W swoich dzia\u0142aniach Moskwa nie ogranicza si\u0119 jedynie do zachowania wp\u0142yw\u00f3w w Mo\u0142dawii \u2014 d\u0105\u017cy tak\u017ce do przekszta\u0142cenia tego kraju w punkt wyj\u015bcia do wywierania presji na Ukrain\u0119 z po\u0142udnia. To nie jest retoryka przedwyborcza. Zar\u00f3wno mo\u0142dawskie w\u0142adze, jak i obserwatorzy mi\u0119dzynarodowi uwa\u017caj\u0105, \u017ce stawka tych wybor\u00f3w jest wysoka. B\u0119d\u0105 mia\u0142y one egzystencjalny charakter \u2014 podkre\u015bla Marijana Prisia\u017cnyuk.<\/p>\n Wspomniane dzia\u0142ania Moskwy od kilku dni s\u0105 przedmiotem zainteresowania mo\u0142dawskich organ\u00f3w \u015bledczych, a tak\u017ce spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra obawia si\u0119 wyniku wybor\u00f3w. Tym razem w swojej ofensywie Rosja wykorzystuje wszelkie dost\u0119pne \u015brodki.<\/p>\n \u2014 Po pierwsze, mamy do czynienia z fal\u0105 zsynchronizowanej dezinformacji, w ramach kt\u00f3rej zwykli obywatele s\u0105 rekrutowani przez tzw. „trener\u00f3w” wysy\u0142anych z Moskwy i powi\u0105zanych ze zbieg\u0142ym oligarch\u0105 Ilanem Szorem<\/a>.<\/p>\n Polityk ten, skazany w Mo\u0142dawii na 15 lat wi\u0119zienia za liczne przest\u0119pstwa, a obecnie mieszkaj\u0105cy w Moskwie, sta\u0142 si\u0119 jednym z najcenniejszych zasob\u00f3w Rosji w projektowaniu tej kampanii wp\u0142ywu. Zaprogramowan\u0105 przez ni\u0105 akcj\u0119 dezinformacyjn\u0105<\/a> prowadz\u0105 zwerbowani przez Moskw\u0119 obywatele Mo\u0142dawii i lokalni aktywi\u015bci. S\u0105 oni manipulowani przez zwierzchnik\u00f3w z Rosji i szkoleni w celu tworzenia spersonalizowanych, propagandowych tre\u015bci, kt\u00f3re integruj\u0105 polityczne przes\u0142ania Moskwy z narracjami zwyk\u0142ych ludzi.<\/p>\n Pomimo tych zagro\u017ce\u0144 \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna zagro\u017ce\u0144 i potencjalnych konsekwencji pozostaje wysoka. Prisia\u017cnyuk uwa\u017ca, \u017ce wielu Mo\u0142dawian rozumie stawk\u0119 \u2014 chodzi nie tylko o wybory, ale tak\u017ce o suwerenno\u015b\u0107 i kierunek rozwoju kraju.<\/p>\n Opr\u00f3cz Ilana Szora niepok\u00f3j wywo\u0142uje te\u017c nazwisko by\u0142ego prezydenta Mo\u0142dawii Igora Dodona. M\u0119\u017cczyzna okre\u015blany przez niekt\u00f3rych „ma\u0142ym Putinem” zosta\u0142 niedawno oskar\u017cony o pr\u00f3b\u0119 inwigilacji poczyna\u0144 obecnej prezydent Mai Sandu i innych proeuropejskich polityk\u00f3w.<\/p>\n \u2014 Dodon pozostaje g\u0142\u00f3wnym liderem bloku prorosyjskiego, chocia\u017c Ilan Szor i partie z nim powi\u0105zane widocznie zwi\u0119kszy\u0142y swoje wp\u0142ywy. Dodon nadal ma stabilny segment wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy ufaj\u0105 jemu i Partii Socjalistycznej. Obecnie kandyduje z ramienia „Bloku Patriotycznego”, obok takich postaci jak Tarlew, Vlah i Voronin. Jego narracja pozostaje sp\u00f3jna: forsuje „neutralno\u015b\u0107” jako eufemizm dla odnowionej zale\u017cno\u015bci od Moskwy i nazywa polityk\u00f3w PAS „pod\u017cegaczami wojennymi”. Jego prawdziwa szansa le\u017cy w utracie przez PAS wystarczaj\u0105cej liczby g\u0142os\u00f3w, to pozwoli\u0142oby mu stworzy\u0107 koalicj\u0119 „anty-PAS”. W tym sensie jego rola polega na tym, aby s\u0142u\u017cy\u0107 jako kotwica, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej mog\u0142yby si\u0119 zjednoczy\u0107 inne niezadowolone lub oportunistyczne si\u0142y \u2014 m\u00f3wi Prisia\u017cnyuk.<\/p>\n Jej zdaniem decyduj\u0105cym czynnikiem w tych wyborach b\u0119dzie diaspora \u2014 elektorat, kt\u00f3ry konsekwentnie stanowi\u0142 najsilniejsz\u0105 przeciwwag\u0119 Mo\u0142dawii dla rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n Po zwyci\u0119stwie si\u0142 prorosyjskich w Mo\u0142dawii mog\u0105 zadzia\u0107 si\u0119 zmiany w trzech g\u0142\u00f3wnych obszarach.<\/p>\n Polityka zagraniczna \u2014 „neutralno\u015b\u0107” stanie si\u0119, wed\u0142ug analityk\u00f3w, modnym okre\u015bleniem oznaczaj\u0105cym powr\u00f3t Mo\u0142dawii na orbit\u0119 wok\u00f3\u0142 Moskwy. Oznacza\u0142oby to zamro\u017cenie rozm\u00f3w akcesyjnych z UE, sabotowanie wsp\u00f3\u0142pracy z NATO i przekszta\u0142cenie Kiszyniowa w dogodn\u0105 platform\u0119 dla Rosji do kwestionowania wp\u0142yw\u00f3w Zachodu w regionie Morza Czarnego.<\/p>\n Polityka wewn\u0119trzna \u2014 cofni\u0119te zostan\u0105 reformy antykorupcyjne i w obszarze bezpiecze\u0144stwa, nast\u0105pi demonta\u017c mechanizm\u00f3w monitorowania finansowego i wstrzymanie reform s\u0105downictwa. Mo\u0142dawskie instytucje prawdopodobnie powr\u00f3c\u0105 do starego modelu oligarchii.<\/p>\n Bezpiecze\u0144stwo \u2014 Mo\u0142dawia mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w centrum rosyjskich operacji hybrydowych.<\/p>\n Niew\u0105tpliwie dalsza destabilizacja sytuacji w Mo\u0142dawii i ewentualna transformacja kraju b\u0119d\u0105 mia\u0142y wp\u0142yw na ca\u0142y region, a potencjalnie r\u00f3wnie\u017c na Ba\u0142kany. Mo\u0142dawski prokurator og\u0142osi\u0142 niedawno, \u017ce 74 osoby zosta\u0142y aresztowane<\/a> po tym, jak Rosja przewioz\u0142a je do Serbii na „szkolenia maj\u0105ce na celu pod\u017ceganie do zamieszek i destabilizacj\u0119”.<\/p>\n \u2014 To efekt domina. Moskwa wykorzystuje Mo\u0142dawi\u0119 jako tani poligon do\u015bwiadczalny dla taktyk destabilizacyjnych, a nast\u0119pnie eksportuje je z Morza Czarnego na Ba\u0142kany Zachodnie. Jednak tym razem kraje ba\u0142ka\u0144skie, takie jak Serbia oraz Bo\u015bnia i Hercegowina, sta\u0142y si\u0119 polem bitwy, na kt\u00f3rym rosyjscy „najemnicy” z Mo\u0142dawii s\u0105 szkoleni do fizycznej destabilizacji kraju podczas protest\u00f3w, blokowania budynk\u00f3w administracyjnych i atak\u00f3w na policj\u0119. Uwa\u017cam, \u017ce tym razem sprawa mo\u0142dawska powinna by\u0107 bardzo niepokoj\u0105ca dla ca\u0142ego regionu \u2014 m\u00f3wi Prisia\u017cnyuk.<\/p>\n Jednym z punkt\u00f3w zapalnych, kt\u00f3ry od lat budzi niepok\u00f3j, jest Naddniestrze \u2014 separatystyczny region Mo\u0142dawii kontrolowany przez Rosj\u0119.<\/p>\n Stacjonuje tam r\u00f3wnie\u017c armia rosyjska, a Moskwa cz\u0119sto apeluje o ochron\u0119 ludno\u015bci Naddniestrza. W Mo\u0142dawii takie s\u0142owa wywo\u0142uj\u0105 obawy zwi\u0105zane z potencjalnym czarnym scenariuszem \u2014 podobne o\u015bwiadczenia wyg\u0142osi\u0142 W\u0142adimir Putin, og\u0142aszaj\u0105c rozpocz\u0119cie wojny w Ukrainie. Prisia\u017cnyuk m\u00f3wi serwisowi Blic, \u017ce jej zdaniem Rosja nie przeprowadzi z Naddniestrza masowego ataku na Mo\u0142dawi\u0119, ale obszar ten stwarza dla niej powa\u017cne zagro\u017cenie.<\/p>\n