{"id":274005,"date":"2026-02-23T08:18:08","date_gmt":"2026-02-23T08:18:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/274005\/"},"modified":"2026-02-23T08:18:08","modified_gmt":"2026-02-23T08:18:08","slug":"ameryka-wycofuje-sie-z-roli-straznika-swiatowego-porzadku-w-swiecie-donalda-trumpa-nadzieje-nalezy-pokladac-w-srednich-mocarstwach-opinia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/274005\/","title":{"rendered":"Ameryka wycofuje si\u0119 z roli stra\u017cnika \u015bwiatowego porz\u0105dku. W \u015bwiecie Donalda Trumpa nadziej\u0119 nale\u017cy pok\u0142ada\u0107 w \u015brednich mocarstwach [OPINIA]"},"content":{"rendered":"<p>Ivo Daalder jest by\u0142ym ambasadorem USA przy NATO, starszym wyk\u0142adowc\u0105 w Belfer Center na Uniwersytecie Harvarda i gospodarzem cotygodniowego podcastu &#8222;World Review with Ivo Daalder&#8221;. Pisze kolumn\u0119 &#8222;From Across the Pond&#8221; dla POLITICO.<\/p>\n<p>Obecnie Europa i Ameryka nie zgadzaj\u0105 si\u0119 w wielu kwestiach. Jednak je\u015bli chodzi o porz\u0105dek oparty na zasadach, przyw\u00f3dcy europejscy i ameryka\u0144scy s\u0105 zgodni: taki porz\u0105dek przesta\u0142 istnie\u0107.<\/p>\n<p>Ale czy naprawd\u0119? Porz\u0105dek pod przewodnictwem Ameryki \u2014 Pax Americana \u2014 zgin\u0105\u0142 wraz z reelekcj\u0105 Donalda Trumpa w listopadzie 2024 r. By\u0142o jasne, \u017ce Trump 2.0 b\u0119dzie kontynuowa\u0142 i przyspiesza\u0142 wycofywanie si\u0119 Ameryki z globalnej roli przyw\u00f3dczej, kt\u00f3r\u0105 Waszyngton po raz pierwszy obj\u0105\u0142 na pocz\u0105tku lat 40. XX w.<\/p>\n<p>Nie oznacza to jednak ko\u0144ca porz\u0105dku opartego na zasadach. A jednak w\u0142a\u015bnie to og\u0142osi\u0142o szereg przyw\u00f3dc\u00f3w, pocz\u0105wszy od Marka Carney&#8217;a, kt\u00f3ry wyg\u0142osi\u0142 <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/swiat\/mocne-przemowienie-premiera-kanady-dawny-porzadek-swiata-sie-zalamuje\/s88x8b9\" id=\"ea903696-c908-4510-98cb-2d932e20b4c6\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">g\u0142o\u015bne przem\u00f3wienie w Davos<\/a> w zesz\u0142ym miesi\u0105cu. \u2014 Stary porz\u0105dek nie powr\u00f3ci \u2014 ostrzeg\u0142 Carney swoich s\u0142uchaczy. \u2014 Przesta\u0144cie powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na mi\u0119dzynarodowy porz\u0105dek oparty na zasadach, jakby nadal obowi\u0105zywa\u0142.<\/p>\n<p>Carney nie jest jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra og\u0142asza koniec porz\u0105dku opartego na zasadach. W swoim przem\u00f3wieniu podczas konferencji bezpiecze\u0144stwa w Monachium niemiecki kanclerz Friedrich Merz podobnie stwierdzi\u0142, \u017ce &#8222;mi\u0119dzynarodowy porz\u0105dek oparty na prawach i zasadach jest na skraju upadku&#8221;. \u2014 Obawiam si\u0119, \u017ce musimy powiedzie\u0107 to jeszcze bardziej dosadnie: ten porz\u0105dek \u2014 niedoskona\u0142y nawet w najlepszym wydaniu \u2014 ju\u017c nie istnieje \u2014 powiedzia\u0142.<\/p>\n<p>   Nie tylko dawni sojusznicy Ameryki ubolewali nad ko\u0144cem porz\u0105dku opartego na zasadach. W miniony weekend w Monachium sekretarz stanu USA Marco Rubio, r\u00f3wnie\u017c <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/politico\/marco-rubio-w-monachium-lagodzi-ton-ale-nie-rezygnuje-z-krytyki-wzywa-europe-do\/wy5mj7v\" id=\"e5e54b7a-114f-492e-98d3-8a64d6d2b5e3\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">zdecydowa\u0142 si\u0119 go pogrzeba\u0107.<\/a><\/p>\n<p>\u2014 Powojenny porz\u0105dek \u015bwiatowy jest nie tylko przestarza\u0142y, ale sta\u0142 si\u0119 broni\u0105 u\u017cywan\u0105 przeciwko nam \u2014 stwierdzi\u0142 Rubio. \u2014 Nie mo\u017cemy ju\u017c d\u0142u\u017cej przedk\u0142ada\u0107 tak zwanego porz\u0105dku \u015bwiatowego nad \u017cywotne interesy naszych obywateli i naszych narod\u00f3w.<\/p>\n<p> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/li2k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8wOWI1NTk5ZjE1MTA5Mzk2NzkwNDdkMWY0MWVhMDJmZC5qcGeRlQLNB.jpeg\" height=\"632\" width=\"940\" alt=\"Sekretarz stanu USA Marco Rubio w Monachium, 14 lutego 2026 r. \" loading=\"lazy\" class=\"ods-c-image__img ods-c-image__img--viewport-width\"\/> <\/p>\n<p>Sekretarz stanu USA Marco Rubio w Monachium, 14 lutego 2026 r.THOMAS KIENZLE\/AFP \/ AFP<\/p>\n<p>Spotkania \u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w w Davos i Monachium bez w\u0105tpienia uwypukli\u0142y fakt, \u017ce Stany Zjednoczone zrezygnowa\u0142y ze swojej tradycyjnej roli lidera wolnego \u015bwiata i g\u0142\u00f3wnego or\u0119downika porz\u0105dku opartego na silnych sojuszach bezpiecze\u0144stwa, otwartym handlu oraz obronie demokracji i praw cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>Poprzez polityk\u0119 celn\u0105, gro\u017aby inwazji na kraje sojusznicze, jednostronne u\u017cycie si\u0142y w Wenezueli i innych miejscach, Ameryka pod rz\u0105dami Trumpa powr\u00f3ci\u0142a do post\u0119powania podobnego do imperialnych mocarstw z ko\u0144ca XIX i pocz\u0105tku XX w. Rubio wydawa\u0142 si\u0119 ubolewa\u0107 nad faktem, \u017ce ta era dobieg\u0142a ko\u0144ca. \u2014 Przez pi\u0119\u0107 wiek\u00f3w, przed ko\u0144cem II wojny \u015bwiatowej, Zach\u00f3d rozszerza\u0142 swoje wp\u0142ywy \u2014 misjonarze, pielgrzymi, \u017co\u0142nierze i odkrywcy opuszczali jego brzegi, aby przekracza\u0107 oceany, osiedla\u0107 si\u0119 na nowych kontynentach i budowa\u0107 rozleg\u0142e imperia rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 na ca\u0142ym globie \u2014 m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n<p>Je\u015bli w\u0142a\u015bnie to Stany Zjednoczone chc\u0105 zaoferowa\u0107 \u015bwiatu jako nowy porz\u0105dek globalny \u2014 powr\u00f3t do imperializmu, budowanie imperium, eksploatacj\u0119 zasob\u00f3w naturalnych, narzucanie chrze\u015bcija\u0144stwa \u2014 to z pewno\u015bci\u0105 reszta \u015bwiata b\u0119dzie mia\u0142a prawo powiedzie\u0107: Nie, dzi\u0119kujemy!<\/p>\n<p>    Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n<p>Nostalgiczne odwo\u0142anie si\u0119 Rubio do cywilizacji zachodniej jako podstawy jedno\u015bci transatlantyckiej r\u00f3wnie\u017c nie spotka\u0142o si\u0119 z pozytywnym przyj\u0119ciem. \u2014 Jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 jednej cywilizacji \u2014 cywilizacji zachodniej \u2014 o\u015bwiadczy\u0142 Rubio. \u2014 \u0141\u0105cz\u0105 nas najg\u0142\u0119bsze wi\u0119zi, jakie mog\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 narody, utkane przez wieki wsp\u00f3lnej historii, wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, kultury, dziedzictwa, j\u0119zyka, pochodzenia i po\u015bwi\u0119ce\u0144, kt\u00f3rych wsp\u00f3lnie dokonali nasi przodkowie.<\/p>\n<p>Jednak dla wi\u0119kszo\u015bci Europejczyk\u00f3w \u2014 a w\u0142a\u015bciwie dla wi\u0119kszo\u015bci Amerykan\u00f3w \u2014 nie s\u0105 to cechy, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 Zach\u00f3d. Na li\u015bcie zabrak\u0142o takich podstawowych warto\u015bci zachodnich, jak demokracja, prawa cz\u0142owieka i praworz\u0105dno\u015b\u0107. W momencie, gdy Ameryka \u015bwi\u0119tuje 250. rocznic\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, niezwyk\u0142e jest to, \u017ce jej szef dyplomacji zdaje si\u0119 zapomina\u0107 o tym, co wyr\u00f3\u017cnia Ameryk\u0119 \u2014 idei zapisanej w Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci, \u017ce:<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">Uwa\u017camy za oczywiste nast\u0119puj\u0105ce prawdy: wszyscy ludzie s\u0105 stworzeni r\u00f3wnymi sobie, s\u0105 obdarzeni przez Stw\u00f3rc\u0119 pewnymi niezbywalnymi prawami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych s\u0105 prawo do \u017cycia, wolno\u015b\u0107 i d\u0105\u017cenie do szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ameryka Trumpa oferuje \u015bwiatu co\u015b, co jest ewidentnie nie do przyj\u0119cia dla wszystkich opr\u00f3cz najbardziej zagorza\u0142ych realist\u00f3w, kt\u00f3rzy pok\u0142adaj\u0105 wiar\u0119 we w\u0142adzy i bezkompromisowym d\u0105\u017ceniu do niej. Nie jest to \u015bwiat, w kt\u00f3rym inni b\u0119d\u0105 chcieli \u017cy\u0107.<\/p>\n<p>Nadzieja w \u015brednich mocarstwach<\/p>\n<p>Nie oznacza to jednak, \u017ce porz\u0105dek oparty na zasadach dobieg\u0142 ko\u0144ca. Tak, g\u0142\u00f3wne mocarstwa, na czele z Rosj\u0105, Chinami i Stanami Zjednoczonymi, nie s\u0105 ju\u017c sk\u0142onne przestrzega\u0107 zasad, kt\u00f3re by\u0142y mozolnie opracowywane przez ostatnie 80 lat. Jednak reszta \u015bwiata z pewno\u015bci\u0105 tego chce \u2014 zw\u0142aszcza \u015brednie mocarstwa, takie jak Kanada, UE, Japonia, Australia, Indie, Brazylia i inne, kt\u00f3re Carney wezwa\u0142 do dzia\u0142ania.<\/p>\n<p>W kwestii bezpiecze\u0144stwa sojusznicy Ameryki z NATO potwierdzaj\u0105 znaczenie swoich sojuszy bezpiecze\u0144stwa i zwi\u0119kszaj\u0105 wydatki na nowe i niezb\u0119dne zdolno\u015bci. Wspieraj\u0105 Ukrain\u0119 w zapewnieniu jej przynale\u017cno\u015bci do Europy, pozbawiaj\u0105c w ten spos\u00f3b Rosj\u0119 g\u0142\u00f3wnego celu swojej wojny napastniczej.<\/p>\n<p>Wszystkie \u015brednie mocarstwa negocjuj\u0105 nowe systemy handlowe, aby zmniejszy\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 swoich gospodarek od drapie\u017cnej polityki handlowej Chin i Stan\u00f3w Zjednoczonych. Istniej\u0105ce i nowe zasady mog\u0105 regulowa\u0107 handel mi\u0119dzy krajami nale\u017c\u0105cymi do UE, zrewidowanym Partnerstwem Transpacyficznym, Indiami i innymi. \u0141\u0105cznie kraje te stanowi\u0105 prawie 40 proc. \u015bwiatowego PKB \u2014 znacznie przewy\u017cszaj\u0105c Stany Zjednoczone i Chiny.<\/p>\n<p>Nic nie stoi na przeszkodzie, aby \u015brednie mocarstwa sta\u0142y na stra\u017cy podstawowych praw cz\u0142owieka, wspiera\u0142y demokracj\u0119 i mi\u0119dzynarodowe instytucje, kt\u00f3re przez lata ewoluowa\u0142y, aby dostarcza\u0107 towary i us\u0142ugi oraz zapewnia\u0107 ochron\u0119 osobom potrzebuj\u0105cym.<\/p>\n<p>Stany Zjednoczone mog\u0142y zrezygnowa\u0107 z roli lidera systemu opartego na zasadach. Istniej\u0105 jednak wszelkie powody, aby mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce \u015brednie mocarstwa, kt\u00f3re odnios\u0142y ogromne korzy\u015bci z tego systemu, przejm\u0105 rol\u0119 lidera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ivo Daalder jest by\u0142ym ambasadorem USA przy NATO, starszym wyk\u0142adowc\u0105 w Belfer Center na Uniwersytecie Harvarda i gospodarzem&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":274006,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,345,27,34,35,5190,10875,28,31,48,25,46,40,1314,41,47,80,29,30,45195,71,26,82,83,84],"class_list":["post-274005","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-donald_trump","tag-friedrich_merz","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-marco_rubio","tag-mark_carney","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-polish","tag-politico","tag-polski","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-unifeed_tst0","tag-usa","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116118965808538365","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/274005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=274005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/274005\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/274006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=274005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=274005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=274005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}