{"id":226081,"date":"2026-01-26T16:21:09","date_gmt":"2026-01-26T16:21:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/226081\/"},"modified":"2026-01-26T16:21:09","modified_gmt":"2026-01-26T16:21:09","slug":"nie-ustapie-wielka-brytania-rozszyfrowala-chytry-plan-donalda-trumpa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/226081\/","title":{"rendered":"„Nie ust\u0105pi\u0119”. Wielka Brytania rozszyfrowa\u0142a chytry plan Donalda Trumpa"},"content":{"rendered":"

Min\u0119\u0142o 80 lat, odk\u0105d Winston Churchill podczas przem\u00f3wienia w USA uku\u0142 termin „specjalne stosunki” mi\u0119dzy obydwoma pa\u0144stwami. Od tego czasu brytyjskie rz\u0105dy rzadko przepuszczaj\u0105 okazj\u0119, by przywo\u0142a\u0107 „specjalne stosunki” z Ameryk\u0105. W ostatnich dniach jednak uleg\u0142y one powa\u017cnemu os\u0142abieniu.<\/p>\n

„Nasz „genialny” sojusznik z NATO, Wielka Brytania, planuje obecnie bezprecedensowo przekaza\u0107 Mauritiusowi wysp\u0119 Diego Garcia, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 wa\u017cna baza wojskowa USA, i to BEZ \u017bADNEGO POWODU. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Chiny i Rosja dostrzeg\u0142y ten akt ca\u0142kowitej s\u0142abo\u015bci” \u2014 napisa\u0142 prezydent USA Donald Trump we wtorek rano w po\u015bcie na Truth Social<\/a>.<\/p>\n

I dalej: „Oddanie przez Wielk\u0105 Brytani\u0119 niezwykle wa\u017cnego terytorium jest aktem WIELKIEJ G\u0141UPOTY”. Trump zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce decyzja Wielkiej Brytanii jest jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych dost\u0119p do Grenlandii wydaje mu si\u0119 niezb\u0119dny.<\/p>\n

Tymczasem od momentu obj\u0119cia urz\u0119du przez Trumpa brytyjski premier Keir Starmer robi\u0142 wszystko, aby utrzyma\u0107 szczeg\u00f3lne stosunki z USA. Do jego narz\u0119dzi nale\u017ca\u0142y gorliwo\u015b\u0107 i dyplomatyczna pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107, a dodatkow\u0105 pomoc\u0105 by\u0142a pompatyczna wizyta pa\u0144stwowa z wielkim bankietem u kr\u00f3la Karola. Zapewni\u0142o to pewne ulgi celne i perspektyw\u0119 jeszcze nieokre\u015blonej umowy handlowej ze Stanami Zjednoczonymi. Z tamtych chwil zosta\u0142o ju\u017c niewiele. Ods\u0142aniamy kulisy.<\/p>\n

Europa r\u00f3wnie\u017c odnios\u0142a korzy\u015bci. Brytyjczykom uda\u0142o si\u0119 kilkakrotnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na Trumpa w kwestii Ukrainy i z\u0142agodzi\u0107 gor\u0105ce debaty. Prezydent USA regularnie podkre\u015bla\u0142 swoje dobre stosunki ze Starmerem, brytyjsk\u0105 rodzin\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 i Wielk\u0105 Brytani\u0105.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n

Wybuch konfliktu w tym tygodniu by\u0142 wi\u0119c dla Brytyjczyk\u00f3w ca\u0142kowitym zaskoczeniem. Zw\u0142aszcza \u017ce Waszyngton wyra\u017anie zgodzi\u0142 si\u0119 na porozumienie kilka miesi\u0119cy temu. To konserwatywni poprzednicy Starmera rozpocz\u0119li negocjacje w sprawie nowego statusu archipelagu, opieraj\u0105c si\u0119 na argumentach prawa mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\n

Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego, znane r\u00f3wnie\u017c jako Wyspy Chagos, nie bez powodu jest przedmiotem dyskusji. Ponad 60 ma\u0142ych wysp tworzy odleg\u0142y archipelag na Oceanie Indyjskim, po\u0142o\u017cony strategicznie mi\u0119dzy Afryk\u0105, Indiami i Azj\u0105 Po\u0142udniowo-Wschodni\u0105. Odleg\u0142o\u015b\u0107 do Malediw\u00f3w na p\u00f3\u0142nocy wynosi ponad 700 km.<\/p>\n

\n

Szczeg\u00f3lne znaczenie ma najwi\u0119ksza z wysp, Diego Garcia. Od lat 70. XX w. brytyjskie i ameryka\u0144skie si\u0142y zbrojne utrzymuj\u0105 tam wsp\u00f3ln\u0105 baz\u0119 wojskow\u0105. By\u0142a ona punktem wyj\u015bcia dla operacji wojennych w Iraku i przeciwko Hutim w Jemenie, ale tak\u017ce dla dostaw pomocy humanitarnej do Strefy Gazy.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Zanim Wielka Brytania og\u0142osi\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Mauritiusa w 1968 r., Brytyjczycy oddzielili archipelag. Ok. 2000 mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142o wysiedlonych z Chagos na Mauritius i Seszele. Kilka lat p\u00f3\u017aniej wi\u0119ksza grupa zosta\u0142a przesiedlona do po\u0142udniowej Anglii.<\/p>\n

Od tego czasu Mauritius ro\u015bci sobie prawa do suwerenno\u015bci nad wyspami Chagos. W 2019 r. Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci orzek\u0142, \u017ce Wielka Brytania musi zwr\u00f3ci\u0107 je Mauritiusowi, zgodnie z prawem narod\u00f3w do samostanowienia. Wyrok nie by\u0142 wi\u0105\u017c\u0105cy, ale Londyn znalaz\u0142 si\u0119 pod rosn\u0105c\u0105 presj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105. Ponadto rz\u0105d chcia\u0142 uzyska\u0107 jasno\u015b\u0107 co do bazy wojskowej i unikn\u0105\u0107 nakaz\u00f3w s\u0105dowych, kt\u00f3re uniemo\u017cliwi\u0142yby jej u\u017cytkowanie.<\/p>\n

Umowa dzier\u017cawy na 99 lat<\/p>\n

Umowa, obecnie poddawana pod g\u0142osowanie w parlamencie, przenosi archipelag Chagos na Mauritius. Wielkiej Brytanii przyznano jednak umow\u0119 dzier\u017cawy Diego Garcia na 99 lat, z opcj\u0105 przed\u0142u\u017cenia o kolejne 40 lat.<\/p>\n

Ponadto umowa obejmuje stref\u0119 bezpiecze\u0144stwa o szeroko\u015bci 24 mil [nieca\u0142e 39 km] wok\u00f3\u0142 bazy, w kt\u00f3rej bez zgody Wielkiej Brytanii nie mo\u017cna prowadzi\u0107 \u017cadnych prac budowlanych ani innych dzia\u0142a\u0144. Wyra\u017anie zabroniona jest obecno\u015b\u0107 zagranicznych si\u0142 zbrojnych lub cywilnych na s\u0105siednich wyspach. Krytycy umowy wielokrotnie ostrzegali przed bliskimi powi\u0105zaniami Mauritiusa z Chinami. Umowa zapewnia jednak Brytyjczykom trwa\u0142e prawo weta wobec ka\u017cdej obecno\u015bci, kt\u00f3ra mog\u0142aby zagrozi\u0107 bazie.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo przekona\u0142o to r\u00f3wnie\u017c Waszyngton. „Po przeprowadzeniu kompleksowej kontroli mi\u0119dzyresortowej administracja Trumpa dosz\u0142a do wniosku, \u017ce umowa ta zapewnia d\u0142ugoterminowe, stabilne i skuteczne funkcjonowanie Diego Garcia” \u2014 wyja\u015bni\u0142 w maju ub.r. sekretarz stanu Marco Rubio.<\/p>\n

„M\u00f3wimy tu o bardzo d\u0142ugoterminowej, skutecznej umowie dzier\u017cawy, bardzo silnej umowie dzier\u017cawy, na ponad 140 lat” \u2014 powiedzia\u0142 Trump kilka tygodni wcze\u015bniej. To d\u0142ugi okres, ale b\u0119dziemy pod\u0105\u017ca\u0107 t\u0105 drog\u0105.<\/p>\n

Umowy pozostaj\u0105 niezmienione do dzi\u015b. Teraz jednak Trump m\u00f3wi: „Kiedy zaczynali, m\u00f3wili o jakiej\u015b koncepcji w\u0142asno\u015bci, ale teraz chc\u0105 po prostu wydzier\u017cawi\u0107 i sprzeda\u0107, a ja jestem temu przeciwny”. Wyspy Chagos s\u0105 „do\u015b\u0107 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiata. Uwa\u017cam, \u017ce powinni je zatrzyma\u0107. Nie wiem, dlaczego to robi\u0105 \u2014 czy potrzebuj\u0105 pieni\u0119dzy?”. W rzeczywisto\u015bci Wielka Brytania p\u0142aci Mauritiusowi \u015brednio 101 mln funt\u00f3w [ponad 490 mln z\u0142] rocznie w ramach d\u0142ugoterminowej umowy dzier\u017cawy uzgodnionej ze Stanami Zjednoczonymi.<\/p>\n

Umowa dotycz\u0105ca Chagos jest kontrowersyjna w Wielkiej Brytanii<\/p>\n

\n

W pewnym sensie umowa dotycz\u0105ca Chagos wygl\u0105da na modelowy przypadek dekolonizacji. Wielka Brytania zaakceptowa\u0142a prawo mi\u0119dzynarodowe, uzna\u0142a historyczn\u0105 niesprawiedliwo\u015b\u0107 i wynegocjowa\u0142a polubowne porozumienie<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 m\u00f3wi James Brocklesby, wyk\u0142adowca historii na Uniwersytecie Sheffield Hallam.<\/p>\n

\u2014 Dzieje si\u0119 to jednak w momencie, gdy polityka \u015bwiatowa coraz bardziej przybiera jawnie imperialne cechy. Atak Rosji na Ukrain\u0119, d\u0105\u017cenie Chin do w\u0142adzy i ekspansjonistyczna retoryka Trumpa wskazuj\u0105 na \u015bwiat, w kt\u00f3rym rz\u0105dzi nie tyle prawo, co si\u0142a \u2014 dodaje Brocklesby.<\/p>\n

Starmer, kt\u00f3ry przed rozpocz\u0119ciem kariery politycznej by\u0142 prawnikiem zajmuj\u0105cym si\u0119 prawami cz\u0142owieka, a p\u00f3\u017aniej kierowa\u0142 brytyjsk\u0105 prokuratur\u0105, pozostanie wierny swoim przekonaniom. Polityk Partii Pracy dba o praworz\u0105dno\u015b\u0107 i zasady, wielokrotnie podkre\u015blaj\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 prawn\u0105 za zwrot.<\/p>\n

Trump natomiast da\u0142 jasno do zrozumienia, \u017ce nie obchodz\u0105 go takie ograniczenia. Na pytanie dziennikarzy dziennika „The New York Times” z zesz\u0142ego tygodnia, co mog\u0142oby powstrzyma\u0107 jego w\u0142adz\u0119 na arenie mi\u0119dzynarodowej, odpowiedzia\u0142: „Jest jedna rzecz. Moje w\u0142asne zasady moralne. Moje w\u0142asne pogl\u0105dy. To jedyna rzecz, kt\u00f3ra mo\u017ce mnie powstrzyma\u0107. Nie potrzebuj\u0119 prawa mi\u0119dzynarodowego”.<\/p>\n

\u2014 W tym kontek\u015bcie pr\u00f3ba Wielkiej Brytanii, by „post\u0105pi\u0107 s\u0142usznie”, grozi tym, \u017ce b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 na nieaktualn\u0105. Odzwierciedla ona oparty na zasadach \u015bwiatopogl\u0105d, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 pod ogromn\u0105 presj\u0105 \u2014 dodaje Brocklesby.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w samym kraju umowa w sprawie Chagos budzi kontrowersje. Kemi Badenoch, konserwatywna liderka opozycji, skrytykowa\u0142a j\u0105 jako „samozniszczenie”. R\u00f3wnie\u017c prawicowo-populistyczna partia Reform UK Nigela Farage’a wielokrotnie j\u0105 atakowa\u0142a. Bior\u0105c pod uwag\u0119 wyra\u017an\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 Partii Pracy w Izbie Gmin, umowa, kt\u00f3ra jest ju\u017c w trakcie procesu legislacyjnego, prawdopodobnie zostanie jednak przyj\u0119ta. Kolejna runda procedury, kt\u00f3ra mia\u0142a rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 w poniedzia\u0142ek w Izbie Lord\u00f3w, zosta\u0142a jednak w pi\u0105tek odroczona. Trudniej przewidzie\u0107 konsekwencje dla strategii Starmera w kontaktach z prezydentem USA. Komentatorzy jednog\u0142o\u015bnie wskazywali, \u017ce Starmer sta\u0142 si\u0119 bardziej zdecydowany ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej w kwestii Chagos.<\/p>\n

Ca\u0142kowicie zaskakuj\u0105ca inicjatywa Trumpa mia\u0142a „wyra\u017anie na celu wywarcie na mnie presji, abym ust\u0105pi\u0142 w kwestii Grenlandii” \u2014 powiedzia\u0142 Starmer w parlamencie. „Nie ust\u0105pi\u0119”.<\/p>\n

Ale to nie jedyny problem. Wypowiedzi Trumpa z czwartku, \u017ce europejskie wojska w Afganistanie pozostawa\u0142y za lini\u0105 frontu, wywo\u0142a\u0142y oburzenie w ca\u0142ej Europie.<\/a> W Wielkiej Brytanii niemal wszystkie partie ostro skrytykowa\u0142y te wypowiedzi.<\/p>\n

Al Carns, minister do spraw si\u0142 zbrojnych i sam weteran wojny w Afganistanie, nazwa\u0142 te wypowiedzi „absolutn\u0105 ha\u0144b\u0105” i „ca\u0142kowicie absurdalnymi”. Badenoch okre\u015bli\u0142a je jako „czyst\u0105 bzdur\u0119”. Ed Davey, przewodnicz\u0105cy Partii Liberalno-Demokratycznej, wezwa\u0142 Starmera do za\u017c\u0105dania od Trumpa przeprosin.<\/p>\n

\n

W wyniku operacji NATO w latach 2001\u20132021, b\u0119d\u0105cych konsekwencj\u0105 atak\u00f3w terrorystycznych na Stany Zjednoczone z 11 wrze\u015bnia 2001 r., \u017cycie straci\u0142o 457 cz\u0142onk\u00f3w brytyjskich si\u0142 zbrojnych, a tysi\u0105ce zosta\u0142o rannych. R\u00f3wnie\u017c inne pa\u0144stwa europejskie ponios\u0142y liczne straty.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W wywiadzie dla stacji Fox News Trump stwierdzi\u0142 wcze\u015bniej, \u017ce Stany Zjednoczone nigdy nie potrzebowa\u0142y NATO. Kilka innych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich NATO wys\u0142a\u0142o wprawdzie swoje wojska do Afganistanu, ale pozostawa\u0142y one „nieco z ty\u0142u”, „troch\u0119 z dala od linii frontu”.<\/p>\n

Starmer pot\u0119pi\u0142 te uwagi jako „obra\u017aliwe i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, oburzaj\u0105ce”. Nie jest zaskakuj\u0105ce, „\u017ce sprawi\u0142y one tak wiele b\u00f3lu rodzinom ofiar \u015bmiertelnych i rannych, a w\u0142a\u015bciwie ca\u0142emu krajowi” \u2014 powiedzia\u0142. Gdyby sam wyrazi\u0142 si\u0119 w tak niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b, przeprosi\u0142by.<\/p>\n

Trump ostatecznie to zrobi\u0142, ale pocz\u0105tkowo tylko w odniesieniu do Wielkiej Brytanii. „WSPANIALI i bardzo ODWA\u017bNI \u017co\u0142nierze Wielkiej Brytanii zawsze b\u0119d\u0105 sta\u0107 po stronie Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki!” \u2014 napisa\u0142 na Truth Social. W Afganistanie poleg\u0142o 457 z nich, a wielu zosta\u0142o ci\u0119\u017cko rannych, „byli oni jednymi z najwspanialszych \u017co\u0142nierzy”. Czy to wystarczy, aby naprawi\u0107 zniszczone szczeg\u00f3lne stosunki, oka\u017ce si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Min\u0119\u0142o 80 lat, odk\u0105d Winston Churchill podczas przem\u00f3wienia w USA uku\u0142 termin „specjalne stosunki” mi\u0119dzy obydwoma pa\u0144stwami. Od…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":226082,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,27,12071,34,35,14315,28,31,48,160,25,46,40,41,47,80,29,30,71,26,79,82,83,84],"class_list":{"0":"post-226081","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump","12":"tag-headlines","13":"tag-keir_starmer","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-mauritius","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-nat_styl","20":"tag-nato","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-polish","24":"tag-polski","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-usa","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-wielka_brytania","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115962320306391475","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/226081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=226081"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/226081\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/226082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=226081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=226081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=226081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}