Od ponad trzech dekad nie ma ju\u017c ps\u00f3w na Antarktydzie. Protok\u00f3\u0142 Madrycki z 1991 r. zmieni\u0142 wszystko. W mi\u0119dzynarodowej umowie znalaz\u0142 si\u0119 jasny zapis, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tzw. Traktatu Antarktycznego.<\/p>\n
Psy odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w eksploracji Antarktydy<\/p>\n
Pierwsze psy postawi\u0142y \u0142apy na Antarktydzie w 1898 r. podczas ekspedycji Carstena Borchgrevinka. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 era eksploracji kontynentu. Roald Amundsen, kt\u00f3ry 14 grudnia 1911 r. jako pierwszy dotar\u0142 do bieguna po\u0142udniowego, zawdzi\u0119cza\u0142 sukces w\u0142a\u015bnie psom. Pomoc ze strony 97 silnych, odpornych na mr\u00f3z grenlandzkich husky by\u0142a kluczem do sukcesu.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
Dlaczego psy znikn\u0119\u0142y z Antarktydy? <\/p>\n
Co to jest Protok\u00f3\u0142 Madrycki? <\/p>\n
Jak d\u0142ugo psy by\u0142y obecne na Antarktydzie? <\/p>\n
Jakie by\u0142y powody ewakuacji ps\u00f3w z Antarktydy? <\/p>\n
W przeciwie\u0144stwie do niego Brytyjczyk Robert Falcon Scott polega\u0142 na koniach mand\u017curskich i prototypowych saniach motorowych, co przyczyni\u0142o si\u0119 do tragicznego ko\u0144ca jego wyprawy w 1912 r.<\/p>\n
Psy towarzyszy\u0142y tak\u017ce Ernestowi Shackletonowi podczas dramatycznej ekspedycji Endurance (w latach 1914\u20131917) oraz Australijczykowi Douglasowi Mawsonowi. By\u0142y niezawodne: ci\u0105gn\u0119\u0142y ci\u0119\u017ckie \u0142adunki, pokonywa\u0142y szczeliny lodowe i ratowa\u0142y \u017cycie w zamieciach.<\/p>\n
Po erze wielkich odkry\u0107 psy pozosta\u0142y w s\u0142u\u017cbie nauki. Od lat 50. do 90. XX w. stacje badawcze Australii, Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii polega\u0142y na husky w codziennej pracy terenowej. Przewozi\u0142y sprz\u0119t, wspiera\u0142y geolog\u00f3w i glacjolog\u00f3w. W bazach jak Davis czy Rothera psy sta\u0142y si\u0119 pe\u0142noprawnymi cz\u0142onkami za\u0142\u00f3g.<\/p>\n
Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 w 1991 r., gdy podpisano Protok\u00f3\u0142 o Ochronie \u015arodowiska do Traktatu Antarktycznego (tzw. Protok\u00f3\u0142 Madrycki). W za\u0142\u0105czniku II znalaz\u0142 si\u0119 jasny zapis: „Psy nie b\u0119d\u0105 wprowadzone na l\u0105d lub szelf lodowy, a te psy, kt\u00f3re tam si\u0119 znajduj\u0105 obecnie, zostan\u0105 usuni\u0119te do dnia 1 kwietnia 1994 r.”<\/p>\n
Powodem takiej decyzji by\u0142a ochrona delikatnego ekosystemu Antarktydy przed obcymi gatunkami. Istnia\u0142o ryzyko, \u017ce psy przenios\u0105 choroby, np. nos\u00f3wk\u0119, na foki czy pingwiny, lub uciekn\u0105 i zak\u0142\u00f3c\u0105 lokaln\u0105 faun\u0119.<\/p>\n
Ewakuacja by\u0142a emocjonalnym wydarzeniem. Australijskie husky opu\u015bci\u0142y kontynent w grudniu 1993 r., brytyjskie \u2014 14 ostatnich ps\u00f3w z bazy Rothera \u2014 po\u017cegna\u0142o Antarktyd\u0119 22 lutego 1994 r.<\/p>\n
Najbardziej emocjonuj\u0105cym momentem by\u0142a ewakuacja brytyjskich ps\u00f3w z British Antarctic Survey (BAS). Brytyjczycy utrzymywali husky na Antarktydzie najd\u0142u\u017cej \u2013 od 1945 r., g\u0142\u00f3wnie w bazie Rothera na P\u00f3\u0142wyspie Antarktycznym. Ostatnia grupa 14 czworonog\u00f3w by\u0142a potomkami tych, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y dekady wcze\u015bniej. Transport odby\u0142 si\u0119 samolotem, zwierz\u0119ta za\u0142adowano do skrzy\u0144 i przewieziono do Wielkiej Brytanii, a nast\u0119pnie do nowych dom\u00f3w.<\/p>\n
Psy znalaz\u0142y nowe domy w cieplejszych krajach, cz\u0119sto u by\u0142ych opiekun\u00f3w. Od tamtej pory Antarktyda pozostaje wolna od ps\u00f3w. Transport przej\u0119\u0142y skutery \u015bnie\u017cne, helikoptery i pojazdy g\u0105sienicowe. Era psich zaprz\u0119g\u00f3w na najbardziej nieprzyjaznym kontynencie na Ziemi oficjalnie dobieg\u0142a ko\u0144ca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od ponad trzech dekad nie ma ju\u017c ps\u00f3w na Antarktydzie. Protok\u00f3\u0142 Madrycki z 1991 r. zmieni\u0142 wszystko. W…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":260410,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[44972,32,33,208,27,34,35,28,31,48,25,46,31246,40,41,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":["post-260409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-antarktyka","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-ciekawostki","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-pies_psy","tag-polish","tag-polski","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116073848010227189","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/260409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=260409"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/260409\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/260410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=260409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=260409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=260409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}