Chodzi o odstraszanie i obron\u0119 na granicy. Podstawow\u0105 ide\u0105 jest stworzenie z\u0142o\u017conego, wielopoziomowego systemu obronnego wzd\u0142u\u017c granicy z Rosj\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105 oraz wykorzystanie do obrony nie tylko konwencjonalnych si\u0142 zbrojnych, ale tak\u017ce przeszk\u00f3d i technologii w celu stworzenia zrobotyzowanej lub zautomatyzowanej strefy w pobli\u017cu granicy z przeciwnikiem, kt\u00f3r\u0105 ten musi najpierw pokona\u0107.<\/p>\n
Kto go opracowa\u0142?<\/p>\n
Prace nad nim rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego roku. Na pocz\u0105tku si\u0142y zbrojne USA wraz z uniwersytetami, think tankami i laboratoriami zastanawia\u0142y si\u0119, jak wykorzysta\u0107 nowoczesn\u0105 technologi\u0119, aby sprosta\u0107 zagro\u017ceniu ze strony agresora, takiego jak Rosja. Wsp\u00f3\u0142pracowano przy tym \u015bci\u015ble z krajami ba\u0142tyckimi, kt\u00f3re ju\u017c w 2024 r. rozpocz\u0119\u0142y budow\u0119 linii obrony przeciwko Rosji, tzw. Baltic Defense Line<\/a>. Gen. Donahue, dow\u00f3dca si\u0142 l\u0105dowych USA w Europie, a jednocze\u015bnie dow\u00f3dca Sojuszniczego Dow\u00f3dztwa Operacji NATO, przedstawi\u0142 j\u0105 w lipcu na konferencji. Obecnie jest ona rozwijana i wdra\u017cana w ramach NATO.<\/p>\n Naczelny dow\u00f3dca NATO przedstawi\u0142 t\u0119 koncepcj\u0119 przedstawicielom wojskowym pa\u0144stw cz\u0142onkowskich w komitecie wojskowym. Spotka\u0142a si\u0119 ona z og\u00f3ln\u0105 aprobat\u0105.<\/p>\n Kto jest teraz odpowiedzialny za wdro\u017cenie tej koncepcji?<\/p>\n Przede wszystkim pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. Ka\u017cdy kraj musi zdecydowa\u0107, czy i w jakiej formie chce uczestniczy\u0107 we wsp\u00f3\u0142pracy z strukturami dowodzenia NATO.<\/p>\n Jakie dzia\u0142ania obejmuje nowa koncepcja?<\/p>\n EFDL sk\u0142ada si\u0119 zasadniczo z pi\u0119ciu filar\u00f3w, kt\u00f3rych wdro\u017cenie planowane jest etapami. Opieramy si\u0119 na technologii, kt\u00f3ra jest ju\u017c w u\u017cyciu lub znajduje si\u0119 w bardzo zaawansowanej fazie rozwoju. Wykorzystujemy r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczenia Ukrainy <\/a>w jej walce obronnej z Rosj\u0105. Obecnie pierwsze elementy koncepcji s\u0105 testowane w wybranych obszarach, m.in. w pa\u0144stwach partnerskich na wschodniej flance. Pierwsze systemy zosta\u0142y ju\u017c wprowadzone i s\u0105 w u\u017cyciu, inne s\u0105 w trakcie finalizacji. Chodzi o instalacj\u0119 systemu czujnik\u00f3w i efektor\u00f3w, po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 w du\u017c\u0105 sie\u0107 cyfrow\u0105, w celu utworzenia zautomatyzowanej strefy. Chodzi jednak r\u00f3wnie\u017c o wst\u0119pne rozmieszczenie sprz\u0119tu, rozmieszczenie oddzia\u0142\u00f3w na miejscu oraz ustanowienie systemu dowodzenia i kontroli, kt\u00f3ry po\u0142\u0105czy si\u0142y zbrojne poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w i NATO.<\/p>\n Jak nale\u017cy sobie wyobrazi\u0107 pierwszy filar, czyli budow\u0119 z\u0142o\u017conego systemu czujnik\u00f3w?<\/p>\n Chodzi o sie\u0107 czujnik\u00f3w umieszczonych na ziemi, w kosmosie, w cyberprzestrzeni lub w powietrzu. Gromadz\u0105 one dane o ruchach lub u\u017cyciu broni przez przeciwnika, \u0142\u0105cz\u0105 je ze sob\u0105 i udost\u0119pniaj\u0105 wyniki rozpoznania w czasie rzeczywistym wszystkim krajom NATO.<\/p>\n Obszar, kt\u00f3ry ma by\u0107 monitorowany, ma kilka tysi\u0119cy kilometr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Gdzie znajduj\u0105 si\u0119 czujniki?<\/p>\n Mog\u0105 to by\u0107 czujniki stacjonarne lub ruchome, radarowe, akustyczne, optyczne, elektroniczne itp., po\u0142\u0105czone z danymi rozpoznawczymi z system\u00f3w za\u0142ogowych, takich jak samoloty rozpoznawcze Awacs-Early-Warning, ale tak\u017ce z danymi z satelit\u00f3w, dron\u00f3w <\/a>lub czworono\u017cnych robot\u00f3w krocz\u0105cych, wyposa\u017conych w jeden z wy\u017cej wymienionych czujnik\u00f3w. Czujniki mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zamocowa\u0107 na bunkrze, ogrodzeniu lub drzewie. Przekazuj\u0105 one dane do centrum dowodzenia, gdzie s\u0105 analizowane, oceniane i wprowadzane do obrazu sytuacji za pomoc\u0105 wydajnej sztucznej inteligencji<\/a>. Niekt\u00f3re czujniki monitoruj\u0105 ca\u0142y obszar graniczny, inne tylko terytorium NATO.<\/p>\n \u0106wiczenia NATO w Rumunii, 3 listopada 2026 r. (zdj\u0119cie pogl\u0105dowe)Daniel Mihailescu \/ AFP<\/p>\n Przejd\u017amy do drugiego filaru, czyli utworzenia zautomatyzowanej strefy obronnej wzd\u0142u\u017c wschodniej flanki.<\/p>\n Strefa wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 stanowi jasno ustrukturyzowan\u0105, wielowarstwow\u0105 przestrze\u0144 dzia\u0142ania, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do natychmiastowego zwalczania i wywierania presji na si\u0142y wroga. Jest to swego rodzaju strefa zagro\u017cenia. Celem jest powstrzymanie natarcia wroga: kierujemy jego ruchami, spowalniamy go, zmuszamy do zajmowania niekorzystnych pozycji i stopniowo go wyczerpujemy. Ka\u017cdy \u015brodek s\u0142u\u017cy konsekwentnemu os\u0142abianiu jego si\u0142y bojowej, przy jednoczesnym zabezpieczeniu naszych w\u0142asnych si\u0142 i utrzymaniu ich pe\u0142nej zdolno\u015bci bojowej.<\/p>\n Jak du\u017ca jest ta strefa?<\/p>\n Nie nale\u017cy jej okre\u015bla\u0107 og\u00f3lnie jako strefy o okre\u015blonej g\u0142\u0119boko\u015bci, poniewa\u017c mo\u017ce ona r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od regionu. Strefa ta nie stanowi obszaru o ustalonej powierzchni, ale jest kolejnym elementem przysz\u0142ych plan\u00f3w obronnych. W du\u017cej cz\u0119\u015bci jest ona nieobsadzona, na og\u00f3\u0142 nie stacjonuj\u0105 tam na sta\u0142e \u017co\u0142nierze.<\/p>\n Mo\u017cna utworzy\u0107 umocnienia, takie jak zapory przeciwczo\u0142gowe lub rowy przeciwczo\u0142gowe. Projekt znajduje si\u0119 w fazie koncepcyjnej i podlega decyzjom krajowym.<\/p>\n Oznacza to, \u017ce ludzie mieszkaj\u0105cy w pobli\u017cu granicy musieliby zosta\u0107 przesiedleni.<\/p>\n Patrz\u0105c na dotychczasowe wdro\u017cenie, nie widz\u0119 takiej potrzeby. Na przyk\u0142ad pa\u0144stwa ba\u0142tyckie wykorzystuj\u0105 naturalne przeszkody, takie jak bagna i lasy, co zmniejsza potrzeb\u0119 dalszej budowy. My\u015bl\u0119, \u017ce raczej b\u0119dzie si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do znalezienia rozwi\u0105za\u0144 polubownych z lokalnymi spo\u0142eczno\u015bciami. Wiele obiekt\u00f3w i przeszk\u00f3d zostanie aktywowanych i wykorzystanych dopiero w przypadku zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 operacji. Zminimalizuje to trwa\u0142e zak\u0142\u00f3cenia \u017cycia cywilnego. Nie dojdzie do masowych przesiedle\u0144.<\/p>\n Co dok\u0142adnie dzieje si\u0119 w tej strefie?<\/p>\n M\u00f3wimy o zautomatyzowanej przestrzeni operacyjnej, kt\u00f3ra p\u0142ynnie ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuje. Czujniki wykrywaj\u0105 przeciwnika, natychmiast go zg\u0142aszaj\u0105 i zgodnie z wytycznymi uruchamiaj\u0105 pod\u0142\u0105czone urz\u0105dzenia. Obejmuj\u0105 one uzbrojone drony, cz\u0119\u015bciowo autonomiczne pojazdy bojowe, bezza\u0142ogowe zrobotyzowane systemy naziemne, kt\u00f3re moim zdaniem b\u0119d\u0105 mia\u0142y podobny wp\u0142yw na wojn\u0119 l\u0105dow\u0105, jak obecnie drony w powietrzu, a tak\u017ce zautomatyzowan\u0105 obron\u0119 powietrzn\u0105 i przeciwrakietow\u0105. Te po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 systemy s\u0105 zaprojektowane tak, aby szybko namierzy\u0107 wroga, ograniczy\u0107 jego mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania i skutecznie pozbawi\u0107 go si\u0142y bojowej i inicjatywy.<\/p>\n Brzmi to jak science fiction. Czyli w przysz\u0142o\u015bci na niekt\u00f3rych obszarach b\u0119d\u0105 walczy\u0107 tylko bro\u0144 przeciwko broni, a \u017co\u0142nierze nie b\u0119d\u0105 ju\u017c pojawia\u0107 si\u0119 na polu walki?<\/p>\n Zgodnie z naszymi zasadami dzia\u0142ania i standardami etycznymi decyzja o u\u017cyciu broni zawsze pozostaje w gestii cz\u0142owieka. Wspiera go w tym sztuczna inteligencja, zw\u0142aszcza gdy decyzja musi zosta\u0107 podj\u0119ta szybko. Nie chodzi tu o dehumanizacj\u0119 wojny. Ostatecznie to cz\u0142owiek w odpowiedzialny spos\u00f3b decyduje, kiedy i jak u\u017cy\u0107 broni.<\/p>\n Ale jaki jest cel takiej strefy?<\/p>\n Ta sie\u0107 tworzy obszar, w kt\u00f3rym mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 pierwsza faza walki, bez konieczno\u015bci bezpo\u015bredniego kontaktu w\u0142asnych oddzia\u0142\u00f3w z si\u0142ami wroga. Celem jest zatem zachowanie w\u0142asnej si\u0142y bojowej, oszcz\u0119dzanie w\u0142asnych \u017co\u0142nierzy i wczesne op\u00f3\u017anienie dzia\u0142ania przeciwnika, aby zyska\u0107 pole manewru.<\/p>\n Czy w przysz\u0142o\u015bci do obrony terytorium NATO b\u0119d\u0105 wykorzystywane g\u0142\u00f3wnie autonomiczne systemy uzbrojenia?<\/p>\n By\u0142oby to b\u0142\u0119dnym wnioskiem. To \u017co\u0142nierze odzyskuj\u0105 terytoria. To \u017co\u0142nierze walcz\u0105 o wyzwolenie miast. Ostatecznie zawsze chodzi o walk\u0119 \u017co\u0142nierzy przeciwko \u017co\u0142nierzom. Widzimy to r\u00f3wnie\u017c na przyk\u0142adzie Ukrainy.<\/p>\n \u0106wiczenia NATO w Polsce, 19 wrze\u015bnia 2025 r. (zdj\u0119cie pogl\u0105dowe)Klaudia Radecka \/ AFP<\/p>\n Trzecim filarem koncepcji obrony NATO na wschodniej flance jest wst\u0119pne rozmieszczenie sprz\u0119tu.<\/p>\n Ju\u017c dzi\u015b to mamy. W pa\u0144stwach granicz\u0105cych z Rosj\u0105 zobaczymy jednak znacznie wi\u0119ksze ni\u017c dotychczas zapasy, w tym na przyk\u0142ad magazyny broni i amunicji do ponownego uzbrojenia system\u00f3w obronnych w strefie zautomatyzowanej, ale tak\u017ce do wyposa\u017cenia si\u0142 zbrojnych NATO.<\/p>\n Czwarty filar koncepcji, czyli rozmieszczenie wojsk wzd\u0142u\u017c wschodniej flanki, r\u00f3wnie\u017c ju\u017c istnieje.<\/p>\n I to rozmieszczenie ma by\u0107 utrzymane w niezmienionej sile. Samymi systemami bezza\u0142ogowymi nie da si\u0119 trwale odstraszy\u0107 ani powstrzyma\u0107 przeciwnika. Do tego potrzebni s\u0105 \u017co\u0142nierze, do tego potrzebne s\u0105 armie.<\/p>\n Jednak utworzenie strefy obronnej odci\u0105\u017ca \u017co\u0142nierzy. Czy nie mo\u017cna zatem zmniejszy\u0107 liczby \u017co\u0142nierzy NATO na wschodnim skrzydle?<\/p>\n![\"\u0106wiczenia](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/d9Bk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iYWVmYjYyMjI4Zjc0Y2U1ZWZhYzAyZWE2MmJmOWYxOC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n![\"\u0106wiczenia](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/uaak9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8wMzY1ZWViZmRhMWEzMjk0N2ExNDczMGFjYTM0N2JjNy5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n