![\"\u0141ukasz](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/OKxk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iNjA5NmYzZGRiZjEwZWMyZTQzNTNjOTFiZDk2MjQ2ZC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n„Gdyby wszyscy ludzie wiedzieli, \u017ce tak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 teatr!” \u2014 wzdycha m\u00f3j przyjaciel, teatrem cz\u0119sto znu\u017cony. Zabieram go na jeden ze spektakli \u0141ukasza Twarkowskiego.<\/p>\n
Twarkowski jest dzi\u015b \u015bwiatow\u0105 gwiazd\u0105 \u2014 kim\u015b, kogo moim zdaniem wypada zna\u0107, niezale\u017cnie od skali teatralnego zaanga\u017cowania \u2014 z najwy\u017cszymi wyr\u00f3\u017cnieniami w swojej dziedzinie.<\/p>\n
W Wilnie dostaje Z\u0142oty Krzy\u017c [za spektakl „Quanta”], w Monachium Der Faust [za „WOW”], w Bolonii Premio Ubu [za „Rohtko”], laur potocznie nazywany teatralnym „w\u0142oskim Oscarem”, a w szwajcarskim Lugano tytu\u0142 Distinguished Artist Award Recipient \u2014 przyznawany artystom, kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na mi\u0119dzynarodowe sztuki performatywne.<\/p>\n
Tak, Polska mo\u017ce by\u0107 dumna z \u0141ukasza Twarkowskiego. I powinna. Ale r\u00f3\u017cnie z t\u0105 dum\u0105 bywa.<\/p>\n
Samouk bez dyplomu ma bud\u017cety nieosi\u0105galne dla wi\u0119kszo\u015bci re\u017cyseruj\u0105cych absolwent\u00f3w wy\u017cszych uczelni artystycznych. Oraz specjalne warunki, wynegocjowane dla swojego \u2014 w du\u017cej cz\u0119\u015bci sta\u0142ego \u2014 zespo\u0142u tw\u00f3rczy\u0144 i tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0141ukasz TwarkowskiKrzysztof \u0106wik \/ Agencja Gazeta \/ Agencja Wyborcza.pl<\/p>\n
\u2014 S\u0142ysz\u0119 i czytam o mojej pracy jako o efektownej, kosztownej zabawie. Nie chc\u0119 teraz zabrzmie\u0107 jak kto\u015b zadzieraj\u0105cy nosa, ale tego typu powierzchowne oceny bywaj\u0105 zwyczajnie przykre. Nie zgadzam si\u0119 z tym i si\u0119 temu sprzeciwiam \u2014 przyznaje w naszej rozmowie dla Onetu Twarkowski.<\/p>\n
Z jednej strony podkre\u015bla, \u017ce nie interesuje go robienie sztuki dora\u017anie zaanga\u017cowanej. Z drugiej jego teatr pora\u017caj\u0105co koresponduje z sytuacj\u0105 trwaj\u0105cej za naszymi plecami wojny. Przecie\u017c dzi\u015b to w\u0142a\u015bnie dezinformacja, generowane za po\u015brednictwem AI fake newsy, s\u0105 pot\u0119\u017cnym narz\u0119dziem w r\u0119kach W\u0142adimira Putina.<\/a><\/p>\n Kiedy\u015b wsp\u00f3\u0142pracownik legendy polskiego teatru Krystiana Lupy, a od wielu lat samodzielny re\u017cyser, wznosi sceniczne multimedia na nowy poziom, czego dowodem jest ju\u017c krakowskie „Akropolis” [Narodowy Stary Teatr, 2013], spektakl zdecydowanie zbyt niedoceniony.<\/p>\n Zderza rozw\u00f3j nowych technologii z wojennym l\u0119kiem, a dziejow\u0105 rewolucj\u0119 z indywidualnym cierpieniem. Szczeg\u00f3lnie w rewelacyjnej „Quancie”, w kt\u00f3rej stawia pytania o zaanga\u017cowanie w budow\u0119 bomby atomowej tu\u017c przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej [koprodukcja Litewskiego Narodowego Teatru Dramatycznego w Wilnie z krakowskim festiwalem Boska Komedia], oraz najnowszym, „Oracle”.<\/p>\n Twarkowski wraca tu do tematu wojny i biografii Alana Turinga<\/a>, matematycznego geniusza i kryptologa [Turing doprowadzi\u0142 do z\u0142amania kodu nazistowskiej maszyny szyfruj\u0105cej Enigma], ojca sztucznej inteligencji, ale te\u017c bohatera tragicznego, prze\u015bladowanego za swoj\u0105 homoseksualn\u0105 orientacj\u0119. \u0141\u0105czy coraz nowocze\u015bniejsze technologiczne machiny z powtarzaj\u0105cymi si\u0119 egzystencjalnymi, wojenno-katastroficznymi l\u0119kami.<\/p>\n Interesuje mnie \u015bwiat, kt\u00f3rego nie da si\u0119 ogarn\u0105\u0107 naszym zdroworozs\u0105dkowym my\u015bleniem. Przygl\u0105dam si\u0119 jednemu z najwi\u0119kszych l\u0119k\u00f3w wszech czas\u00f3w jako wsp\u00f3\u0142czesnemu fenomenowi. AI dos\u0142ownie za chwil\u0119 b\u0119dzie kompletnie niezale\u017cnym bytem, silniejszym od cz\u0142owieka, kt\u00f3ry go stworzy\u0142. Nie jestem ani hura optymist\u0105, ani defetyst\u0105, co chyba wida\u0107 w czym\u015b, co nazwa\u0142em trylogi\u0105 naukow\u0105<\/p>\n<\/blockquote>\n \u2014 m\u00f3wi re\u017cyser.<\/p>\n „Quanta” i „Oracle” pod koniec 2028 r. domknie trzecia cz\u0119\u015b\u0107. W fina\u0142owej ods\u0142onie, kt\u00f3ra tak\u017ce powstanie w Rydze, postaci z pierwszej i drugiej cz\u0119\u015bci spotkaj\u0105 si\u0119 w powojennej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n „Oracle”, re\u017c. \u0141ukasz Twarkowskimat. prasowe<\/p>\n Ale to, co jest w jego artystycznym \u015bwiecie gromadz\u0105c\u0105 t\u0142umy wielk\u0105 atrakcj\u0105, bywa tak\u017ce pu\u0142apk\u0105.<\/p>\n Przyj\u0119\u0142o si\u0119 komentowanie tego, co robi, g\u0142\u00f3wnie lub jedynie w kontek\u015bcie strony wizualnej i rozbuchania inscenizacyjnego jako wizyt\u00f3wki tego teatru. Tymczasem po obejrzeniu „Oracle” w Teatrze Dailes w Rydze moj\u0105 uwag\u0119 zwraca precyzyjnie budowana na scenie intymno\u015b\u0107.<\/p>\n Jak podkre\u015bla Twarkowski:<\/p>\n To nie tak, \u017ce si\u0119 nie boj\u0119 kolejnych urz\u0105dzaj\u0105cych nasze \u017cycia algorytm\u00f3w. Ale jestem pewien, \u017ce l\u0119k staje si\u0119 naszym sta\u0142ym pejza\u017cem. Dlatego cho\u0107by w „Respublice” [najwi\u0119kszy do tej pory spektakl \u0141ukasza Twarkowskiego, gdzie publiczno\u015b\u0107 staje si\u0119 uczestnikami wielogodzinnej imprezy rave’owej, z saunami i barami] katastrofa klimatyczna to istotne t\u0142o, determinuj\u0105ce relacje mi\u0119dzyludzkie, ale nie g\u0142\u00f3wny bohater spektaklu, siej\u0105cy wy\u0142\u0105cznie postrach. Przecie\u017c podczas wojny ludzie wci\u0105\u017c si\u0119 zakochuj\u0105, nadal pr\u00f3buj\u0105 by\u0107 szcz\u0119\u015bliwi, mimo dron\u00f3w lataj\u0105cych nad ich domami.<\/p>\n<\/blockquote>\n Oczywi\u015bcie za jego nazwiskiem kryje si\u0119 wiele os\u00f3b, jak grupa wybitnych realizator\u00f3w d\u017awi\u0119ku, a tak\u017ce m.in. francuski scenograf Fabien L\u00e9d\u00e9, czy dramatur\u017cki Joanna Bednarczyk i Anka Herbut. Twarkowski nazywa zesp\u00f3\u0142 wirtuozami w swoim fachu. S\u0142usznie.<\/p>\n Jak przyznaje: \u2014 Ze wzgl\u0119du na ograniczenia techniczne moja praca w wielu miejscach zostaje przekre\u015blona. Wiem te\u017c, \u017ce do r\u00f3\u017cnych miejsc z tych samych powod\u00f3w ju\u017c nie wr\u00f3cimy.<\/p>\n Na niewielkiej, pude\u0142kowej scenie warszawskiego Teatru Studio tak\u017ce napotyka ograniczenia, a jednak rodzima premiera szcz\u0119\u015bliwie dochodzi do skutku. Na 36 m kw. umieszcza statek kosmiczny. Z imponuj\u0105cym efektem.<\/p>\n Spektakl „The Employees” wed\u0142ug dystopijnej ksi\u0105\u017cki Olgi Ravn zostaje w 2024 r. nominowany przez nas do O!L\u015bnie\u0144 Onetu<\/a> „za stworzenie multimedialnego, osza\u0142amiaj\u0105cego pod wzgl\u0119dem wizualnym i d\u017awi\u0119kowym widowiska, w kt\u00f3rym re\u017cyser zastanawia si\u0119 nad definicj\u0105 i przysz\u0142o\u015bci\u0105 cz\u0142owieka”.<\/p>\n Podr\u00f3\u017cuj\u0105ce dzi\u015b po ca\u0142ym \u015bwiecie przedstawienie ze sto\u0142ecznego teatru \u2014 b\u0119d\u0105ce realizacj\u0105 obietnicy, z\u0142o\u017conej przed laty re\u017cyserce i dyrektorce Studio Natalii Korczakowskiej, z kt\u00f3r\u0105 Twarkowski zna si\u0119 z czas\u00f3w pracy we wroc\u0142awskim Teatrze Polskim \u2014 jest pierwsz\u0105 od siedmiu lat jego samodzieln\u0105 realizacj\u0105 nad Wis\u0142\u0105. I na razie na d\u0142ugo ostatni\u0105.<\/p>\n \u2014 Dosta\u0142em kilka propozycji z kraju, bardzo mi\u0142ych i \u017cyczliwych. Ale przy liczbie zagranicznych propozycji m\u00f3j powr\u00f3t do pracy w Polsce jest niemo\u017cliwy \u2014 t\u0142umaczy mi re\u017cyser, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na techniczne czy instytucjonalne ograniczenia.<\/p>\n Podkre\u015bla: \u2014 O pewne zasady walczyli\u015bmy z moim zespo\u0142em od lat, jak to, \u017ce pr\u00f3by przebiegaj\u0105 ci\u0105giem, a wi\u0119c poza naturalnym dla teatr\u00f3w systemem zmianowym. Inaczej nie by\u0142oby mo\u017cliwe opanowanie skomplikowanych kwestii technicznych, d\u017awi\u0119ku, kamer, ca\u0142ego monta\u017cu. Najdrobniejszy szczeg\u00f3\u0142 mo\u017ce po\u0142o\u017cy\u0107 nam ca\u0142y spektakl.<\/p>\n Pr\u00f3ba spektaklu „The Employees” w Teatrze Studio w Warszawie: dyrektorka Natalia Korczakowska i re\u017cyser \u0141ukasz TwarkowskiSisi Cecylia \/ mat. prasowe<\/p>\n Jedno przedstawienie Twarkowskiego powstaje rok, od koncepcji dramaturgicznej i wst\u0119pnego zarysu scenariusza, kt\u00f3ry ostatecznego kszta\u0142tu nabiera podczas pr\u00f3b, po d\u0142ugie pr\u00f3by.<\/p>\n Kluczowa dla skomplikowanych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 lub \u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c teatralnych machin, gdzie zesp\u00f3\u0142 aktorski musi perfekcyjnie zestroi\u0107 si\u0119 z d\u017awi\u0119kiem, obrazem z kamer czy obrotow\u0105 scen\u0105, jest oczywi\u015bcie precyzja.<\/p>\n W jego spektaklach, troch\u0119 jak w teatrze Tadeusza Kantora,<\/a> osoby aktorskie nie maj\u0105 \u0142atwego zadania. Podporz\u0105dkowuj\u0105 si\u0119 rozwi\u0105zaniom formalnym, pow\u015bci\u0105gaj\u0105 ambicje budowania skomplikowanej psychologii.<\/p>\n Krakowski pokaz „Quanty” przerywany jest a\u017c trzykrotnie, by aktorzy mogli jedn\u0105 ze scen nale\u017cycie skoordynowa\u0107 z technik\u0105. Publiczno\u015b\u0107 obserwuje \u017cmudny, a jednocze\u015bnie fascynuj\u0105cy proces zestrajania scenicznej megaprodukcji, niemal jak na wielkim planie filmowym.<\/p>\n Kinowy projekt spod r\u0119ki Twarkowskiego wydawa\u0142by si\u0119 naturalnym nast\u0119pstwem teatralnych dzia\u0142a\u0144, tak konsekwentnie wykorzystuj\u0105cych nowe technologie do opowie\u015bci o zataczaj\u0105cej ko\u0142o historii, cywilizacyjnych paradoksach czy refleksji nad ludzkimi s\u0142abo\u015bciami. Ale na du\u017cym ekranie jego pracy nie zobaczymy. Z jednym wyj\u0105tkiem:<\/p>\n Realizujemy mockument wok\u00f3\u0142 „Respubliki”. Premiera b\u0119dzie r\u00f3wnoznaczna z zako\u0144czeniem prezentacji spektaklu, wi\u0119c mam nadziej\u0119, \u017ce wydarzy si\u0119 jak najp\u00f3\u017aniej. Kino przesta\u0142o by\u0107 ju\u017c medium z wi\u0119kszym technologicznym potencja\u0142em ni\u017c teatr.<\/p>\n<\/blockquote>\n Nie bez znaczenia dla tej re\u017cyserskiej drogi jest polityka. Nie tylko za spraw\u0105 skojarze\u0144 w niedos\u0142owny spos\u00f3b uruchamianych przez sztuk\u0119 Twarkowskiego.<\/p>\n To jeden z re\u017cyser\u00f3w, kt\u00f3rzy po cenionych realizacjach [„GRIMM: czarny \u015bnieg”, a wcze\u015bniej „Czarne s\u0142o\u0144ce”, „Kliniken\/mi\u0142o\u015b\u0107 jest zimniejsza ni\u017c \u015bmier\u0107” i „Farinelli”] rozstaje si\u0119 z wroc\u0142awsk\u0105 scen\u0105 w wyniku kontrowersyjnych przetasowa\u0144 dyrektorskich.<\/p>\n „GRIMM: czarny \u015bnieg” \u0141ukasza Twarkowskiego w Teatrze Polskim we Wroc\u0142awiu, na zdj\u0119ciu Marta Zi\u0119ba i Anna IlczukNatalia Kabanow \/ mat. prasowe<\/p>\n W 2016 r., a wi\u0119c tak\u017ce w momencie zmiany og\u00f3lnopolskiej w\u0142adzy, dotychczasowy dyrektor Krzysztof Mieszkowski zostaje zast\u0105piony przez Cezarego Morawskiego, czemu sprzeciwia si\u0119 \u015brodowisko artystyczne i cz\u0119\u015b\u0107 zespo\u0142u Teatru Polskiego. Bezskutecznie.<\/p>\n Rozpada si\u0119 zesp\u00f3\u0142 aktorski, nazywany niegdy\u015b najlepszym w kraju [nagroda mi\u0119dzynarodowego jury Boskiej Komedii]. Obserwujemy drastyczny spadek dotychczasowego poziomu repertuaru.<\/p>\n „Polityczna” \u2014 s\u0142ycha\u0107 o decyzji Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego, przy akceptacji Ministerstwa Kultury, w\u00f3wczas pod rz\u0105dami ministra Piotra Gi\u0144skiego.<\/p>\n W tych ponurych okoliczno\u015bciach Twarkowski zaczyna tworzy\u0107 za granic\u0105. Do pracy we Wroc\u0142awiu nigdy nie powraca.<\/p>\n Na pewno sytuacja polityczna w kraju zadzia\u0142a\u0142a mobilizuj\u0105co. Ja po prostu nie mia\u0142em co robi\u0107 w Polsce, nikt nie mia\u0142 mi niczego do zaoferowania. Jednocze\u015bnie trudno wy\u0142\u0105cznie cieszy\u0107 si\u0119 z tego, do czego pchn\u0119\u0142a mnie polityka, gdy m\u00f3wimy o zdemolowaniu \u015bwiata kultury i sztuki, o zrujnowaniu \u017cy\u0107 moich bliskich, koleg\u00f3w i kole\u017canek. Teatr to nie mury, tylko ludzie, a ludzi, z kt\u00f3rymi by\u0142em najmocniej zwi\u0105zany, ju\u017c dawno w Teatrze Polskim nie ma. Nie bez powodu sugerowa\u0142em rozwi\u0105zanie tego teatru i utworzenie go od nowa<\/p>\n<\/blockquote>\n \u2014 komentuje Twarkowski.<\/p>\n Dzi\u015b, gdy dawn\u0105 renom\u0119 Polskiego pr\u00f3buje odbudowa\u0107 Micha\u0142 Zadara \u2014 uznany re\u017cyser z du\u017cym dorobkiem \u2014 naturalne wydaje si\u0119 pytanie o powr\u00f3t do miejsca, kt\u00f3re Twarkowskiego artystycznie ukszta\u0142towa\u0142o. Najpierw zadaj\u0119 je samemu Zadarze, nasz wywiad jednak finalnie si\u0119 nie ukazuje z powodu nieuszanowania przez rozm\u00f3wc\u0119 zasad autoryzacji.<\/a> <\/p>\n \u2014 Na pewno potrzeba wiele czasu, by zabli\u017ani\u0107 stare rany w tym miejscu. Za Micha\u0142a trzymam kciuki. Ale, odpowiadaj\u0105c na twoje pytanie, Dawid, nie dosta\u0142em propozycji powrotu do Wroc\u0142awia. Dzi\u015b ju\u017c nic mnie z tym miejscem nie \u0142\u0105czy.<\/p>\n Powraca za to inny, wsp\u00f3\u0142tworzony przez Twarkowskiego jako autora multimedi\u00f3w, emblematyczny dla polskiego teatru spektakl „Wycinka” Krystiana Lupy, zarejestrowany chwil\u0119 wcze\u015bniej przez Teatr Telewizji TVP<\/a>.<\/p>\n Adaptacj\u0119 wybitnej powie\u015bci Thomasa Bernharda w \u017cywym planie pokazuje Teatr Polski w Podziemiu, powsta\u0142y w wyniku kryzysu wroc\u0142awskiej sceny. M\u00f3j rozm\u00f3wca nazywa wskrzeszenie „Wycinki” „prawdziwym cudem”.<\/p>\n „Wycinka”, re\u017c. Krystian Lupamat. prasowe<\/p>\n O swoich planach m\u00f3wi mi oszcz\u0119dnie, chocia\u017c kalendarz ma wype\u0142niony na kolejne lata. Obecnie w Kammerspiele w Monachium przygotowuje eksperymentalny projekt pt. „Dark”, z premier\u0105 w grudniu tego roku. B\u0119dzie mia\u0142 por\u00f3wnywaln\u0105 wielko\u015b\u0107 do „The Employees”, wobec czego ma by\u0107 prezentowany w mniej wymagaj\u0105cych przestrzeniach. Trwaj\u0105 rozmowy z Arts Center w Seulu, oper\u0105 w Monachium i berli\u0144skim Volksbuhne.<\/p>\n A polska publiczno\u015b\u0107? Niewykluczone, \u017ce jeszcze w tym roku „Oracle” przyjedzie na kt\u00f3ry\u015b z rodzimych festiwali.<\/p>\n Wbrew wcze\u015bniejszym planom w Opolu nie zobaczymy ju\u017c za to „Rohtko” [przedstawienie jest koprodukcj\u0105 Teatru Kochanowskiego i Teatru Dailes w Rydze].<\/p>\n\n
![\""Oracle",](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/61Uk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9mYzJiYjRmZjlkZDNhN2NlYjE4Njc2NjIzYTgzMDk3OC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n\n
![\"Pr\u00f3ba](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Nzzk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83MzM1NTYzZjFmNjE5MmRjMGQyYjRhMTQ3ZDBiZDMwZi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n\n
![\""GRIMM:](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1fEk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy82ZWE2MzUyOTIyMGU2MGVmODgyZDg2YmQ3MGY5MGRkYS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n\n
![\""Wycinka",](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/6Q4k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9jN2Y0MTQwZTBmNmQ2ZmNjYTE1YTA5YjM3NDM0OWYxYy5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n