{"id":215495,"date":"2026-01-20T16:08:11","date_gmt":"2026-01-20T16:08:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/215495\/"},"modified":"2026-01-20T16:08:11","modified_gmt":"2026-01-20T16:08:11","slug":"precedens-nie-zatrzyma-sie-na-arktyce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/215495\/","title":{"rendered":"precedens nie zatrzyma si\u0119 na Arktyce"},"content":{"rendered":"

Bruksela przygotowuje si\u0119 do starcia, o jakim wielu dyplomat\u00f3w nawet nie my\u015bla\u0142o: transatlantyckiego konfliktu handlowego wywo\u0142anego nie przez stal, p\u00f3\u0142przewodniki czy przepisy klimatyczne, ale przez Grenlandi\u0119.<\/p>\n

Przyw\u00f3dcy UE spotykaj\u0105 si\u0119 w czwartek, aby om\u00f3wi\u0107, jak zareagowa\u0107 na gro\u017ab\u0119 prezydenta USA Donalda Trumpa, kt\u00f3ry zapowiedzia\u0142 na\u0142o\u017cenie szeroko zakrojonych ce\u0142<\/a> na grup\u0119 kraj\u00f3w europejskich, je\u015bli nie zgodz\u0105 si\u0119 one na przej\u0119cie przez USA arktycznej wyspy, kt\u00f3ra jest samorz\u0105dnym terytorium Danii.<\/p>\n

W poniedzia\u0142ek sekretarz skarbu USA Scott Bessent ostrzeg\u0142 kraje europejskie przed odpowiedzi\u0105 w postaci na\u0142o\u017cenia w\u0142asnych ce\u0142.<\/p>\n

Stawk\u0105 jest co\u015b wi\u0119cej ni\u017c handel. Dla Brukseli kryzys ten dotyka sedna suwerenno\u015bci, polityki sojuszu \u2014 oraz tego, jak daleko Trump jest got\u00f3w posun\u0105\u0107 si\u0119 w dyplomacji transakcyjnej.<\/p>\n

Dla Marka Gitensteina, by\u0142ego ambasadora USA przy UE i d\u0142ugoletniego doradcy by\u0142ego prezydenta Joego Bidena, pomys\u0142, \u017ce Waszyngton mia\u0142by wywiera\u0107 presj\u0119 na Dani\u0119 w ten spos\u00f3b, jest nie tylko b\u0142\u0119dny, ale wr\u0119cz obra\u017aliwy.<\/p>\n

\u2014 Pomys\u0142, \u017ce w tym momencie zostanie podpisana umowa z Turnberry [nieformalne porozumienie handlowe zawarte w lipcu 2025 r.<\/a> mi\u0119dzy UE a USA], jest absurdalny \u2014 m\u00f3wi Gitenstein w wywiadzie dla Kyiv Post, odnosz\u0105c si\u0119 do proponowanych ram negocjacji handlowych. \u2014 W tej chwili nie ma mo\u017cliwo\u015bci zmiany tej sytuacji. Trump musi to zrozumie\u0107, a Europejczycy musz\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 razem.<\/p>\n

Pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 przy tym dosadn\u0105 analogi\u0105:<\/p>\n

\n

To tak, jakby Chi\u0144czycy powiedzieli nagle, \u017ce zamierzaj\u0105 wzi\u0105\u0107 Hawaje na zak\u0142adnika… Musieliby\u015bmy broni\u0107 Hawaj\u00f3w. A UE musi broni\u0107 Danii.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Dla Gitensteina kwestia ta ma szczeg\u00f3lne znaczenie, bior\u0105c pod uwag\u0119 dotychczasowe dzia\u0142ania Danii. \u2014 Uwa\u017ca\u0142em Du\u0144czyk\u00f3w za najbardziej zagorza\u0142ych zwolennik\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych w kwestiach wojskowych i gospodarczych \u2014 podkre\u015bla. \u2014 A to, co robimy Du\u0144czykom, jest obra\u017aliwe.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n

To poczucie zniewagi znajduje obecnie odd\u017awi\u0119k w stolicach europejskich. Przewodnicz\u0105ca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedzia\u0142a w poniedzia\u0142ek w Davos dwupartyjnej delagcji ameryka\u0144skich prawodawc\u00f3w, \u017ce Waszyngton musi „jednoznacznie uszanowa\u0107” suwerenno\u015b\u0107 Danii i Grenlandii.<\/p>\n

„Ma to ogromne znaczenie dla naszych stosunk\u00f3w transatlantyckich” \u2014 napisa\u0142a na X, dodaj\u0105c, \u017ce „c\u0142a s\u0105 sprzeczne z tymi wsp\u00f3lnymi interesami”.<\/p>\n

Niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d sojusznik\u00f3w<\/p>\n

Czy posuni\u0119cie Trumpa dotycz\u0105ce Grenlandii to tylko taktyka negocjacyjna? \u2014 Mo\u017cna tak post\u0119powa\u0107 w przypadku transakcji na rynku nieruchomo\u015bci, ale nie w stosunkach dyplomatycznych z przyjacielem \u2014 ocenia Gitenstein.<\/p>\n

Zapytany o to, czy posuni\u0119cie to odzwierciedla rzeczywist\u0105 zmian\u0119 strategii w priorytetach USA, nie przebiera\u0142 w s\u0142owach. \u2014 Nie rozumiem, dlaczego [Trump] nie mo\u017ce zrobi\u0107 wszystkiego, co musi, na mocy traktatu z 1951 r. \u2014 m\u00f3wi, odnosz\u0105c si\u0119 do d\u0142ugoletniego porozumienia obronnego mi\u0119dzy USA a Dani\u0105 reguluj\u0105cego kwestie Grenlandii. \u2014 Nie podj\u0105\u0142 \u017cadnego wysi\u0142ku, aby to wyja\u015bni\u0107 publicznie.<\/p>\n

Trump uzna\u0142 jednak Grenlandi\u0119 za kluczow\u0105 dla bezpiecze\u0144stwa narodowego USA i argumentowa\u0142, \u017ce Waszyngton lepiej poradzi sobie z obron\u0105 Arktyki ni\u017c Kopenhaga.<\/p>\n

W wiadomo\u015bci do premiera Norwegii Jonasa Gahra Store<\/a> Trump poszed\u0142 jeszcze dalej, \u0142\u0105cz\u0105c swoje d\u0105\u017cenia dotycz\u0105ce Grenlandii z rozgoryczeniem z powodu nieotrzymania Pokojowej Nagrody Nobla. „\u015awiat nie b\u0119dzie bezpieczny, dop\u00f3ki nie uzyskamy ca\u0142kowitej kontroli nad Grenlandi\u0105” \u2014 o\u015bwiadczy\u0142.<\/p>\n

Ta retoryka wywo\u0142a\u0142a protesty w Nuuk i Kopenhadze, a tak\u017ce niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d europejskich przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy widz\u0105 w tym bezpo\u015brednie wyzwanie dla powojennych norm dotycz\u0105cych granic i suwerenno\u015bci.<\/p>\n

Prezent dla Kremla<\/p>\n

Konsekwencje tego sporu odbijaj\u0105 si\u0119 ju\u017c echem poza Europ\u0105.<\/p>\n

Rosja otwarcie cieszy si\u0119 z roz\u0142amu w stosunkach transatlantyckich. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow stwierdzi\u0142, \u017ce „trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119” z analitykami, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce d\u0105\u017cenie Trumpa do przej\u0119cia Grenlandii mo\u017ce zapewni\u0107 mu miejsce w historii.<\/p>\n

Dla Gitensteina taka reakcja jest sygna\u0142em ostrzegawczym. \u2014 My\u015bl\u0119, \u017ce jest takie zagro\u017cenie \u2014 podkre\u015bla, pytany, czy sp\u00f3r mo\u017ce podwa\u017cy\u0107 jedno\u015b\u0107 Zachodu wobec Moskwy.<\/p>\n

Jego zdaniem „bardzo trudno oceni\u0107” skal\u0119 szk\u00f3d, ale stawka jest jasna: Je\u015bli Trump powa\u017cnie my\u015bli o osi\u0105gni\u0119ciu porozumienia z Rosj\u0105, nie mo\u017ce tego zrobi\u0107 bez Europejczyk\u00f3w.<\/p>\n

\n

Trump musi wi\u0119c zrozumie\u0107, \u017ce potrzebujemy Europejczyk\u00f3w, a Europejczycy potrzebuj\u0105 nas<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 dodaje.<\/p>\n

Spektakl spor\u00f3w mi\u0119dzy sojusznikami NATO o Grenlandi\u0119 jest, jego zdaniem, „niepotrzebnie prowokacyjny”. \u2014 Mo\u017ce sprawdzi\u0107 si\u0119 na rynku nieruchomo\u015bci w Nowym Jorku. Tutaj si\u0119 nie sprawdzi.<\/p>\n

Bruksela rozwa\u017ca dzia\u0142ania odwetowe<\/p>\n

Za zamkni\u0119tymi drzwiami urz\u0119dnicy UE debatuj\u0105 nad pakietem ce\u0142 odwetowych na towary o warto\u015bci 93 mld euro (393 mld z\u0142). Prezydent Francji Emmanuel Macron naciska na wdro\u017cenie instrumentu przeciwdzia\u0142ania przymusowi, ACI<\/a>. Przyw\u00f3dcy Niemiec apeluj\u0105 o jedno\u015b\u0107.<\/p>\n

Kilku europejskich sojusznik\u00f3w NATO wys\u0142a\u0142o ju\u017c wojska do Grenlandii na wsp\u00f3lne \u0107wiczenia w ramach du\u0144skiej operacji Arctic Endurance, co jest sygna\u0142em solidarno\u015bci i wsp\u00f3lnej troski o dzia\u0142ania Rosji i Chin w Arktyce.<\/p>\n

Jednak nie ma jeszcze konsensusu co do uruchomienia najsilniejszych narz\u0119dzi UE. \u2014 Nie s\u0105dz\u0119, aby w tej chwili istnia\u0142 konsensus co do zastosowania instrumentu antyprzymusowego. Rozumiem to \u2014 m\u00f3wi Gitenstein.<\/p>\n

Nie rozumie jednak logiki eskalacji konfliktu w tej chwili. \u2014 Administracja Trumpa musi zrozumie\u0107 konsekwencje tego dzia\u0142ania \u2014 dodaje.<\/p>\n

Dyplomacja pod presj\u0105<\/p>\n

Dla dyplomat\u00f3w pracuj\u0105cych na szczeblu roboczym kryzys ten jest koszmarnym scenariuszem.<\/p>\n

\u2014 Nigdy nie do\u015bwiadczy\u0142em czego\u015b podobnego \u2014 przyznaje by\u0142y ambasador, dodaj\u0105c:<\/p>\n

\n

Je\u015bli nie rozumiesz znaczenia sojuszu, nie wiem, jak mo\u017cesz funkcjonowa\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Podkre\u015bla, \u017ce „bardzo wsp\u00f3\u0142czuje” swojemu nast\u0119pcy w Brukseli, a tak\u017ce zwraca uwag\u0119 na ogromn\u0105 presj\u0119, pod jak\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 von der Leyen i przewodnicz\u0105cy Rady Europejskiej Ant\u00f3nio Costa.<\/p>\n

\"Przewodnicz\u0105ca<\/p>\n

Przewodnicz\u0105ca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podczas przem\u00f3wienia na dorocznym \u015awiatowym Forum Ekonomicznym w Davos, 20 stycznia 2026 r.FABRICE COFFRINI\/AFP \/ AFP<\/p>\n

\u2014 Mam ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce wszyscy oni znajd\u0105 rozs\u0105dne rozwi\u0105zanie \u2014 m\u00f3wi, ale przyznaje, \u017ce sytuacja polityczna uleg\u0142a niebezpiecznej zmianie.<\/p>\n

W cieniu wojny w Ukrainie<\/p>\n

Kryzys grenlandzki rozgrywa si\u0119 na tle napi\u0119tej sytuacji: niepewno\u015bci co do wsparcia USA dla Ukrainy i przysz\u0142o\u015bci NATO.<\/p>\n

Gitenstein ostrzega, \u017ce rozdrobnienie frontu transatlantyckiego os\u0142abi wp\u0142yw na Rosj\u0119. Wskaza\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c na rosn\u0105c\u0105 rol\u0119 militarn\u0105 Europy.<\/p>\n

\u2014 W\u0142a\u015bnie wys\u0142ali Ukrainie 90 mld euro (381 mld z\u0142). To nie jest bez znaczenia \u2014 podkre\u015bla. \u2014 W Europie s\u0105 bardzo kompetentne si\u0142y zbrojne. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, najbardziej kompetentnymi si\u0142ami zbrojnymi w Europie s\u0105 si\u0142y zbrojne Ukrainy.<\/p>\n

Jasno jednak podkre\u015bla, \u017ce Europa nie mo\u017ce po prostu zast\u0105pi\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych. \u2014 Bez Stan\u00f3w Zjednoczonych to nie to samo. Nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

Niebezpieczny precedens<\/p>\n

Najpilniejsze pytanie dla Brukseli brzmi: jak mocno nale\u017cy si\u0119 sprzeciwi\u0107 \u2014 i jak publicznie.<\/p>\n

Von der Leyen ostrzeg\u0142a, \u017ce c\u0142a zagra\u017caj\u0105 wsp\u00f3lnemu dobrobytowi. Kanclerz Merz wezwa\u0142 do stanowczo\u015bci. Macron chce odwetu. Bessent m\u00f3wi, \u017ceby nawet o tym nie my\u015ble\u0107.<\/p>\n

Rada Gitensteina jest dosadna: Europa musi wyznaczy\u0107 jasne granice \u2014 i trzyma\u0107 si\u0119 razem.<\/p>\n

\u2014 Unia Europejska musi broni\u0107 Danii \u2014 podkre\u015bla i dodaje, \u017ce je\u015bli Grenlandia stanie si\u0119 kart\u0105 przetargow\u0105, precedens nie zatrzyma si\u0119 na Arktyce.<\/p>\n

W rzadkim powietrzu Davos i mro\u017anej polityce wok\u00f3\u0142 Grenlandii Europa odkrywa otrze\u017awiaj\u0105c\u0105 prawd\u0119: kiedy sojusze staj\u0105 si\u0119 transakcyjne, nawet fundament suwerenno\u015bci mo\u017ce zacz\u0105\u0107 p\u0119ka\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bruksela przygotowuje si\u0119 do starcia, o jakim wielu dyplomat\u00f3w nawet nie my\u015bla\u0142o: transatlantyckiego konfliktu handlowego wywo\u0142anego nie przez…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":215496,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,340,9796,27,34,35,28,31,48,160,25,46,40,41,47,80,29,30,344,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-215495","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump","12":"tag-emmanuel_macron","13":"tag-grenlandia","14":"tag-headlines","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-nat_styl","20":"tag-nato","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-polish","24":"tag-polski","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-ursula_von_der_leyen","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-world","32":"tag-world-news","33":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115928295341106781","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215495"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215495\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/215496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}