![\"Ludolf](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/_1Lk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iOTJiNzQ0YjQyZWU1NmZiZjAwOGRiMDJmODMxN2NhNi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\nLudolf von Alvensleben, bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Heinricha Himmlera, odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w niemieckiej machinie terroru podczas II wojny \u015bwiatowej. Jako dow\u00f3dca Selbstschutz Westpreu\u00dfen odpowiada\u0142 za masowe zbrodnie na polskiej ludno\u015bci, jednak nigdy nie poni\u00f3s\u0142 za nie odpowiedzialno\u015bci. Mimo licznych pr\u00f3b schwytania, Alvensleben zdo\u0142a\u0142 unikn\u0105\u0107 wymiaru sprawiedliwo\u015bci, korzystaj\u0105c z \u017cycia na wolno\u015bci w Ameryce Po\u0142udniowej.<\/p>\n
Przemys\u0142aw Mosur-Darowski, Onet: Dlaczego Ludolf von Alvensleben zosta\u0142 nazist\u0105?<\/p>\n
Filip Ga\u0144czak: By\u0142 to cz\u0142owiek z pokolenia urodzonego na samym pocz\u0105tku XX w., rocznik 1901. Je\u015bli spojrzymy na ludzi, kt\u00f3rzy zrobili karier\u0119 w SS, to b\u0119dzie tam wielu Niemc\u00f3w i Austriak\u00f3w urodzonych w\u0142a\u015bnie w tym okresie. Sam zreszt\u0105 szef SS Heinrich Himmler urodzi\u0142 si\u0119 w 1900 r. Wielu historyk\u00f3w zwraca\u0142o ju\u017c uwag\u0119 na okoliczno\u015bci, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y to pokolenie. To byli ludzie, kt\u00f3rzy albo tylko otarli si\u0119 o I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, albo nie zd\u0105\u017cyli wzi\u0105\u0107 w niej udzia\u0142u. Odczuli pok\u00f3j wersalski jako wielk\u0105 kl\u0119sk\u0119 Niemiec i upokorzenie. Wielu z nich uwierzy\u0142o w czarn\u0105 legend\u0119, \u017ce Niemcy przegra\u0142y nie na froncie, lecz w wyniku zdrady, do kt\u00f3rej mieli si\u0119 przyczyni\u0107 socjaldemokraci, komuni\u015bci i \u017bydzi.<\/p>\n
Wielu z tych ludzi, w\u015br\u00f3d nich Alvensleben, zwi\u0105za\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej z Freikorpsami, czyli formacjami paramilitarnymi, kt\u00f3re w pierwszych latach po Wielkiej Wojnie przyczyni\u0142y si\u0119 do zd\u0142awienia rewolucji na ziemiach niemieckich. P\u00f3\u017aniej Alvensleben przez kilka lat trzyma\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie z dala od polityki, je\u015bli nie liczy\u0107 przynale\u017cno\u015bci do Stahlhelmu, czyli Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Frontowych. Pracowa\u0142 m.in. jako dzier\u017cawca d\u00f3br ziemskich i do NSDAP wst\u0105pi\u0142 w 1929 r. Jego przynale\u017cno\u015b\u0107 do NSDAP wynika\u0142a na pewno z pogl\u0105d\u00f3w, bo kto\u015b, kto przysta\u0142 do partii nazistowskiej na niemal cztery lata przed tym, jak przej\u0119\u0142a w\u0142adz\u0119 w Niemczech, niew\u0105tpliwie nie czyni\u0142 tego z powod\u00f3w oportunistycznych.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie wydaje mi si\u0119 prawdziwe twierdzenie, \u017ce dla Alvenslebena dzia\u0142alno\u015b\u0107 w partii by\u0142a ucieczk\u0105 od k\u0142opot\u00f3w finansowych, w kt\u00f3re w tamtym czasie popad\u0142. A p\u00f3\u017aniejsza kariera w ruchu nazistowskim niew\u0105tpliwie pomog\u0142a mu tak\u017ce w sensie czysto merkantylnym.<\/p>\n
Ludolf von Alvensleben pochodzi\u0142 z arystokratycznej rodziny. Jak traktowano ludzi z jego sfery w NSDAP, kt\u00f3ra przecie\u017c by\u0142a parti\u0105 robotnik\u00f3w? Arystokraci byli licznie reprezentowani w szeregach nazist\u00f3w?<\/p>\n
Wielu arystokrat\u00f3w zwi\u0105za\u0142o si\u0119 z ruchem hitlerowskim, chocia\u017c nie byli jego twarzami. W NSDAP by\u0142o te\u017c silne skrzyd\u0142o lewicowe, kt\u00f3re gardzi\u0142o arystokracj\u0105. Mo\u017cna powiedzie\u0107 jednak, \u017ce rewolucja Hitlera polega\u0142a na tym, \u017ce wszystkich Niemc\u00f3w niejako awansowa\u0142 do rangi „arystokrat\u00f3w”. Chcia\u0142 ich uczyni\u0107 „arystokratami” na tle innych narod\u00f3w, kt\u00f3re w wielu przypadkach uwa\u017ca\u0142 za przedstawicieli gorszych ras. W ka\u017cdym razie w rozmowach poprzedzaj\u0105cych utworzenie hitlerowskiego rz\u0105du w styczniu 1933 r. pewn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 konserwatywnej arystokracji, kt\u00f3ra widzia\u0142a w Hitlerze zapor\u0119 przeciwko komunizmowi i szans\u0119 na przywr\u00f3cenie porz\u0105dku. Liczni przedstawiciele szlacheckich rodzin r\u00f3wnie\u017c odrzucali porz\u0105dek wersalski i demokracj\u0119, przynajmniej w takim charakterze, w jakim ona funkcjonowa\u0142a w Republice Weimarskiej.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
Alvensleben okaza\u0142 si\u0119 ponadto „fanatycznym polako\u017cerc\u0105”.<\/p>\n
Rzeczywi\u015bcie, na pierwszy rzut oka mo\u017ce to zaskakiwa\u0107, bo nie by\u0142 to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry na przyk\u0142ad dorasta\u0142by na spornych ziemiach na pograniczu polsko-niemieckim i by\u0142by uprzedzony do Polak\u00f3w z powodu do\u015bwiadcze\u0144 w bezpo\u015brednich kontaktach. Jednak Pomorze Gda\u0144skie, Wielkopolska i cz\u0119\u015b\u0107 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, nale\u017c\u0105ce jeszcze na pocz\u0105tku XX w. do Niemiec, po I wojnie \u015bwiatowej powr\u00f3ci\u0142y do Polski i ludzie tacy jak Alvensleben nie akceptowali nowych granic.<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce na jego pogl\u0105dy wp\u0142yn\u0119li te\u017c krewni, kt\u00f3rych mia\u0142 na tych ziemiach. Kim\u015b takim by\u0142 chocia\u017cby Ludolf Jakob von Alvensleben, kt\u00f3ry by\u0142 zwi\u0105zany z maj\u0105tkiem P\u0142utowo pod Che\u0142mnem. R\u00f3wnie\u017c w Ostromecku pod Bydgoszcz\u0105 \u017cy\u0142a rodzina Alvenslebena. I o ile tamtejszy ordynat Joachim von Alvensleben uchodzi\u0142 za lojalnego obywatela II Rzeczypospolitej, o tyle ju\u017c jego syn Albrecht przysta\u0142 w 1939 r. do Selbstschutzu i zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej skazany zaocznie na kar\u0119 \u015bmierci za udzia\u0142 w zbrodniach w okupowanej Polsce.<\/p>\n
Ludolf von Alvensleben by\u0142 jednym z dow\u00f3dc\u00f3w Selbstschutzu na Pomorzu, odpowiada\u0142 te\u017c za zbrodnie niemieckie na Wschodzie, a jednak unikn\u0105\u0142 sprawiedliwo\u015bci. Dlaczego nigdy nie zosta\u0142 os\u0105dzony? Mam wra\u017cenie, \u017ce gdy szukano go po wojnie, to w r\u00f3\u017cnego rodzaju relacjach i dokumentach pojawia\u0142a si\u0119 masa nie\u015bcis\u0142o\u015bci na jego temat. Mylono imi\u0119 albo miejsca jego dzia\u0142alno\u015bci. A przecie\u017c to nie by\u0142a zupe\u0142nie anonimowa posta\u0107. Przez jaki\u015b czas by\u0142 adiutantem samego Heinricha Himmlera.<\/p>\n
Pewn\u0105 trudno\u015bci\u0105 by\u0142o to, \u017ce w okupowanej Polsce dzia\u0142a\u0142 jako przyw\u00f3dca Selbstschutzu wprawdzie wyj\u0105tkowo brutalnie, ale przez kr\u00f3tki czas, nieco ponad dwa miesi\u0105ce, od wrze\u015bnia do ko\u0144ca listopada 1939 r. By\u0142 i nadal bywa mylony, nawet przez historyk\u00f3w, ze wspomnianym ju\u017c krewnym, Ludolfem Jakobem von Alvenslebenem z P\u0142utowa, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c dopuszcza\u0142 si\u0119 zbrodni. Zreszt\u0105 on sam t\u0119 zbie\u017cno\u015b\u0107 imion i nazwisk tak\u017ce wykorzystywa\u0142. Kiedy w Argentynie, gdzie zamieszka\u0142 po wojnie, pojawi\u0142y si\u0119 pog\u0142oski, \u017ce jest odpowiedzialny za zbrodnie z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, przekonywa\u0142 s\u0105siad\u00f3w, \u017ce to nie on, tylko w\u0142a\u015bnie jego kuzyn nosz\u0105cy to samo imi\u0119 i nazwisko.<\/p>\n
<\/p>\n
Ludolf „Bubi” von Alvensleben (w \u015brodku w drugim rz\u0119dzie) z dow\u00f3dcami inspektorat\u00f3w Selbstschutzu na Pomorzu, 1939 r. Czwarty z lewej w tym samym rz\u0119dzie jego krewny, standartenf\u00fchrer SS Ludolf Jakob von Alvensleben, dow\u00f3dca inspektoratu z siedzib\u0105 w P\u0142utowie.Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/p>\n
Co powiedzieli synowie Alvenslebena? „O tym, kto by\u0142 jego biologicznym ojcem, dowiedzia\u0142 si\u0119 jako doros\u0142y cz\u0142owiek”<\/p>\n
Rozmawia\u0142 pan z dwoma synami Alvenslebena.<\/p>\n
Skontaktowa\u0142em si\u0119 zar\u00f3wno z jednym z jego \u015blubnych syn\u00f3w, Bussem von Alvenslebenem, \u017cyj\u0105cym w Argentynie, jak i nie\u015blubnym, mieszkaj\u0105cym w Niemczech Guntramem Weberem, urodzonym mniej wi\u0119cej w tym samym czasie w trakcie wojny.<\/p>\n
Z tym pierwszym rozmawia\u0142em dwukrotnie telefonicznie, raz z Polski i p\u00f3\u017aniej, kiedy by\u0142em w Argentynie. Ten\u017ce syn odm\u00f3wi\u0142 mi spotkania i twierdzi\u0142, \u017ce mia\u0142 fantastycznego ojca. M\u00f3wi\u0142 co\u015b o trudnych czasach, kt\u00f3rych ja \u2014 urodzony wiele lat p\u00f3\u017aniej \u2014 nie jestem w stanie zrozumie\u0107.<\/p>\n
Zupe\u0142nie inn\u0105 postaw\u0119 przyj\u0105\u0142 nie\u015blubny syn. On o tym, kto by\u0142 jego biologicznym ojcem, dowiedzia\u0142 si\u0119 ju\u017c jako doros\u0142y cz\u0142owiek. Postanowi\u0142 zmierzy\u0107 si\u0119 z t\u0105 trudn\u0105 rodzinn\u0105 histori\u0105 i w d\u0142ugiej rozmowie ze mn\u0105, kiedy przyj\u0105\u0142 mnie u siebie w Berlinie, by\u0142 gotowy otwarcie o tym rozmawia\u0107.<\/p>\n
![\"Ludolf](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/-uck9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9mMmQ1ZjA1ODg0ZDhmNmFlNWExYzQ1NjQzN2M4MDBkOC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Ludolf von Alvensleben (trzeci od lewej) przechodzi przed oddzia\u0142em Selbstchutzu w Bydgoszczy, 1939 r.Archiwum Instytutu Pami\u0119ci Narodowej \/ Wikimedia Commons<\/p>\n
Jaka by\u0142a jego opinia o ojcu?<\/p>\n
Ze wszech miar krytyczna. Kiedy jeszcze by\u0142 w pe\u0142ni si\u0142, odwiedzi\u0142 m.in. Bydgoszcz, spotka\u0142 si\u0119 przed kamerami BBC z c\u00f3rk\u0105 jednej z ofiar zbrodni pomorskiej i na ka\u017cdym kroku wyra\u017ca\u0142 \u017cal, chocia\u017c oczywi\u015bcie nie by\u0142a to jego osobista wina. Swojego ojca za \u017cycia nigdy nie pozna\u0142. Zgromadzi\u0142 o nim jednak wiele informacji i archiwali\u00f3w. Chcia\u0142 skonfrontowa\u0107 si\u0119 z t\u0105 histori\u0105 i by\u0142 gotowy pom\u00f3c mi w przygotowaniu ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n
Du\u017co m\u00f3wi\u0142 te\u017c o swojej matce. Nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 pogodzi\u0107 z tym, \u017ce nie by\u0142a gotowa podzieli\u0107 si\u0119 z nim swoj\u0105 histori\u0105. Mimo \u017ce nied\u0142ugo przed jej \u015bmierci\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 z niej jak najwi\u0119cej wydoby\u0107, ucina\u0142a temat, nie chcia\u0142a wraca\u0107 do lat wojennych.<\/p>\n
Nazistowscy zbrodniarze unikali kary. „Historia ucieczki Alvenslebena jest z\u0142o\u017cona” <\/p>\n
Dlaczego nazistowscy zbrodniarze uciekali do Ameryki Po\u0142udniowej?<\/p>\n
Argentyna, do kt\u00f3rej uciek\u0142 Alvensleben, pod koniec II wojny \u015bwiatowej wypowiedzia\u0142a co prawda wojn\u0119 Niemcom, ale p\u00f3\u017aniej w \u017caden spos\u00f3b nie uczestniczy\u0142a w rozliczeniach zbrodni. Dla Argenty\u0144czyk\u00f3w to nie by\u0142a ich historia. Jeszcze przed wojn\u0105 istnia\u0142a tam liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 niemieckoj\u0119zyczna, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej znajdowa\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sporo sympatyk\u00f3w NSDAP. Kto\u015b o takich pogl\u0105dach, kto trafi\u0142 tam po wojnie, m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na pomoc w znalezieniu pracy, mieszkania, w ukryciu si\u0119.<\/p>\n
Niekt\u00f3rzy wskazuj\u0105, \u017ce w otoczeniu prezydenta Juana Per\u00f3na by\u0142y osoby wspieraj\u0105ce ten proceder. W ka\u017cdym razie nie badano wnikliwie biografii imigrant\u00f3w z Europy. Alvensleben do Buenos Aires przyp\u0142yn\u0105\u0142 w grudniu 1949 r. pod fa\u0142szywym nazwiskiem i w rozmaitych ankietach przekazywa\u0142 sprzeczne informacje na sw\u00f3j temat. Raz podawa\u0142 si\u0119 za ewangelika, innym razem za katolika czy wr\u0119cz za Polaka. Nikomu nie przeszkadza\u0142y te nie\u015bcis\u0142o\u015bci. Ju\u017c trzy lata po osiedleniu si\u0119 w Argentynie zdo\u0142a\u0142 uzyska\u0107 tamtejsze obywatelstwo, co jeszcze utrudni\u0142o spraw\u0119 ewentualnego postawienia go przed s\u0105dem w Europie.<\/p>\n
Jednak wi\u0119ksze zaniedbania \u2014 z mojego punktu widzenia \u2014 s\u0105 tutaj po stronie RFN, kt\u00f3ra nawet nie wyst\u0105pi\u0142a do Argentyny z formalnym wnioskiem o ekstradycj\u0119. A przecie\u017c dwa zachodnioniemieckie s\u0105dy w latach 60. wyda\u0142y nakaz aresztowania Alvenslebena.<\/p>\n
Opisuje pan drog\u0119 ucieczki Alvenslebena do Ameryki Po\u0142udniowej. Wynika z tego, \u017ce znikn\u0105\u0142 w ten sam spos\u00f3b, co m.in. Josef Mengele i Adolf Eichmann, otrzymuj\u0105c na pocz\u0105tku dow\u00f3d osobisty z gminy Termeno we W\u0142oszech. Czy wiadomo co\u015b wi\u0119cej o tej sprawie? Dlaczego akurat poprzez tamt\u0105 miejscowo\u015b\u0107 prowadzi\u0142a trasa nazistowskich zbrodniarzy?<\/p>\n
Historia ucieczki Alvenslebena przed wymiarem sprawiedliwo\u015bci jest bardzo z\u0142o\u017cona, bo przecie\u017c zosta\u0142 on w sierpniu 1946 r. zatrzymany przez Brytyjczyk\u00f3w, trafi\u0142 do obozu internowania pod Hamburgiem, ale zdo\u0142a\u0142 stamt\u0105d szybko uciec. Troch\u0119 dzi\u0119ki szcz\u0119\u015bciu i zbiegom okoliczno\u015bci, a troch\u0119 dzi\u0119ki brakowi odpowiednio silnej woli politycznej w RFN zdo\u0142a\u0142 ostatecznie unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n
Termeno, o kt\u00f3re pan pyta, to miejscowo\u015b\u0107 w Tyrolu Po\u0142udniowym, kt\u00f3ry wprawdzie po I wojnie \u015bwiatowej znalaz\u0142 si\u0119 w granicach W\u0142och, ale do dzi\u015b \u017cyje tam liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 niemieckoj\u0119zyczna. Nazistom z fa\u0142szywymi nazwiskami by\u0142o stosunkowo \u0142atwo wtopi\u0107 si\u0119 tam w otoczenie.<\/p>\n
![\"Filip](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ncik9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iMzVlMGQwZmNkOGEzNjhhYTM3NTJlZjM5M2UzYmRhMi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Filip Ga\u0144czakMagda Varda \/ Archiwum prywatne<\/p>\n
Alvensleben, opr\u00f3cz tego, \u017ce otrzyma\u0142 dokumenty z gminy Termeno, dosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c dokument wyjazdowy Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca, wystawiony z poparciem katolickiego zakonnika, Eduarda D\u00f6m\u00f6tera. P\u00f3\u017aniej nast\u0105pi\u0142a ju\u017c ucieczka przez port w Genui na pok\u0142adzie transatlantyku.<\/p>\n
To, \u017ce bardzo podobn\u0105 drog\u0119 ucieczki obrali Eichmann i Mengele, wskazuje na pewien zorganizowany proceder, chocia\u017c ta mityczna „Odessa” [organizacja by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w SS przygotowuj\u0105ca wyjazdy nazist\u00f3w], kt\u00f3ra wsz\u0119dzie mia\u0142aby mie\u0107 swoje macki, nie istnia\u0142a. To by\u0142y raczej mniejsze, rozproszone siatki.<\/p>\n
Katolicki duchowny sk\u0142ada\u0142 po\u015bwiadczenia na wnioskach uciekaj\u0105cych do Ameryki nazist\u00f3w?<\/p>\n
Byli tacy duchowni jak w\u0142a\u015bnie D\u00f6m\u00f6ter czy biskup Alois Hudal, w kt\u00f3rych przypadku na decyzji o pomocy nazistom zawa\u017cy\u0142y z pewno\u015bci\u0105 ich osobiste pogl\u0105dy. Chocia\u017c Hudal w wydanych p\u00f3\u017aniej wspomnieniach wskazywa\u0142 na jakie\u015b przes\u0142anki „humanitarne”, kt\u00f3re mia\u0142y sk\u0142ania\u0107 go do tego rodzaju dzia\u0142a\u0144. Takie wyt\u0142umaczenie oczywi\u015bcie jest nie do zaakceptowania.<\/p>\n
Jakie jeszcze szlaki obierali uciekaj\u0105cy przed sprawiedliwo\u015bci\u0105 Niemcy?<\/p>\n
Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce te szlaki niekoniecznie wiod\u0142y do Ameryki \u0141aci\u0144skiej, bo na przyk\u0142ad Alois Brunner, prawa r\u0119ka Eichmanna, trafi\u0142 do Syrii na Bliski Wsch\u00f3d. Z kolei Horst Schumann, lekarz z Auschwitz, odpowiedzialny m.in. za zbrodnicze eksperymenty medyczne, znalaz\u0142 si\u0119 w Afryce. Osiad\u0142 w Ghanie, sk\u0105d zosta\u0142 w latach 60. ekstradowany do RFN, ale unikn\u0105\u0142 wyroku, wybroni\u0142 si\u0119 rzekomo z\u0142ym stanem zdrowia. Mo\u017cna jeszcze wspomnie\u0107 lekarza z Mauthausen, Ariberta Heima, kt\u00f3ry wed\u0142ug najbardziej prawdopodobnej wersji zmar\u0142 dopiero na pocz\u0105tku lat 90. w Kairze.<\/p>\n
W Argentynie natomiast znalaz\u0142o si\u0119 po wojnie do kilku tysi\u0119cy szeroko rozumianych nazist\u00f3w z Europy, nie tylko Niemc\u00f3w czy Austriak\u00f3w, ale te\u017c kolaborant\u00f3w, chocia\u017cby z Chorwacji.<\/p>\n
A ilu zbrodniarzy nazistowskich s\u0105dzono i skazano po wojnie w RFN i NRD?<\/p>\n
Przyjmuje si\u0119, \u017ce og\u00f3lnie na \u015bwiecie uda\u0142o si\u0119 os\u0105dzi\u0107 ponad 100 tys. zbrodniarzy nazistowskich. S\u0105dowe rozliczenia w samych Niemczech zosta\u0142y zapocz\u0105tkowane przez cztery mocarstwa okupacyjne. Dopiero z czasem tego rodzaju sprawy przej\u0119\u0142y dwa pa\u0144stwa niemieckie: RFN i NRD. Mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z liczb\u0105 niespe\u0142na 7 tys. os\u00f3b prawomocnie skazanych przez s\u0105dy zachodnioniemieckie i zjednoczonych Niemiec, przy czym wielu oskar\u017conych potraktowano nadzwyczaj \u0142agodnie. Komunistyczna NRD to specyficzny przypadek. W 1950 r. tamtejsze w\u0142adze urz\u0105dzi\u0142y seri\u0119 pokazowych tzw. proces\u00f3w waldheimskich. Oskar\u017cono w\u00f3wczas grubo ponad 3 tys. os\u00f3b i zapad\u0142o przesz\u0142o 30 wyrok\u00f3w \u015bmierci. P\u00f3\u017aniej jednak s\u0105dowe rozliczenia z nazizmem mocno wyhamowa\u0142y.<\/p>\n
Z czego wynika\u0142a systemowa niech\u0119\u0107 w Niemczech do rozliczania os\u00f3b z nazistowsk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105?<\/p>\n
W przypadku obu pa\u0144stw niemieckich, kt\u00f3re przecie\u017c diametralnie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 ideologicznie, by\u0142 jeden wsp\u00f3lny mianownik \u2014 obawa przed destabilizacj\u0105 porz\u0105dku spo\u0142ecznego. O ile dawni nazi\u015bci nie manifestowali zbyt g\u0142o\u015bno swoich pogl\u0105d\u00f3w, pozwolono im dalej \u017cy\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n
Wbrew pozorom Niemiecka Republika Demokratyczna, pa\u0144stwo ch\u0119tnie odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do swoich antyfaszystowskich korzeni, bardzo szybko zaprzesta\u0142a systematycznego \u015bcigania zbrodniarzy nazistowskich. Nied\u0142ugo po wojnie og\u0142oszono, \u017ce denazyfikacja ju\u017c si\u0119 dokona\u0142a, wi\u0119c ka\u017cdy nast\u0119pny proces by\u0142 zaprzeczeniem tej tezy. Tylko wyj\u0105tkowo w latach 60. stawiano jeszcze przed s\u0105dem kolejnych sprawc\u00f3w, np. lekarza z Auschwitz Horsta Fischera.<\/p>\n
Z kolei w RFN du\u017ce znaczenie mia\u0142a ch\u0119\u0107 zachowania pewnej ci\u0105g\u0142o\u015bci w funkcjonowaniu pa\u0144stwa, ci\u0105g\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wida\u0107 by\u0142o w urz\u0119dach, prokuraturze, s\u0105dach, ale te\u017c w polityce. Przez d\u0142ugie lata w administracji pracowa\u0142o wielu by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w NSDAP, a nawet SS. Ludzie ci si\u0142\u0105 rzeczy nie byli szczeg\u00f3lnie zainteresowani \u015bciganiem kogokolwiek. Dopiero u schy\u0142ku lat 50. powsta\u0142a Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu.<\/p>\n
Wtedy sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe przygotowanie w RFN wi\u0119kszych proces\u00f3w, takich jak frankfurckie procesy o\u015bwi\u0119cimskie. Warto przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u0105dzonych zbrodniarzy z Auschwitz odpowiada\u0142a przed s\u0105dami w Polsce w pierwszych latach po wojnie, kiedy alianci zachodni ch\u0119tnie jeszcze wydawali podejrzanych. P\u00f3\u017aniej narastaj\u0105ca Zimna Wojna sprawi\u0142a, \u017ce ekstradycje za \u017belazn\u0105 Kurtyn\u0119 niemal usta\u0142y.<\/p>\n
Og\u00f3\u0142em wi\u0119c brakowa\u0142o odpowiedniej woli politycznej, by prowadzi\u0107 szersze rozliczenia. To wida\u0107 by\u0142o przy sprawie Alvenslebena i podchod\u00f3w, jakie czyniono w RFN wok\u00f3\u0142 tego, czy wyst\u0105pi\u0107 z wnioskiem o ekstradycj\u0119 z Argentyny. Cz\u0119\u015b\u0107 prokurator\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 spraw\u0105, sprawia\u0142a wra\u017cenie, jakby byli adwokatami Alvenslebena, a nie lud\u017ami, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o postawienie go przed s\u0105dem.<\/p>\n
![\"Filip](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Aawk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8yMzdiYWE2MjY1MGM1NDJjYjZkYmEwNzQ0MjUxNGJiYS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Filip Ga\u0144czak, „Polako\u017cerca”, wyd. Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, 2026Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka<\/p>\n
Filip Ga\u0144czak \u2014 dziennikarz, doktor nauk politycznych, pracownik IPN. Autor ksi\u0105\u017cek o tematyce niemieckiej i polsko-niemieckiej, m.in. „Jan Sehn. Tropiciel nazist\u00f3w”, „Polski nie oddamy. W\u0142adze NRD wobec wydarze\u0144 w PRL 1980\u20131981”, czy „Polako\u017cerca”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ludolf von Alvensleben, bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Heinricha Himmlera, odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w niemieckiej machinie terroru podczas II wojny \u015bwiatowej.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":260697,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[968,56,32,33,7132,36,37,27,5059,6979,8476,49,34,35,28,31,48,16650,25,295,44986,46,42,38,40,39,41,38763,47,29,30,26],"class_list":["post-260696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-argentyna","tag-article_premium","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-bydgoszcz","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-historia_o_historia","tag-ii_wojna_swiatowa","tag-iii_rzesza","tag-kraj","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-nazizm","tag-news","tag-niemcy","tag-nrd","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rfn","tag-screening_general","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116074677917221327","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/260696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=260696"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/260696\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/260697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=260696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=260696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=260696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}