![\"Pele](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/qPsk9kpTURBXy83ZGYzYzMwNjIwMmVmYjE2MzRkOWQyMGY4ZjYwODk3Zi5qcGeSlQLNA6wAwsOVAgDNAkvCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\")
Lara Jakel \/ Welt<\/p>\nDu\u0144ski wp\u0142yw jest widoczny na ka\u017cdym kroku w stolicy Grenlandii, Nuuk: od bu\u0142eczek cynamonowych w witrynach kawiarni po skandynawsk\u0105 architektur\u0119 centrum kultury Katuaq. Co dziesi\u0105ty mieszkaniec arktycznej wyspy jest Du\u0144czykiem, wielu z nich ma obecnie mieszane korzenie. Z drugiej strony oko\u0142o 17 tys. Grenlandczyk\u00f3w mieszka w Danii.<\/p>\n
Ponad 300 lat wsp\u00f3lnej historii \u015bci\u015ble po\u0142\u0105czy\u0142o te dwie tak r\u00f3\u017cne spo\u0142eczno\u015bci \u2014 jednak g\u0142\u00f3wnie kosztem ludno\u015bci Grenlandii. Stosunki mi\u0119dzy nimi s\u0105 zatem do dzi\u015b napi\u0119te, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 Grenlandczyk\u00f3w w d\u0142ugiej perspektywie chce niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Prezydent USA Donald Trump podobno celowo pr\u00f3buje wykorzysta\u0107 t\u0119 s\u0142abo\u015b\u0107, aby sk\u0142oni\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych \u2014 i w ten spos\u00f3b przeforsowa\u0107 swoje roszczenia do wyspy. Jednak reakcje Grenlandii i Danii w ostatnich tygodniach pokazuj\u0105, \u017ce jak dot\u0105d strategia ta przynosi raczej odwrotny skutek.<\/p>\n
Podczas d\u0142ugiego okresu kolonialnego, a nawet p\u00f3\u017aniej, kiedy Grenlandia zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do pa\u0144stwa du\u0144skiego, wzajemne stosunki charakteryzowa\u0142y si\u0119 wyzyskiem Inuit\u00f3w oraz represjonowaniem ich kultury i j\u0119zyka. „Dunizacja” rdzennej ludno\u015bci od lat 50. XX w. spowodowa\u0142a problemy spo\u0142eczne i gospodarcze, kt\u00f3re do dzi\u015b maj\u0105 wp\u0142yw na Grenlandi\u0119. Wielu Inuit\u00f3w czuje si\u0119 obywatelami drugiej kategorii, a doniesienia o ich rasistowskich do\u015bwiadczeniach w Danii pojawiaj\u0105 si\u0119 regularnie.<\/p>\n
Kilka lat temu wysz\u0142o na jaw, \u017ce w latach 50. XX w. 20 grenlandzkich dzieci zosta\u0142o wywiezionych do Danii w ramach eksperymentu wychowawczego, a tysi\u0105ce rdzennych m\u0142odych kobiet zmuszono do stosowania \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych w celu obni\u017cenia wska\u017anika urodze\u0144. Skandal ten jeszcze bardziej wzmocni\u0142 rosn\u0105ce pragnienie wi\u0119kszego samostanowienia w\u015br\u00f3d ludno\u015bci Grenlandii.<\/p>\n
Jednym z najzagorzalszych g\u0142os\u00f3w na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci jest Pele Broberg, przewodnicz\u0105cy partii opozycyjnej Naleraq, kt\u00f3ra dzi\u0119ki programowi silnie skoncentrowanemu na kwestii autonomii znacznie zyska\u0142a w zesz\u0142orocznych wyborach. Przyjmuje nas w grenlandzkim parlamencie w Nuuk, niepozornym czerwonym budynku w centrum miasta. Na \u015bcianie biura Naleraq wisi mapa Danii \u2014 ale z topografi\u0105 Grenlandii.<\/p>\n
Lara Jakel \/ Welt<\/p>\n
Pele Broberg<\/p>\n
Broberg ma w ostatnim czasie wiele spotka\u0144, chce wykorzysta\u0107 aktualn\u0105 uwag\u0119 opinii publicznej, aby przekaza\u0107 swoje przes\u0142anie \u015bwiatu. \u2014 Chcemy odzyska\u0107 nasz kraj i nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Chcemy zosta\u0107 obywatelami Grenlandii \u2014 powiedzia\u0142 Weltowi. Od 2009 r. autonomicznie rz\u0105dzona wyspa ma prawo do przeprowadzenia referendum w sprawie od\u0142\u0105czenia si\u0119 od Danii. Gdyby to zale\u017ca\u0142o od Broberga, najlepiej by\u0142oby, gdyby odby\u0142o si\u0119 ju\u017c jutro.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na swoje radykalne stanowisko jest obecnie outsiderem w Grenlandii; partie rz\u0105dz\u0105ce opowiedzia\u0142y si\u0119 za przemy\u015blanym procesem. Niemal wszyscy chc\u0105 jednak niepodleg\u0142o\u015bci od Danii, a poprzedni rz\u0105d zaplanowa\u0142 ju\u017c konkretne kroki w tym kierunku. W samym \u015brodku tej sytuacji Trump wkroczy\u0142 ze swoimi gro\u017abami aneksji<\/a> i przetasowa\u0142 karty mi\u0119dzy Nuuk a Kopenhag\u0105.<\/p>\n W rozbitych stosunkach rz\u0105d USA dostrzeg\u0142 najwyra\u017aniej idealny grunt dla swoich plan\u00f3w aneksji \u2014 i r\u00f3wnolegle do gr\u00f3\u017ab wobec Danii i Europy stawia na wywieranie wp\u0142ywu na spo\u0142ecze\u0144stwo grenlandzkie<\/a>. Du\u0144skie s\u0142u\u017cby specjalne ostrzeg\u0142y niedawno w raporcie przed ameryka\u0144skimi kampaniami w Grenlandii, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 „istniej\u0105ce lub wymy\u015blone r\u00f3\u017cnice zda\u0144” w celu „siania niezgody”.<\/p>\n Ju\u017c w zesz\u0142ym roku du\u0144skie media ujawni\u0142y, \u017ce co najmniej trzech obywateli USA powi\u0105zanych z administracj\u0105 Trumpa szuka\u0142o na wyspie zwolennik\u00f3w i pr\u00f3bowa\u0142o przedstawia\u0107 Dani\u0119 w z\u0142ym \u015bwietle. Drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 strategii jest najwyra\u017aniej ofensywa uroku, na przyk\u0142ad w postaci wizyt wiceprezydenta J.D. Vance’a lub syna Trumpa, Donalda Jr., w zesz\u0142ym roku<\/a>. Ponadto publicznie dyskutowano plany wyp\u0142acenia Grenlandczykom du\u017cych sum za w\u0142\u0105czenie do USA.<\/a><\/p>\n \u2014 Administracja Trumpa pr\u00f3buje podzieli\u0107 nas od wewn\u0105trz \u2014 uwa\u017ca grenlandzko-du\u0144ska pisarka Nauja Lynge. \u2014 Mamy trudn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, ale w\u0142a\u015bnie pracujemy nad jej przezwyci\u0119\u017ceniem. Jednak pr\u00f3by te nie przynosz\u0105 jak dot\u0105d wi\u0119kszego efektu w\u015br\u00f3d Grenlandczyk\u00f3w \u2014 r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce odstrasza ich ostra retoryka Trumpa \u2014 dodaje w rozmowie z Weltem.<\/p>\n Prezydent USA wielokrotnie m\u00f3wi\u0142 o ch\u0119ci zakupu wyspy, nazywaj\u0105c j\u0105 na przyk\u0142ad w swoim przem\u00f3wieniu podczas \u015awiatowego Forum Ekonomicznego w Davos „kawa\u0142kiem lodu”<\/a>. Dla Grenlandczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy tradycyjnie s\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zani z ziemi\u0105 i natur\u0105, to p\u0142achta na byka. \u2014 M\u00f3wi o nas, jakby\u015bmy byli nic nie warci, jakby\u015bmy byli tylko przedmiotem, kt\u00f3ry mo\u017ce po prostu kupi\u0107. To naprawd\u0119 boli \u2014 komentuje Lynge.<\/p>\n Jednak wielu nadal podchodzi sceptycznie do du\u0144skiego rz\u0105du. Kopenhaga dotuje t\u0119 s\u0142abo rozwini\u0119t\u0105 wysp\u0119, aby zapewni\u0107 jej standard \u017cycia podobny do tego w Danii. Jednak trauma okresu kolonialnego przewa\u017ca do dzi\u015b.<\/p>\n Dla premier Mette Frederiksen radzenie sobie z t\u0105 sytuacj\u0105 sta\u0142o si\u0119 wi\u0119c delikatn\u0105 sztuk\u0105 balansowania: broni\u0107 suwerenno\u015bci narodu, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci chce uzyska\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 \u2014 bez traktowania Grenlandczyk\u00f3w protekcjonalnie i tym samym popychania ich prosto w ramiona Amerykan\u00f3w. Frederiksen zdecydowa\u0142a si\u0119 na ucieczk\u0119 do przodu.<\/p>\n Dania publicznie przeprasza <\/p>\n Rz\u0105d podj\u0105\u0142 w po\u015bpiechu decyzj\u0119 o zainwestowaniu miliard\u00f3w w bezpiecze\u0144stwo Arktyki i obieca\u0142 popraw\u0119 sytuacji Grenlandczyk\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Danii. Publicznie przeprosi\u0142 za dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu obni\u017cenie wska\u017anika urodze\u0144 w Grenlandii, a tak\u017ce dostosowa\u0142 herb kr\u00f3lestwa, tak aby grenlandzkie nied\u017awiedzie polarne by\u0142y na nim przedstawione w takim samym rozmiarze co du\u0144skie lwy. Ka\u017cdy gest, nawet symboliczny, wydaje si\u0119 obecnie w\u0142a\u015bciwy, aby zasygnalizowa\u0107 Grenlandczykom wsparcie.<\/p>\n Oni przyjmuj\u0105 to nowe zainteresowanie z mieszanymi uczuciami. Z jednej strony wielu cieszy si\u0119 z niezwyk\u0142ej uwagi ze strony Kopenhagi: \u2014 Dania przez d\u0142ugi czas traktowa\u0142a nas z g\u00f3ry \u2014 m\u00f3wi 52-letnia kobieta z Nuuk, kt\u00f3ra chce pozosta\u0107 anonimowa. \u2014 Ostatnio czujemy si\u0119 bardziej traktowani jak r\u00f3wni partnerzy \u2014 dodaje. Z drugiej strony cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119, \u017ce to za ma\u0142o i za p\u00f3\u017ano. \u2014 300 lat nie da si\u0119 tak po prostu cofn\u0105\u0107 \u2014 m\u00f3wi 34-letni Erneeraq.<\/p>\n Wiele os\u00f3b nie wierzy w nag\u0142\u0105 trosk\u0119 du\u0144skiego rz\u0105du. \u2014 Powinni byli zareagowa\u0107 ju\u017c 15 lub 20 lat temu \u2014 m\u00f3wi Lisbeth Valgreen, kt\u00f3ra ma dyplom z grenlandzkich i arktycznych studi\u00f3w i anga\u017cuje si\u0119 w edukacj\u0119 na temat Grenlandii w Danii. „[Grenlandczycy] domagali si\u0119 tego tak g\u0142o\u015bno, jak tylko mogli, ale nikt naprawd\u0119 ich nie s\u0142ucha\u0142. Dopiero Trump sprawi\u0142, \u017ce nagle sta\u0142o si\u0119 to priorytetem \u2014 dodaje.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c na szczeblu politycznym pojawia si\u0119 szereg krytycznych g\u0142os\u00f3w. Przewodnicz\u0105ca Komisji Spraw Zagranicznych w parlamencie grenlandzkim, Pipaluk Lynge, skar\u017cy si\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce pos\u0142owie w Nuuk nie s\u0105 wystarczaj\u0105co zaanga\u017cowani w procesy informacyjne, a nawet m\u00f3wi\u0142a o „kolonialnym podej\u015bciu”.<\/p>\n To nieporozumienia, kt\u00f3re Kopenhaga stara si\u0119 jak najszybciej wyeliminowa\u0107, aby nie da\u0107 Trumpowi \u017cadnego pretekstu do ataku. \u2014 Oczywi\u015bcie w takich momentach emocje si\u0119gaj\u0105 zenitu \u2014 m\u00f3wi Rasmus Jarlov, przewodnicz\u0105cy komisji obrony w Kopenhadze, w wywiadzie dla Welta.<\/p>\n \u2014 Ale mamy ten sam cel: zapobiec przej\u0119ciu Grenlandii przez Amerykan\u00f3w. Podzielamy to w stu proc. \u2014 podkre\u015bla pose\u0142 Konserwatywnej Partii Ludowej. \u2014 My\u015bl\u0119, \u017ce ataki Amerykan\u00f3w jeszcze bardziej nas zbli\u017caj\u0105. Kiedy sytuacja staje si\u0119 naprawd\u0119 powa\u017cna, staje si\u0119 jasne, jak wa\u017cne jest, aby\u015bmy trzymali si\u0119 razem.<\/p>\n Dotychczas udaje si\u0119 to przynajmniej za kulisami. Zamiast dystansowania si\u0119, rz\u0105d Grenlandii stawia obecnie na demonstrowanie jedno\u015bci z Kopenhag\u0105. \u2014 Je\u015bli musimy wybiera\u0107 mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Dani\u0105, wybieramy Dani\u0119 \u2014 powiedzia\u0142 szef rz\u0105du Jens-Frederik Nielsen podczas konferencji prasowej<\/a>. Bior\u0105c pod uwag\u0119 dotychczasowe wydarzenia, jest to niezwyk\u0142e stwierdzenie.<\/p>\n Ponadto oba rz\u0105dy wsp\u00f3lnie uczestniczy\u0142y w kilku spotkaniach dotycz\u0105cych polityki zagranicznej. Najpierw minister spraw zagranicznych Danii Lars Lokke Rasmussen i minister spraw zagranicznych Grenlandii Vivian Motzfeldt udali si\u0119 wsp\u00f3lnie do Waszyngtonu<\/a> na spotkanie z sekretarzem stanu USA Marco Rubio i wiceprezydentem J. D. Vance’em. Nast\u0119pnie Frederiksen i Nielsen odbyli podr\u00f3\u017c po Europie<\/a>, spotykaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy innymi z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem podczas szczytu gospodarczego Welta w Berlinie.<\/p>\n Jest to r\u00f3wnie\u017c nowo\u015b\u0107 w stosunkach mi\u0119dzy tymi krajami, poniewa\u017c formalnie za polityk\u0119 zagraniczn\u0105 i obronn\u0105 odpowiada Kopenhaga. \u2014 Mamy wsp\u00f3ln\u0105 histori\u0119, kt\u00f3ra nie zawsze by\u0142a pi\u0119kna \u2014 m\u00f3wi Sascha Faxe, pose\u0142 lewicowo-zielonej partii Alternativet. \u2014 Ale w tej chwili jeste\u015bmy sobie naprawd\u0119 bardzo bliscy. Powiedzia\u0142bym nawet, \u017ce bardziej bliscy ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej.<\/p>\n Niekt\u00f3re g\u0142osy w Danii maj\u0105 nawet nadziej\u0119, \u017ce to zbli\u017cenie mo\u017ce by\u0107 trwa\u0142e \u2014 i \u017ce mieszka\u0144cy Grenlandii zdecyduj\u0105 si\u0119 na rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re zapewni im wi\u0119ksz\u0105 suwerenno\u015b\u0107 w ramach kr\u00f3lestwa, zamiast ca\u0142kowitej niepodleg\u0142o\u015bci. Jednak na razie temat ten zszed\u0142 na dalszy plan, m\u00f3wi Faxe. \u2014 To, dok\u0105d Grenlandia chce zmierza\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, to inny proces ni\u017c zapewnienie jej bezpiecze\u0144stwa. To jest obecnie najwa\u017cniejsze.<\/p>\n Najlepszym atutem, jaki maj\u0105 Dania i Grenlandia, jest zjednoczony front, twierdzi pisarka Lynge. \u2014 Jedynym sposobem, aby przeciwstawi\u0107 si\u0119 Amerykanom, jest trzymanie si\u0119 razem. To nasza najsilniejsza bro\u0144, poniewa\u017c jest to j\u0119zyk, kt\u00f3rego Amerykanie nie rozumiej\u0105 \u2014 m\u00f3wi. Bro\u0144 ta stoi jednak na bardzo chwiejnych nogach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Du\u0144ski wp\u0142yw jest widoczny na ka\u017cdym kroku w stolicy Grenlandii, Nuuk: od bu\u0142eczek cynamonowych w witrynach kawiarni po…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":237574,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,32,33,2798,58,36,37,66,9796,27,67,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,29,30,50,26],"class_list":{"0":"post-237573","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-dania_kraj","12":"tag-donald_trump_prezydent_usa","13":"tag-featured-news","14":"tag-featurednews","15":"tag-give_me_perspective","16":"tag-grenlandia","17":"tag-headlines","18":"tag-intextvideo_splayer","19":"tag-latest-news","20":"tag-latestnews","21":"tag-naglowki","22":"tag-najwazniejsze-artykuly","23":"tag-new_header","24":"tag-news","25":"tag-onet3","26":"tag-onet3d","27":"tag-onet3d_2i","28":"tag-phx","29":"tag-pl","30":"tag-poland","31":"tag-polish","32":"tag-polska","33":"tag-polski","34":"tag-screening_general","35":"tag-top-stories","36":"tag-topstories","37":"tag-v2021","38":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115997320367047133","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=237573"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237573\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/237574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=237573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=237573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=237573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}