{"id":218153,"date":"2026-01-22T03:27:14","date_gmt":"2026-01-22T03:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/218153\/"},"modified":"2026-01-22T03:27:14","modified_gmt":"2026-01-22T03:27:14","slug":"strefa-czystego-transportu-w-krakowie-pod-lupa-co-naprawde-powoduje-smog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/218153\/","title":{"rendered":"Strefa Czystego Transportu w Krakowie pod lup\u0105. Co naprawd\u0119 powoduje smog?"},"content":{"rendered":"

Informacja o wczorajszym smogu w Krakowie roznios\u0142a si\u0119 po ca\u0142ym kraju. Od razu pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy: „patrzcie, mamy SCT, a smog nadal jest”.<\/p>\n

Jakie s\u0105 przyczyny smogu w Krakowie? <\/p>\n

Czy Strefa Czystego Transportu jest skuteczna? <\/p>\n

Ile dni smogowych by\u0142o w Krakowie w ostatnich latach? <\/p>\n

Kiedy pe\u0142ne zasady Strefy Czystego Transportu wejd\u0105 w \u017cycie? <\/p>\n

Filip Jarmakowski \u2014 Py\u0142, z kt\u00f3rym obecnie mamy do czynienia w mie\u015bcie \u2014 je\u015bli chodzi o przekroczenia norm PM10 i PM2,5 \u2014 pochodzi g\u0142\u00f3wnie spoza Krakowa, z tak zwanego „obwarzanka”, czyli z gmin okolicznych. To jest tzw. niska emisja. W samym Krakowie w du\u017cej mierze si\u0119 jej pozbyli\u015bmy, likwiduj\u0105c paleniska na paliwa sta\u0142e.<\/p>\n

\n

Jeszcze jaki\u015b czas temu mieli\u015bmy w Krakowie ponad sto kilkadziesi\u0105t dni smogowych rocznie, a w ostatnich latach jest ich oko\u0142o trzydziestu. To jest znacz\u0105ca poprawa.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Niestety w okresach, kiedy jest bardzo zimno i kiedy gminy wok\u00f3\u0142 Krakowa intensywnie pal\u0105, takie epizody si\u0119 powtarzaj\u0105. To jest tylko dow\u00f3d na to, \u017ce decyzja podj\u0119ta w Krakowie o odej\u015bciu od paliw sta\u0142ych by\u0142a jak najbardziej s\u0142uszna. Strefa Czystego Transportu to kolejny krok, czyli zaj\u0119cie si\u0119 nast\u0119pnym \u017ar\u00f3d\u0142em zanieczyszcze\u0144 powietrza.<\/p>\n

Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce zanieczyszczenie powietrza pochodz\u0105ce z piec\u00f3w i tzw. kopciuch\u00f3w r\u00f3wnie\u017c nie znikn\u0119\u0142o z dnia na dzie\u0144 po wprowadzeniu zakazu. Ten proces by\u0142 stopniowy. Paleniska w Krakowie \u2014 z ponad 4 tys. \u2014 zosta\u0142y zredukowane do,kilkudziesi\u0119ciu, wed\u0142ug informacji miasta. Ale nie sta\u0142o si\u0119 to w ci\u0105gu jednego tygodnia ani jednego roku.<\/p>\n

Dok\u0142adnie tak samo jest ze Stref\u0105 Czystego Transportu. Strefa wesz\u0142a w \u017cycie 1 stycznia tego roku, a dzi\u015b mamy dopiero trzy tygodnie p\u00f3\u017aniej, wi\u0119c nie mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce cokolwiek ju\u017c si\u0119 zmieni\u0142o. Zw\u0142aszcza \u017ce tak naprawd\u0119 w pe\u0142nym zakresie Strefa Czystego Transportu zacznie obowi\u0105zywa\u0107 dopiero w 2029 r., poniewa\u017c przez pierwsze trzy lata samochody niespe\u0142niaj\u0105ce wymog\u00f3w mog\u0105 wje\u017cd\u017ca\u0107 za op\u0142at\u0105. I tutaj mo\u017cna p\u0142ynnie przej\u015b\u0107 do kolejnego argumentu, czyli stwierdzenia, \u017ce „ekologi\u0119 da si\u0119 po prostu op\u0142aci\u0107”. Owszem, wystarczy zap\u0142aci\u0107 \u2014 poniewa\u017c jest to okres przej\u015bciowy, kt\u00f3ry pozwala dostosowa\u0107 samoch\u00f3d i swoje potrzeby komunikacyjne do zasad czystego transportu.<\/p>\n

Wczorajsze mapy wskazywa\u0142y, \u017ce dwutlenek azotu, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym emitentem maj\u0105 by\u0107 stare samochody, by\u0142 na dobrym poziomie<\/a> \u2014 mapy nie wskazywa\u0142y, \u017ceby by\u0142 on szczeg\u00f3lnie problematyczny. I tutaj pojawia si\u0119 pytanie: skoro tak jest, to po co jeszcze dodatkowo ogranicza\u0107 ruch samochodowy. <\/p>\n

\u2014 Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce patrzy pani na pomiary jednorazowe \u2014 jednodniowe albo nawet jednogodzinne. Natomiast my opieramy si\u0119 przede wszystkim na danych w skali roku, czyli na \u015bredniorocznych st\u0119\u017ceniach dwutlenku azotu. To w\u0142a\u015bnie one s\u0105 publikowane w raportach dotycz\u0105cych rocznej oceny jako\u015bci powietrza przygotowywanych przez G\u0142\u00f3wnego Inspektora Ochrony \u015arodowiska.<\/p>\n

Te raporty ukazuj\u0105 si\u0119 do ko\u0144ca kwietnia i pokazuj\u0105, \u017ce w Krakowie te przekroczenia faktycznie z roku na rok spadaj\u0105. Na pewno te\u017c sam efekt psychologiczny wej\u015bcia Strefy Czystego Transportu oraz informacji na jej temat sprawi\u0142, \u017ce wiele os\u00f3b wzi\u0119\u0142o to pod uwag\u0119 przy wymianie samochodu \u2014 oczywi\u015bcie, je\u015bli kto\u015b w og\u00f3le posiada\u0142 samoch\u00f3d \u2014 i decydowa\u0142o si\u0119 na pojazdy spe\u0142niaj\u0105ce wy\u017csze normy.<\/p>\n

Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce ca\u0142y czas operujemy na normach unijnych sprzed oko\u0142o dwudziestu lat. Tymczasem w 2024 r. zosta\u0142a przyj\u0119ta nowa dyrektywa powietrzna, kt\u00f3ra obni\u017ca te normy o 50 proc., czyli do 20 mikrogram\u00f3w na m sze\u015bc. Obecna norma to 40 mikogram\u00f3w na m sze\u015bc.<\/p>\n

Chodzi o to, \u017ceby nie wprowadza\u0107 od razu gwa\u0142townych rewolucji, tylko robi\u0107 to stopniowo. Po dwudziestu latach wydaje si\u0119 to rozs\u0105dnym i wystarczaj\u0105co d\u0142ugim okresem, \u017ceby pa\u0144stwa mog\u0142y si\u0119 przygotowa\u0107. Problem w tym, \u017ce ta nowa norma nie jest obecnie spe\u0142niona nigdzie w Krakowie, a zacznie obowi\u0105zywa\u0107 de facto w 2030 r. \u2014 czyli ju\u017c teraz mamy problem ze spe\u0142nianiem obecnych norm, a za cztery lata wejd\u0105 jeszcze ostrzejsze.<\/p>\n

Bardzo cz\u0119sto widz\u0119 argument dotycz\u0105cy sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Wskazuje si\u0119, \u017ce wprowadzenie SCT uderzy przede wszystkim w osoby najmniej zamo\u017cne. To w\u0142a\u015bnie one b\u0119d\u0105 mia\u0142y najwi\u0119kszy problem z kupnem nowego samochodu, podczas gdy osoby bogatsze mog\u0105 sobie na to swobodnie pozwoli\u0107.<\/p>\n

\u2014 Przede wszystkim osoby najubo\u017csze maj\u0105 zazwyczaj zupe\u0142nie inne, bardziej podstawowe problemy \u2014 chodzi o zaspokojenie podstawowych potrzeb \u017cyciowych. Je\u015bli kto\u015b posiada samoch\u00f3d, to samo jego utrzymanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z kosztami: podatki, ubezpieczenie, przegl\u0105dy, naprawy. W przypadku starego samochodu trzeba si\u0119 dodatkowo liczy\u0107 z tym, \u017ce jest on ju\u017c mocno wys\u0142u\u017cony i b\u0119dzie wymaga\u0142 cz\u0119stszych napraw. To oznacza, \u017ce m\u00f3wimy raczej o osobach, kt\u00f3re jednak dysponuj\u0105 pewnym zasobem pieni\u0119dzy i s\u0105 w stanie funkcjonowa\u0107 finansowo.<\/p>\n

Trzeba te\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, o jakich samochodach m\u00f3wimy w kontek\u015bcie Strefy Czystego Transportu w Krakowie. W przypadku diesli s\u0105 to samochody dwunastoletnie \u2014 w 2026 r. norma Euro 6 b\u0119dzie dotyczy\u0107 w\u0142a\u015bnie pojazd\u00f3w maj\u0105cych oko\u0142o 12 lat. Natomiast je\u015bli chodzi o samochody benzynowe, m\u00f3wimy o pojazdach nawet 21-letnich. To zdecydowanie nie s\u0105 samochody nowe.<\/p>\n

Je\u017celi kto\u015b rzeczywi\u015bcie codziennie musi porusza\u0107 si\u0119 samochodem po wielu miejscach w Krakowie, to wymiana starego samochodu benzynowego na inny, r\u00f3wnie\u017c starszy, ale spe\u0142niaj\u0105cy normy, nie powinna stanowi\u0107 problemu finansowego.<\/p>\n

Prosz\u0119 te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie wsz\u0119dzie trzeba przemieszcza\u0107 si\u0119 samochodem i nie ka\u017cdy codziennie je\u017adzi po mie\u015bcie autem \u2014 zw\u0142aszcza w szeroko rozumianym centrum. W wielu przypadkach jest to po prostu bezsensowne ze wzgl\u0119du na korki czy ilo\u015b\u0107 miejsc do parkowania. Krak\u00f3w ma do zaoferowania komunikacj\u0119 publiczn\u0105, kt\u00f3ra dzia\u0142a raz lepiej, raz gorzej, ale na tle Polski jest oceniana ca\u0142kiem nie\u017ale.<\/p>\n

Jako drugie najwi\u0119ksze miasto w kraju oczywi\u015bcie mierzy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi narastaj\u0105cymi problemami i ta komunikacja powinna by\u0107 lepsza \u2014 i, z tego co rozumiem, miasto w\u0142a\u015bnie w tym kierunku planuje dzia\u0142ania. Alternatyw poruszania si\u0119 po mie\u015bcie jest wi\u0119c wiele, podobnie jak alternatyw spe\u0142niania wymog\u00f3w Strefy Czystego Transportu. Dlatego ten argument nie do ko\u0144ca jest trafny.<\/p>\n

Wiele os\u00f3b wskazuje na SUV-y jako symbol niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. S\u0105 to wielkie, drogie samochody, cz\u0119sto kupowane jako symbol statusu spo\u0142ecznego, kt\u00f3re nie wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 bardziej ekologiczne ni\u017c stare diesle. <\/p>\n

\u2014 To jest bardzo \u0142atwe do wyja\u015bnienia i ma charakter mocno populistyczny. Zwykle pokazuje si\u0119 bardzo nowoczesny samoch\u00f3d z du\u017cym silnikiem i zestawia go z trzydziestoletnim Cinquecento z ma\u0142ym silnikiem. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce Cinquecento nie wjedzie do strefy, a nowy SUV tak, pomimo, \u017ce SUV spala 20 litr\u00f3w paliwa a Cinquecento pi\u0119\u0107.<\/p>\n

\n

Problem polega na tym, \u017ce nie chodzi tu o spalanie paliwa, tylko o to, ile emitowanych jest dwutlenku azotu i py\u0142\u00f3w. Nowoczesny samoch\u00f3d \u2014 nawet je\u015bli spala du\u017co paliwa \u2014 posiada zaawansowane filtry, dzi\u0119ki kt\u00f3rym emituje znacznie mniej szkodliwych zanieczyszcze\u0144 ni\u017c trzydziestoletnie Cinquecento.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Zazwyczaj w tych por\u00f3wnaniach unika si\u0119 tego tematu, podaj\u0105c go w formie mem\u00f3w. Owszem, nowoczesny du\u017cy SUV emituje wi\u0119cej CO2, ale CO2 nie jest gazem toksycznym \u2014 jest gazem naturalnym. Na jego emisj\u0119 mamy ograniczony wp\u0142yw, bo jest ona bezpo\u015brednio zwi\u0105zana ze spalaniem. Natomiast na emisj\u0119 pozosta\u0142ych, realnie szkodliwych substancji mamy wp\u0142yw i nowoczesne technologie pozwalaj\u0105 je skutecznie eliminowa\u0107.<\/p>\n

Dwudziestojednoletni samoch\u00f3d benzynowy emituje ju\u017c na tyle ma\u0142o szkodliwych substancji, \u017ce mo\u017ce spokojnie porusza\u0107 si\u0119 po mie\u015bcie. Najwi\u0119kszym problemem s\u0105 przede wszystkim stare samochody z silnikami diesla.<\/p>\n

Tak, ale je\u015bli chodzi o py\u0142 z opon i hamulc\u00f3w, to SUV z racji swojej wagi b\u0119dzie go emitowa\u0142 wi\u0119cej, co przejawi si\u0119 wzrostem ilo\u015bci\u0105 cz\u0105stek PM, kt\u00f3re tworz\u0105 smog. <\/p>\n

\u2014 W Strefie Czystego Transportu chodzi przede wszystkim o ograniczenie emisji dwutlenku azotu, bardzo szkodliwego gazu, jak i r\u00f3wnie\u017c o py\u0142 PM oraz tzw. unos wt\u00f3rny, czyli kurz z zanieczyszczeniami podnosz\u0105cy si\u0119 z ulic i dr\u00f3g. To jest kwestia, kt\u00f3ra ma by\u0107 uregulowana w nowej normie, kt\u00f3ra ma wej\u015b\u0107 w najbli\u017cszym czasie \u2014 chodzi o norm\u0119 Euro 7. Ona skupia si\u0119 w\u0142a\u015bnie na zu\u017cyciu element\u00f3w eksploatacyjnych samochodu, takich jak opony, tarcze i klocki hamulcowe. Na razie nie mamy na to realnego wp\u0142ywu, ale mo\u017cemy robi\u0107 to, na co wp\u0142yw mamy \u2014 czyli ogranicza\u0107 emisj\u0119 zanieczyszcze\u0144 z rur wydechowych.<\/p>\n

Rozumiem. Chcia\u0142abym przej\u015b\u0107 jeszcze do innego tematu. Czy kojarzy pan facebookow\u0105 grup\u0119 Blade Runners STC Krak\u00f3w? Jest to grupa na Facebooku, kt\u00f3ra regularnie publikuje zniszczone znaki drogowe informuj\u0105ce o wje\u017adzie do SCT w Krakowie. Ma ju\u017c prawie 50 tys. cz\u0142onk\u00f3w. Jej charakter jest jawnie krytyczny wzgl\u0119dem strefy. <\/p>\n

\u2014 Tak, oczywi\u015bcie kojarz\u0119. C\u00f3\u017c, \u017cyjemy w kraju demokratycznym i wszelkie formy sprzeciwu dopuszczalne prawem s\u0105 jak najbardziej dozwolone. Te, kt\u00f3re nie s\u0105 dopuszczalne, w jaki\u015b spos\u00f3b b\u0119d\u0105 rozwi\u0105zywane \u2014 i zapewne spotkaj\u0105 si\u0119 z reakcj\u0105 w\u0142adz czy s\u0142u\u017cb. Bo ile mo\u017cna niszczy\u0107 znaki? Samo zniszczenie znaku nie oznacza przecie\u017c, \u017ce strefa przestaje istnie\u0107. Strefa zosta\u0142a wprowadzona na mocy prawa, a oznakowanie s\u0142u\u017cy temu, \u017ceby ludzie wiedzieli, \u017ce takie przepisy obowi\u0105zuj\u0105. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie bardzo wiem, do czego ma prowadzi\u0107 niszczenie znak\u00f3w, za kt\u00f3re tak naprawd\u0119 p\u0142ac\u0105 wszyscy mieszka\u0144cy Krakowa.<\/p>\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest przede wszystkim problem dla mieszka\u0144c\u00f3w i os\u00f3b przyjezdnych, bo mog\u0105 oni nie wiedzie\u0107, \u017ce wje\u017cd\u017caj\u0105 do takiej strefy, co mo\u017ce narazi\u0107 ich na koszty. To jest wi\u0119c w efekcie dzia\u0142anie wymierzone w zwyk\u0142ych ludzi.<\/p>\n

\u2014 Dok\u0142adnie tak. To jest dzia\u0142anie uderzaj\u0105ce w osoby, kt\u00f3re wje\u017cd\u017caj\u0105 do miasta i cz\u0119sto s\u0105 zupe\u0142nie nie\u015bwiadome, \u017ce takie prawo wesz\u0142o w \u017cycie. A jednocze\u015bnie usuwa si\u0119 tablice informacyjne, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie po to istniej\u0105. To nie jest chyba najrozs\u0105dniejsze rozwi\u0105zanie. Rozumiem wszelkie sprzeciwy zwi\u0105zane z kontrowersjami wok\u00f3\u0142 strefy czy z brakiem wystarczaj\u0105cej infrastruktury Park&Ride na granicach Krakowa albo na granicy samej Strefy Czystego Transportu. Natomiast wandalizm jako forma protestu jest czym\u015b, co du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa trudno zaakceptowa\u0107.<\/p>\n

Na tej grupie pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c zdj\u0119cia autobus\u00f3w miejskich i ich rur wydechowych, z kt\u00f3rych unosi si\u0119 czarny dym. Ma to sugerowa\u0107, \u017ce miasto wprowadza SCT, a samo na ulicach dopuszcza, by publiczne pojazdy nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w normach. <\/p>\n

\u2014 Niestety nie mam pod r\u0119k\u0105 konkretnych danych, by powiedzie\u0107, na ile to zjawisko jest powszechne. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce flota autobusowa w Krakowie jest regularnie wymieniana. Prawdopodobnie zdarza si\u0119, \u017ce w sytuacjach awaryjnych na tras\u0119 wypuszczane s\u0105 starsze autobusy \u2014 na przyk\u0142ad wtedy, gdy nowsze pojazdy s\u0105 czasowo wy\u0142\u0105czone z u\u017cytkowania.<\/p>\n

Nie jest to jednak co\u015b, co obserwowa\u0142bym na co dzie\u0144, w ka\u017cdym miejscu. Raczej s\u0105 to pojedyncze, incydentalne przypadki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Informacja o wczorajszym smogu w Krakowie roznios\u0142a si\u0119 po ca\u0142ym kraju. Od razu pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy: „patrzcie, mamy…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":218154,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,40886,15116,36,37,27,1304,34,35,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,47,27957,21586,2261,40590,29,30,8873,26,31818],"class_list":{"0":"post-218153","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dwutlenek_azotu","11":"tag-dwutlenek_wegla","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-headlines","15":"tag-krakow","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-pl","24":"tag-poland","25":"tag-polish","26":"tag-polska","27":"tag-polski","28":"tag-screening_general","29":"tag-sct","30":"tag-smog","31":"tag-suv","32":"tag-taboola_tst1","33":"tag-top-stories","34":"tag-topstories","35":"tag-warto_wiedziec","36":"tag-wiadomosci","37":"tag-zanieczyszczenie_powietrza"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115936627435768182","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218153"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218153\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/218154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}