\u2014 Stary porz\u0105dek rozpada si\u0119 w zawrotnym tempie \u2014 powiedzia\u0142 niemiecki kanclerz Friedrich Merz, przemawiaj\u0105c do wielkich i dobrych w Davos, kt\u00f3rzy gor\u0105czkowo analizowali liczne burze wywo\u0142ane przez prezydenta USA Donalda Trumpa. \u015awiat wkroczy\u0142 w now\u0105 er\u0119 opart\u0105 na brutalnej sile i „nie jest to przytulne miejsce” \u2014 o\u015bwiadczy\u0142.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o og\u00f3lne wra\u017cenie, przem\u00f3wienie by\u0142o ca\u0142kiem niez\u0142e, wyg\u0142oszone niemal bezb\u0142\u0119dn\u0105 angielszczyzn\u0105 przez cz\u0142owieka, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 wiele lat w ameryka\u0144skich instytucjach finansowych. Jednak Merz nadal pozostawa\u0142 w cieniu kanadyjskiego premiera Marka Carney’a, kt\u00f3rego przem\u00f3wienie na temat „roz\u0142amu” Zachodu zosta\u0142o okrzykni\u0119te epokowym.<\/p>\n
Aby nie zosta\u0107 w tyle, kilka tygodni p\u00f3\u017aniej Merz nalega\u0142 na organizator\u00f3w konferencji bezpiecze\u0144stwa w Monachium, \u017ce chce zerwa\u0107 z konwencj\u0105 i wyg\u0142osi\u0107 przem\u00f3wienie otwieraj\u0105ce (jako pierwszy). W obawie przed powt\u00f3rk\u0105 z zesz\u0142orocznych gr\u00f3\u017ab wiceprezydenta USA J. D. Vance’a<\/a>, kanclerz postanowi\u0142 podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 zmobilizowania uczestnik\u00f3w. Jego przes\u0142anie brzmia\u0142o: porz\u0105dek \u015bwiata si\u0119 sko\u0144czy\u0142; sko\u0144czy\u0142o si\u0119 europejskie samozadowolenie, ale jednocze\u015bnie Europa nie b\u0119dzie przeprasza\u0107 za swoje warto\u015bci. By\u0142o to przem\u00f3wienie, kt\u00f3re wzmocni\u0142o fundamenty pod na to, co mia\u0142o nadej\u015b\u0107.<\/p>\n Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Merz nie ma charyzmy innych przyw\u00f3dc\u00f3w. Jednak w miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 pierwszej rocznicy wybor\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do odej\u015bcia anemicznego rz\u0105du socjaldemokratycznego Olafa Scholza, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce w nowym kanclerzu kraj znalaz\u0142 przyw\u00f3dc\u0119, kt\u00f3rego Europa potrzebuje w tych mrocznych, trudnych czasach.<\/p>\n Merz nie jest Carneyem, ale tych dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119cej wsp\u00f3lnego, ni\u017c im si\u0119 wydaje. Carney, by\u0142y bankier centralny, z pewno\u015bci\u0105 sprawdzi\u0142 si\u0119 w nowej roli przyw\u00f3dcy kraju, kt\u00f3rym si\u0119 sta\u0142, ale nie zawsze tak by\u0142o. Na pocz\u0105tku 2025 r., stoj\u0105c nad przepa\u015bci\u0105, kanadyjscy libera\u0142owie postanowili pozby\u0107 si\u0119 \u00f3wczesnego premiera Justina Trudeau. Nast\u0119pnie, zaledwie kilka tygodni po przej\u0119ciu w\u0142adzy, Carney og\u0142osi\u0142 wybory powszechne i wbrew wszelkim przewidywaniom pokona\u0142 populistycznego konserwatyst\u0119 Pierre’a Poilievre’a.<\/p>\n Jednak osob\u0105, kt\u00f3rej naprawd\u0119 powinien podzi\u0119kowa\u0107, by\u0142 nowy prezydent zza po\u0142udniowej granicy, kt\u00f3ry po zaledwie kilku miesi\u0105cach urz\u0119dowania obieca\u0142 w\u0142\u0105czy\u0107 Kanad\u0119 jako 51. stan USA<\/a>. To trudne czasy dla tych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 Trumpowi, ale Carney’owi wydaj\u0105 si\u0119 one przynosi\u0107 korzy\u015bci \u2014 jego poparcie jest obecnie najwy\u017csze od czasu obj\u0119cia urz\u0119du w marcu 2025 r. <\/p>\n Czy to samo mo\u017ce spotka\u0107 innego centryst\u0119 i sojusznika Merza?<\/p>\n Problemy kanclerza Niemiec<\/p>\n Niestety, wiele czynnik\u00f3w dzia\u0142a na niekorzy\u015b\u0107 niemieckiego przyw\u00f3dcy. Po pierwsze, wyniki jego partii w sonda\u017cach pozostaj\u0105 uparcie niskie. Pierwsze sonda\u017ce z 2026 r. wykaza\u0142y, \u017ce skrajnie prawicowa Alternatywa dla Niemiec (AfD) zwi\u0119kszy\u0142a swoj\u0105 przewag\u0119 do 27 proc. g\u0142os\u00f3w, podczas gdy Unia Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratyczna (CDU) Merza uzyska\u0142a 24 proc. Osobista popularno\u015b\u0107 kanclerza r\u00f3wnie\u017c jest w stagnacji, poniewa\u017c tylko 23 proc. respondent\u00f3w jest z niego zadowolonych, a nawet w\u015br\u00f3d zwolennik\u00f3w CDU tylko nieco ponad po\u0142owa popiera swojego przyw\u00f3dc\u0119.<\/p>\n Ponadto nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce stanowczo\u015b\u0107 w radzeniu sobie z kaprysami Trumpa \u2014 nie wspominaj\u0105c ju\u017c o prezydencie Rosji W\u0142adimirze Putinie i przyw\u00f3dcy Chin Xi Jinpingu \u2014 niekoniecznie chroni przed rozczarowaniem w kraju. Przekonuj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie o tym na w\u0142asnej sk\u00f3rze brytyjski premier Keir Starmer i prezydent Francji Emmanuel Macron.<\/p>\n Merz z pewno\u015bci\u0105 napotyka na przeszkody: prognozowany wzrost gospodarczy (Niemiec) w 2026 r. wynosi oko\u0142o 1 proc., co jest wynikiem lepszym ni\u017c anemiczne 0,2 proc. w 2025 r., ale nadal dalekim od dawnej pot\u0119gi gospodarczej. Wydatki konsument\u00f3w pozostaj\u0105 na niskim poziomie, a liczba upad\u0142o\u015bci jest najwy\u017csza od 10 lat.<\/p>\n W li\u015bcie do swojej partii na pocz\u0105tku roku Merz napisa\u0142, \u017ce gospodarka znajduje si\u0119 w „bardzo krytycznym stanie”. Koalicja, jak stwierdzi\u0142, „b\u0119dzie musia\u0142a skoncentrowa\u0107 si\u0119 na podejmowaniu w\u0142a\u015bciwych decyzji politycznych i prawnych, aby radykalnie poprawi\u0107 warunki gospodarcze”, a koszty pracy, koszty energii, przeszkody biurokratyczne i obci\u0105\u017cenia podatkowe s\u0105 zbyt wysokie. „B\u0119dziemy musieli wsp\u00f3lnie nad tym pracowa\u0107” \u2014 podsumowa\u0142. Jednak jego koalicja ma z tym trudno\u015bci, przez co tak usilnie reklamowana „jesie\u0144 reform” okaza\u0142a si\u0119 niewypa\u0142em.<\/p>\n Co wi\u0119cej, wiele zmian, kt\u00f3re Merz chcia\u0142by wprowadzi\u0107 \u2014 jego ostatnimi zmorami s\u0105 praca w niepe\u0142nym wymiarze godzin i sk\u0142onno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w do zg\u0142aszania zwolnie\u0144 lekarskich \u2014 spotyka si\u0119 z ostrym sprzeciwem partner\u00f3w koalicyjnych: socjaldemokrat\u00f3w (SPD), kt\u00f3rzy nadal trzymaj\u0105 si\u0119 dawnej wizji pa\u0144stwa opieku\u0144czego.<\/p>\n Nadzieja Friedricha Merza na ratunekW ka\u017cdym razie problemy Niemiec si\u0119gaj\u0105 jeszcze g\u0142\u0119biej: inwazja Putina na Ukrain\u0119 ujawni\u0142a nadmiern\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od rosyjskiego gazu, od kt\u00f3rego odej\u015bcie okaza\u0142o si\u0119 do\u015b\u0107 kosztowne. C\u0142a Trumpa zagrozi\u0142y niemieckiemu modelowi opartemu na eksporcie. A teraz Chiny wyprzedzaj\u0105 Niemcy w kilku sektorach, dla kt\u00f3rych kiedy\u015b by\u0142y ch\u0119tnym rynkiem zbytu \u2014 zw\u0142aszcza w bran\u017cy motoryzacyjnej<\/a>.<\/p>\n Jest jednak jedna rzecz, kt\u00f3ra dzia\u0142a na korzy\u015b\u0107 Merza \u2014 to, \u017ce w por\u00f3wnaniu z du\u017co bardziej osaczonymi Starmerem i Macronem, ma on przynajmniej pieni\u0105dze do wydania.<\/p>\n<\/blockquote>\n Oczywi\u015bcie nie wszystko jest idealne: statystyki na rok 2025 pokazuj\u0105, \u017ce rz\u0105d ma trudno\u015bci z realizacj\u0105 plan\u00f3w zainwestowania p\u00f3\u0142 bln euro (2 bln 110 mld z\u0142) w infrastruktur\u0119 w perspektywie d\u0142ugoterminowej, a spos\u00f3b wydatkowania tych \u015brodk\u00f3w budzi powa\u017cne obawy. Rada Ekspert\u00f3w Ekonomicznych, kt\u00f3ra udziela ministrom niezale\u017cnych porad, ostrzeg\u0142a rz\u0105d, \u017ce istnieje ryzyko „zmarnowania” inwestycji, poniewa\u017c zbyt du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 nowych funduszy jest przeznaczana na emerytury i wydatki socjalne.<\/p>\n Jednak w por\u00f3wnaniu z innymi krajami europejskimi to przyjemny problem.<\/p>\n Wreszcie, jedna data w kalendarzu wywo\u0142uje niepok\u00f3j u Merza \u2014 i przyw\u00f3dc\u00f3w innych g\u0142\u00f3wnych niemieckich partii \u2014 6 wrze\u015bnia, kiedy to wyborcy we wschodnim kraju zwi\u0105zkowym Saksonia-Anhalt oddadz\u0105 swoje g\u0142osy.<\/p>\n Jedn\u0105 z osobliwo\u015bci niemieckiej polityki jest to, \u017ce kraj ten znajduje si\u0119 w stanie permanentnej kampanii wyborczej, z kilkoma wyborami regionalnymi w ci\u0105gu roku. Przed wyborami w Saksonii-Anhalt AfD ma obecnie oko\u0142o 39 proc. poparcia, CDU plasuje si\u0119 na drugim miejscu z 26 proc., a za ni\u0105 znajduje si\u0119 Partia Lewicy z 11-procentowym poparciem. Niegdy\u015b pot\u0119\u017cna SPD osi\u0105gn\u0119\u0142a najni\u017cszy wynik w historii, uzyskuj\u0105c zaledwie osiem proc. poparcia.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n Je\u015bli ostateczne wyniki b\u0119d\u0105 w du\u017cej mierze odzwierciedla\u0107 obecne prognozy, nast\u0105pi jeden z dw\u00f3ch scenariuszy: albo CDU b\u0119dzie zmuszona do stworzenia nieefektywnej koalicji z partiami, z kt\u00f3rymi nie ma prawie nic wsp\u00f3lnego, albo AfD zapewni sobie bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, a tym samym przejmie kontrol\u0119 nad swoim pierwszym parlamentem regionalnym i uzyska miejsce w izbie wy\u017cszej Bundesratu. To z kolei ponownie roznieci\u0142oby burzliw\u0105 debat\u0119 na temat „zapory ogniowej” \u2014 tj. odmowy g\u0142\u00f3wnych partii w\u0142\u0105czenia AfD do rz\u0105du na jakimkolwiek szczeblu.<\/p>\n\n