Podrobienie kodu umo\u017cliwiaj\u0105cego zwrot butelki w butelkomacie nie jest oszustwem. Wrzucenie sfa\u0142szowanej butelki do butelkomatu jest wprowadzaniem w b\u0142\u0105d maszyny, a nie osoby. Butelkomat nie podejmuje \u015bwiadomych decyzji o butelkach ani nie rozporz\u0105dza nimi tak jak cz\u0142owiek. Zatem o oszustwie mowy by\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\n
Butelkomat jak kasa samoobs\u0142ugowa <\/p>\n
Okazja czyni z\u0142odzieja. Gdy pojawi\u0142y si\u0119 butelkomaty, pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c osoby chc\u0105ce oszuka\u0107 system. W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej stosowanych metod specjali\u015bci wymieniaj\u0105 podrabianie etykiet, tak by butelkomat przyj\u0105\u0142 niew\u0142a\u015bciw\u0105 butelk\u0119, a tak\u017ce zwroty opakowa\u0144 spoza systemu. Sprawcy chc\u0105 w ten spos\u00f3b uzyska\u0107 zwrot nienale\u017cnej kaucji.<\/p>\n
Butelkomatu oszuka\u0107 si\u0119 nie da. Podobnie jak kasy samoobs\u0142ugowej: to maszyna, a nie my\u015bl\u0105ca osoba, zatem art. 286 Kodeksu karnego \u2014 m\u00f3wi\u0105cy o wprowadzeniu w b\u0142\u0105d \u017cyj\u0105cej osoby \u2014 nie wchodzi w gr\u0119.<\/p>\n
To nie oznacza, \u017ce manipulacje przy butelkomacie ujd\u0105 sprawcy na sucho. Co mu grozi \u2014 to ju\u017c trudniejsza kwestia. Rozwa\u017cmy trzy scenariusze.<\/p>\n
Oszukanie pracownika sklepu <\/p>\n
Po pierwsze, da si\u0119 oszuka\u0107 pracownika sklepu, kt\u00f3ry ma zwr\u00f3ci\u0107 kaucj\u0119 za zwr\u00f3cone butelki.<\/p>\n
Je\u015bli wi\u0119c klient pobierze z butelkomatu druczek potwierdzaj\u0105cy przekazanie sfabrykowanych butelek i podejdzie z nim do kasy, rozpocznie w ten spos\u00f3b proces wprowadzania w b\u0142\u0105d innej osoby, kt\u00f3ra ma niekorzystnie rozporz\u0105dzi\u0107 pieni\u0119dzmi.<\/p>\n
To klasyczne oszustwo z art. 286 k.k. Nie dlatego, \u017ce u\u017cyto butelkomatu, ale dlatego, \u017ce wy\u0142udzono pieni\u0105dze od pracownika sklepu (konkretnej osoby), po wprowadzeniu jej w b\u0142\u0105d za pomoc\u0105 druczku maj\u0105cego \u015bwiadczy\u0107 o prawie do zwrotu kaucji.<\/p>\n
Butelkomat jak bankomat, butelka jak klucz <\/p>\n
Drugi przypadek to sytuacja bez udzia\u0142u osoby ludzkiej. Wyobra\u017amy sobie bardzo nowoczesny butelkomat, kt\u00f3ry nie tylko zbiera butelki, ale te\u017c sam zwraca kaucj\u0119: wyp\u0142aca j\u0105 w got\u00f3wce lub przelewa na konto.<\/p>\n
W takiej sytuacji dzia\u0142ania klienta s\u0105 samodzielnym zabraniem cudzej rzeczy ruchomej. Sprawca uruchamia automatyczny proces, kt\u00f3rego fina\u0142em jest zabranie nieprzys\u0142uguj\u0105cych mu pieni\u0119dzy. „Zabieranie” to cecha kradzie\u017cy. <\/p>\n
Butelkomat dzia\u0142a jak bankomat. Sfabrykowana butelka jest jak sfa\u0142szowana karta pozwalaj\u0105ca uzyska\u0107 dost\u0119p do cudzego konta. Mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o kradzie\u017cy z w\u0142amaniem. Bez wzgl\u0119du na zabran\u0105 kwot\u0119 jest ona zawsze przest\u0119pstwem.<\/p>\n
Manipulacje informatyczne <\/p>\n
Trzeci, najbardziej skomplikowany przypadek: zwrot sfa\u0142szowanych butelek, by uzyska\u0107 kupon i wykorzysta\u0107 go przy kasie samoobs\u0142ugowej. Dzi\u0119ki kuponowi z butelkomatu wysoko\u015b\u0107 kaucji odlicza si\u0119 od ceny zakupionego towaru.<\/p>\n
Kluczowe pytanie brzmi, czy mamy upowa\u017cnienie do korzystania z butelkomatu, by wk\u0142ada\u0107 do niego podrobione butelki? Wg mnie nie mamy takiego upowa\u017cnienia. Butelkomat nie s\u0142u\u017cy do tego, by umieszcza\u0107 w nim jakiekolwiek rzeczy. Zgodnie z regu\u0142ami, mo\u017cna oddawa\u0107 wy\u0142\u0105cznie wybrany rodzaj specjalnie oznaczonych butelek.<\/p>\n
W takim razie dzia\u0142ania przy butelkomacie mog\u0105 by\u0107 uznane za bezprawne wprowadzenie do systemu nowego zapisu danych informatycznych, w celu osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej, co jest przest\u0119pstwem z art. 287 k.k. (tzw. oszustwo informatyczne).<\/p>\n
Zapis danych informatycznych polega na tym, \u017ce butelkomat rejestruje przekazanie butelek, kt\u00f3re nie podlega\u0142y zwrotowi, i generuje wydruk uprawniaj\u0105cy do wyp\u0142aty kaucji. Butelkomat zapisuje w swoim „m\u00f3zgu” dane o tej operacji. Korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkowa zostaje osi\u0105gni\u0119ta, gdy klient p\u0142aci mniej, bo odlicza kwot\u0119 nieprzys\u0142uguj\u0105cej mu kaucji.<\/p>\n
Do wi\u0119zienia za 50 groszy? <\/p>\n
Inna sprawa, \u017ce spo\u0142eczna szkodliwo\u015b\u0107 bezprawnego uzyskania 50 groszy, czy to w drodze kradzie\u017cy z w\u0142amaniem, czy w ramach manipulacji informatycznej, jawi si\u0119 jako ekstremalnie niska.<\/p>\n
Nie o takich wszak sytuacjach my\u015blimy, gdy wyobra\u017camy sobie typowy atak hakerski na system informatyczny celem osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej… Dlatego w praktyce \u015bciganie kogokolwiek za butelkomatowy wybryk jak za przest\u0119pstwo nie wydaje si\u0119 uzasadnione.<\/p>\n