{"id":214787,"date":"2026-01-20T09:27:10","date_gmt":"2026-01-20T09:27:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/214787\/"},"modified":"2026-01-20T09:27:10","modified_gmt":"2026-01-20T09:27:10","slug":"czarna-dziura-obudzila-sie-po-100-mln-lat-polak-odkryl-kosmiczny-wulkan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/214787\/","title":{"rendered":"Czarna dziura obudzi\u0142a si\u0119 po 100 mln lat. Polak odkry\u0142 „kosmiczny wulkan”"},"content":{"rendered":"

Obecno\u015b\u0107 czarnej dziury w centrum galaktyki nie jest czym\u015b niezwyk\u0142ym, jednak rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 supermasywne struktury, kt\u00f3re przy okazji s\u0105 w stanie emitowa\u0107 sygna\u0142y radiowe w postaci pot\u0119\u017cnych, plazmatycznych d\u017cet\u00f3w. Na taki przypadek natkn\u0119li si\u0119 naukowcy z mi\u0119dzynardowego zespo\u0142u, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Polak dr Marek Jamrozy<\/a> z Uniwersytetu Jagielo\u0144skiego.<\/p>\n

Swoje odkrycie opisali na \u0142amach magazynu „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society<\/a>„, a badanie przeprowadzono przy wykorzystaniu radioteleskop\u00f3w \u2013 europejski LOFAR (Low-Frequency Array for radio astronomy) oraz indyjski uGMRT (upgraded Giant Metrewave Radio Telescope).<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n

Gdzie odkryto supermasywn\u0105 czarn\u0105 dziur\u0119? <\/p>\n

Kto by\u0142 w mi\u0119dzynarodowym zespole naukowc\u00f3w? <\/p>\n

Jak d\u0142ugo czarna dziura by\u0142a w u\u015bpieniu? <\/p>\n

Co odkryto podczas badania galaktyki J1007+3540? <\/p>\n

Czarna dziura „obudzi\u0142a si\u0119” po 100 mln lat u\u015bpienia<\/p>\n

Podczas obserwacji odleg\u0142ej radiogalaktyki J1007+3540 naukowcy odkryli w jej centrum supermasywn\u0105 czarn\u0105 dziur\u0119, kt\u00f3ra przechodzi\u0142a przez wiele cykli aktywno\u015bci i u\u015bpienia. Wskazuje na to \u015blady po wspomnianych ju\u017c d\u017cetach \u2013 najnowszy z nich zosta\u0142 wystrzelony niedawno po blisko 100 mln lat u\u015bpieniach, a powsta\u0142a z tego struktura rozci\u0105gaj\u0105ca si\u0119 na milion lat \u015bwietlnych przypomina wyrzut lawy z wulkanu.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie wok\u00f3\u0142 d\u017cetu mo\u017cna dostrzec pozosta\u0142o\u015bci po wcze\u015bniejszym wystrzale \u2013 to te mniej wyra\u017ane plamki na za\u0142\u0105czonym zdj\u0119ciu. Przez to, \u017ce J1007+3540 znajduje si\u0119 wewn\u0105trz gromady galaktyk, gor\u0105cy gaz mia\u017cd\u017cy, wygina i zniekszta\u0142ca plazm\u0119, kt\u00f3ra z czasem traci swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci (przestaje tak silnie \u015bwieci\u0107 w zakresie fal radiowych),<\/p>\n

Ta cykliczno\u015b\u0107 w aktywno\u015bci supermasywnych czarnych dziur w j\u0105drze galaktyki nazywa si\u0119 AGN (Active Galactic Nucleus), a dalsze badanie J1007+3540 da lepszy wgl\u0105d w to, jak ewoluuj\u0105 galaktyki. Wbrew dotychczasowym twierdzeniom proces ten nie przebiega spokojnie ani nie jest ustrukturyzowany.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obecno\u015b\u0107 czarnej dziury w centrum galaktyki nie jest czym\u015b niezwyk\u0142ym, jednak rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 supermasywne struktury, kt\u00f3re przy…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":214788,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[24624,4622,48,120,118,18163,119,46,42,38,40,39,41,116,114,115,47,121,117,4904],"class_list":{"0":"post-214787","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-czarna_dziura","9":"tag-kosmos","10":"tag-nat_styl","11":"tag-nauka","12":"tag-nauka-i-technika","13":"tag-nauka_i_technika","14":"tag-naukatechnika","15":"tag-omp","16":"tag-pl","17":"tag-poland","18":"tag-polish","19":"tag-polska","20":"tag-polski","21":"tag-science","22":"tag-science-and-technology","23":"tag-sciencetechnology","24":"tag-screening_general","25":"tag-technika","26":"tag-technology","27":"tag-wszechswiat_astronomia_loty_w_kosmos"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115926718510711233","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=214787"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214787\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/214788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=214787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=214787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=214787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}