{"id":210599,"date":"2026-01-17T15:38:11","date_gmt":"2026-01-17T15:38:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/210599\/"},"modified":"2026-01-17T15:38:11","modified_gmt":"2026-01-17T15:38:11","slug":"podreczniki-piszemy-na-nowo-tyranozaur-potrzebowal-az-40-lat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/210599\/","title":{"rendered":"Podr\u0119czniki piszemy na nowo. Tyranozaur potrzebowa\u0142 a\u017c 40 lat"},"content":{"rendered":"<ul class=\"typography ids-typeset-text ids-typeset-text--preset-large list ids-list ids-list--unordered ids-list--size-large \" datatype=\"disc\">\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Nowe badania sugeruj\u0105, \u017ce tyranozaur rex osi\u0105ga\u0142 doros\u0142e rozmiary znacznie wolniej ni\u017c dotychczas s\u0105dzono.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Osi\u0105gni\u0119cie pe\u0142nych rozmiar\u00f3w przez tyranozaura mog\u0142o zajmowa\u0107 nawet 40 lat.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">\n<p>Wzrost tyranozaura by\u0142 bardziej wyd\u0142u\u017cony i obejmowa\u0142 d\u0142ugi okres m\u0142odociany, w por\u00f3wnaniu do innych dinozaur\u00f3w.<\/p>\n<\/li>\n<li class=\"ids-list-item\">Wi\u0119cej podobnych informacji znajdziesz na <a class=\"ids-undecorated-link link ids-link link\" href=\"https:\/\/zielona.interia.pl\/#utm_source=Zielona%20Interia&amp;utm_medium=bullet&amp;utm_campaign=powrot_z_wew&amp;iwa_source=bullet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">stronie g\u0142\u00f3wnej serwisu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Idzie to bowiem w poprzek dotychczasowych ustale\u0144 na temat dinozaur\u00f3w i ich rozmna\u017cania. Mezozoiczne zwierz\u0119ta l\u0119g\u0142y si\u0119 z jaj i chocia\u017c kiedy\u015b zak\u0142adano, \u017ce takie jaja musia\u0142yby by\u0107 ogromne (zw\u0142aszcza w wypadku zauropod\u00f3w), okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tak nie jest. Jaja dinozaur\u00f3w nie przekracza\u0142y rozmiar\u00f3w tych sk\u0142adanych np. przez wsp\u00f3\u0142czesne zwierz\u0119ta. To znaczy, \u017ce dinozaury wykluwa\u0142y si\u0119 ma\u0142e, drastycznie mniejsze od rodzic\u00f3w. Musia\u0142y w miar\u0119 szybko wzrasta\u0107, aby przetrwa\u0107 trudne dzieci\u0144stwo. To mia\u0142o kolosalny wp\u0142yw na uk\u0142ad ca\u0142ego ekosystemu ery mezozoicznej.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Gniazdo z kilkunastoma jajami dinozaur\u00f3w, z kt\u00f3rych kilka ju\u017c si\u0119 wyklu\u0142o. Ma\u0142e dinozaury wychylaj\u0105 si\u0119 z rozbitych skorupek, reszta jaj jest jeszcze nienaruszona, a ca\u0142o\u015b\u0107 znajduje si\u0119 w zag\u0142\u0119bieniu w ziemi.\" title=\"Jaja dinozaur\u00f3w s\u0105 znajdowane powszechnie. Oczywi\u015bcie, w skamienia\u0142ej formie\" width=\"3853\" height=\"2569\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000M5GPCP5KFH449-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Jaja dinozaur\u00f3w s\u0105 znajdowane powszechnie. Oczywi\u015bcie, w skamienia\u0142ej formieGiorgio Rossi123RF\/PICSEL<\/p>\n<p>Dinozaury \u017cy\u0142y diametralnie inaczej ni\u017c ssaki<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Potomstwo ssak\u00f3w odgrywa zasadniczo t\u0119 sam\u0105 rol\u0119 ekologiczn\u0105 co ich rodzice &#8211; spo\u017cywa to samo po\u017cywienie i wchodzi w interakcje z tym samym \u015brodowiskiem. Natomiast w wypadku dinozaur\u00f3w by\u0142o inaczej. R\u00f3\u017cnice wielko\u015bci i sposobu \u017cycia doros\u0142ych zwierz\u0105t i ich m\u0142odych by\u0142y tak ogromne, \u017ce mog\u0142y si\u0119 one zachowywa\u0107 czasowo niemal jak odr\u0119bne gatunki. Zajmowa\u0142y inne nisze pokarmowe, inne przestrzenie i \u015brodowiska, inaczej polowa\u0142y, jad\u0142y i \u017cy\u0142y. M\u0142ode zauropody si\u0119ga\u0142y np. po inn\u0105 i gdzie indziej rosn\u0105c\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 ni\u017c rodzice. Stanowi\u0142y alternatyw\u0119, a nie jedno\u015b\u0107.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W ka\u017cdym razie ustalenia i za\u0142o\u017cenia s\u0105 takie, \u017ce dinozaury ros\u0142y od bardzo niedu\u017cych (relatywnie) piskl\u0105t do niekiedy ogromnych zwierz\u0105t i odbywa\u0142o si\u0119 to do\u015b\u0107 szybko. Jednak\u017ce teraz &#8222;PeerJ&#8221; pisze o nowych badaniach paleontolog\u00f3w z kilku ameryka\u0144skich uczelni, kt\u00f3rzy ustalili, \u017ce w wypadku tyranozaura wygl\u0105da\u0142o to jednak inaczej.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Tyranozaur rex nie by\u0142 najwi\u0119kszym mi\u0119so\u017cernym dinozaurem (teropodem), ale nale\u017ca\u0142 do czo\u0142\u00f3wki najwi\u0119kszych ze swoimi 13 metrami d\u0142ugo\u015bci cia\u0142a. By\u0142 olbrzymem, na dodatek olbrzymem mocno dzia\u0142aj\u0105cym na ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0119 i ca\u0142\u0105 popkultur\u0119. Tyranozaur to bohater wielu film\u00f3w z &#8222;Parkiej Jurajskim&#8221; na czele, ma\u0142o kt\u00f3ry dokument czy publikacja o dinozaurach mog\u0105 si\u0119 bez niego obej\u015b\u0107, a jednak wci\u0105\u017c wiemy o nim ma\u0142o.<\/p>\n<p>Tyranozaury ros\u0142y bardzo powoli. Dlaczego?<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">&#8222;Wyd\u0142u\u017cony wzrost i wyd\u0142u\u017cony rozw\u00f3j osobnik\u00f3w m\u0142odocianych u Tyrannosaurus rex&#8221; &#8211; pisz\u0105 naukowcy, donosz\u0105c \u017ce uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 najpe\u0142niejsz\u0105 jak dot\u0105d analiz\u0119 histologiczn\u0105 ontogenezy tyranozaura, opart\u0105 na poprzecznych przekrojach trzon\u00f3w ko\u015bci udowych i piszczelowych 17 osobnik\u00f3w, od ma\u0142ych osobnik\u00f3w m\u0142odocianych po osobniki doros\u0142e. I z tych analiz niezbicie wynika, \u017ce wszystko wskazuje na ni\u017csze tempo wzrostu tego zwierz\u0119cia oraz op\u00f3\u017anione osi\u0105gni\u0119cie rozmiar\u00f3w doros\u0142ego osobnika w por\u00f3wnaniu z wcze\u015bniejszymi szacunkami.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"Ogromny dinozaur z rozdziawion\u0105 paszcz\u0105 i ostrymi z\u0119bami stoi w otoczeniu zielonych ga\u0142\u0119zi na tle niebieskiego nieba.\" title=\"Tyranozaur \u017cy\u0142 na Ziemi ponad 66 mln lat temu\" width=\"5568\" height=\"3712\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/000LLZ3L0SXE5LIS-C323-F4.webp.webp\"\/><\/p>\n<p>Tyranozaur \u017cy\u0142 na Ziemi ponad 66 mln lat temuwirestock123RF\/PICSEL<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Tyranozaur r\u00f3s\u0142 wolniej i bardziej stopniowo i przez d\u0142u\u017cszy okres \u017cycia ni\u017c wskazywa\u0142y na to wcze\u015bniejsze szacunki, z wyd\u0142u\u017conym okresem rozwoju osobnik\u00f3w m\u0142odocianych.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Jak d\u0142ugo? Zdaniem badaczy, w jego przypadku osi\u0105gni\u0119cie rozmiar\u00f3w doros\u0142ego i w pe\u0142ni wykszta\u0142conego osobnika mog\u0142o zajmowa\u0107 a\u017c 40 lat, co w wypadku zwierz\u0105t jest czasem ekstremalnie d\u0142ugim. Oznacza to, \u017ce takich tyranozaur\u00f3w o maksymalnych rozmiarach i wadze by\u0142o relatywnie nie tak wiele, a wiele t-rex\u00f3w \u017cyj\u0105cych r\u00f3wnocze\u015bnie musia\u0142o r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 rozmiarami.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">T. rex m\u00f3g\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 rozmiary s\u0142onia dopiero w wieku 40 lat i sp\u0119dzi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego \u017cycia jako ma\u0142y lub \u015bredniej wielko\u015bci drapie\u017cnik, a nie jako 13-metrowy olbrzym.<\/p>\n<p>To jest \u017ar\u00f3d\u0142o sukcesu tyranozaur\u00f3w w kredzie<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Wydaje si\u0119 to niezgodne z za\u0142o\u017ceniami o szybkim wzro\u015bcie dinozaur\u00f3w, kt\u00f3re l\u0119g\u0142y si\u0119 ze stosunkowo niewielkich jaj, ale niekoniecznie tak jest. Szybki wzrost by\u0142 konieczny w wypadku wielu mezozoicznych zwierz\u0105t, aby nie pad\u0142y one ofiarami drapie\u017cnik\u00f3w jako istoty ma\u0142e. Dinozaury jednak opiera\u0142y strategi\u0119 swojego rozwoju na metodach rozwini\u0119tych przez gady, nie przez ptaki tzn. wiele z nich (nie wszystkie, bo np. istnia\u0142y kolonie gniazdowe dinozaur\u00f3w) nie zajmowa\u0142o si\u0119 potomstwem. Sk\u0142ada\u0142o wiele jaj, licz\u0105c na to, \u017ce odpowiedni procent m\u0142odych przetrwa i tak.\u00a0<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-large link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W wypadu tyranozaura wolniejszy wzrost nara\u017ca\u0142 mniejsze osobniki na atak innych drapie\u017cnik\u00f3w (my\u015bliwy stawa\u0142 si\u0119 wtedy ofiar\u0105), ale dawa\u0142 t-rexowi tak\u017ce spore pole manewru.\u00a0&#8222;Czterdziestoletni okres pe\u0142nego wzrostu m\u00f3g\u0142 pozwoli\u0107 m\u0142odszym tyranozaurom na pe\u0142nienie r\u00f3\u017cnych r\u00f3l ekologicznych w ich \u015brodowisku&#8221;\u00a0&#8211; m\u00f3wi dr Jack Horner z Uniwersytetu Chapman, wybitny badacz dinozaur\u00f3w, a zw\u0142aszcza tyranozaur\u00f3w. I dodaje: &#8222;To mo\u017ce by\u0107 jeden z czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 im dominowa\u0107 pod koniec okresu kredowego jako czo\u0142owym mi\u0119so\u017cercom&#8221;.<\/p>\n<p>Tyranozaur by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 besti\u0105? Co wiesz o dinozaurach. Sprawd\u017amy<img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" width=\"625\" height=\"352\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/000K4HPLEDLXVMIQ-C432.webp.webp\"\/>Rozpocznij quiz<\/p>\n<p>Jak Polska wygl\u0105da\u0142a miliony lat temu? Skarby ukryte w ziemiINTERIA.PL<\/p>\n<p><a class=\"ids-undecorated-link source ids-page-info--source__link\" href=\"https:\/\/www.interia.pl\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"ids-image-holder__img\" loading=\"lazy\" alt=\"\" title=\"\" height=\"24px\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1768642089_11_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/><\/a><\/p>\n<p>Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nowe badania sugeruj\u0105, \u017ce tyranozaur rex osi\u0105ga\u0142 doros\u0142e rozmiary znacznie wolniej ni\u017c dotychczas s\u0105dzono. Osi\u0105gni\u0119cie pe\u0142nych rozmiar\u00f3w przez&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":210600,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-210599","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115911190327925808","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=210599"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210599\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/210600"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=210599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=210599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}