{"id":26012,"date":"2025-10-01T13:01:08","date_gmt":"2025-10-01T13:01:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/26012\/"},"modified":"2025-10-01T13:01:08","modified_gmt":"2025-10-01T13:01:08","slug":"badania-probki-z-ksiezyca-sprzed-50-lat-rzucaja-nowe-swiatlo-na-historie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/26012\/","title":{"rendered":"Badania pr\u00f3bki z ksi\u0119\u017cyca sprzed 50 lat rzucaj\u0105 nowe \u015bwiat\u0142o na histori\u0119"},"content":{"rendered":"<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Zesp\u00f3\u0142 Evana Bjonnesa z Lawrence Livermore National Laboratory przeprowadzi\u0142 zaawansowane analizy komputerowe wielkiego uderzenia w Ksi\u0119\u017cyc i stwierdzi\u0142, \u017ce uderzenie, kt\u00f3re utworzy\u0142o Morze Jasno\u015bci, mog\u0142o wynie\u015b\u0107 na powierzchni\u0119 ska\u0142y na p\u00f3\u017aniejszych etapach jego formowania si\u0119. Badania sugeruj\u0105, \u017ce do tego uderzenia dosz\u0142o 4,25 mld lat temu. To o 300 mln lat wcze\u015bniej, ni\u017c dotychczas s\u0105dzono. To za\u015b oznacza, \u017ce okres intensywnych bombardowa\u0144 Ksi\u0119\u017cyca nale\u017cy przesun\u0105\u0107 w czasie. A co za tym idzie, nale\u017cy zmieni\u0107 pogl\u0105d na okres, w kt\u00f3rym dochodzi\u0142o do bombardowa\u0144 Ziemi i innych planet. \u2014To niewielka ska\u0142a, ale przynosi wielk\u0105 zmian\u0119 w rozumieniu wczesnej historii Ksi\u0119\u017cyca. Jest jak kapsu\u0142a czasu sprzed 4,25 miliard\u00f3w lat \u2014 m\u00f3wi Bjonnes.<\/p>\n<ul class=\"OchatFollowUps_wrapper__1ry7X\">\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Co to jest pr\u00f3bka 76535?<\/li>\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Jakie badania przeprowadzono nad pr\u00f3bk\u0105 76535?<\/li>\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Jakie zmiany w chronologii Ksi\u0119\u017cyca sugeruj\u0105 badania?<\/li>\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Dlaczego badania Ksi\u0119\u017cyca s\u0105 wa\u017cne dla historii Ziemi?<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Sk\u0142ad chemiczny i budowa fizyczna pr\u00f3bki 76535 wskazuj\u0105, \u017ce materia\u0142 powsta\u0142 g\u0142\u0119boko pod powierzchni\u0105. Jednak brak \u015blad\u00f3w oddzia\u0142ywania pot\u0119\u017cnych si\u0142, jakie zwykle towarzysz\u0105 gwa\u0142townemu wydobywaniu si\u0119 na powierzchni\u0119. Dotychczasowe hipotezy m\u00f3wi\u0142y, \u017ce tylko tak pot\u0119\u017cne uderzenia, jak to w wyniku kt\u00f3rego powsta\u0142 Basen Biegun Po\u0142udniowy-Aitken mog\u0142y wydoby\u0107 ska\u0142y z tak du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bci. Jednak miejsce znalezienia pr\u00f3bki by\u0142o tak odleg\u0142e od Basenu, \u017ce jej przyniesienie tam wymaga\u0142oby gwa\u0142townego oddzia\u0142ywania pot\u0119\u017cnych si\u0142, a na pr\u00f3bce \u017cadnych takich \u015blad\u00f3w nie by\u0142o wida\u0107.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Jednak z bada\u0144 Bjonnesa i jego zespo\u0142u wynika, \u017ce podczas p\u00f3\u017aniejszego etapu formowania si\u0119 krateru uderzeniowego, materia\u0142 z g\u0142\u0119boko\u015bci dziesi\u0105tk\u00f3w kilometr\u00f3w mo\u017ce zosta\u0107 wyniesiony na powierzchni\u0119 na tyle \u0142agodnie, by zachowa\u0107 ska\u0142y w takiej formie, jak pr\u00f3bka 76535. Symulacje wykaza\u0142y, \u017ce uderzenie, kt\u00f3re utworzy\u0142o Morze Jasno\u015bci, mog\u0142o wynie\u015b\u0107 materia\u0142 z g\u0142\u0119boko\u015bci kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 nie wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c kilku kilometr\u00f3w od powierzchni. To dok\u0142adnie taki proces, w wyniku kt\u00f3rego pr\u00f3bka mog\u0142a trafi\u0107 na powierzchni\u0119 i nie nosi\u0107 \u015blad\u00f3w oddzia\u0142ywania gwa\u0142townych si\u0142.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Je\u015bli za\u015b rzeczywi\u015bcie Morze Jasno\u015bci powsta\u0142o 4,25 mld lat temu, to r\u00f3wnie\u017c inne du\u017ce ksi\u0119\u017cycowe kratery mog\u0105 by\u0107 starsze ni\u017c obecnie uznawane. A to oznacza, \u017ce naukowcy musz\u0105 przemy\u015ble\u0107, jak szybko Ksi\u0119\u017cyc ostyg\u0142 i jak cz\u0119sto w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym dochodzi\u0142o do wielkich bombardowa\u0144 wewn\u0119trznych planet. Badania Ksi\u0119\u017cyca s\u0105 wa\u017cne z punktu widzenia naszej wiedzy o historii Ziemi. Na planecie wiele \u015blad\u00f3w zosta\u0142o zatartych w wyniku proces\u00f3w geologicznych i ruch\u00f3w tektonicznych. Dlatego o\u015b czasu Ziemi kalibruje si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem danych z Ksi\u0119\u017cyca. Zmiana datowania historii Srebrnego Globu wp\u0142ywa wi\u0119c na datowanie historii Ziemi.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Evidence for an Early Formation of Serenitatis Basin at 4.25 Ga Shifts Lunar Chronology, https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1029\/2025GL116654<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zesp\u00f3\u0142 Evana Bjonnesa z Lawrence Livermore National Laboratory przeprowadzi\u0142 zaawansowane analizy komputerowe wielkiego uderzenia w Ksi\u0119\u017cyc i stwierdzi\u0142,&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26013,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[369,1785,120,118,119,53,52,68,51,55,42,38,40,39,41,116,114,115,47,121,1348,117,50],"class_list":{"0":"post-26012","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-kk","9":"tag-kopalniawiedzypl","10":"tag-nauka","11":"tag-nauka-i-technika","12":"tag-naukatechnika","13":"tag-new_header","14":"tag-onet3","15":"tag-onet3d","16":"tag-onet3d_2i","17":"tag-phx","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-science","24":"tag-science-and-technology","25":"tag-sciencetechnology","26":"tag-screening_general","27":"tag-technika","28":"tag-technologia","29":"tag-technology","30":"tag-v2021"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26012"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26012\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}