Z Tomem Waitsem znacie si\u0119 od wielu lat<\/a>, jak zmieni\u0142a si\u0119 przez ten czas wasza relacja?<\/p>\nTo jest relacja braterska, kt\u00f3ra na pewno z czasem si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0142a. Zawsze byli\u015bmy w kontakcie, du\u017co ze sob\u0105 rozmawiali\u015bmy o naszej pracy. Mimo \u017ce on mieszka w p\u00f3\u0142nocnej Kalifornii i nie widujemy si\u0119 tak cz\u0119sto, jakby\u015bmy chcieli, to jeste\u015bmy blisko. Znam wszystkie jego dzieci od momentu narodzin, a dzi\u015b s\u0105 doros\u0142ymi lud\u017ami. Mamy wiele naprawd\u0119 dziwacznych wsp\u00f3lnych przyg\u00f3d za sob\u0105. No i tego pani nie mo\u017ce wiedzie\u0107, ale Tom jest najwspanialszym rozm\u00f3wc\u0105. Na \u017cadne pytanie nie odpowiada wprost. Zapyta go pani: „Jaka by\u0142a inspiracja do pana nowego albumu?”, a on na to: „Czy wie pani, \u017ce pod ziemi\u0105 Las Vegas \u017cyje kolonia kret\u00f3w, kt\u00f3re\u2026”. Jest absolutnie najlepszy, a jego wyobra\u017ania to skarb.<\/p>\n
Czy kogo\u015b tak abstrakcyjnego \u0142atwo si\u0119 re\u017cyseruje?<\/p>\n
Tak. Tom jest bardzo wra\u017cliwy na mnie jako re\u017cysera. Przy tym filmie mieli\u015bmy ciekawe do\u015bwiadczenie, bo Mayim i Adam, jego filmowe dzieci, s\u0105 aktorami niezwykle precyzyjnymi, a Tom jest cz\u0142owiekiem \u017cywio\u0142em, kt\u00f3ry stawia na luz. Po pierwszym dniu zdj\u0119ciowym wzi\u0105\u0142 mnie na stron\u0119 i m\u00f3wi: „Jim, musz\u0119 ci co\u015b powiedzie\u0107. Zatrudni\u0142e\u015b t\u0119 dw\u00f3jk\u0119 profesjonalnych zab\u00f3jc\u00f3w, co ja mam zrobi\u0107?”. Powiedzia\u0142em mu, \u017ceby si\u0119 nie martwi\u0142, \u017ce ja jestem jego re\u017cyserem i \u017ceby si\u0119 skupi\u0142 na sobie, a ja si\u0119 zajm\u0119 reszt\u0105. „Dzi\u0119kuj\u0119” \u2014 powiedzia\u0142 i to by\u0142 koniec w\u0105tpliwo\u015bci. Tom by\u0142 onie\u015bmielony ich precyzj\u0105. Uwielbiam w nim jeszcze to, \u017ce jest niezwykle zabawny, cho\u0107 nie wysila si\u0119 na komediowy ton. I bardzo poruszaj\u0105cy bez bycia ckliwym.<\/p>\n
![\"Tom](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/CJpk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy81ZGI1YWU2NDE2OTFiNWZlMGFkYTI1YTE2MDI5NzkyMy5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Tom Waits w filmie „Father Mother Sister Brother”Yorick Le Saux, Vague Notion \/ mat. prasowe<\/p>\n
\u00c0 propos komedii. W filmie pojawia si\u0119 du\u017co smaczk\u00f3w i powiedzonek. Sk\u0105d pomys\u0142, by bohaterowie u\u017cywali tak cz\u0119sto zwrotu „Bob is your uncle” \u2014 „Tw\u00f3j wujek Bob”?<\/p>\n
M\u00f3j ojciec nazywa\u0142 si\u0119 Bob i brat bli\u017aniak mojej mamy te\u017c nazywa si\u0119 Bob. Moja mama i brat zostali porzuceni przez ojca kryminalist\u0119, gdy byli mali, a ich matka pracowa\u0142a jako nauczycielka, by ich utrzyma\u0107. Wykszta\u0142cili mi\u0119dzy sob\u0105 niemal telepatyczne po\u0142\u0105czenie.<\/p>\n
Wielokrotnie zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce dzwoni\u0142 telefon i mama m\u00f3wi\u0142a: „O, to na pewno Bob” \u2014 i to oczywi\u015bcie by\u0142 on. Albo: „Bob chyba nie czuje si\u0119 dzi\u015b zbyt dobrze” \u2014 po czym dzwoni\u0142a do niego i okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce on ma gryp\u0119. Dziwne, ale prawdziwe\u2026 Ilekro\u0107 mieli\u015bmy rodzinne spotkanie na Bo\u017ce Narodzenie czy \u015awi\u0119ta Dzi\u0119kczynienia, to zawsze w kt\u00f3rym\u015b momencie kto\u015b pyta\u0142: „Gdzie jest wujek Bob?”. I potem zaczyna\u0142y si\u0119 pr\u00f3by ustalenia, o kt\u00f3rego wujka Boba chodzi. A potem przeprowadzi\u0142am si\u0119 do Wielkiej Brytanii, gdzie jest takie powiedzenie „Bob’s your uncle” [brytyjski Idiom oznaczaj\u0105cy: za\u0142atwione, gotowe, bu\u0142ka z mas\u0142em]. Amerykanie nie znaj\u0105 tego zwrotu, wi\u0119c teraz, dzi\u0119ki mnie, si\u0119 go naucz\u0105!<\/p>\n
„Father Mother Sister Brother” sk\u0142ada si\u0119 z trzech r\u00f3\u017cnych historii. Kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza?<\/p>\n
Chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce to nie jest film z\u0142o\u017cony z autonomicznych film\u00f3w kr\u00f3tkich, ogl\u0105danie ich osobno nie mia\u0142oby sensu. Bardzo ci\u0119\u017cko pracowa\u0142em, by by\u0142y ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone. Oczywi\u015bcie mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ostatnia historia jest najbardziej poruszaj\u0105ca, ale nie by\u0142aby taka bez dw\u00f3ch poprzedzaj\u0105cych j\u0105 opowie\u015bci. Tworz\u0105c ten film, by\u0142em niezwykle skupiony. Czasami, aby stworzy\u0107 co\u015b, co sprawia wra\u017cenie beztroskiego i niewymagaj\u0105cego wysi\u0142ku, trzeba si\u0119 naprawd\u0119 bardzo napracowa\u0107 i to by\u0142 ten przypadek.<\/p>\n
Jest pan artyst\u0105 kojarzonym bardzo mocno z Nowym Jorkiem, ale mam wra\u017cenie, \u017ce w ostatnich latach ta mi\u0142o\u015b\u0107 do ikonicznego miasta nieco s\u0142abnie. Tutaj te\u017c Nowego Jorku nie ma. Dlaczego?<\/p>\n
W Nowym Jorku zawsze liczy\u0142y si\u0119 pieni\u0105dze, branie. To miejsce, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek si\u0119 spieszy. Taki jego charakter i kiedy\u015b by\u0142a w tym pewna wolno\u015b\u0107, ale ju\u017c dawno ulecia\u0142a. Z czas\u00f3w, gdy by\u0142em m\u0142odszy, pami\u0119tam takie graffiti: „Wy\u0142\u0105czcie USA z Nowego Jorku”. Bo Nowy Jork to ca\u0142kiem osobne miejsce, nie do ko\u0144ca Ameryka. Ale z czasem sta\u0142 si\u0119 coraz bardziej korporacyjny. Dzi\u015b m\u0142odych ludzi nie sta\u0107 nawet, by tam mieszka\u0107. To miasto przez lata dawa\u0142o mi ogromnie du\u017co energii, ale mam wra\u017cenie, \u017ce teraz chcia\u0142oby g\u0142\u00f3wnie na tej energii zarabia\u0107. Ju\u017c mnie nie inspiruje, moim drugim domem sta\u0142 si\u0119 przez lata Pary\u017c. Na szcz\u0119\u015bcie w Stanach mam te\u017c przepi\u0119kny dom dwie godziny jazdy od Nowego Jorku, w g\u00f3rach Catskill. Mam tam pok\u00f3j do tworzenia sztuki, ma\u0142e studio nagraniowe. To ca\u0142kowita dzicz, wok\u00f3\u0142 \u017cadnych ludzi, tylko nied\u017awiedzie czasami zagl\u0105daj\u0105 przez okno.<\/p>\n
![\"Jim](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/ULrk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iNTQzNzhlMGRjOGEwOWM2N2FkNmE4N2UxNTM3ZTUxYi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Jim JarmuschVittorio Zunino Celotto \/ Getty Images<\/p>\n
Wtedy pewnie czuje pan, jakby \u017cy\u0142 poza czasem… Czas jest wa\u017cnym tematem w tym filmie. To, jak zmienia ludzi i ich do\u015bwiadczenie \u015bwiata. Ogl\u0105damy histori\u0119 dzieci, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 zbudowa\u0107 jak\u0105\u015b relacj\u0119 z rodzicami, ale dzieli ich przepa\u015b\u0107. Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby to by\u0142y wy\u0142\u0105cznie r\u00f3\u017cnice indywidualne, one s\u0105 wed\u0142ug mnie pokoleniowe.<\/p>\n
Czas to bardzo dziwne continuum i wszystko si\u0119 w nim nieustannie przesuwa. Nie do ko\u0144ca wiem, jak sobie z tym radzi\u0107. Staram si\u0119 po prostu by\u0107 obecny. \u0106wicz\u0119 tai-chi, medytuj\u0119, utrzymuj\u0105 sta\u0142y kontakt z Shifu Yan Mingiem, mnichem Shaolin, bardzo o\u015bwieconym i zabawnym go\u015bciem, kt\u00f3ry jest moim duchowym przewodnikiem, pomaga te\u017c ch\u0142opakom z Wu Tang Klanu. \u017bycie w tera\u017aniejszo\u015bci jest bardzo trudne i udaje mi si\u0119 to tylko chwilami. Kiedy\u015b je\u017adzi\u0142em na motocyklu i to by\u0142a moja medytacja. Na motocyklu nie da si\u0119 my\u015ble\u0107 o niczym innym, np. o by\u0142ej dziewczynie, bo cz\u0142owiek jest cz\u0119\u015bci\u0105 tej machiny. Sp\u0119dzenie godziny na motorze jad\u0105cym przez las \u2014 to by\u0142o co\u015b pi\u0119knego. Ale musia\u0142am przesta\u0107, bo gdy moja c\u00f3rka Josephine mia\u0142a 10 lat, zaprosi\u0142a mnie na spotkanie, kaza\u0142a usi\u0105\u015b\u0107 i o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce je\u015bli b\u0119d\u0119 dalej je\u017adzi\u0142 na motorze, to strac\u0119 c\u00f3rk\u0119. „Co masz na my\u015bli?” \u2014 zapyta\u0142em. „Wyrzekn\u0119 si\u0119 ciebie, poniewa\u017c to si\u0119 sko\u0144czy wypadkiem, a ja tego nie chc\u0119, bo ci\u0119 kocham”. Nie by\u0142o wyj\u015bcia. Przesta\u0142em.<\/p>\n
Innym wa\u017cnym tematem w „Father Mother…” jest samotno\u015b\u0107, wyobcowanie. Czy to uczucia panu bliskie?<\/p>\n
Bycie cz\u0142owiekiem jest skomplikowane. Wiele lat temu przechodzi\u0142em wyj\u0105tkowo intensywny epizod depresyjny, bo depresja jest w mojej rodzinie, jest w naszej krwi. To by\u0142 bardzo trudny okres. By\u0142em sam, w swoim le\u015bnym domku, siedzia\u0142em na polanie, gdy zza drzewa wyszed\u0142 szary lis. Szare lisy s\u0105 naprawd\u0119 wyj\u0105tkowe. Jest ich o wiele mniej ni\u017c tych rudych, a do tego s\u0105 jedynymi psowatymi, kt\u00f3re s\u0105 w stanie si\u0119 wspi\u0105\u0107 na drzewo. Lis by\u0142 bardzo blisko. Spojrza\u0142 na mnie, popatrzyli\u015bmy na siebie przez par\u0119 sekund, a potem znikn\u0105\u0142, jak duch. Poczu\u0142em, \u017ce to by\u0142 jaki\u015b rodzaj nawiedzenia, bo zwierz\u0119ta zawsze \u017cyj\u0105 wy\u0142\u0105cznie w tera\u017aniejszo\u015bci, aby przetrwa\u0107. Ja jestem cz\u0142owiekiem, zmagaj\u0105cym si\u0119 z jakimi\u015b zagmatwanymi rozwa\u017caniami na temat czasu, tymczasem to zwierz\u0119 potrafi \u017cy\u0107 tylko tu i teraz. A wi\u0119c jest w pewnym sensie istot\u0105 bardziej zaawansowan\u0105 ni\u017c ja.<\/p>\n
Uda\u0142o si\u0119 panu z tej depresji wyj\u015b\u0107?<\/p>\n
Nie uda\u0142o si\u0119 [\u015bmiech]. Oczywi\u015bcie bardzo wa\u017cne s\u0105 te codzienne praktyki, wspomniane ju\u017c tai-chi czy medytacja. Ale bardzo wa\u017cna w moim \u017cyciu jest te\u017c moja relacja z psylocybin\u0105 [naturalnie wyst\u0119puj\u0105cy zwi\u0105zek chemiczny o silnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach psychodelicznych znajduj\u0105cy si\u0119 w halucynogennych grzybach]. Mikrodozuj\u0119 j\u0105 od wielu lat i to by\u0142o dla mnie prze\u0142omem i wielkim wsparciem. Co ciekawe, moje zainteresowanie grzybami ma swoje pocz\u0105tki w do\u015bwiadczeniu bliskim \u015bmierci. Kilkana\u015bcie lat temu, w bardzo dobrej restauracji zjad\u0142em na kolacje makaron z dzikimi grzybami. Jeszcze nie min\u0119\u0142a p\u00f3\u0142noc, a moje narz\u0105dy wewn\u0119trzne, jeden po drugim, zacz\u0119\u0142y odmawia\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy. Trafi\u0142em do szpitala, gdzie wyp\u0142ukano mi \u017co\u0142\u0105dek. Straci\u0142em przytomno\u015b\u0107, a nast\u0119pnego dnia lekarze powiedzieli mi, \u017ce musia\u0142em zje\u015b\u0107 co\u015b niezwykle toksycznego \u2014 to by\u0142y te grzyby \u2014 i gdybym przyjecha\u0142 do szpitala godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej, to ju\u017c bym nie \u017cy\u0142. Wtedy zafascynowa\u0142a mnie mykologia. Zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki Johna Cage’a, odwiedzi\u0142em festiwal mykologiczny w Telluride i wsi\u0105k\u0142em totalnie w ten temat. Ale psylocybina by\u0142a dla mnie wielk\u0105 pomoc\u0105 i dlatego te\u017c ten temat znalaz\u0142 si\u0119 w filmie. Tu chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie stosuj\u0119 jej, \u017ceby si\u0119 nawali\u0107, to nie s\u0105 substancje rekreacyjne. To jest dla mnie lekarstwo.<\/p>\n
Czy pozwa\u0142 pan t\u0119 restauracj\u0119?<\/p>\n
Nie, nie m\u00f3g\u0142bym, nie jestem taki. Ale pojecha\u0142am do nich, \u017ceby im powiedzie\u0107, co si\u0119 sta\u0142o. Byli przes\u0142odcy i \u2014 jak to W\u0142osi \u2014 bardzo emocjonalnie zareagowali, machaj\u0105c r\u0119kami i wykrzykuj\u0105c r\u00f3\u017cne finezyjne przekle\u0144stwa. Nie mam do nich pretensji, bo grzyby niezwykle trudno jest zidentyfikowa\u0107, one potrafi\u0105 zmienia\u0107 si\u0119 z godziny na godzin\u0119. Idziemy w jedn\u0105 stron\u0119 i mijamy grzyba, kt\u00f3ry ma kszta\u0142t kuli, wracamy i jest p\u0142aski. S\u0105 tysi\u0105ce zidentyfikowanych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w na tej planecie. Wiele z nich wygl\u0105da bardzo podobnie do siebie, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce jeden jest \u015bmiertelnie truj\u0105cy, a drugi nie.<\/p>\n
Pana filmy czasami przypominaj\u0105 wizualne poematy, s\u0142owa s\u0105 dla pana bardzo wa\u017cne. Jaka jest pana relacja z poezj\u0105?<\/p>\n
Bardzo lubi\u0119 poezj\u0119 z tego samego powodu, z kt\u00f3rego w wielu moich filmach nie zobaczymy dramatycznych zwrot\u00f3w akcji. Bo w poezji czasami najwa\u017cniejsze jest to, czego nie s\u0142ycha\u0107. Moimi rodzicami chrzestnymi s\u0105 tw\u00f3rcy Nowojorskiej Szko\u0142y Poezji: David Shapiro, Kenneth Koch, Bill Berkson, Ron Padgett, Frank O’Hara. To moi przewodnicy. Szanowali swoich poprzednik\u00f3w, ale te\u017c byli dyletantami, doceniaj\u0105cymi r\u00f3\u017cne formy wyrazu. Bardzo wa\u017cne by\u0142o dla nich poczucie humoru. W 1959 r. O’Hara napisa\u0142 ma\u0142y manifest, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 „Personizm”. Stwierdzi\u0142 w nim, \u017ce gdy malujesz obraz, czy piszesz wiersz, to wysy\u0142asz to dzie\u0142o do jednej osoby \u2014 do swojego kochanka lub przyjaciela. Nie deklamujesz dla ca\u0142ego \u015bwiata jak jakie\u015b U2\u2026 I to jest dla mnie bardzo wa\u017cne. Zawsze, jak robi\u0119 film, wyobra\u017cam sobie, \u017ce to jest film dla jednej osoby, a nie jaki\u015b \u015bwiatopogl\u0105dowy manifest. Robi\u0105c film zostawiam list mi\u0142osny, jak w tym pi\u0119knym poemacie Williama Carlosa Williamsa o \u015bliwkach w lod\u00f3wce.<\/p>\n
Chc\u0119 ci tylko powiedzie\u0107<\/p>\n
\u017be zjad\u0142em<\/p>\n
\u015aliwki<\/p>\n
Kt\u00f3re by\u0142y<\/p>\n
W lod\u00f3wce<\/p>\n
I kt\u00f3re zapewne<\/p>\n
Przeznaczy\u0142a\u015b<\/p>\n
Na \u015bniadanie<\/p>\n
Wybacz mi<\/p>\n
By\u0142y wyborne<\/p>\n
Troch\u0119 s\u0142odkie<\/p>\n
I takie zimne.<\/p>\n
Tak, moje filmy na pewno s\u0105 bardziej poezj\u0105 ni\u017c proz\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Najg\u0142\u0119bsze \u017cyciowe prawdy uj\u0119te w pozbawiony patosu kostium. Medytacja, muzyka, poczucie humoru, poezja \u2014 oto jego przepis na…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":212496,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,816,48,46,42,38,40,39,41,123,47,3064],"class_list":{"0":"post-212495","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-film","10":"tag-nat_styl","11":"tag-omp","12":"tag-pl","13":"tag-poland","14":"tag-polish","15":"tag-polska","16":"tag-polski","17":"tag-rozrywka","18":"tag-screening_general","19":"tag-wywiady_i_artykuly"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115917576165506864","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212495"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212495\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/212496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Jim](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/2Wxk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy85YjZmNzM0MDQ3ZTQ3NWMzYzlhNThiMjY0MTE1YjVhOC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n