Nies\u0142ychanie ciekawe by\u0142o przem\u00f3wienie \u017cony Charliego Kirka na stadionie, gdzie zebra\u0142o si\u0119 100 tys. ludzi, kt\u00f3rzy czekali tam, jak na proroka. Charlie Kirk by\u0142 dla nich prorokiem i m\u0119czennikiem. A jego \u017cona powiedzia\u0142a co\u015b nies\u0142ychanie wa\u017cnego: „zab\u00f3jco, cz\u0142owieku, kt\u00f3ry zabra\u0142e\u015b mi mi\u0142o\u015b\u0107 mojego \u017cycia, przebaczam ci”<\/a>. Tak jakby to zrobi\u0142 Chrystus.<\/p>\n Po niej wyst\u0105pi\u0142 Donald Trump, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce nie przebacza.<\/p>\n Donald Trump powiedzia\u0142 co\u015b innego: „nienawidz\u0119 swoich wrog\u00f3w<\/a>, nie przebaczam”. Ten kontrast jest nies\u0142ychanie mocny w tym ruchu, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z ludzi bardzo religijnych, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w to, co m\u00f3wi\u0105 i to, co robi\u0105. Ludzi, kt\u00f3rzy stracili poczucie rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Mog\u0119 to por\u00f3wna\u0107 do jaskini Platona. Wed\u0142ug mnie Platon by\u0142 najwi\u0119kszym filozofem politycznym w historii, poniewa\u017c przewidzia\u0142 dok\u0142adnie to, co teraz jest. W swojej ksi\u0105\u017cce „Pa\u0144stwo” tworzy alegori\u0119 jaskini, w kt\u00f3rej ludzko\u015b\u0107 nie ma dost\u0119pu do rzeczywisto\u015bci, tylko widzi jej cienie.<\/p>\n Zreszt\u0105 ca\u0142a dwudziestowieczna filozofia o tym m\u00f3wi, \u017ce my nie mamy poj\u0119cia, czym jest rzeczywisto\u015b\u0107 jako taka, tylko wiemy, jak ona istnieje w j\u0119zyku, czyli jak si\u0119 j\u0105 opisuje. I mamy sytuacj\u0119, \u017ce Internet, kt\u00f3ry wci\u0105gn\u0105\u0142 w\u0142a\u015bciwie ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107 w sw\u00f3j \u015brodek, jest tak\u0105 „jaskini\u0105 Platona”. Internet to jest miejsce, gdzie nie ma rzeczywisto\u015bci, jest jej odbicie. Ma\u0142o tego \u2014 to jest miejsce, gdzie wszystko jest zatomizowane, prawda jest zatomizowana. To ma gigantyczne dzia\u0142anie na rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n Pogrzeb Charliego Kirka zaplanowano na niedziel\u0119 (21 wrze\u015bnia)The Salt Lake Tribune \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n Zab\u00f3jca Kirka by\u0142 jak Raskolnikow u Dostojewskiego. Raskolnikow nie m\u00f3g\u0142 przeczyta\u0107 Nietzschego, bo Nietzche tworzy\u0142 po Dostojewskim. Ale Nietzche czyta\u0142 „Zbrodni\u0119 i kar\u0119” i m\u00f3wi\u0142, \u017ce gdyby Raskolnikow go czyta\u0142, to \u017ale by zrozumia\u0142 ten koncept Supermana. Superman uwa\u017ca, \u017ce nie ma ju\u017c warto\u015bci i chce je odbudowa\u0107. Raskolnikow nie ma \u017cadnych warto\u015bci, jest narcyzem i uwa\u017ca, \u017ce mo\u017ce robi\u0107 wszystko, wi\u0119c zabi\u0142 dwie panie. P\u00f3\u017aniej masz takich ludzi jak Wierchowie\u0144ski w „Biesach”, czyli sfrustrowany inteligent. Sfrustrowana inteligencja zacz\u0119\u0142a si\u0119 bra\u0107 za bro\u0144 i z lewej, i z prawej strony…<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo M\u00f3wisz du\u017co o warto\u015bciach, a jednak warto\u015bci, kt\u00f3re reprezentowa\u0142 Martin Luther King, a warto\u015bci, kt\u00f3re reprezentowa\u0142 Charlie Kirk, to nie by\u0142o to samo. King sta\u0142 po „dobrej stronie mocy”. A Kirk… nie jestem tego taki pewny. Wiele jego wypowiedzi by\u0142o potwornie skrajnych.<\/p>\n Nie oceniam Charliego Kirka, oceniam wp\u0142yw, jaki jego \u015bmier\u0107 i \u017cycie wywar\u0142o na Ameryce i na naszej rzeczywisto\u015bci. To oczywi\u015bcie s\u0105 dwie r\u00f3\u017cne postacie. \u015amier\u0107 Martina Luthera Kinga spowodowa\u0142a rewolucj\u0119 socjaln\u0105 w Ameryce. Pa\u0144stwo zrozumia\u0142o, \u017ce sama abolicja niewolnictwa nie wystarcza. \u015amier\u0107 Kirka jest troszeczk\u0119 inna i oznacza wyj\u015bcie z tej jaskini.<\/p>\n O ile w jaskini warto\u015bci s\u0105 zatomizowane i w\u0142a\u015bciwie nikt nie wie, gdzie jest kompas moralny, bo on mo\u017ce i\u015b\u0107 w ka\u017cd\u0105 stron\u0119. To Kirk swoich zwolennik\u00f3w wyprowadzi\u0142 ku jakiej\u015b swojej ziemi \u015bwi\u0119tej, a oni poszli za bardzo mocno zdefiniowanym systemem warto\u015bci. To jest bardzo ciekawa rzecz, bo masz du\u017c\u0105 grup\u0119 ludzi z mocno zdefiniowanym systemem warto\u015bci, a z drugiej strony grup\u0119, ty by\u015b j\u0105 nazwa\u0142 lewic\u0105, gdzie tych warto\u015bci zdefiniowanych nie ma.<\/p>\n Jego \u017cycie i jego \u015bmier\u0107 to jest alegoria Chrystusa. Charlie Kirk dla swoich zwolennik\u00f3w by\u0142 jak Chrystus. Ja go nie os\u0105dzam, tylko m\u00f3wi\u0119 o fenomenie. Przez to, \u017ce w dzisiejszych czasach wszystkie pogl\u0105dy s\u0105 dozwolone, nie chcemy przyj\u0105\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci pogl\u0105d\u00f3w innej grupy. Trzeba zrozumie\u0107, bo to, co Kirk reprezentowa\u0142, to jest ogromna cz\u0119\u015b\u0107 ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie mo\u017cna sobie tego odpu\u015bci\u0107.<\/p>\n Lejb Fogelman: Europa pada<\/p>\n Jak patrzysz na demokracj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, po drugim zwyci\u0119stwie Donalda Trumpa, a zw\u0142aszcza teraz, po \u015bmierci Charliego Kirka, to my\u015blisz, \u017ce ona idzie w dobr\u0105 stron\u0119?<\/p>\n Demokracja jest tak mocna, jak mocne jest centrum. Centrum to jest miejsce, gdzie nast\u0119puje ostateczny kompromis. Demokracja to jest kultura kompromisu. Ka\u017cdy ma sw\u00f3j interes, ka\u017cdy ma sw\u00f3j pogl\u0105d, ale w pewnym momencie, na pewnym poziomie wszyscy si\u0119 spotykaj\u0105 wok\u00f3\u0142 czego\u015b, co si\u0119 nazywa obywatelstwem. Na tym poziomie s\u0105 pewne prawdy niezaprzeczalne (….) Wracaj\u0105c do naszej rzeczywisto\u015bci: Europa pada, w sensie tym, \u017ce demokracja zawala si\u0119, bo nast\u0119puje totalny zanik \u015brodka.<\/p>\n Sp\u00f3jrz na Francj\u0119. Mamy sytuacj\u0119, \u017ce tam nie ma centrum. Macron, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 jako polityk „na prawo od centrum”, teraz jest w centrum, ale on jest cieniutki i z obu stron wywierana jest ogromna presja. \u015aciskaj\u0105 go jak past\u0119 do z\u0119b\u00f3w.<\/p>\n Emmanuel MacronPAP\/EPA\/THOMAS TRAASDAHL<\/p>\n Z jednej strony komuni\u015bci, a z drugiej Marie Le Pen.<\/p>\n Jest jeszcze inaczej, tak jak zauwa\u017cyli\u015bmy w naszej ostatniej rozmowie<\/a>, komuni\u015bci skumali si\u0119 z islamistami. Michel Houellebecq napisa\u0142 w „Uleg\u0142o\u015bci”, to jest fuzja ultra lewicy z ultra prawic\u0105. Z jednej strony jest Le Pen, Jordan Bardella, a w \u015brodku Macron, kt\u00f3ry ju\u017c nie mo\u017ce oddycha\u0107, bo jest tak \u015bci\u015bni\u0119ty i nie ma szansy nawet stworzy\u0107 rz\u0105d\u00f3w. W Niemczech jest AfD, w Anglii Nigel Farage.<\/a><\/p>\n Gdyby dzisiaj by\u0142y wybory, to Farage zosta\u0142by premierem.<\/p>\n Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Teraz pytanie, czy to dobrze, czy \u017ale.<\/p>\n Bardzo \u017ale.<\/p>\n Rozumiem, ale dla cel\u00f3w tej rozmowy nie b\u0119d\u0119 warto\u015bciowa\u0142. W zwi\u0105zku z tym, nie ma tragedii, gdyby Farage wygra\u0142. Ale musi by\u0107 jeszcze mocna druga strona, mocny \u015brodek. To skurczenie si\u0119 \u015brodka jest tragiczne.<\/p>\n Dlaczego to si\u0119 dzieje? Dlaczego twoim zdaniem ten \u015brodek zanika? <\/p>\n Po pierwsze, brak wsp\u00f3lnych warto\u015bci. Nie ma kompromisu, znikn\u0119\u0142a kultura kompromisu. W Polsce to jest zrozumia\u0142e, bo kompromis jest cz\u0119\u015bci\u0105 klasy \u015bredniej. A w Polsce przed wojn\u0105 by\u0142a klasa \u015brednia, dzisiaj jej nie ma. De facto ona si\u0119 dopiero formu\u0142uje.<\/p>\n Po drugie, obywatel przesta\u0142 by\u0107 obywatelem. To rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 przez New Deal [Nowy \u0141ad] Roosevelta i pocz\u0105tku pa\u0144stwa opieku\u0144czego. […] To spowodowa\u0142o bardzo ciekaw\u0105 rzecz, obywatel przesta\u0142 by\u0107 obywatelem i sta\u0142 si\u0119 dzieckiem tego pa\u0144stwa, a pa\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 w pewnym sensie rodzicem. To powoduje bardzo ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w relacji pomi\u0119dzy pa\u0144stwem a obywatelem.<\/p>\n Wiesz, \u017ce po tej rozmowie Konfederacja zaproponuje ci start do Sejmu, bo m\u00f3wisz dos\u0142ownie tak, jak oni.<\/p>\n Powiedzia\u0142em na pocz\u0105tku naszej rozmowy, \u017ce ja nie warto\u015bciuj\u0119, ale opisuj\u0119 pewne procesy. Powiem ci, dlaczego martwi\u0119 si\u0119 pa\u0144stwem opieku\u0144czym. Poniewa\u017c pa\u0144stwo opieku\u0144cze nie ma szansy przetrwa\u0107. I to jest nasza tragedia. Tu le\u017cy koniec demokracji, czy koniec historii. Dlaczego? Po pierwsze, demografia. Demografia jest bomb\u0105 atomow\u0105 naszej cywilizacji, bo w pa\u0144stwie opieku\u0144czym panuje system pay as you go [model p\u0142atno\u015bci, w kt\u00f3rym klient p\u0142aci tylko za faktycznie wykorzystane zasoby lub us\u0142ugi, zamiast ponosi\u0107 sta\u0142e op\u0142aty z g\u00f3ry]. Nie ma oszcz\u0119dno\u015bci. Teraz w sytuacji ni\u017cu demograficznego, kiedy jest mniej tych, co p\u0142ac\u0105, a wi\u0119cej co bior\u0105, to krach jest nieub\u0142agany.<\/p>\n Do tego w Europie Zachodniej pa\u0144stwo opieku\u0144cze jest wykorzystywane przez ogromn\u0105 liczb\u0119 ludzi, nie tylko imigrant\u00f3w. We\u017amy Szwecj\u0119, gdzie wprowadzono system socjaldemokratyczny. On si\u0119 opiera\u0142 na protestanckich, kalwinistycznych czy lutera\u0144skich warto\u015bciach, gdzie bra\u0142e\u015b tylko, jak musia\u0142e\u015b. Takie pa\u0144stwo mo\u017ce przetrwa\u0107. Inne nie.<\/p>\n Tylko \u017ce w momencie, kiedy obywatel jest zniewolony przez to pa\u0144stwo, bo jest niezdolny do dzia\u0142ania, tylko jest uzale\u017cniony od niego i jak znika, to co jest mu potrzebne, to b\u0119dziesz mia\u0142 rewolucj\u0119.<\/p>\n M\u00f3wisz, \u017ce pa\u0144stwo opieku\u0144cze jest w stanie funkcjonowa\u0107 tylko w momencie, kiedy obywatele czuj\u0105 si\u0119 odpowiedzialni za nie, na przyk\u0142ad nie bior\u0105c wi\u0119cej ni\u017c musz\u0105 z tego pa\u0144stwa. Ale [pa\u0144stwo] nie jest odporne przed nadu\u017cyciem tej opieku\u0144czo\u015bci.<\/p>\n To jest tylko cz\u0119\u015b\u0107 tego. Chodzi o to, \u017ce \u017ceby pa\u0144stwo opieku\u0144cze mog\u0142o istnie\u0107, musi by\u0107 system ekonomiczny, kt\u00f3ry jest w stanie je podeprze\u0107. W momencie, jak pada demografia i pojawiaj\u0105 si\u0119 rozmaite grupy zwi\u0119kszonej potrzeby, tak jak imigranci, to pa\u0144stwo opieku\u0144cze nie ma szansy przetrwa\u0107. […] Pyta\u0142e\u015b, gdzie jest kryzys demokracji, potencjalnie najwi\u0119kszy kryzys to b\u0119dzie ten. Ale to s\u0105 takie kontrapunkty, czyli upadek system\u00f3w warto\u015bci, kt\u00f3re by dawa\u0142y jakie\u015b mo\u017cliwo\u015bci kompromisu oraz faktyczny problem s\u0142abo\u015bci pa\u0144stwa opieku\u0144czego, wynikaj\u0105cy w du\u017cej mierze z demografii, kt\u00f3rej si\u0119 nie da unikn\u0105\u0107.<\/p>\n Obywatelstwo to jest zgoda co do pewnych podstawowych warto\u015bci, kt\u00f3re musisz internalizowa\u0107. I nawet jak si\u0119 do nich nie stosujesz, to wiesz, \u017ce to s\u0105 one. A teraz nie wiesz.<\/p>\n Czy takimi warto\u015bciami uniwersalnymi nie jest na przyk\u0142ad prawo? Czy konstytucja nie jest takim zapisem uniwersalnych warto\u015bci?<\/p>\n Ameryka\u0144ska konstytucja, w\u0142a\u015bciwie zaczyna si\u0119 i ko\u0144czy na preambule. A reszta to ju\u017c jest komentarz. […] Jest problem, bo znikn\u0119\u0142a kultura kompromisu.<\/p>\n Na czym ta kultura kompromisu twoim zdaniem, jest zbudowana?<\/p>\n Ona jest zbudowana na dialogu. Jeste\u015bmy niby judeochrze\u015bcija\u0144scy. Tylko \u017ce to „judeo” przesz\u0142o przez Grecj\u0119, Platona, Arystotelesa. Mamy to, co \u017bydzi wymy\u015blili na g\u00f3rze Synaj, czyli poj\u0119cie moralno\u015bci i to, co wymy\u015blili Grecy, czyli dialog o rzeczywisto\u015bci. Jak po\u0142\u0105czy\u0107 te dwie rzeczy, to masz to, czym my jeste\u015bmy.<\/p>\n Teraz nie ma dialogu, znikn\u0119\u0142o to poczucie, \u017ce trzeba rozmawia\u0107. Jedn\u0105 rzecz, kt\u00f3r\u0105 ceni\u0142em w Charlie Kirku by\u0142o to, \u017ce on rozmawia\u0142. On siada\u0142 na stoliku i m\u00f3wi\u0142: „kto chce mi powiedzie\u0107, \u017ce nie mam racji?”.<\/p>\n Rozmawia\u0142 i nie szydzi\u0142 z tamtych, tylko im udowadnia\u0142, \u017ce nie maj\u0105 racji. Tego w\u0142a\u015bnie nam trzeba, potrzeby rozmowy z obu stron. Trump nie chce rozmawia\u0107, ale Kirk chcia\u0142. I dlatego, \u017ce chcia\u0142, to mia\u0142 taki ogromny wp\u0142yw na to, co si\u0119 dzieje, bo to by\u0142o co\u015b nowego. A w tym czasie g\u0142osi\u0142 t\u0119 swoj\u0105 ewangeli\u0119.<\/p>\n Dlaczego dzisiaj nie ma tego dialogu? Czy to jest zbyt trudne intelektualnie, \u017ceby si\u0119 zderzy\u0107 z pogl\u0105dami, w kt\u00f3re nie wierzymy i udowadnia\u0107 komu\u015b, \u017ce nie ma racji? To powoduj\u0105 media spo\u0142eczno\u015bciowe?<\/p>\n Pokolenie Z wesz\u0142o mocno w internet i media spo\u0142eczno\u015bciowe, zw\u0142aszcza w czasach pandemii, i ju\u017c z niego nie wysz\u0142o. A tam nie ma systemu warto\u015bci. Ka\u017cdy sta\u0142 si\u0119 p\u0119pkiem \u015bwiata. Kultura safety zones, ludzie nie chc\u0105 narazi\u0107 si\u0119 na \u017cadn\u0105 traum\u0119 intelektualn\u0105. Gdzie jest w tym miejsce na dialog? Przecie\u017c kultura woke czy culture cancel wzi\u0119\u0142a si\u0119 z tego, \u017ce mo\u017cesz kogo\u015b przestraszy\u0107, zak\u0142\u00f3ci\u0107 jego spok\u00f3j, jego harmoni\u0119.<\/p>\n „Z nazist\u0105 nie b\u0119d\u0119 rozmawia\u0142”<\/p>\n W debacie publicznej s\u0105 pogl\u0105dy, kt\u00f3rych nie wolno g\u0142osi\u0107?<\/p>\n Oczywi\u015bcie. Mam na to przyk\u0142ad. Ogl\u0105da\u0142em debat\u0119 prezydenck\u0105, gdzie by\u0142 Grzegorz Braun. Siedzia\u0142 tam i m\u00f3wi\u0142 rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 na pewno poza wszelkim spectrum<\/a> i inni z nim rozmawiali.<\/p>\n A spotka\u0142by\u015b si\u0119 na debacie z Braunem, \u017ceby z nim porozmawia\u0107 o czym\u015b?<\/p>\n Z Braunem? Nie, bo ja z nazist\u0105 nie b\u0119d\u0119 rozmawia\u0142. Dlatego \u017ce pewne sprawy s\u0105 poza spektrum.<\/p>\n Z jednej strony m\u00f3wisz: tak, s\u0105 pogl\u0105dy, kt\u00f3re nie s\u0105 dopuszczalne w strefie publicznej, a z drugiej strony m\u00f3wisz o kulturze woke<\/a>, wed\u0142ug kt\u00f3rej s\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych nie nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 w sferze publicznej.<\/p>\n Rozumiem, ale nawet pierwsza poprawka do Konstytucji USA o wolno\u015bci s\u0142owa i przyk\u0142ad palenia flagi USA…<\/p>\n Palenie flagi w USA s\u0105dy interpretuj\u0105 jako wolno\u015b\u0107 s\u0142owa i wolno\u015b\u0107 wyra\u017cania pogl\u0105d\u00f3w. Ale wielu Amerykan\u00f3w si\u0119 z tym nie zgadza. <\/p>\n I dobrze, \u017ce si\u0119 nie zgadzaj\u0105. Tylko chodzi o to, co z tej niezgody wynika. Czy z tego wynika rozmowa i szacunek? Mog\u0119 szanowa\u0107 kogo\u015b, kto uwa\u017ca, \u017ce palenie flagi to jest przest\u0119pstwo, ale dop\u00f3ki nie jest przest\u0119pstwem w prawie, to si\u0119 na to pozwala.<\/p>\n Albo s\u0142awna historia, jak Organizacja Obrony Praw Obywatelskich w USA broni\u0142a prawa Ku Klux Klanu do demonstrowania na ulicy. I to byli \u017cydowscy prawnicy, kt\u00f3rzy bronili Ku Klux Klanu.<\/p>\n Te\u017c \u017cydowscy prawnicy byli g\u0142\u00f3wnymi obro\u0144cami Martina Luthera Kinga. Dlatego, \u017ce wierzyli w bezwzgl\u0119dn\u0105 wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Ale s\u0105 jakie\u015b ograniczenia.<\/p>\n Czy ja bym rozmawia\u0142 z Braunem? Z Hitlerem by\u015b rozmawia\u0142? Nie. Uwa\u017cam, \u017ce s\u0105 pewne rzeczy, co do kt\u00f3rych si\u0119 mo\u017cemy zgodzi\u0107, nawet wierz\u0105c w absoluty, \u017ce pewne rzeczy nie s\u0105 absolutne. To nie \u017caden oksymoron.<\/p>\n „Zabranianie rzeczy, kt\u00f3rych ja nie akceptuj\u0119, to jest bardzo niebezpieczna rzecz”<\/p>\n Charlie Kirk by\u0142 innego zdania. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest bezwzgl\u0119dna i \u017ce wolno m\u00f3wi\u0107 absolutnie wszystko. M\u00f3wi\u0142 na przyk\u0142ad, by\u0107 mo\u017ce nie wprost, \u017ce mo\u017ce powinni\u015bmy porozmawia\u0107 o tym, czy kobiety powinny mie\u0107 prawa wyborcze. Dla mnie to jest za daleko. Uwa\u017cam, \u017ce takich opinii nie wolno wyra\u017ca\u0107. <\/p>\n Chodzi o to, \u017ce mo\u017cna pewne rzeczy uzgodni\u0107. Tak d\u0142ugo, jak to si\u0119 dalej mie\u015bci w centrum, w tej absolutnej zgodzie co do pewnych podstawowych warto\u015bci. I tyle. Ja si\u0119 nie zgadzam z tob\u0105, \u017ce nie wolno takich rzeczy m\u00f3wi\u0107. Nie wolno nawo\u0142ywa\u0107 do przemocy, tak. Nie wolno robi\u0107 czego\u015b, co mo\u017ce spowodowa\u0107 prawdziwe ryzyko utraty zdrowia. Ale samo zabranianie rzeczy, kt\u00f3rych ja nie akceptuj\u0119, to jest bardzo niebezpieczna rzecz.<\/p>\n Wiesz, \u017ce nie trzeba nak\u0142ania\u0107 do przemocy, \u017ceby nak\u0142ania\u0107 do przemocy. Nie musisz m\u00f3wi\u0107 „bijcie \u017byd\u00f3w”. Wystarczy, \u017ce powiesz, \u017ce \u017bydzi kontroluj\u0105 banki i to przez nich mamy wszyscy kryzys gospodarczy. To robili nazi\u015bci w Niemczech. <\/p>\n Tak, oczywi\u015bcie, tylko \u017ce ja mimo wszystko nie widz\u0119 tu sprzeczno\u015bci, z tym \u017ce jest absolutne prawo do wyra\u017cania swoich opinii i \u017ce mo\u017cna je ogranicza\u0107 z pewnych wsp\u00f3lnie uwzgl\u0119dnionych zasad.<\/p>\n Nawet nasza rozmowa, ta dyskusja o tym, gdzie s\u0105 granice wolno\u015bci s\u0142owa, co wolno powiedzie\u0107, a co nie, pokazuje, \u017ce w dzisiejszych czasach uzgodnienie tego, co wolno jest bardzo trudne, a to jest kwintesencja tego \u015brodka…<\/p>\n Pozw\u00f3l, \u017ce ci powiem, dlaczego to jest takie wa\u017cne. Wszyscy filozofowie si\u0119 zgadzaj\u0105 co do jednej rzeczy, \u017ce nie ma czego\u015b takiego jak rzeczywisto\u015b\u0107, jest ona tylko w opisie, j\u0119zyku. […] I teraz masz taki problem: jak zaczynasz ogranicza\u0107 j\u0119zyk opisu, to tracisz kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105. Po drugie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 wymy\u015blania nowych rzeczy.<\/p>\n To powoduje, \u017ce w pewnym sensie zaczynamy si\u0119 ogranicza\u0107 w naszej relacji ze \u015bwiatem i z innymi. Bo gdzie jest granica tego ograniczenia? Ju\u017c do takich absurd\u00f3w dochodzimy, chocia\u017cby w tym woke culture, \u017ce nie wolno powiedzie\u0107, \u017ce kobieta jest kobiet\u0105. Do takich absurd\u00f3w dosz\u0142o… Wiesz, dlaczego Trump wygra\u0142?<\/p>\n Prezydent USA Donald Trump w Waszyngtonie, 30 wrze\u015bnia 2025 r.EPA\/JIM LO SCALZO \/ PAP<\/p>\n Bo twierdzi\u0142, \u017ce to jest powszechne, a to nie by\u0142o powszechne…<\/p>\n Ale przekona\u0142, \u017ce by\u0142o powszechne. Jako\u015b mu to si\u0119 uda\u0142o. Komentowa\u0142em w polskiej telewizji ostatnie wybory w USA, gdy wygrywa\u0142 Trump i powiedzia\u0142em, \u017ce wygra\u0142, bo mamy kontrrewolucj\u0119 kulturaln\u0105 i rewolucj\u0119 kulturaln\u0105.<\/p>\n Rewolucja by\u0142a post\u0119powa, kontrrewolucja konserwatywna.<\/p>\n Tak. Trump dosta\u0142 wystarczaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 ludzi, wyskuba\u0142 ze \u015brodka, \u017ceby wygra\u0107 wybory. Przez to w\u0142a\u015bnie, \u017ce nast\u0105pi\u0142 bunt klasy \u015bredniej i ni\u017cszej przeciwko narzucaniu architektury spo\u0142ecznej i przebudowanie jej.<\/p>\n „Nie przewiduj\u0119, \u017ce b\u0119dzie katastrofa, tylko m\u00f3wi\u0119, \u017ce idzie ku temu”<\/p>\n Pr\u00f3buj\u0119 ci\u0119 nak\u0142oni\u0107, \u017ceby\u015b powiedzia\u0142 co\u015b pozytywnego. Wi\u0119c zapytam, czy widzisz jakie\u015b szanse, \u017ceby ten \u015brodek si\u0119 odbudowa\u0142? Czy widzisz gdzie\u015b lider\u00f3w, jakichkolwiek politycznych filozof\u00f3w, spo\u0142ecznych, dzia\u0142aczy? Czy widzisz jakie\u015b nurty w my\u015bleniu, kt\u00f3re daj\u0105 nam szans\u0119, \u017ce ten \u015brodek si\u0119 odbuduje?<\/p>\n Nie uwa\u017cam, \u017ce rzeczy mo\u017cna przewidzie\u0107. Przesz\u0142o\u015b\u0107 i historia m\u00f3wi, dlaczego jest tak, jak jest i to jest wa\u017cne. To \u017ce odci\u0119li\u015bmy si\u0119 od historii, to problem, bo sami si\u0119 nie rozumiemy. […] Na procesy spo\u0142eczne trzeba patrze\u0107 dynamicznie, jak szybko do czego\u015b dosz\u0142o i dlaczego. Je\u017celi mamy pewn\u0105 dynamik\u0119, jak t\u0119 wspomnian\u0105 demografi\u0119 i rozczepianie si\u0119 na plemiona my\u015bli, to ko\u0142o zamachowe historii, p\u00f3jdzie jeszcze troch\u0119 dalej. Bo jest co\u015b jak momentum. Ale to nie znaczy, \u017ce tak musi by\u0107.<\/p>\n To wszystko mo\u017ce si\u0119 obudzi\u0107 na przyk\u0142ad przez wojn\u0119 w Ukrainie<\/a>. Nawet co\u015b takiego jak wojna mo\u017ce spowodowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119.<\/p>\n Tak si\u0119 sta\u0142o po II wojnie \u015bwiatowej w Europie. Unia Europejska by nie powsta\u0142a, gdyby nie II wojna \u015bwiatowa.<\/p>\n![\"Pogrzeb](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/WW2k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kOTdlMmViZmM0ZGQxYjIzNGNhYzQ5NmFmYjc4ZjRmMy5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
\n„Charlie Kirk dla swoich zwolennik\u00f3w by\u0142 jak Chrystus”<\/p>\n![\"Emmanuel](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/b84k9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy84ZjA2MmNkYS00MTNmLTRkY2ItYWE1Yy01OTNjZTFmOTMyZDIuanBlZ.jpeg\")
<\/p>\n![\"Prezydent](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Fcyk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy82ZjAwZTNjOWQyYTkzM2ZjNmJmYTYwMDRlYjMxZTYwNi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n