Patryk Ma\u0142ecki (KAI): Panie profesorze, konsekwentnie powtarza pan tez\u0119, \u017ce Putina mog\u0105 „zdetronizowa\u0107” jego w\u0142asne elity. Czy to nie jest scenariusz fantazji politycznej?<\/p>\n
Prof. Alexander Motyl: Ka\u017cda prognoza opiera si\u0119 na elemencie fantazji! Mimo to historia Rosji i \u015bwiata jest pe\u0142na zamach\u00f3w stanu \u2014 nawet Putin prawdopodobnie doszed\u0142 do w\u0142adzy dzi\u0119ki spiskowi, kt\u00f3ry obali\u0142 Borysa Jelcyna, zmuszaj\u0105c go do rezygnacji w s\u0142ynnym przem\u00f3wieniu noworocznym wyg\u0142oszonym 31 grudnia 1999 r. Co wa\u017cniejsze, w Rosji wyst\u0119puj\u0105 wszystkie przes\u0142anki zamachu stanu. Nie oznacza to, \u017ce zamach stanu jest nieunikniony. Oznacza to jednak, \u017ce jest ca\u0142kiem mo\u017cliwy \u2014 prawdopodobie\u0144stwo jego wyst\u0105pienia wynosi nawet 33 proc.<\/p>\n
Czym w\u0142a\u015bciwie s\u0105 te elity? Kto je tworzy? Jak\u0105 realn\u0105 si\u0142\u0119 posiadaj\u0105?<\/p>\n
Mog\u0105 to by\u0107 wszyscy niezadowoleni z Putina. W oczywisty spos\u00f3b najbardziej dotyczy to grupy politycznego i wojskowego aparatu w\u0142adzy oraz oligarch\u00f3w i finansjery. Wiemy, \u017ce wielu z rosyjskich elit uwa\u017ca jego rz\u0105dy za katastrofalne. Aby byli skuteczni, b\u0119d\u0105 musieli wej\u015b\u0107 w alians z cz\u0142onkami s\u0142u\u017cb wywiadowczych, kt\u00f3re cz\u0119sto bra\u0142y udzia\u0142 w spiskach w historii Rosji i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Wiemy, \u017ce tacy ludzie istniej\u0105. Pytanie brzmi: czy podejm\u0105 ten krok? Jewgienij Prigo\u017cyn pr\u00f3bowa\u0142. Zapewne s\u0105 inni Prigo\u017cyni, kt\u00f3rzy czekaj\u0105 na sprzyjaj\u0105cy moment.<\/p>\n
Czy tak naprawd\u0119 te elity mog\u0105 mie\u0107 ju\u017c do\u015b\u0107 wojny z Ukrain\u0105, czy mo\u017ce odwrotnie, bo si\u0119 na niej nie\u017ale pas\u0105?<\/p>\n
Po stracie 1,25 mln zabitych i rannych rosyjska armia jest bladym cieniem tego, czym by\u0142a w 2022 r. Kto\u015b w Rosji musi postrzega\u0107 to jako katastrof\u0119 spowodowan\u0105 przez Putina. Z pewno\u015bci\u0105 genera\u0142 Iwaszow tak uwa\u017ca. Nie mo\u017ce by\u0107 jedyny.<\/p>\n
Czy te elity mog\u0105 ju\u017c si\u0119 kontaktowa\u0107 z Zachodem za plecami Putina?<\/p>\n
Jest to mo\u017cliwe, cho\u0107 najbardziej po\u017c\u0105danym kontaktem Zachodu by\u0142aby CIA, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce Trump chcia\u0142by doprowadzi\u0107 do odsuni\u0119cia Putina od w\u0142adzy.<\/p>\n
Co us\u0142yszawszy, wr\u00f3\u0107my do generali\u00f3w. Niedawno napisa\u0142 pan, \u017ce Putin m\u00f3g\u0142by jutro zako\u0144czy\u0107 wojn\u0119 w Ukrainie. Bo? <\/p>\n
Gdyby by\u0142 tak m\u0105dry i pot\u0119\u017cny, jak si\u0119 go w Rosji przedstawia, m\u00f3g\u0142by zamrozi\u0107 wojn\u0119 w Ukrainie bez anektowania dzi\u015b zajmowanych terytori\u00f3w do Rosji, og\u0142aszaj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie zwyci\u0119stwo nad Ukrai\u0144cami i Zachodem oraz zachowuj\u0105c wojenne status quo. Posz\u0142aby na to i Ukraina, i Zach\u00f3d, z Ameryk\u0105 w\u0142\u0105cznie. Nast\u0119powa\u0142y parady, pomniki, medale i przem\u00f3wienia, podczas gdy szcz\u0119\u015bliwi Rosjanie p\u0142awiliby si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce po raz kolejny powstrzymali atak dzikich hord zachodnich i ocalili cywilizacj\u0119.<\/p>\n
Czy takie posuni\u0119cie mia\u0142oby sens?<\/p>\n
Zdecydowany. Wojna by si\u0119 sko\u0144czy\u0142a. Rosja nadal okupowa\u0142aby ca\u0142y Krym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Donbasu oraz znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prowincji Chersonia i Zaporo\u017ca. Putin zosta\u0142by okrzykni\u0119ty przez Bia\u0142y Dom, a tak\u017ce pewnie przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europy i \u015bwiata, jako rozjemca, kt\u00f3ry robi gest „pokoju”. Rosja kupi\u0142aby sobie czas i mog\u0142aby odbudowa\u0107 swoj\u0105 zrujnowan\u0105 gospodark\u0119, a by\u0107 mo\u017ce nawet na nowo „zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119” ze swoimi obecnymi wrogami.<\/p>\n
Je\u017celi ta opcja jest tak oczywista i rozs\u0105dna, dlaczego z niej nie skorzysta? <\/p>\n
Bo my\u015bli, \u017ce ma jeszcze czas na taki ruch. Zak\u0142ada, \u017ce mo\u017ce kiedy\u015b w przysz\u0142o\u015bci, ale jego moc i \u015brodki raczej nie b\u0119d\u0105 wi\u0119ksze ni\u017c obecnie.<\/p>\n
Za tym musz\u0105 sta\u0107 jakie\u015b bardziej konkretne powody. Jakie?<\/p>\n
Widz\u0119 trzy mo\u017cliwe powody, dla kt\u00f3rych nie og\u0142asza zwyci\u0119stwa i nie ko\u0144czy wojny. Ka\u017cdy z nich dotyczy tego, czego… nie ma. Dotycz\u0105: rozumu, mocy i \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n
To po kolei…<\/p>\n
Po pierwsze, mo\u017ce wierzy\u0107, \u017ce zwyci\u0119stwo jest blisko, podsycany lukrowanymi raportami i w\u0142asnymi iluzjami. Cho\u0107 wydaje si\u0119 to ma\u0142o prawdopodobne, Putin mo\u017ce szczerze wierzy\u0107, \u017ce Rosja wygrywa wojn\u0119. Dowody wskazuj\u0105 oczywi\u015bcie na inny kierunek \u2014 Rosja ponosi ogromne straty ludzkie w zamian za drobne, nietrwa\u0142e zdobycze terytorialne, ale Putin mo\u017ce otrzymywa\u0107 os\u0142odzone informacje od swoich s\u0142ugus\u00f3w lub beztrosko ignorowa\u0107 wszystko, co nie pasuje do jego z g\u00f3ry przyj\u0119tych wyobra\u017ce\u0144 o sukcesie. Tak czy inaczej, Putin jest albo ignorantem, albo jest oderwany od rzeczywisto\u015bci. Po co ko\u0144czy\u0107 wojn\u0119 dzisiaj, skoro jego zdaniem ca\u0142kowita pora\u017cka Ukrainy jest tu\u017c za rogiem? Bior\u0105c pod uwag\u0119 takie nastawienie, uwa\u017ca, \u017ce warto poczeka\u0107.<\/p>\n
Po drugie?<\/p>\n
Po drugie, mo\u017ce mu brakowa\u0107 w\u0142adzy politycznej, aby sprzeda\u0107 wyra\u017anie cz\u0119\u015bciowe zwyci\u0119stwo podzielonym elitom, kt\u00f3rych wsparcie utrzymuje jego re\u017cim w nienaruszonym stanie. Putinowi mo\u017ce brakowa\u0107 mocy, by og\u0142osi\u0107 fikcyjne zwyci\u0119stwo i uj\u015b\u0107 z tego na sucho. Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce ruskie elity b\u0119d\u0105 go wspiera\u0107 bezwarunkowo, albo je\u015bli tylko wszystkie b\u0119d\u0105 siedzie\u0107 na kr\u00f3tkiej smyczy i cicho, Putin b\u0119dzie tkwi\u0107 w przekonaniu, \u017ce mo\u017ce narzuci\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 wojny takiemu uleg\u0142emu elementowi. Je\u015bli natomiast elity s\u0105 podzielone i nie s\u0105 powszechnie d\u0142u\u017cne Putinowi za jakie\u015b otrzymane benefity, sensowne jest, aby unika\u0142 og\u0142aszania zwyci\u0119stwa, o kt\u00f3rym elity wiedz\u0105, \u017ce jest nadal poza zasi\u0119giem. Bo ryzykuje sporo. Logika podpowiada zatem, \u017ce obraz wszechmocnego Putina, umiej\u0105cego manipulowa\u0107 swoimi podw\u0142adnymi, jest b\u0142\u0119dny. Jego re\u017cim wydaje si\u0119 r\u00f3wnie kruchy, jak jego w\u0142adza jest s\u0142aba. Mo\u017ce si\u0119 na tym przejecha\u0107.<\/p>\n
Po trzecie?<\/p>\n
Po trzecie, mo\u017ce w\u0105tpi\u0107 w swoj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do wytwarzania wiary publicznej, gdy propaganda koliduje z codziennym \u017cywym do\u015bwiadczeniem. W miar\u0119 jak straty rosn\u0105, a zyski pozostaj\u0105 niewielkie, op\u00f3r elit ro\u015bnie, a „chore” my\u015bli o alternatywie dla w\u0142adcy staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej natr\u0119tne. Czyli kwestia \u015brodk\u00f3w, jakie ma. Przymus, kt\u00f3rego ch\u0119tnie u\u017cywa, niewiele mo\u017ce zrobi\u0107, aby przekona\u0107 Rosjan, \u017ce zwyci\u0119stwo nale\u017cy do nich. Propaganda mo\u017ce zdzia\u0142a\u0107 cuda, ale tylko wtedy, gdy nie jest ca\u0142kowicie sprzeczna z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n
Czy Rosjanie przeszli pranie m\u00f3zgu? Czy s\u0105 wi\u0119\u017aniami autorytarnej kultury politycznej? A mo\u017ce w g\u0142\u0119bi duszy narzekaj\u0105 na pr\u00f3by re\u017cimu malowania \u0142adnego obrazu wojny? <\/p>\n
Nie mo\u017cemy tego stwierdzi\u0107 na pewno, ale z pewno\u015bci\u0105 niekt\u00f3rzy Rosjanie patrz\u0105 na patriotyczny „odlot” re\u017cimu ze sceptycyzmem. Putin mo\u017ce by\u0107 \u015bwiadomy takich mieszanych uczu\u0107 lub mo\u017ce by\u0107 tak zafascynowany w\u0142asnymi iluzjami, \u017ce nie jest w stanie oceni\u0107, w co w\u0142a\u015bciwie wierz\u0105 zwykli Rosjanie.<\/p>\n
Mo\u017ce to jest nieco mniej skomplikowane? Za pierwszy rok kontraktowej s\u0142u\u017cby wojennej Rosjanin dostaje 8 mln rubli, czyli oko\u0142o 370 tys. polskich z\u0142otych. A jak zginie, odszkodowanie pozwala rodzinie jeszcze na zakup mieszkania. To jest ogromny awans materialny. Okazuje si\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy Rosjanie chwal\u0105 sobie kolejny rok inwazji na Ukrain\u0119. Gospodarka wojenna i zatrudnienie w jej zak\u0142adach, gdzie p\u0142ace s\u0105 parokrotnie wi\u0119ksze ni\u017c w innych, stworzy\u0142a w Rosji now\u0105 „klas\u0119 \u015bredni\u0105”, kt\u00f3ra nie chce ko\u0144ca wojny. „Odk\u0105d wys\u0142a\u0142am m\u0119\u017ca na wojn\u0119, nareszcie jestem szcz\u0119\u015bliwa. Nie chleje i nie awanturuje si\u0119 w domu, a ja mam na wszystko” \u2014 m\u00f3wi wiele Rosjanek. A mo\u017ce po prostu, jak naucza\u0142 marksistowski klasyk, „byt okre\u015bla \u015bwiadomo\u015b\u0107”?<\/p>\n
Rozumiem argument. Rozw\u00f3j materialny z pewno\u015bci\u0105 odgrywa pewn\u0105 rol\u0119 w akceptacji re\u017cimu przez Rosjan. Jednak beneficjentami zmilitaryzowanej gospodarki jest oko\u0142o 50 proc. populacji. To oni s\u0105 zwyci\u0119zcami. Ale druga po\u0142owa to przegrani. Je\u015bli po\u0142owa spo\u0142ecze\u0144stwa narzeka, to w zupe\u0142no\u015bci wystarczy, by obali\u0107 re\u017cim. We\u017amy na przyk\u0142ad bolszewik\u00f3w. Przej\u0119li w\u0142adz\u0119 przy minimalnym poparciu spo\u0142ecznym. Pi\u0142sudski r\u00f3wnie\u017c mia\u0142 zwolennik\u00f3w i przeciwnik\u00f3w. Kiedy szed\u0142 po w\u0142adz\u0119, gwarancji sukcesu nie by\u0142o.<\/p>\n
Zmierzaj\u0105c ku konkluzji, czy Putin nie mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 tej wojny, nawet gdyby chcia\u0142?<\/p>\n
Istniej\u0105 uzasadnione powody, aby tak s\u0105dzi\u0107. Mentalny: mo\u017ce nie chcie\u0107, b\u0142\u0119dnie wierz\u0105c, \u017ce zwyci\u0119stwo jest nieuniknione. Polityczny: jego rz\u0105dy s\u0105 s\u0142abe, a oczywi\u015bcie k\u0142amliwe posuni\u0119cie zako\u0144czenia wojny, bo „wygra\u0142”, spotka\u0142oby si\u0119 z niedowierzaniem i sprzeciwem elit. Antycypacyjny: poniewa\u017c nie mo\u017ce by\u0107 pewien, \u017ce b\u0119dzie w stanie w niesko\u0144czono\u015b\u0107 manipulowa\u0107 lud\u017ami w niezb\u0119dnym zakresie.<\/p>\n
Kt\u00f3ry najwa\u017cniejszy?<\/p>\n
Najwa\u017cniejszym z tych trzech punkt\u00f3w jest drugi \u2014 kruchy re\u017cim Putina. Mo\u017ce by\u0107 irracjonalny lub niepopularny, ale stabilno\u015b\u0107 jego rz\u0105d\u00f3w ostatecznie zale\u017cy od wsparcia elit.<\/p>\n
Wniosek ko\u0144cowy?<\/p>\n
Jest mo\u017cliwie optymistyczny: im d\u0142u\u017cej trwa wojna, tym wi\u0119ksza b\u0119dzie opozycja elit w Rosji i tym s\u0142abszy b\u0119dzie jej re\u017cim. Putin jest dzi\u015b zbyt s\u0142aby, aby dzia\u0142a\u0107 racjonalnie. W najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie jeszcze s\u0142abszy. Kiedy nadejdzie ten czas, zamach stanu mo\u017ce by\u0107 nieunikniony.<\/p>\n
Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n
Rozmawia\u0142: Patryk Ma\u0142ecki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Patryk Ma\u0142ecki (KAI): Panie profesorze, konsekwentnie powtarza pan tez\u0119, \u017ce Putina mog\u0105 „zdetronizowa\u0107” jego w\u0142asne elity. Czy to…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":268176,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[32,33,244,27,11458,34,35,1816,28,31,53,25,52,68,51,55,40,41,47,80,29,30,50,26,82,83,84],"class_list":["post-268175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-ctr_tst","tag-headlines","tag-kai","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-mm","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-new_header","tag-news","tag-onet3","tag-onet3d","tag-onet3d_2i","tag-phx","tag-polish","tag-polski","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-v2021","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116097987950612100","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/268175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=268175"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/268175\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/268176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=268175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=268175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=268175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}