\u0141ukasz Gadza\u0142a, Onet: Jako jedyny Polak wzi\u0105\u0142 pan udzia\u0142 w grze wojennej, kt\u00f3ra by\u0142a symulacj\u0105 rosyjskiego ataku na Litw\u0119 pod pretekstem interwencji humanitarnej w Kr\u00f3lewcu. Wydarzenie organizowa\u0142y niemieckie o\u015brodki, a pan odgrywa\u0142 rol\u0119 polskiego premiera. Jakie ma pan og\u00f3lne wnioski z tej inicjatywy?<\/p>\n
Bart\u0142omiej Kot: Celem tej gry wojennej by\u0142o przetestowanie politycznej reakcji i oceny ryzyka decydent\u00f3w niemieckich. Przekonali\u015bmy si\u0119, \u017ce w g\u0142owach polityk\u00f3w zachodnioeuropejskich \u2014 w tym przypadku niemieckich \u2014 bardzo silnie zakorzeniona jest sk\u0142onno\u015b\u0107 do deeskalacji w stosunku do dzia\u0142a\u0144 Rosji. I to nawet w sytuacji, w kt\u00f3rej, z mojej perspektywy, dochodzi\u0142o ju\u017c do naruszenia suwerenno\u015bci NATO.<\/p>\n
W rozgrywanym scenariuszu rosyjscy \u017co\u0142nierze nie weszli jeszcze co prawda na terytorium Litwy, ale ju\u017c np. starali si\u0119 przejmowa\u0107 panowanie nad litewsk\u0105 przestrzeni\u0105 powietrzn\u0105. Odgrywaj\u0105c rol\u0119 polskiego premiera, uznawa\u0142em to za naruszenie suwerenno\u015bci pa\u0144stwa nale\u017c\u0105cego do NATO, natomiast niemieccy koledzy bardzo d\u0142ugo zwlekali z przyj\u0119ciem takiej postawy. Skupili si\u0119 raczej na budowaniu odporno\u015bci spo\u0142ecznej wewn\u0105trz samych Niemiec. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, niech\u0119tnie podchodzili do projekcji si\u0142y w stosunku do Rosji, w szczeg\u00f3lno\u015bci w przypadku zagro\u017cenia hybrydowego. W zasadzie dopiero w momencie wkroczenia wojsk rosyjskich na terytorium Litwy, zacz\u0119li rozwa\u017ca\u0107 jakiego\u015b rodzaju reakcj\u0119 o charakterze konwencjonalnym.<\/p>\n
Ciekawa w tym kontek\u015bcie by\u0142a postawa gracza, kt\u00f3ry wciela\u0142 si\u0119 w ameryka\u0144skiego sekretarza stanu. On z kolei pr\u00f3bowa\u0142 za\u0142atwi\u0107 ca\u0142\u0105 spraw\u0119 mi\u0119dzy USA a Rosj\u0105, z pomini\u0119ciem natowskiego artyku\u0142u 5. Gdyby taki scenariusz mia\u0142by si\u0119 rzeczywi\u015bcie spe\u0142ni\u0107, Europejczycy stan\u0119liby przed ogromnym dylematem co do sprawczo\u015bci i solidarno\u015bci natowskiej. Najprawdopodobniej pojawi\u0142by si\u0119 w\u00f3wczas pomys\u0142 budowy koalicji ch\u0119tnych jako pr\u00f3by odpowiedzi na zagro\u017cenie rosyjskie. Na pewnym etapie rozgrywki postulowa\u0142em taki pomys\u0142 jako pr\u00f3b\u0119 ucieczki od braku decyzyjno\u015bci na poziomie natowskim, wynikaj\u0105cej ze wstrzymuj\u0105cej postawy USA w grze.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie, jak wygl\u0105da\u0142a pana rola jako polskiego premiera? Jak wygl\u0105da\u0142o to na tym najwcze\u015bniejszym etapie, kiedy w rozgrywanym scenariuszu Rosjanie nie weszli jeszcze na Litw\u0119, a jak p\u00f3\u017aniej? Co chcia\u0142 pan osi\u0105gn\u0105\u0107 wzgl\u0119dem niemieckich decydent\u00f3w?<\/p>\n
Pierwsza rzecz to mechanizm tej gry wojennej, kt\u00f3ry \u2014 w moim odczuciu \u2014 nie do ko\u0144ca oddawa\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce celem gry by\u0142o przetestowanie reakcji politycznej strony niemieckiej, to inni, mi\u0119dzynarodowi gracze, np. ja, nie mieli\u015bmy mo\u017cliwo\u015bci ci\u0105g\u0142ej reakcji na aktywno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w i Rosjan. Naturalnie byli\u015bmy bardzo aktywni, ale dopiero w momencie, w kt\u00f3rym strona niemiecka postanowi\u0142a zasi\u0119gn\u0105\u0107 naszego j\u0119zyka albo zada\u0107 sobie pytanie, jak my by\u015bmy zareagowali.<\/p>\n
W moim odczuciu taka konstrukcja gry mocno wp\u0142ywa na rezultat. A ten jest nieco sztuczny, tym bardziej, \u017ce nie by\u0142o te\u017c np. gracza, kt\u00f3ry reprezentowa\u0142by Litw\u0119. To na pewno ogranicza\u0142o mo\u017cliwo\u015bci Polski. Nie by\u0142o te\u017c graczy reprezentuj\u0105cych Francj\u0119, Wielk\u0105 Brytani\u0119 czy te\u017c pa\u0144stwa skandynawskie, czyli kraje, kt\u00f3re \u2014 odgrywaj\u0105c rol\u0119 polskiego premiera \u2014 do\u015b\u0107 naturalnie stara\u0142bym si\u0119 pozyska\u0107 dla naszej aktywno\u015bci po to, \u017ceby zyska\u0107 wp\u0142yw na decyzj\u0119 Niemc\u00f3w i zmusi\u0107 ich do aktywno\u015bci.<\/p>\n
Abstrahuj\u0105c jednak od samej konstrukcji, ta gra pokaza\u0142a, \u017ce w momencie, gdy zachodni sojusznicy si\u0119 wahaj\u0105, istotne jest, \u017ceby przej\u0105\u0107 inicjatyw\u0119. W sytuacji projekcji si\u0142y (ale jeszcze nie konwencjonalnej) ze strony Rosji, moj\u0105 naturaln\u0105 intuicj\u0105 by\u0142o wspieranie pozycji litewskiej i popieranie faktu, \u017ce ju\u017c dochodzi do naruszenia artyku\u0142u 5.<\/p>\n
Kwesti\u0119 naruszenia suwerenno\u015bci poprzez dzia\u0142ania hybrydowe potraktowa\u0142em bardzo szeroko, poniewa\u017c uzna\u0142em, \u017ce je\u015bli nie odpowiemy na nie w odpowiednim momencie, to Rosjanie b\u0119d\u0105 eskalowa\u0107 i w ko\u0144cu przejd\u0105 do ataku konwencjonalnego. Niestety w trakcie symulacji Amerykanie i Niemcy nie chcieli uzna\u0107 dzia\u0142a\u0144 Rosji za wystarczaj\u0105ce do aktywacji artyku\u0142u 5.<\/p>\n
W\u00f3wczas moj\u0105 kolejn\u0105 intuicj\u0105 (wtedy, kiedy mia\u0142em mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchu) by\u0142o przej\u0119cie inicjatywy i wyst\u0105pienie z propozycj\u0105 przetestowania rosyjskiej pozycji. W rozgrywanym scenariuszu Rosjanie twierdzili, \u017ce panuj\u0105 ju\u017c nad przestrzeni\u0105 powietrzn\u0105 Litwy i \u017ce gdyby w ustanowionym przez siebie korytarzu humanitarnym dostrzegli aktywno\u015b\u0107 natowsk\u0105, uznaliby to za wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d do odpowiedzi militarnej. Zaproponowa\u0142em, aby przetestowa\u0107 ich w kwestii tego rzekomego korytarza humanitarnego, wysy\u0142aj\u0105c pod dok\u0142adnie podobnym do rosyjskiego pretekstem konw\u00f3j humanitarny mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Litw\u0105 pod ochron\u0105 wojsk NATO.<\/p>\n
To by\u0142 prosty ruch: by\u0142o to lustrzane odbicie hybrydowych dzia\u0142a\u0144 Rosjan. Je\u015bli odpowiedz\u0105 militarnie na obecno\u015b\u0107 si\u0142 NATO w suwerennej przestrzeni powietrznej pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego Sojuszu, wtedy to oni ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za eskalacj\u0119. Je\u015bli tego nie zrobi\u0105, oznacza to, \u017ce w rzeczywisto\u015bci nie kontroluj\u0105 litewskiej przestrzeni powietrznej, co z kolei dowodzi, \u017ce budowana przez nich w celach propagandowych narracja polityczna \u2014 \u017ce zamkn\u0119li niebo \u2014 jest po prostu nieprawdziwa. Moja propozycja pocz\u0105tkowo spotka\u0142a si\u0119 z brakiem zrozumienia. Kiedy jednak po fakcie wyt\u0142umaczy\u0142em ca\u0142\u0105 koncepcj\u0119, Niemcy uznali, \u017ce warto by\u0142oby w takiej akcji w jaki\u015b spos\u00f3b partycypowa\u0107.<\/p>\n
Materia\u0142y podsumowuj\u0105ce rozgrywk\u0119, kt\u00f3re zosta\u0142y opublikowane, sugeruj\u0105, \u017ce na ko\u0144cu nie by\u0142o jakiejkolwiek reakcji. Ale to wynika z tego, \u017ce ostatni ruch, kt\u00f3ry wed\u0142ug scenariusza mog\u0142em podj\u0105\u0107 \u2014 jako strona, kt\u00f3ra nie by\u0142a na bie\u017c\u0105co aktywna, tylko zapraszana do aktywizowania si\u0119 wtedy, kiedy Niemcy uznawali to za stosowne \u2014 to by\u0142a decyzja o zmobilizowaniu polskich si\u0142 zbrojnych. Przej\u0105\u0142em inicjatyw\u0119 i przekaza\u0142em graczom niemieckim nasz\u0105 ch\u0119\u0107 do przekonania Francuz\u00f3w oraz Brytyjczyk\u00f3w, \u017ceby razem z nami partycypowali w tej aktywno\u015bci maj\u0105cej przetestowa\u0107 Rosjan, ale nie dane mi by\u0142o podj\u0105\u0107 ostatniego ruchu w postaci decyzji o interwencji zbrojnej. Scenariusz by\u0142 tak skonstruowany, \u017ce dla mnie w tym momencie gra si\u0119 sko\u0144czy\u0142a i nie mia\u0142em mo\u017cliwo\u015bci dalszej reakcji.<\/p>\n
„Artyku\u0142 5. NATO nie jest martwy”<\/p>\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119 te wszystkie ograniczenia, o kt\u00f3rych pan m\u00f3wi, zastanawiam si\u0119, jak powa\u017cne wnioski mo\u017cna wyci\u0105ga\u0107 z tej gry wojennej…<\/p>\n
Ta gra absolutnie nie jest ca\u0142o\u015bciowym opisem rzeczywisto\u015bci. Je\u015bli mamy z niej wyci\u0105ga\u0107 jakiekolwiek wnioski, to chodzi raczej o zrozumienie mechanizmu eskalacji ze strony rosyjskiej czy te\u017c narracji, po kt\u00f3re Rosjanie mog\u0105 si\u0119ga\u0107.<\/p>\n
Celem tej gry by\u0142o przetestowanie politycznej reakcji Niemc\u00f3w i tak naprawd\u0119 jest to jedyna rzecz, kt\u00f3ra „zosta\u0142a zagrana”. I ja bym si\u0119 na tym skupi\u0142, bo to ju\u017c pokaza\u0142o nam co\u015b istotnego. To znaczy, \u017ce w sytuacji, w kt\u00f3rej zostaliby\u015bmy skonfrontowani z takim scenariuszem ze strony Rosji, na pewno musieliby\u015bmy si\u0119 liczy\u0107 z du\u017cym wahaniem Niemiec, kt\u00f3re jeste\u015bmy w stanie prze\u0142ama\u0107 wy\u0142\u0105cznie proaktywn\u0105 postaw\u0105 z naszej strony.<\/p>\n
A w sytuacji wahania r\u00f3wnie\u017c ze strony USA i ch\u0119ci Waszyngtonu, by za\u0142atwi\u0107 ca\u0142\u0105 spraw\u0119 bilateralnie z Moskw\u0105, potrzebujemy nie tylko w\u0142asnej aktywno\u015bci, ale i aktywizacji sojusznik\u00f3w skandynawskich, Wielkiej Brytanii i Francji. W moim przekonaniu s\u0105 to pa\u0144stwa, kt\u00f3re by\u0142yby bardziej ch\u0119tne do dzia\u0142ania razem z nami. W przypadku strony francuskiej czynnikiem prowokuj\u0105cym aktywno\u015b\u0107 mog\u0142oby by\u0107 tak\u017ce ch\u0119\u0107 wype\u0142nienia przyw\u00f3dczej roli w Europie wobec waha\u0144 Berlina.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie trzeba jasno powiedzie\u0107, \u017ce ta gra wojenna absolutnie nie mia\u0142a na celu przetestowania ca\u0142o\u015bciowej odpowiedzi NATO na podobne zagro\u017cenie. Chocia\u017cby dlatego, \u017ce \u2014 tak jak ju\u017c widzieli\u015bmy w przypadku narusze\u0144 polskiej przestrzeni powietrznej przez drony \u2014 pewne automatyzmy natowskie funkcjonuj\u0105. Poza tym w pa\u0144stwach nadba\u0142tyckich stacjonuj\u0105 si\u0142y sojusznicze, wi\u0119c w przypadku realnego zagro\u017cenia poziom presji politycznej, ale tak\u017ce militarnej, wywieranej przez Rosj\u0119 na pa\u0144stwa zachodnioeuropejskie by\u0142by du\u017co wy\u017cszy, ni\u017c ten, kt\u00f3ry zosta\u0142 rozegrany.<\/p>\n
Porozmawiajmy w tym kontek\u015bcie o artykule 5. NATO. Jest on bardzo pojemny, poniewa\u017c zobowi\u0105zuje inne pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie do pomocy zaatakowanemu sojusznikowi, ale nie okre\u015bla, \u017ce pomoc ta ma mie\u0107 charakter interwencji zbrojnej. W Polsce zasadniczo liczy si\u0119 na najbardziej rozszerzaj\u0105c\u0105 interpretacj\u0119 tego artyku\u0142u, to znaczy, \u017ce w razie konfliktu sojusznicy wespr\u0105 nas w\u0142asnym wojskiem. Tylko \u017ce dzi\u015b rzeczywisto\u015b\u0107 polityczna jest taka, \u017ce mo\u017cna zastanawia\u0107 si\u0119, czy artyku\u0142 5. nadal jest w mocy, czy mo\u017ce jest ju\u017c martwy…<\/p>\n
Nie uwa\u017cam, \u017ce jest martwy. W sytuacji otwarcie wrogiej aktywno\u015bci rosyjskiej stopie\u0144 wzajemnych powi\u0105za\u0144 pa\u0144stw europejskich, w szczeg\u00f3lno\u015bci europejskiego filaru NATO, kreowa\u0142by du\u017co wi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 polityczn\u0105, \u017ceby w jaki\u015b spos\u00f3b odpowiedzie\u0107 na zagro\u017cenie rosyjskie.<\/p>\n
A co w takim razie z Amerykanami?<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie, mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107 \u2014 i to jest chyba najistotniejsze \u2014 jaki w takiej sytuacji by\u0142by podzia\u0142 odpowiedzialno\u015bci mi\u0119dzy USA a Europ\u0105. Labilna polityka ameryka\u0144ska, kt\u00f3r\u0105 widzimy w ostatnim czasie, oraz niezdolno\u015b\u0107 Waszyngtonu do nazwania Rosji zagro\u017ceniem, generuje w Europie coraz wi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci co do reakcji ameryka\u0144skiej na tego typu zagro\u017cenie ze strony Moskwy.<\/p>\n
Po stronie NATO ca\u0142a konstrukcja odstraszania opiera si\u0119 na odstraszaniu w takiej formule, \u017ce nasz potencjalny przeciwnik \u2014 jakim jest Rosja albo Bia\u0142oru\u015b \u2014 musi wierzy\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wny gwarant tego sojuszu, jakim nadal mimo wszystko s\u0105 Stany Zjednoczone, zaryzykuje wojn\u0119, kiedy nie b\u0119dzie naruszone jego w\u0142asne terytorium. Rosjanie musz\u0105 by\u0107 zatem przekonani, \u017ce w momencie ataku np. na Estoni\u0119, Amerykanie zdefiniuj\u0105 to wprost jako zagro\u017cenie dla swojego w\u0142asnego interesu i \u017ce b\u0119d\u0105 gotowi odpowiedzie\u0107 militarnie \u2014 czyli w zasadzie wda\u0107 si\u0119 w konfrontacj\u0119 militarn\u0105 z Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105.<\/p>\n
I tu w\u0142a\u015bnie jest du\u017cy znak zapytania. Bo mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce konfrontacja rosyjsko-natowska, koniec ko\u0144c\u00f3w, jest zawsze konfrontacj\u0105 mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Rosj\u0105, a wi\u0119c granic\u0119 eskalacji po stronie NATO wyznaczaj\u0105 Amerykanie. Kwesti\u0105 jest wi\u0119c, czy Waszyngton by\u0142by sk\u0142onny odpowiedzie\u0107 na zagro\u017cenie rosyjskie w spos\u00f3b militarny, czy mo\u017ce wola\u0142by „regionalizowa\u0107” taki konflikt i wyznacza\u0107 pa\u0144stwom wschodnioeuropejskim podobne czerwone linie, jakie wyznacza dzi\u015b Ukrai\u0144com po to, by nie doprowadzi\u0107 do pe\u0142noskalowej eskalacji konfliktu z Rosj\u0105, czyli do konfrontacji nuklearnej. To s\u0105 granice, w kt\u00f3rych dzi\u015b si\u0119 poruszamy.<\/p>\n
Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie tylko wschodnia, ale i zachodnia Europa coraz bardziej u\u015bwiadamia sobie, \u017ce w sytuacji otwartej konfrontacji z Rosj\u0105 musi mie\u0107 na tyle suwerenne zdolno\u015bci, \u017ceby postawi\u0107 Amerykan\u00f3w przed faktem dokonanym i pokaza\u0107 im, \u017ce ich interes jest w tym, \u017ceby pe\u0142noskalowo odpowiedzie\u0107 na zagro\u017cenie rosyjskie. My, w Polsce, w krajach Europy \u015arodkowo-Wschodniej, musimy mie\u0107 podobnie suwerenne zdolno\u015bci po to, \u017ceby w takiej sytuacji m\u00f3c dzia\u0142a\u0107 niezale\u017cnie w stosunku do innych sojusznik\u00f3w i pokaza\u0107 im, \u017ce jeste\u015bmy gotowi odpowiedzie\u0107 militarnie. To nabycie mo\u017cliwo\u015bci podnoszenia presji politycznej na sojusznikach zachodnich by nie deprecjonowali aktywno\u015bci rosyjskiej i nie starali si\u0119 ogranicza\u0107 stopnia wsparcia.<\/p>\n
Sytuacja jest nieco podobna do tej, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 Ukrai\u0144cy. Oni tak\u017ce wielokrotnie przesuwali czerwone linie wyznaczane im przez administracje ameryka\u0144skie \u2014 najpierw Bidena, a potem Trumpa \u2014 w\u0142a\u015bnie drog\u0105 fakt\u00f3w dokonanych. Wydaje mi si\u0119, \u017ce dla nas te\u017c by\u0142oby to kluczowe w przypadku konfrontacji natowsko-rosyjskiej.<\/p>\n
„Rosji zale\u017cy na regionalizacji konfliktu”<\/p>\n
Rozegrany scenariusz zak\u0142ada atak Rosji na jedno z pa\u0144stw NATO. Uwa\u017ca pan, \u017ce bezpo\u015brednia konfrontacja z Sojuszem jest dzisiaj celem Rosji?<\/p>\n
Przez ostatnie par\u0119 lat cel Moskwy w zasadzie si\u0119 nie zmieni\u0142. Jej dzia\u0142ania zawsze sprowadzaj\u0105 si\u0119 do podminowania solidarno\u015bci natowskiej i wytworzenia po naszej stronie mocnego przekonania, \u017ce w sytuacji ataku na pa\u0144stwa nadba\u0142tyckie NATO nie zadzia\u0142a. Celem jest wbicie klina pomi\u0119dzy Stany Zjednoczone a Europ\u0119, co objawia si\u0119 np. post\u0119powaniem w trakcie negocjacji z USA i Ukrain\u0105, od kt\u00f3rych izoluj\u0105 Europ\u0119.<\/p>\n
Ponadto, gdyby dosz\u0142o do konfrontacji, czy to w formie hybrydowej czy konwencjonalnej, intencj\u0105 Rosji z pewno\u015bci\u0105 by\u0142aby „regionalizacja” takiego konfliktu, czyli doprowadzenie do tego, \u017ceby ograniczy\u0142 si\u0119 on wy\u0142\u0105cznie np. do terytorium pa\u0144stw nadba\u0142tyckich albo kt\u00f3rego\u015b z pa\u0144stw Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Wszystko po to, by przekona\u0107 pa\u0144stwa zachodnie, \u017ce nie musz\u0105 interweniowa\u0107. A nawet je\u017celi b\u0119d\u0105 interweniowa\u0107, to \u017ceby konflikt nie rozla\u0142 si\u0119 na inne terytoria. To w\u0142a\u015bnie Rosjanom udaje si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 w Ukrainie. Naturalnie wojna ta bardzo mocno wp\u0142ywa na ca\u0142\u0105 architektur\u0119 bezpiecze\u0144stwa europejskiego czy nawet transatlantyckiego, ale jednak Rosjanie efektywnie „zregionalizowali” ten konflikt.<\/p>\n
Zastanawiam si\u0119, czy taka konfrontacja jest jednak celem Rosji. M\u00f3wi\u0119 o planie politycznym, a nie wojskowym, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie obecnego pata na froncie na Donbasie i tocz\u0105cych si\u0119 negocjacji dyplomatycznych. Na froncie Rosjanie s\u0105 co prawda stron\u0105 atakuj\u0105c\u0105, ale trac\u0105 przy tym bardzo wielu \u017co\u0142nierzy oraz sprz\u0119tu, i nie mog\u0105 dokona\u0107 wy\u0142omu w linii frontu. W dodatku ich sytuacja gospodarcza si\u0119 nie poprawia. Czy wobec tego w Rosji b\u0119dzie ch\u0119\u0107, \u017ceby zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 ku kierunkowi nadba\u0142tyckiemu albo \u015brodkowoeuropejskiemu, skoro nie mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 swoich cel\u00f3w militarnych w Ukrainie?<\/p>\n
Przed zako\u0144czeniem wojny w Ukrainie nie spodziewam si\u0119 ze strony Rosji jakiego\u015b ogromnego poszerzenia konfliktu. Nawet je\u017celi tak si\u0119 stanie, to podejrzewam, \u017ce celem mo\u017ce by\u0107 np. Mo\u0142dawia, czyli terytorium bli\u017csze geograficznie tocz\u0105cej si\u0119 wojnie. Dlaczego? Bo to umo\u017cliwia\u0142oby Moskwie konfrontacj\u0119 teoretycznie ju\u017c z pa\u0144stwami zachodnimi, ale jednak z mocno ograniczonym ryzykiem odpowiedzi w ramach NATO.<\/p>\n
Natomiast nie ukrywam, \u017ce jest jeszcze jeden scenariusz, z kt\u00f3rego trzeba sobie zdawa\u0107 spraw\u0119. Rosjanie dzia\u0142aj\u0105 hybrydowo i jest to obliczone na podminowanie solidarno\u015bci oraz obni\u017cenie morale spo\u0142ecze\u0144stw zachodnich, a tak\u017ce wytworzenie pewnych narracji w polityce wewn\u0119trznej tych pa\u0144stw. Ale ta aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce bardzo szybko i w bardzo nieprzewidywalny spos\u00f3b eskalowa\u0107, dlatego \u017ce nawet strona, kt\u00f3ra podejmuje te dzia\u0142ania, nie zawsze mo\u017ce w pe\u0142ni kontrolowa\u0107 ich rezultatu. Gdyby Rosjanie doprowadzili do katastrofy lotniczej albo kolejowej, w kt\u00f3rej ginie kilkaset os\u00f3b, to to ju\u017c nak\u0142ada daleko id\u0105c\u0105 presj\u0119 na polityk\u00f3w zachodnich, \u017ceby w jaki\u015b spos\u00f3b odpowiedzie\u0107. W\u00f3wczas ta eskalacja wymkn\u0119\u0142aby si\u0119 Rosjanom spod kontroli.<\/p>\n
To by\u0142by dla nas bardzo niebezpieczny scenariusz. Oczywi\u015bcie Rosjanie sobie kalkuluj\u0105 i nie chc\u0105 przekracza\u0107 tego, co my uznajemy za pr\u00f3g wojny, ale mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce po prostu eskalacja konfliktu wymknie si\u0119 im spod kontroli. I to z ich strony jest igranie z ogniem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0141ukasz Gadza\u0142a, Onet: Jako jedyny Polak wzi\u0105\u0142 pan udzia\u0142 w grze wojennej, kt\u00f3ra by\u0142a symulacj\u0105 rosyjskiego ataku na…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":270398,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,32,33,36,37,8672,27,34,35,843,28,31,48,160,25,295,46,42,38,40,39,41,24928,87,47,29,30,341,45195,26],"class_list":{"0":"post-270397","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-geopolityka","14":"tag-headlines","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-litwa","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-nato","22":"tag-news","23":"tag-niemcy","24":"tag-omp","25":"tag-pl","26":"tag-poland","27":"tag-polish","28":"tag-polska","29":"tag-polski","30":"tag-przesmyk_suwalski","31":"tag-rosja","32":"tag-screening_general","33":"tag-top-stories","34":"tag-topstories","35":"tag-tylko_w_onecie","36":"tag-unifeed_tst0","37":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116105399802227885","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=270397"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270397\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/270398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=270397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=270397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=270397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}