{"id":240765,"date":"2026-02-03T19:07:13","date_gmt":"2026-02-03T19:07:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/240765\/"},"modified":"2026-02-03T19:07:13","modified_gmt":"2026-02-03T19:07:13","slug":"polka-o-sytuacji-w-iranie-to-nie-protesty-to-rewolucja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/240765\/","title":{"rendered":"Polka o sytuacji w Iranie: to nie protesty, to rewolucja"},"content":{"rendered":"

Marta Abramczyk Onet.pl: Tak naprawd\u0119 wci\u0105\u017c mamy ma\u0142o danych i ma\u0142o kto jest w stanie wyt\u0142umaczy\u0107 Polakom, co tak naprawd\u0119 dzieje si\u0119 w Iranie?<\/p>\n

Dorota S\u0142apa, doktor historii Iranu (Uniwersytet Tehera\u0144ski): W Iranie mamy obecnie do czynienia z rewolucj\u0105 i ludob\u00f3jstwem<\/a>. Liczba cywili zabitych przez re\u017cim Republiki Islamskiej wynosi w tym momencie 48 tys. os\u00f3b, istnieje prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce ta liczba jest jeszcze wi\u0119ksza. Rannych zosta\u0142o ponad 350 tys. os\u00f3b, aresztowanych (o kt\u00f3rych losie nie wiadomo nic) jest na pewno wi\u0119cej.<\/p>\n

Rz\u0105d strzela do nieuzbrojonych cywil\u00f3w, u\u017cywaj\u0105c karabin\u00f3w i broni wojskowej. W wyniku strza\u0142\u00f3w w oko \u015brutem 7 tys. ludzi straci\u0142o wzrok w jednym albo obu oczach.<\/p>\n

Re\u017cim ca\u0142y czas w ciszy i ciemno\u015bci wi\u0119zie\u0144 kontynuuje dokonywanie egzekucji<\/a>. Codziennie pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe filmy i zdj\u0119cia pokazuj\u0105ce niezwyk\u0142e okrucie\u0144stwo re\u017cimu wobec obywateli Iranu.<\/p>\n

Wiadomo ju\u017c, \u017ce wobec cywili zastosowano r\u00f3wnie\u017c bro\u0144 chemiczn\u0105. Si\u0142y re\u017cimu nie wahaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c atakowa\u0107 rannych w szpitalu: na zdj\u0119ciach niekt\u00f3rych cia\u0142 wida\u0107 \u015blady strza\u0142\u00f3w w g\u0142ow\u0119: osoby te zosta\u0142y porwane ze szpitala, w kt\u00f3rym walczy\u0142y o \u017cycie. \u015amier\u0107 ponios\u0142o tak\u017ce wiele dzieci i nastolatk\u00f3w, tak jakby re\u017cim chcia\u0142 pozby\u0107 si\u0119 tej wielkiej i pi\u0119knej si\u0142y, kt\u00f3ra pragnie budowa\u0107 now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 Iranu.<\/p>\n

„Ira\u0144czycy nie mog\u0105 kontaktowa\u0107 si\u0119 ze \u015bwiatem” <\/p>\n

Jak opisa\u0142aby pani obecne protesty w Iranie? Czego tak naprawd\u0119 one dotycz\u0105?<\/p>\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce protesty maj\u0105 na celu popraw\u0119 istniej\u0105cego systemu, a to, czego jeste\u015bmy \u015bwiadkami od przesz\u0142o trzech tygodni w Iranie, to nie protesty, a rewolucja \u2014 maj\u0105ca na celu obalenie istniej\u0105cego systemu, czego chc\u0105 od wielu lat wszyscy Ira\u0144czycy. W Iranie od przesz\u0142o trzech tygodni nie ma internetu. Ira\u0144czycy nie mog\u0105 kontaktowa\u0107 si\u0119 ze \u015bwiatem, z rodzinami przebywaj\u0105cymi poza granicami kraju, ale przede wszystkim ze sob\u0105, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z brakiem mo\u017cliwo\u015bci wezwania pomocy, kontaktu z rodzin\u0105, lekarzem etc. Zdarza si\u0119, owszem, \u017ce pojedynczym osobom udaje si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 z internetem np. za po\u015brednictwem Starlinka, jednak internetu w ca\u0142ym kraju wci\u0105\u017c nie ma.<\/p>\n

\"ProtestyZUMA Press Wire\/Shutterstock \/ East News<\/p>\n

Protesty przeciwko re\u017cimowi w Iranie, Teheran, 10 stycznia 2026 r.<\/p>\n

Protesty rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na 180 miast w Iranie. Czy ich skala jest w stanie wp\u0142yn\u0105\u0107 na obecny re\u017cim?<\/p>\n

Brak dost\u0119pu do internetu utrudnia okre\u015blenie, w ilu miastach ludzie wyszli na ulice, domagaj\u0105c si\u0119 obalenia re\u017cimu oraz przestrzegania podstawowych praw: wolno\u015bci s\u0142owa, godziwego wynagrodzenia za prac\u0119, uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, zaprzestania stosowania kary \u015bmierci oraz respektowania wielu innych praw cz\u0142owieka, kt\u00f3re nie s\u0105 przestrzegane.<\/p>\n

\n

Nie ma wi\u0119c dok\u0142adnych danych informuj\u0105cych o tym, ile os\u00f3b protestowa\u0142o, wspominaj\u0105 one jednak o morzu ludzi, kt\u00f3rych mo\u017cna liczy\u0107 w milionach.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Kto nap\u0119dza obecne protesty na ulicach?<\/p>\n

Nikt za protestami „nie stoi” i ich nie „nap\u0119dza”. Protesty wysz\u0142y od ludzi, kt\u00f3rzy walcz\u0105 o podstawowe prawa. Rewolucja, kt\u00f3rej jeste\u015bmy \u015bwiadkiem, jest wynikiem dziesi\u0119cioleci powtarzaj\u0105cych si\u0119 cykl\u00f3w represji, ucisku i przemocy, kszta\u0142towanych zar\u00f3wno przez si\u0142y re\u017cimowe wewn\u0105trz kraju, jak i naciski z zewn\u0105trz.<\/p>\n

Sytuacja wewn\u0119trzna kraju jest tragiczna, gospodarka praktycznie ca\u0142kowicie upad\u0142a, cho\u0107 nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce kraj ten dysponuje jednymi z najwi\u0119kszych zasob\u00f3w naturalnych na \u015bwiecie.<\/p>\n

\n

Ostatnimi laty w Iranie mamy do czynienia z wy\u0142\u0105czaniem pr\u0105du na ca\u0142e godziny, drastycznymi skokami cen, ogromnym zanieczyszczeniem powietrza. Nie nale\u017cy zapomnie\u0107 tak\u017ce o tym, \u017ce Iran w ostatnich latach boryka si\u0119 z narastaj\u0105cym problemem braku wody.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Ira\u0144czycy nie mog\u0105 tak jak my swobodnie podr\u00f3\u017cowa\u0107, ze wzgl\u0119du na sankcje, nie s\u0105 w stanie dokonywa\u0107 \u017cadnej wymiany handlowej z Europ\u0105 czy Ameryk\u0105. Nawet chc\u0105c korzysta\u0107 z medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, musz\u0105 zaopatrzy\u0107 si\u0119 w VPN, poniewa\u017c wiele zagranicznych stron internetowych jest cenzurowanych.<\/p>\n

\"NapisJEON HEON-KYUN \/ PAP<\/p>\n

Napis „Zatrzymajcie masakr\u0119 w Iranie” na banerze podczas protestu w Korei Po\u0142udniowej <\/p>\n

Owszem, tym razem punktem zapalnym protest\u00f3w by\u0142 ogromny spadek riala, na kt\u00f3ry zareagowali postawieni pod gospodarcz\u0105 \u015bcian\u0105 kupcy bazarowi, zamykaj\u0105c swoje sklepy na Wielkim Bazarze w Teheranie, jednak wszystkie poprzednie protesty tak\u017ce by\u0142y aktem sprzeciwu wobec represyjnej polityki Republiki Islamskiej, kt\u00f3ra od samych pocz\u0105tk\u00f3w swojego istnienia dokonywa\u0142a akt\u00f3w zbrodni i przemocy wobec ludzi, wymieni\u0107 cho\u0107by masowe egzekucje z roku 1988 czy krwawe st\u0142umienia Zielonego Ruchu w roku 2009, kt\u00f3ry by\u0142 masowym protestem przeciwko sfa\u0142szowanym wyborom prezydenckim; protesty z 2019, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142 nag\u0142y wzrost cen paliwa i oczywi\u015bcie protesty z 2022, kt\u00f3re wybuch\u0142y po \u015bmierci Mahsy Amini zatrzymanej przez policj\u0119 obyczajow\u0105 za niew\u0142a\u015bciwe noszenie hid\u017cabu.<\/p>\n

Owszem, tym razem punktem zapalnym protest\u00f3w by\u0142 ogromny spadek riala, na kt\u00f3ry zareagowali kupcy bazarowi, stawieni pod gospodarcz\u0105 \u015bcian\u0105, zamykaj\u0105c swoje sklepy na Wielkim Bazarze w Teheranie. Jednak wszystkie poprzednie protesty tak\u017ce by\u0142y aktem sprzeciwu wobec represyjnej polityki Republiki Islamskiej, kt\u00f3ra od samego pocz\u0105tku swojego istnienia dokonywa\u0142a akt\u00f3w przemocy i zbrodni wobec ludzi \u2014 wystarczy wspomnie\u0107 masowe egzekucje z 1988 r. czy krwawe st\u0142umienie Zielonego Ruchu w 2009 r., b\u0119d\u0105cego masowym protestem przeciwko sfa\u0142szowanym wyborom prezydenckim. Do tego dochodz\u0105 protesty z 2019 r., wywo\u0142ane nag\u0142ym wzrostem cen paliwa, oraz protesty z 2022 r., kt\u00f3re wybuch\u0142y po \u015bmierci Mahsy Amini, zatrzymanej przez policj\u0119 obyczajow\u0105 za niew\u0142a\u015bciwe noszenie hid\u017cabu.<\/p>\n

Wszystkie poprzednie protesty powtarzaj\u0105ce si\u0119 cyklicznie od 1979 r. i pocz\u0105tk\u00f3w Republiki Islamskiej tak\u017ce chcia\u0142y obali\u0107 re\u017cim. Jedn\u0105 z przyczyn, przez kt\u00f3re si\u0119 to nie uda\u0142o, mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce Ira\u0144czycy nie mieli swojego przedstawiciela \u2014 tym razem by\u0142 nim Reza Pahlavi, syn szacha Mohammada Rezy Pahlawiego,<\/a> przebywaj\u0105cy na wygnaniu w Ameryce.<\/p>\n

\n

Wed\u0142ug danych wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ira\u0144czyk\u00f3w go popiera. Od pocz\u0105tku protest\u00f3w Pahlavi publikowa\u0142 odezwy skierowane do Ira\u0144czyk\u00f3w w Iranie, staj\u0105c na czele ruchu i nadaj\u0105c kierunek fali protest\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Obecnie jest to jedyny kandydat popierany przez ira\u0144skich obywateli, proponowany na okres transformacji po upadku re\u017cimu.<\/p>\n

„Potrzeba jest pomoc z zewn\u0105trz” <\/p>\n

Jak to mo\u017ce si\u0119 sko\u0144czy\u0107? Czy istnieje jaka\u015b wizja tego, jak m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 Iran po ewentualnym upadku Republiki Islamskiej?<\/p>\n

Trudno przewidywa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107. To, czego jestem pewna, to fakt, \u017ce Ira\u0144czycy pragn\u0105 wolnego, demokratycznego kraju.<\/p>\n

\"ZamaskowanyAssociated Press\/East News \/ East News<\/p>\n

Zamaskowany demonstrant trzyma zdj\u0119cie ksi\u0119cia koronnego Iranu, Rezy Pahlaviego, podczas protestu w Teheranie, 9 stycznia 2026 r.<\/p>\n

Czy Ira\u0144czycy szczerze wierz\u0105 w zmiany? I co mo\u017ce by\u0107 powodem do kolejnych protest\u00f3w?<\/p>\n

Ira\u0144czycy wierz\u0105, \u017ce dni Islamskie Republiki s\u0105 policzone, dlatego te\u017c nikomu nawet przez my\u015bl nie przechodzi mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaistnienia kolejnych protest\u00f3w. Wszyscy wierz\u0105, \u017ce to ostatnie chwile re\u017cimu, cho\u0107 trudno przewidzie\u0107, czy czas do momentu obalenia re\u017cimu b\u0119dziemy liczy\u0107 dniami, tygodniami czy mo\u017ce nawet miesi\u0105cami.<\/p>\n

\n

Ludzie s\u0105 w\u015bciekli, ale nie pozbawieni nadziei i ogromnie zdeterminowani, aby walczy\u0107 o wolno\u015b\u0107 i podstawowe prawa a\u017c do ostatniej kropli krwi.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Po akcji Stan\u00f3w Zjednoczonych w Wenezueli prezydent Donald Trump zacz\u0105\u0142 straszy\u0107 w\u0142adze Iranu atakiem. Czy s\u0105 to realne gro\u017aby?<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o mo\u017cliwo\u015b\u0107 ingerencji ameryka\u0144skiej i ataku Donalda Trumpa na Iran, to Ira\u0144czycy zar\u00f3wno w samym Iranie, jak i w diasporze w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 zgodni co do tego, \u017ce aby obali\u0107 re\u017cim Republiki Islamskiej, potrzebna jest pomoc z zewn\u0105trz. <\/p>\n

\n

Chcia\u0142abym jeszcze zaapelowa\u0107 do wszystkich czytelnik\u00f3w: rozmawiajcie o sytuacji w Iranie z tymi, kt\u00f3rych spotykacie na co dzie\u0144.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u015awiat musi si\u0119 dowiedzie\u0107. Ira\u0144czycy s\u0105 pozbawieni mo\u017cliwo\u015bci kontaktu ze \u015bwiatem, nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci sami krzycze\u0107 o pomoc. Republika Islamska odci\u0119\u0142a internet, aby w ciszy dokonywa\u0107 zab\u00f3jstw i aresztowa\u0144. Sprawa Iranu dotyczy nas wszystkich, bo wszyscy jeste\u015bmy lud\u017ami, a tam teraz dokonuje si\u0119 zbrodnia przeciwko ludzko\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Marta Abramczyk Onet.pl: Tak naprawd\u0119 wci\u0105\u017c mamy ma\u0142o danych i ma\u0142o kto jest w stanie wyt\u0142umaczy\u0107 Polakom, co…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":240766,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,27,5131,307,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,40,41,47,80,6627,29,30,50,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-240765","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-headlines","12":"tag-internet_siec_www","13":"tag-iran_kraj","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-new_header","19":"tag-news","20":"tag-onet3","21":"tag-onet3d","22":"tag-onet3d_2i","23":"tag-phx","24":"tag-polish","25":"tag-polski","26":"tag-screening_general","27":"tag-swiat","28":"tag-teheran","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-v2021","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-world","34":"tag-world-news","35":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116008271522006006","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=240765"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240765\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/240766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=240765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=240765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}