\n
![\"Rzeka](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/104xx5a337751df2287cc7e12045.jpeg\")
\n<\/p>\n
\nRzeka Finke, zwana Larapinta albo Arrernte, to\u00a0rzeka p\u0142yn\u0105ca w\u00a0\u015brodkowej Australii. Wiele wskazuje, \u017ce\u00a0jest to\u00a0najstarsza rzeka \u015bwiata. Badacze szacuj\u0105 jej wiek na\u00a0300-400 milion\u00f3w lat.
\n<\/p>\n
Pami\u0119taj\u0105ca dinozaury <\/p>\n
\nFinke i\u00a0jej dop\u0142ywy wij\u0105 si\u0119 przez ponad 640 kilometr\u00f3w przez australijskie Terytorium P\u00f3\u0142nocne i\u00a0Australi\u0119 Po\u0142udniow\u0105. Suche warunki w\u00a0centrum kontynentu sprawiaj\u0105, \u017ce\u00a0rzeka p\u0142ynie tylko okresowo, gdy\u017c przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 roku stanowi ci\u0105g odizolowanych zbiornik\u00f3w wodnych. Niemniej jednak po\u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, m.in. danych geologicznych czy\u00a0profili wietrzenia pozwoli\u0142o naukowcom okre\u015bli\u0107 dat\u0119 powstania tego systemu rzecznego na\u00a0dewon (419-359 milion\u00f3w lat temu) lub\u00a0karbon (359-299 milion\u00f3w lat temu).
\n<\/p>\n
\nJednym z\u00a0najsilniejszych dowod\u00f3w na\u00a0tak star\u0105 genez\u0119 jest anomalia geologiczna zwana drena\u017cem poprzeczno-osiowym. Chodzi o\u00a0to, \u017ce\u00a0rzeka Finke, zamiast p\u0142yn\u0105\u0107 r\u00f3wnolegle do\u00a0odpornych struktur skalnych, takich jak kwarcyt, przecina te\u00a0twarde formacje mineralne, przep\u0142ywaj\u0105c przez G\u00f3ry MacDonnell. P\u0142yn\u0105ca woda zawsze obiera naj\u0142atwiejsz\u0105 drog\u0119, a\u00a0wi\u0119c wydaje si\u0119 nielogiczne, aby\u00a0rzeka p\u0142yn\u0119\u0142a w\u00a0poprzek tych twardych ska\u0142, a\u00a0nie wzd\u0142u\u017c nich. W\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0tym obecno\u015b\u0107 i\u00a0pochodzenie tego poprzecznego drena\u017cu ujawnia kluczowe szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce historycznego biegu Finke.
\n<\/p>\n
\n
\n<\/p>\n
\nJak podaj\u0105 naukowcy, istniej\u0105 przes\u0142anki wskazuj\u0105ce na\u00a0istnienie drena\u017cu, kt\u00f3ry pog\u0142\u0119bia\u0142 si\u0119 w\u00a0miar\u0119 narastania pasma g\u00f3rskiego. Rzeka musia\u0142a istnie\u0107 zatem zanim uformowa\u0142y si\u0119 g\u00f3ry. Wraz z\u00a0wypi\u0119trzaniem si\u0119 skorupy ziemskiej rzeka j\u0105 \u201epodcina\u0142a\u201d.
\n<\/p>\n
\nP\u00f3\u017aniejsze dowody pochodz\u0105 z\u00a0erozji i\u00a0wietrzenia. Generuj\u0105 one specyficzne profile chemiczne. Wykorzystuj\u0105c sygnatury radioaktywne niekt\u00f3rych izotop\u00f3w naukowcy mog\u0105 wnioskowa\u0107 o\u00a0wieku tych ska\u0142. Poniewa\u017c izotopy radioaktywne rozpadaj\u0105 si\u0119 w\u00a0sta\u0142ym tempie, mo\u017cliwe jest oszacowanie, kiedy powsta\u0142y ska\u0142y. Kiedy po\u0142\u0105czy si\u0119 wszystkie dane tworz\u0105 one \u201emap\u0119 drogow\u0105\u201d prowadz\u0105c\u0105 do\u00a0odtworzenia historii i\u00a0ewolucji rzeki Finke.
\n<\/p>\n
\nJedno z\u00a0najbardziej nurtuj\u0105cych badaczy pyta\u0144 brzmi jednak, dlaczego akurat rzeka Finke przetrwa\u0142a tak d\u0142ugo. By\u0107 mo\u017ce odpowied\u017a jest ca\u0142kiem prosta.
\n<\/p>\n
\n\u2013 Rzeka mo\u017ce znikn\u0105\u0107, je\u015bli zostanie zalana przez masowy nap\u0142yw osad\u00f3w, np. w\u00a0wyniku erupcji wulkanicznych lub\u00a0je\u015bli ukszta\u0142towanie terenu ulegnie tak drastycznej zmianie, \u017ce\u00a0p\u0142yn\u0105ca woda obierze nowy bieg, np. w\u00a0wyniku przesuwania si\u0119 i\u00a0cofania lodowc\u00f3w. D\u0142ugiemu okresowi trwania sprzyja stabilno\u015b\u0107 tektoniczna i\u00a0brak zlodowace\u0144 w\u00a0plejstocenie \u2013\u00a0przekaza\u0142a portalowi livescience.com Ellen Wohl, geolog z\u00a0Colorado State University
\n<\/p>\n
\nRzeka Finke p\u0142ynie w\u00a0Australii, kt\u00f3ra akurat charakteryzuje si\u0119 niezwykle stabilnym krajobrazem. Kontynent ten nie\u00a0do\u015bwiadczy\u0142 praktycznie \u017cadnej znacz\u0105cej aktywno\u015bci tektonicznej przez ostatnie kilkaset milion\u00f3w lat. W\u00a0rezultacie rzeka mog\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 niemal nieprzerwanie przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojej historii.
\n<\/p>\n
\nJe\u015bli rzeka Finke kiedykolwiek wyschnie, na\u00a0drugim miejscu pod\u00a0wzgl\u0119dem \u201estaro\u015bci\u201d plasuje si\u0119 rzeka New River, kt\u00f3ra ma\u00a0oko\u0142o 300 milion\u00f3w lat i\u00a0przep\u0142ywa przez Wirgini\u0119, Wirgini\u0119 Zachodni\u0105 i\u00a0Karolin\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 w\u00a0Stanach Zjednoczonych.
\n<\/p>\n
\nCzytaj te\u017c:
Tajemniczy poch\u00f3wek kremacyjny. „To\u00a0jedyne takie miejsce”<\/a>Czytaj te\u017c:
Masowy gr\u00f3b z\u00a0czas\u00f3w zarazy. Tragiczne znalezisko w\u00a0Jordanii<\/a>Czytaj te\u017c:
Praktyki „religijne” neandertalczyk\u00f3w? To\u00a0odkrycie mo\u017ce by\u0107 rewolucyjne<\/a>
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rzeka Finke, zwana Larapinta albo Arrernte, to\u00a0rzeka p\u0142yn\u0105ca w\u00a0\u015brodkowej Australii. Wiele wskazuje, \u017ce\u00a0jest to\u00a0najstarsza rzeka \u015bwiata. Badacze…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":238690,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[4624,6111,995,208,42976,98,42973,291,42977,42974,120,118,119,42,38,40,39,41,42975,13244,116,114,115,6962,121,117],"class_list":{"0":"post-238689","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-anna-szczepanska","9":"tag-archeologia","10":"tag-australia","11":"tag-ciekawostki","12":"tag-dewon","13":"tag-dorzeczy","14":"tag-finke","15":"tag-historia","16":"tag-karbon","17":"tag-najstarsza-rzeka-swiata","18":"tag-nauka","19":"tag-nauka-i-technika","20":"tag-naukatechnika","21":"tag-pl","22":"tag-poland","23":"tag-polish","24":"tag-polska","25":"tag-polski","26":"tag-prehistoria","27":"tag-rzeka","28":"tag-science","29":"tag-science-and-technology","30":"tag-sciencetechnology","31":"tag-starozytnosc","32":"tag-technika","33":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116002314362667176","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=238689"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238689\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/238690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=238689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=238689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}