SPIS TRE\u015aCI<\/p>\n
Lynn Pinders \/ Die Welt<\/p>\n
Czy cholesterol jest nam potrzebny?Cholesterol<\/a> stanowi budulec b\u0142on kom\u00f3rkowych, hormon\u00f3w (np. estrogen<\/a>, testosteron<\/a>), witaminy D<\/a> i kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych. Jest zatem absolutnie konieczny dla funkcjonowania organizmu. Jednak jego ilo\u015b\u0107 i rozmieszczenie maj\u0105 decyduj\u0105ce znaczenie dla zdrowia cz\u0142owieka.Gdy st\u0119\u017cenie cholesterolu we krwi jest podwy\u017cszone, mo\u017ce szybko sta\u0107 si\u0119 zagro\u017ceniem dla zdrowia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi kojarzy cholesterol g\u0142\u00f3wnie z diet\u0105. Przez d\u0142ugie lata jajka, w\u0119dliny, mas\u0142o i \u015bmietana uwa\u017cano za g\u0142\u00f3wnych winowajc\u00f3w wysokiego poziomu cholesterolu<\/a>. Lekarze przestrzegali przed nadmiarem t\u0142ustych, zwierz\u0119cych produkt\u00f3w. Sugerowano, \u017ce kto je za du\u017co cholesterolu, ten zachoruje. To budzi niepewno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d wielu os\u00f3b. <\/p>\n Ale kiedy poziom cholesterolu jest za wysoki? Jakie mog\u0105 by\u0107 tego skutki zdrowotne? Kiedy warto si\u0119gn\u0105\u0107 po tzw. leki obni\u017caj\u0105ce cholesterol? I jaki wp\u0142yw na poziom cholesterolu ma naprawd\u0119 dieta? Na ca\u0142ym \u015bwiecie naukowcy wci\u0105\u017c poszukuj\u0105 odpowiedzi na te pytania.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n Jakie s\u0105 skutki zdrowotne wysokiego poziomu cholesterolu? <\/p>\n Kiedy nale\u017cy stosowa\u0107 leki obni\u017caj\u0105ce cholesterol? <\/p>\n Jakie s\u0105 normy poziomu cholesterolu? <\/p>\n Co wp\u0142ywa na poziom cholesterolu w organizmie? <\/p>\n Czy p\u0142atki owsiane pomagaj\u0105 obni\u017cy\u0107 poziom cholesterolu? Nowe badania Naukowcy z Uniwersytetu w Bonn odkryli niedawno, \u017ce p\u0142atki owsiane<\/a> pomagaj\u0105 obni\u017cy\u0107 zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi. Wyniki bada\u0144 opublikowano w czasopi\u015bmie „Nature Communications”.<\/p>\n Badanie obj\u0119\u0142o 68 uczestnik\u00f3w i sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z kilku faz interwencji. Przez dwa dni ka\u017cdy z trzech posi\u0142k\u00f3w sk\u0142ada\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z owsa. Uczestnicy \u0142\u0105cznie spo\u017cywali 300 g p\u0142atk\u00f3w owsianych gotowanych w gor\u0105cej wodzie, podawanych z odrobin\u0105 owoc\u00f3w. Posi\u0142ki by\u0142y niskokaloryczne \u2014 uczestnicy przyjmowali tylko po\u0142ow\u0119 kalorii, kt\u00f3re zwykle spo\u017cywali. Grupa kontrolna by\u0142a r\u00f3wnie\u017c na diecie o obni\u017conej kaloryczno\u015bci, ale bez p\u0142atk\u00f3w owsianych.<\/p>\n Wszyscy uczestnicy mieli zdiagnozowany zesp\u00f3\u0142 metaboliczny<\/a>, znany te\u017c jako „\u015bmiertelny kwartet”. Osoby te cierpia\u0142y na nadwag\u0119, nadci\u015bnienie<\/a>, podwy\u017cszony poziom cukru we krwi oraz cholesterolu. Wyniki bada\u0144 pr\u00f3bek krwi i ka\u0142u zaskoczy\u0142y naukowc\u00f3w: poziom szkodliwego cholesterolu spad\u0142 o 10 proc. Uczestnicy stracili \u015brednio dwa kilogramy i nieznacznie obni\u017cy\u0142o si\u0119 ich ci\u015bnienie krwi. Przeczytaj przy okazji: Zbij cholesterol z samego rana! Najlepsze \u015bniadania na obni\u017cenie cholesterolu<\/a><\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 naukowy t\u0142umaczy ni\u017cszy poziom cholesterolu tym, \u017ce po dostaniu si\u0119 p\u0142atk\u00f3w owsianych do jelit, bakterie zamieszkuj\u0105ce przew\u00f3d pokarmowy rozk\u0142adaj\u0105 zbo\u017ce, produkuj\u0105c zwi\u0105zki fenolowe. Te tzw. wt\u00f3rne zwi\u0105zki ro\u015blinne dzia\u0142aj\u0105 w ludzkim organizmie jako przeciwutleniacze, maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne i chroni\u0105 kom\u00f3rki. Zwi\u0105zki przeciwzapalne korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na metabolizm cholesterolu \u2014 wykaza\u0142y to ju\u017c badania na zwierz\u0119tach.<\/p>\n Jaki wp\u0142yw na cholesterol ma naprawd\u0119 dieta?<\/p>\n „Dieta ma tylko niewielki wp\u0142yw na poziom cholesterolu we krwi” \u2014 m\u00f3wi Jean-Fran\u00e7ois Chenot w rozmowie z „Die Welt”. Jest profesorem i dyrektorem Katedry Medycyny Rodzinnej na Uniwersytecie w Greifswaldzie.<\/p>\n „Nawet je\u015bli stosuje si\u0119 bardzo restrykcyjn\u0105 diet\u0119, mo\u017cna obni\u017cy\u0107 poziom cholesterolu np. ze 200 do 190 mg\/dl” \u2014 m\u00f3wi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 cholesterolu powstaje w w\u0105trobie, a tylko niewielka ilo\u015b\u0107 pochodzi z po\u017cywienia.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o cholesterol \u2014 mo\u017cna je\u015b\u0107 tyle jajek, ile si\u0119 chce. „\u017b\u00f3\u0142tko rzeczywi\u015bcie zawiera sporo cholesterolu, ale nie ma dowod\u00f3w na to, \u017ce wi\u0119ksze spo\u017cycie jajek podnosi ryzyko chor\u00f3b sercowo\u2014naczyniowych” \u2014 dodaje. „Zalecam jednak, by je\u015b\u0107 jak najmniej martwych zwierz\u0105t”.<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 cholesterolu w du\u017cej mierze zale\u017cy od gen\u00f3w. Osoby z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 t\u0142uszczu we krwi cierpi\u0105 na dziedziczn\u0105 hipercholesterolemi\u0119. Wed\u0142ug danych Niemieckiej Fundacji Serca, ok.1\/250 os\u00f3b rodzi si\u0119 z t\u0105 chorob\u0105.<\/p>\n Jaki jest prawid\u0142owy poziom cholesterolu dla kobiet i m\u0119\u017cczyzn?<\/p>\n Poziom cholesterolu mo\u017cna sprawdzi\u0107 za pomoc\u0105 badania krwi. Wyniki obejmuj\u0105 trzy wska\u017aniki \u2014 ka\u017cdy z w\u0142asnymi normami:<\/p>\n Cholesterol ca\u0142kowity to suma cholesterolu LDL i HDL we krwi. Ten parametr mo\u017ce wskaza\u0107 na zaburzenia gospodarki t\u0142uszczowej. LDL uznaje si\u0119 za „z\u0142y” cholesterol. Natomiast wysokie warto\u015bci HDL chroni\u0105 przed dzia\u0142aniem z\u0142ego cholesterolu.<\/p>\n Dlaczego wysoki poziom cholesterolu jest problematyczny? Gdy w\u0105troba produkuje zbyt du\u017co „z\u0142ego” cholesterolu, t\u0142uszcz odk\u0142ada si\u0119 w postaci „z\u0142og\u00f3w” na \u015bcianach naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/p>\n U os\u00f3b z zaawansowanym zw\u0119\u017ceniem naczy\u0144 wyst\u0119puje uczucie ucisku, b\u00f3l w klatce piersiowej<\/a> lub zawroty g\u0142owy<\/a>, natomiast samo podwy\u017cszenie cholesterolu przez d\u0142ugi czas nie daje \u017cadnych objaw\u00f3w. Powik\u0142ania pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy z\u0142ogi zaczynaj\u0105 p\u0119ka\u0107. W\u00f3wczas mo\u017ce doj\u015b\u0107 do powstania skrzepu i ca\u0142kowitego zamkni\u0119cia naczynia. W takiej sytuacji dochodzi do zawa\u0142u serca<\/a> lub udaru<\/a> \u2014 to stan bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia. Przeczytaj wi\u0119cej: Znaki, \u017ce cholesterol przekroczy\u0142 norm\u0119. Po tym poznasz wysoki cholesterol<\/a>Cholesterol nie jest jednak jedynym czynnikiem prowadz\u0105cym do zwapnienia naczy\u0144. Palenie papieros\u00f3w, nadci\u015bnienie, brak aktywno\u015bci fizycznej oraz podwy\u017cszony cukier r\u00f3wnie\u017c przyczyniaj\u0105 si\u0119 do odk\u0142adania si\u0119 z\u0142og\u00f3w w t\u0119tnicach. Konsekwencje mog\u0105 obejmowa\u0107 niewydolno\u015b\u0107 nerek<\/a>, ot\u0119pienie naczyniowe czy zaburzenia erekcji<\/a>.<\/p>\n Wed\u0142ug danych Federalnego Urz\u0119du Statystycznego, choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia wywo\u0142ane mia\u017cd\u017cyc\u0105 nadal s\u0105 najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmierci kobiet w Niemczech. Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na zwapnienia s\u0105 du\u017ce i \u015brednie t\u0119tnice \u2014 zw\u0142aszcza naczynia wie\u0144cowe, t\u0119tnica szyjna oraz t\u0119tnice miednicy i n\u00f3g. Cz\u0119sto dotyczy to r\u00f3wnie\u017c aorty i naczy\u0144 zaopatruj\u0105cych m\u00f3zg.<\/p>\n Sprawd\u017a: Siedzisz d\u0142ugo przed telewizorem? To ma fatalny wp\u0142yw na twoje serce<\/a>„Cholesterol to nie choroba, to czynnik ryzyka””Normy okre\u015blaj\u0105ce, jaki poziom cholesterolu uwa\u017ca si\u0119 za zbyt wysoki, by\u0142y wielokrotnie zmieniane. W\u0142a\u015bnie w tym miejscu dochodzi do spor\u00f3w mi\u0119dzy lekarzami rodzinnymi a kardiologami” \u2014 m\u00f3wi Chenot w rozmowie z „Die Welt”. Decyzja o tym, kiedy wprowadzi\u0107 leki obni\u017caj\u0105ce cholesterol tzw. statyny<\/a>, od dawna jest przedmiotem dyskusji w\u015br\u00f3d lekarzy. Warto przeczyta\u0107: Ludzie panicznie boj\u0105 si\u0119 tych lek\u00f3w. Statyny niszcz\u0105 w\u0105trob\u0119? Lekarz m\u00f3wi, jak jest naprawd\u0119<\/a><\/p>\n „Zanim jako lekarz rodzinny zalec\u0119 komu\u015b tabletki, wprowadzam nast\u0119puj\u0105ce dane do kalkulatora ryzyka: poziom cholesterolu, ci\u015bnienie krwi, czy pacjent choruje na cukrzyc\u0119, czy pali papierosy, wiek oraz p\u0142e\u0107. Program wylicza na tej podstawie procentowe ryzyko wyst\u0105pienia incydentu sercowo-naczyniowego w ci\u0105gu nast\u0119pnych dziesi\u0119ciu lat”.<\/p>\n W grudniu 2024 r. Wsp\u00f3lna Komisja Federalna (G-BA), kt\u00f3ra decyduje o zasadach stosowania lek\u00f3w obni\u017caj\u0105cych cholesterol, wprowadzi\u0142a nowe regulacje dotycz\u0105ce przepisywania statyn. Od tego czasu leczeniem mog\u0105 by\u0107 obj\u0119ci tak\u017ce pacjenci, u kt\u00f3rych ryzyko zawa\u0142u serca lub udaru w ci\u0105gu dziesi\u0119ciu lat wynosi co najmniej 10 proc. Wcze\u015bniej ten pr\u00f3g wynosi\u0142 20 proc. W efekcie po wprowadzeniu nowych zasad automatycznie wi\u0119cej os\u00f3b kwalifikuje si\u0119 do leczenia.<\/p>\n „Zdrowy siedemdziesi\u0119ciolatek z optymalnym ci\u015bnieniem i wynikami lipid\u00f3w ma ryzyko wyst\u0105pienia incydentu sercowo-naczyniowego na poziomie oko\u0142o dziesi\u0119ciu\u2013dwunastu procent w ci\u0105gu najbli\u017cszych dziesi\u0119ciu lat” \u2014 t\u0142umaczy Chenot. Przy tym, mimo \u017ce ryzyko to jest raczej niskie jak na jego wiek, powinny mu zosta\u0107 zapisane leki obni\u017caj\u0105ce cholesterol, bo przekracza pr\u00f3g dziesi\u0119ciu procent. Jednak decyduj\u0105cym czynnikiem jest tu wiek: „Nie lecz\u0119 wieku. W tym przypadku trudno uzasadni\u0107 wprowadzenie statyn” \u2014 podkre\u015bla Chenot.<\/p>\n Lekarz rodzinny podaje przyk\u0142ad: je\u015bli 35-letnia kobieta ma ryzyko na poziomie 10 proc., dosta\u0142aby tabletk\u0119. „W por\u00f3wnaniu do swoich r\u00f3wie\u015bniczek ma podwy\u017cszone ryzyko. Cholesterol to nie choroba, to czynnik ryzyka, obok wielu innych” \u2014 zaznacza. Je\u015bli uda si\u0119 ograniczy\u0107 pozosta\u0142e czynniki ryzyka, mo\u017cna \u017cy\u0107 z podwy\u017cszonym poziomem cholesterolu.<\/p>\n Musisz to wiedzie\u0107: Tak cz\u0119sto nale\u017cy bada\u0107 cholesterol. Aktualne wytyczne<\/a><\/p>\n „Je\u015bli osoba pal\u0105ca rzuci palenie, jej ryzyko zawa\u0142u serca spada o 50 proc. \u2014 t\u0142umaczy. „Je\u015bli dam ci lek obni\u017caj\u0105cy cholesterol, ryzyko spada o 20 proc. To dzia\u0142ania, kt\u00f3re znacznie efektywniej zmniejszaj\u0105 ryzyko ni\u017c sama tabletka na cholesterol”. Chenot krytykuje, \u017ce niekt\u00f3rzy kardiolodzy skupiaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na poziomie cholesterolu lub stosuj\u0105 progi ryzyka nieuwzgl\u0119dniaj\u0105ce wieku: „Cholesterol jest wysoki i mo\u017cna nim sterowa\u0107 lekami, wi\u0119c przepisujemy leki”.<\/p>\n „Wielu pacjent\u00f3w nie wie, komu wierzy\u0107 \u2014 kardiologowi czy lekarzowi rodzinnemu” \u2014 opowiada Chenot. „Gdyby post\u0119powa\u0107 tak mechanicznie, jak sugeruje Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC), to 70-80 proc. ludzi w Niemczech przyjmowa\u0142oby leki obni\u017caj\u0105ce poziom t\u0142uszcz\u00f3w we krwi”.<\/p>\n Kardiolog Ulrich Laufs ma, co nietrudno przewidzie\u0107, inne zdanie. Laufs jest profesorem i kierownikiem Kliniki Kardiologii Uniwersytetu w Lipsku. „Wierzymy, \u017ce mo\u017cna zapobiec nawet dw\u00f3m trzecim zawa\u0142\u00f3w serca i udar\u00f3w, je\u015bli odpowiednio wcze\u015bnie utrzymuje si\u0119 niskie warto\u015bci ci\u015bnienia i cholesterolu” \u2014 m\u00f3wi Laufs w rozmowie z „Die Welt”.<\/p>\n Wysokie dawki statyn mog\u0105 obni\u017cy\u0107 ilo\u015b\u0107 cholesterolu LDL we krwi nawet o po\u0142ow\u0119. Przy umiarkowanej dawce warto\u015b\u0107 spada o 30\u201350 proc. Do zg\u0142aszanych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych statyn nale\u017c\u0105 m.in. b\u00f3le mi\u0119\u015bni i nieznacznie wi\u0119ksze ryzyko cukrzycy.<\/p>\n Kardiolog podkre\u015bla: „Podstaw\u0105 jest styl \u017cycia, a dopiero potem leki. Najwa\u017cniejsze czynniki to ruch, niepalenie oraz prawid\u0142owa masa cia\u0142a” \u2014 wylicza Laufs. „Alkohol zreszt\u0105 podnosi poziom t\u0142uszcz\u00f3w we krwi” \u2014 dodaje. By zapobiega\u0107 chorobom serca i naczy\u0144, wa\u017cne jest tak\u017ce regularne kontrolowanie w\u0142asnego poziomu cholesterolu. Osoby ubezpieczone w ramach publicznej s\u0142u\u017cby zdrowia mog\u0105 wykona\u0107 takie badanie u lekarza rodzinnego.<\/p>\n Badanie profilaktyczne dla os\u00f3b w wieku 18-34 lat przys\u0142uguje raz w \u017cyciu, a od 35. roku \u017cycia mo\u017cna je wykonywa\u0107 co trzy lata bezp\u0142atnie. Laufs podkre\u015bla, \u017ce zastosowanie lek\u00f3w obni\u017caj\u0105cych cholesterol przy wysokim poziomie cholesterolu we krwi ma sens, by zapobiega\u0107 powstawaniu z\u0142og\u00f3w. „Gdy z\u0142ogi ju\u017c si\u0119 pojawi\u0105, leki mog\u0105 przynajmniej zatrzyma\u0107 ich rozw\u00f3j, a czasem nawet nieco zmniejszy\u0107”.<\/p>\n Je\u015bli pacjent przeszed\u0142 ju\u017c zawa\u0142 serca lub udar, leki obni\u017caj\u0105ce cholesterol s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zalecane. „Na szcz\u0119\u015bcie mamy tanie leki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cemy zauwa\u017calnie zmniejszy\u0107 ryzyko” \u2014 m\u00f3wi Laufs.<\/p>\n\n