{"id":289572,"date":"2026-03-04T20:36:17","date_gmt":"2026-03-04T20:36:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/289572\/"},"modified":"2026-03-04T20:36:17","modified_gmt":"2026-03-04T20:36:17","slug":"dlaczego-polska-potrzebuje-narodowego-biura-sledczego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/289572\/","title":{"rendered":"Dlaczego Polska potrzebuje Narodowego Biura \u015aledczego?"},"content":{"rendered":"

\"\"
\n Adam Jawor
\n <\/a> <\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne zagro\u017cenia nie wchodz\u0105 drzwiami frontowymi. Wchodz\u0105 bocznym wej\u015bciem: przez sp\u00f3\u0142ki fasadowe, po\u015brednik\u00f3w, \u201eczarne\u201d przelewy, magazyny i kana\u0142y przerzutowe. Zorganizowana przest\u0119pczo\u015b\u0107 nie jest ju\u017c tylko problemem Policji \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej staje si\u0119 narz\u0119dziem presji, destabilizacji i gry pa\u0144stw trzecich. Je\u015bli pa\u0144stwo odpowiada na sie\u0107 rozproszeniem, przegrywa w punkcie startu. Dlatego pytanie nie brzmi dzi\u015b, czy trzeba reformowa\u0107 system i zbudowa\u0107 Narodowe Biuro \u015aledcze, ale jak szybko mo\u017cna tego dokona\u0107?<\/p>\n

\"\"
\n Autor. CB\u015aP<\/p>\n

Na przestrzeni ostatnich dw\u00f3ch dekad dosz\u0142o do zasadniczej transformacji \u015brodowiska bezpiecze\u0144stwa w Europie. Klasyczne zagro\u017cenia o charakterze militarnym zosta\u0142y uzupe\u0142nione \u2013 a w wielu przypadkach zast\u0105pione \u2013 przez zagro\u017cenia sieciowe, hybrydowe i transnarodowe. Wsp\u00f3\u0142czesna przest\u0119pczo\u015b\u0107 zorganizowana nie jest ju\u017c wy\u0142\u0105cznie dzia\u0142alno\u015bci\u0105 kryminaln\u0105 nastawion\u0105 na zysk, lecz elementem z\u0142o\u017conego ekosystemu, w kt\u00f3rym splataj\u0105 si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza legalna i nielegalna, operacje cybernetyczne i informacyjne, przep\u0142ywy finansowe o charakterze globalnym oraz dzia\u0142ania inspirowane lub wspierane przez pa\u0144stwa trzecie.<\/p>\n

W efekcie granica mi\u0119dzy przest\u0119pczo\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105, terroryzmem, sabota\u017cem, dywersj\u0105 i operacjami wywiadowczymi uleg\u0142a zatarciu, przy czym to w\u0142a\u015bnie zorganizowane struktury przest\u0119pcze stanowi\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 infrastruktur\u0119 logistyczn\u0105, finansow\u0105 i kadrow\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci tych zjawisk. Te same sieci logistyczne i finansowe mog\u0105 jednocze\u015bnie s\u0142u\u017cy\u0107 przemytowi narkotyk\u00f3w, transferowi \u015brodk\u00f3w dla organizacji terrorystycznych, finansowaniu operacji wp\u0142ywu czy realizacji dzia\u0142a\u0144 sabota\u017cowych.<\/p>\n

Przyk\u0142ady z ostatnich lat pokazuj\u0105 wyra\u017anie rosn\u0105ce przenikanie si\u0119 przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej i dzia\u0142a\u0144 pa\u0144stwowych. W Szwecji ujawniono pr\u00f3b\u0119 wykorzystania gangu Foxtrot przez podmioty powi\u0105zane z Iranem jako wykonawcy dzia\u0142a\u0144 terrorystycznych, co potwierdza model wykorzystywania struktur przest\u0119pczych jako narz\u0119dzia oddzia\u0142ywania politycznego. Podobne wnioski p\u0142yn\u0105 z do\u015bwiadcze\u0144 Hiszpanii, gdzie w operacji \u201eClotilde\u201d wykazano powi\u0105zania rosyjskich syndykat\u00f3w przest\u0119pczych z kr\u0119gami politycznymi oraz ich kontakty z przedstawicielami rosyjskich s\u0142u\u017cb specjalnych. Wypowiedzi hiszpa\u0144skich funkcjonariuszy wskazuj\u0105, \u017ce w przypadku rosyjskiej przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej relacje ze strukturami pa\u0144stwowymi maj\u0105 charakter systemowy, a nie incydentalny.<\/p>\n

Tendencja ta nasili\u0142a si\u0119 po 2022 r., gdy w warunkach szerokiego re\u017cimu sankcyjnego Rosja zacz\u0119\u0142a w wi\u0119kszym stopniu wykorzystywa\u0107 \u015brodowiska przest\u0119pcze jako jeden z instrument\u00f3w omijania ogranicze\u0144 handlowych i finansowych oraz utrzymywania przep\u0142yw\u00f3w towar\u00f3w i kapita\u0142u poza oficjalnymi kana\u0142ami. W praktyce oznacza\u0142o to intensyfikacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 polegaj\u0105cych na tworzeniu sieci po\u015brednik\u00f3w gospodarczych, wykorzystywaniu podmiot\u00f3w frontowych i sp\u00f3\u0142ek fasadowych, transferach finansowych prowadzonych przez wielowarstwowe struktury rachunk\u00f3w oraz korzystaniu z po\u015brednik\u00f3w w pa\u0144stwach trzecich. W takich mechanizmach wykorzystywane s\u0105 zar\u00f3wno podmioty dzia\u0142aj\u0105ce formalnie w obrocie gospodarczym, jak i \u015brodowiska powi\u0105zane z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105, kt\u00f3re dysponuj\u0105 do\u015bwiadczeniem w ukrywaniu przep\u0142yw\u00f3w finansowych, praniu pieni\u0119dzy, fa\u0142szowaniu dokumentacji handlowej czy organizowaniu nieformalnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw.<\/p>\n

Specyfika rosyjskiego modelu polega przy tym na relatywnie bliskich relacjach mi\u0119dzy cz\u0119\u015bci\u0105 \u015brodowisk przest\u0119pczych a strukturami pa\u0144stwowymi, w tym aparatem bezpiecze\u0144stwa. W literaturze przedmiotu oraz w analizach instytucji europejskich wielokrotnie wskazywano, \u017ce w rosyjskich realiach granica mi\u0119dzy \u015bwiatem przest\u0119pczym a strukturami pa\u0144stwowymi bywa p\u0142ynna, a relacje te mog\u0105 mie\u0107 charakter funkcjonalnej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n

W takim uk\u0142adzie przest\u0119pczo\u015b\u0107 zorganizowana nie jest wy\u0142\u0105cznie zjawiskiem zwalczanym przez pa\u0144stwo, lecz w okre\u015blonych sytuacjach mo\u017ce by\u0107 przez nie tolerowana lub instrumentalnie wykorzystywana, w tym tak\u017ce przez struktury s\u0142u\u017cb specjalnych, takich jak FSB czy GRU, jako narz\u0119dzie realizacji interes\u00f3w politycznych, gospodarczych lub operacyjnych poza formalnymi mechanizmami dzia\u0142ania pa\u0144stwa. Dotyczy to zw\u0142aszcza operacji prowadzonych poza granicami Federacji Rosyjskiej, gdzie wykorzystanie podmiot\u00f3w niepa\u0144stwowych pozwala na ograniczenie odpowiedzialno\u015bci formalnej oraz utrudnia przypisanie dzia\u0142a\u0144 konkretnym instytucjom pa\u0144stwowym.<\/p>\n

Zjawisko to szczeg\u00f3lnie widoczne jest w Europie \u015arodkowo-Wschodniej, gdzie nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na siebie skutki wojny w Ukrainie, zmiany w przep\u0142ywach handlowych i logistycznych oraz zwi\u0119kszona aktywno\u015b\u0107 podmiot\u00f3w z pa\u0144stw trzecich. Region ten, ze wzgl\u0119du na swoje po\u0142o\u017cenie tranzytowe oraz intensywne powi\u0105zania gospodarcze z rynkami wschodnimi i zachodnimi, staje si\u0119 obszarem, w kt\u00f3rym \u0142atwiej ukry\u0107 operacje o charakterze omijania sankcji, w tym poprzez reeksport towar\u00f3w, zmian\u0119 dokumentacji pochodzenia, rozdzielanie \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw czy wykorzystywanie podmiot\u00f3w po\u015brednicz\u0105cych w r\u00f3\u017cnych jurysdykcjach. R\u00f3wnocze\u015bnie wojna w Ukrainie i jej konsekwencje \u2013 w tym nap\u0142yw broni do regionu, obecno\u015b\u0107 os\u00f3b posiadaj\u0105cych do\u015bwiadczenie bojowe oraz procesy demobilizacyjne \u2013 tworz\u0105 \u015brodowisko sprzyjaj\u0105ce powstawaniu nowych powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy \u015brodowiskami przest\u0119pczymi a strukturami zdolnymi do prowadzenia dzia\u0142a\u0144 o charakterze dywersyjnym lub destabilizacyjnym.<\/p>\n

W takich warunkach zorganizowana przest\u0119pczo\u015b\u0107 pe\u0142ni rol\u0119 infrastruktury umo\u017cliwiaj\u0105cej realizacj\u0119 dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza klasyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kryminaln\u0105. Sieci przest\u0119pcze zapewniaj\u0105 dost\u0119p do kana\u0142\u00f3w logistycznych, system\u00f3w transferu finansowego, zaplecza dokumentacyjnego oraz kontakt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane zar\u00f3wno do cel\u00f3w ekonomicznych, jak i do operacji o charakterze politycznym lub hybrydowym. W efekcie przest\u0119pczo\u015b\u0107 zorganizowana przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie problemem kryminalnym, a staje si\u0119 jednym z narz\u0119dzi oddzia\u0142ywania geopolitycznego w regionie, w kt\u00f3rym granica mi\u0119dzy dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105, przest\u0119pcz\u0105 i polityczn\u0105 ulega dalszemu zatarciu.<\/p>\n

Europejski model zwalczania zagro\u017ce\u0144 <\/p>\n

Do\u015bwiadczenia pa\u0144stw europejskich wskazuj\u0105, \u017ce najwy\u017csz\u0105 efektywno\u015b\u0107 w reagowaniu na wsp\u00f3\u0142czesne zagro\u017cenia \u2013 obejmuj\u0105ce jednocze\u015bnie przest\u0119pczo\u015b\u0107 zorganizowan\u0105, terroryzm, dzia\u0142ania sabota\u017cowe i z\u0142o\u017cone przest\u0119pstwa finansowe \u2013 osi\u0105gaj\u0105 te systemy, w kt\u00f3rych wyra\u017anie rozdzielono funkcje rozpoznawcze i operacyjno-procesowe. W takim modelu policja pe\u0142ni rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego podmiotu operacyjnego, zdolnego do prowadzenia pe\u0142nego cyklu dzia\u0142a\u0144 \u2013 od rozpoznania, przez rozbicie struktur, a\u017c po doprowadzenie spraw do prawomocnych skaza\u0144 \u2013 natomiast s\u0142u\u017cby specjalne koncentruj\u0105 si\u0119 na rozpoznaniu strategicznym, kontrwywiadzie i identyfikacji zagro\u017ce\u0144 o charakterze pa\u0144stwowym.<\/p>\n

Rozwi\u0105zanie to zosta\u0142o wypracowane i utrwalone w wielu pa\u0144stwach Europy Zachodniej. W Niemczech centraln\u0105 rol\u0119 w zwalczaniu najpowa\u017cniejszej przest\u0119pczo\u015bci pe\u0142ni Bundeskriminalamt (BKA), kt\u00f3re koordynuje dzia\u0142ania operacyjne na poziomie federalnym i wspiera landowe policje kryminalne. We Francji zadania te realizuj\u0105 wyspecjalizowane struktury policji s\u0105dowej i antyterrorystycznej, funkcjonuj\u0105ce w ramach jednolitego systemu dochodzeniowo-\u015bledczego. We W\u0142oszech, w reakcji na zagro\u017cenie mafijne i terrorystyczne, rozwini\u0119to zintegrowany model oparty na formacjach takich jak ROS Carabinieri oraz Direzione Investigativa Antimafia, \u0142\u0105cz\u0105cych kompetencje operacyjne, analityczne i finansowe. W Hiszpanii podobn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 Polic\u00eda Nacional i Guardia Civil, kt\u00f3re prowadz\u0105 zar\u00f3wno dzia\u0142ania kontrterrorystyczne, jak i rozleg\u0142e \u015bledztwa dotycz\u0105ce przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej i prania pieni\u0119dzy.<\/p>\n

W ka\u017cdym z tych pa\u0144stw policja wykonuje szerokie spektrum zada\u0144 operacyjnych i procesowych: prowadzi dzia\u0142ania operacyjne i \u015bledcze, w tym infiltracj\u0119 i kontrol\u0119 operacyjn\u0105, analizuje przep\u0142ywy finansowe i aktywno\u015b\u0107 w cyberprzestrzeni, koordynuje wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 w ramach struktur takich jak Europol czy Eurojust, identyfikuje i zabezpiecza maj\u0105tek pochodz\u0105cy z przest\u0119pstw, a nast\u0119pnie doprowadza sprawy do post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych zako\u0144czonych skazaniami.<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu to w\u0142a\u015bnie policja zamyka ca\u0142y \u0142a\u0144cuch reagowania pa\u0144stwa \u2013 od identyfikacji zagro\u017cenia po jego procesowe rozliczenie. S\u0142u\u017cby specjalne w tym modelu pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 komplementarn\u0105, dostarczaj\u0105c informacji o charakterze strategicznym, identyfikuj\u0105c zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z dzia\u0142alno\u015bci pa\u0144stw trzecich, prowadz\u0105c rozpoznanie kontrwywiadowcze oraz wspieraj\u0105c dzia\u0142ania operacyjne poprzez analizy i dane wywiadowcze, nie zast\u0119puj\u0105c jednak policji w jej funkcji \u015bledczej.<\/p>\n

Dlaczego Policja jest skuteczniejsza operacyjnie <\/p>\n

Skuteczno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb policyjnych w zwalczaniu wsp\u00f3\u0142czesnych zagro\u017ce\u0144 wynika z ich specyficznej pozycji instytucjonalnej, \u0142\u0105cz\u0105cej funkcje rozpoznawcze, operacyjne i procesowe w jednym mechanizmie dzia\u0142ania. W odr\u00f3\u017cnieniu od s\u0142u\u017cb specjalnych, skoncentrowanych g\u0142\u00f3wnie na rozpoznaniu strategicznym, policja dysponuje narz\u0119dziami pozwalaj\u0105cymi na bezpo\u015brednie oddzia\u0142ywanie na struktury przest\u0119pcze i doprowadzanie sprawc\u00f3w przed wymiar sprawiedliwo\u015bci. W literaturze i dokumentach europejskich podkre\u015bla si\u0119, \u017ce skuteczne przeciwdzia\u0142anie przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej wymaga integracji dzia\u0142a\u0144 operacyjnych, analitycznych i procesowych oraz \u015bcis\u0142ego powi\u0105zania rozpoznania z egzekwowaniem prawa.<\/p>\n

Model \u0142\u0105czenia funkcji rozpoznawczych i operacyjno-procesowych w dzia\u0142alno\u015bci policji jest szeroko opisywany w ramach koncepcji tzw. intelligence-led policing. Jak wskazuje Jerry H. Ratcliffe, skuteczne dzia\u0142ania przeciwko zorganizowanym formom przest\u0119pczo\u015bci wymagaj\u0105 \u015bcis\u0142ego powi\u0105zania procesu gromadzenia informacji z dzia\u0142aniami operacyjnymi i egzekwowaniem prawa, tak aby wiedza wywiadowcza bezpo\u015brednio przek\u0142ada\u0142a si\u0119 na dzia\u0142ania procesowe i operacyjne. Podobnie David L. Carter podkre\u015bla, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne organy \u015bcigania musz\u0105 funkcjonowa\u0107 jako systemy integruj\u0105ce analiz\u0119 informacji, dzia\u0142ania operacyjne i post\u0119powania karne, poniewa\u017c dopiero taka integracja pozwala skutecznie reagowa\u0107 na sieciowy i transnarodowy charakter przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej.<\/p>\n

Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dzia finansowe i procesowe, umo\u017cliwiaj\u0105ce pozbawianie sprawc\u00f3w ekonomicznych podstaw dzia\u0142alno\u015bci. Znaczenie \u015bledztw finansowych i konfiskaty mienia jako podstawowego instrumentu walki z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105 podkre\u015blaj\u0105 zar\u00f3wno regulacje unijne, jak i standardy mi\u0119dzynarodowe.<\/p>\n

Policja jako kluczowy podmiot w zwalczaniu terroryzmu, przest\u0119pczo\u015bci finansowej i handlu broni\u0105 <\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne zagro\u017cenia o charakterze terrorystycznym, dywersyjnym i hybrydowym coraz rzadziej funkcjonuj\u0105 w izolacji od \u015bwiata przest\u0119pczego i w praktyce dzia\u0142aj\u0105 w tym samym ekosystemie co zorganizowana przest\u0119pczo\u015b\u0107, wykorzystuj\u0105c zbli\u017cone kana\u0142y finansowania, zaplecze logistyczne oraz narz\u0119dzia komunikacji. Analizy Europolu oraz ONZ wskazuj\u0105 na wyra\u017ane nak\u0142adanie si\u0119 mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania sieci przest\u0119pczych i podmiot\u00f3w prowadz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 terrorystyczn\u0105 lub destabilizacyjn\u0105, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci w obszarze wykorzystania podobnych tras przemytu, struktur po\u015brednicz\u0105cych i sposob\u00f3w finansowania.<\/p>\n

Finansowanie tych aktywno\u015bci cz\u0119sto odbywa si\u0119 z wykorzystaniem metod typowych dla przest\u0119pczo\u015bci finansowej, takich jak pranie pieni\u0119dzy, wykorzystywanie legalnych przedsi\u0119biorstw jako podmiot\u00f3w przykrywkowych czy transfery \u015brodk\u00f3w przez wielowarstwowe struktury rachunk\u00f3w i po\u015brednik\u00f3w, co jest szeroko opisywane w analizach FATF oraz Europolu dotycz\u0105cych przest\u0119pczo\u015bci finansowej i finansowania terroryzmu. R\u00f3wnocze\u015bnie infrastruktura logistyczna wykorzystywana przez te podmioty w znacznej mierze pokrywa si\u0119 z kana\u0142ami przemytu towar\u00f3w nielegalnych, a w cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w osoby zaanga\u017cowane w dzia\u0142alno\u015b\u0107 terrorystyczn\u0105 lub sabota\u017cow\u0105 wywodz\u0105 si\u0119 ze \u015brodowisk przest\u0119pczych lub utrzymuj\u0105 z nimi relacje operacyjne.<\/p>\n

W takich warunkach istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 wyspecjalizowane s\u0142u\u017cby policyjne, kt\u00f3re dzi\u0119ki \u015bledztwom finansowym, dzia\u0142aniom operacyjnym i wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej s\u0105 w stanie jednocze\u015bnie rozpoznawa\u0107, penetrowa\u0107 i neutralizowa\u0107 tego rodzaju sieci, co wynika z do\u015bwiadcze\u0144 praktyki europejskiej oraz dokument\u00f3w Europolu, Eurojustu i Komisji Europejskiej dotycz\u0105cych zwalczania przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej i finansowej. Post\u0119powania prowadzone przez organy \u015bcigania umo\u017cliwiaj\u0105 identyfikowanie przep\u0142yw\u00f3w finansowych, rekonstruowanie \u0142a\u0144cuch\u00f3w transakcji, ustalanie beneficjent\u00f3w rzeczywistych oraz blokowanie finansowania zar\u00f3wno przest\u0119pczo\u015bci, jak i terroryzmu, natomiast dzia\u0142ania operacyjne pozwalaj\u0105 na rozbijanie struktur logistycznych wykorzystywanych do transportu broni, materia\u0142\u00f3w i os\u00f3b. Szczeg\u00f3lne znaczenie ma przy tym obszar przeciwdzia\u0142ania praniu pieni\u0119dzy i nielegalnemu handlowi broni\u0105, kt\u00f3re \u2013 jak wskazuj\u0105 analizy FATF, UNODC i Europolu \u2013 wymagaj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142ych dzia\u0142a\u0144 operacyjnych, pog\u0142\u0119bionej analizy finansowej oraz skutecznego doprowadzania spraw do post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych.<\/p>\n

Policja jako producent wiedzy wywiadowczej <\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna policja funkcjonuje nie tylko jako organ reaguj\u0105cy na przest\u0119pstwa, lecz tak\u017ce jako jeden z najwa\u017cniejszych producent\u00f3w wiedzy wywiadowczej w systemie bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa. Wynika to z przyj\u0119cia w wielu pa\u0144stwach europejskich modelu tzw. intelligence-led policing, w kt\u00f3rym dzia\u0142ania operacyjne i analityczne s\u0105 \u015bci\u015ble zintegrowane, a wiedza wytwarzana przez organy \u015bcigania stanowi podstaw\u0119 decyzji operacyjnych i strategicznych.<\/p>\n

Dzi\u0119ki bezpo\u015bredniemu dost\u0119powi do \u015brodowisk przest\u0119pczych oraz mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia d\u0142ugotrwa\u0142ych post\u0119powa\u0144 policja gromadzi i analizuje du\u017ce zbiory informacji, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 odtwarza\u0107 struktury sieci przest\u0119pczych, ich powi\u0105zania personalne, finansowe i logistyczne. Badania nad analiz\u0105 sieci kryminalnych wskazuj\u0105, \u017ce wykorzystanie danych operacyjnych \u2013 w tym telekomunikacyjnych, finansowych i obserwacyjnych \u2013 umo\u017cliwia rekonstrukcj\u0119 struktur przest\u0119pczych oraz identyfikacj\u0119 ich kluczowych w\u0119z\u0142\u00f3w i mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania.<\/p>\n

Analiza przep\u0142yw\u00f3w finansowych, relacji mi\u0119dzy podmiotami gospodarczymi oraz kana\u0142\u00f3w komunikacji umo\u017cliwia identyfikacj\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania oraz kierunk\u00f3w transferu \u015brodk\u00f3w, a rozwini\u0119ta wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa \u2013 realizowana m.in. poprzez Europol, Eurojust oraz wsp\u00f3lne zespo\u0142y \u015bledcze (JIT) \u2013 pozwala odtwarza\u0107 transnarodowe sieci przest\u0119pcze dzia\u0142aj\u0105ce w wielu jurysdykcjach oraz budowa\u0107 wsp\u00f3lny obraz zagro\u017ce\u0144 w skali europejskiej. W dokumentach analitycznych Europolu podkre\u015bla si\u0119, \u017ce skuteczne zwalczanie wsp\u00f3\u0142czesnej przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej opiera si\u0119 na gromadzeniu, \u0142\u0105czeniu i analizie danych pochodz\u0105cych z wielu \u017ar\u00f3de\u0142 oraz ich operacyjnym wykorzystaniu przez organy \u015bcigania.<\/p>\n

W literaturze przedmiotu i praktyce policyjnej podkre\u015bla si\u0119, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne post\u0119powania operacyjne i \u015bledcze maj\u0105 charakter proces\u00f3w wiedzoch\u0142onnych (knowledge-intensive), w kt\u00f3rych policja nie tylko gromadzi dane, lecz przekszta\u0142ca je w wiedz\u0119 operacyjn\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do rozpoznania, prognozowania i neutralizacji zagro\u017ce\u0144. Koncepcja ta jest szeroko opisywana w modelu intelligence-led policing, przedstawionym m.in. przez Jerry\u2019ego H. Ratcliffe\u2019a oraz Davida L. Cartera, kt\u00f3rzy wskazuj\u0105, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 organ\u00f3w \u015bcigania zale\u017cy od zdolno\u015bci do przekszta\u0142cania informacji w wiedz\u0119 operacyjn\u0105 i wykorzystywania jej w dzia\u0142aniach operacyjnych i procesowych.<\/p>\n

W badaniach oraz dokumentach instytucji mi\u0119dzynarodowych podkre\u015bla si\u0119 ponadto, \u017ce zdolno\u015b\u0107 do przetwarzania du\u017cych zbior\u00f3w danych i \u0142\u0105czenia informacji pochodz\u0105cych z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 stanowi jeden z kluczowych czynnik\u00f3w skuteczno\u015bci w zwalczaniu przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej i transnarodowej, co znajduje odzwierciedlenie w analizach Europolu (SOCTA) oraz wytycznych UNODC i INTERPOL dotycz\u0105cych analizy kryminalnej i intelligence-led policing.<\/p>\n

W rezultacie granica mi\u0119dzy klasycznym wywiadem a \u015bledztwem ulega coraz wi\u0119kszemu zatarciu, a policja staje si\u0119 jednym z kluczowych element\u00f3w systemu reagowania na wsp\u00f3\u0142czesne zagro\u017cenia \u2013 zar\u00f3wno w wymiarze kryminalnym, jak i w szerszym kontek\u015bcie bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa.<\/p>\n

Polska w europejskim systemie zagro\u017ce\u0144 <\/p>\n

Polska zajmuje szczeg\u00f3lne, strategiczne miejsce w europejskiej architekturze bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego \u2013 zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie geograficzne, jak i rol\u0119 w regionalnych przep\u0142ywach ludzi, towar\u00f3w i kapita\u0142u. Jako pa\u0144stwo graniczne Unii Europejskiej stanowi jeden z g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w styku mi\u0119dzy przestrzeni\u0105 wsp\u00f3lnotow\u0105 a obszarem Europy Wschodniej i Azji, a jednocze\u015bnie jest kluczowym w\u0119z\u0142em logistycznym regionu. Ta funkcja tranzytowa obejmuje nie tylko legalne \u0142a\u0144cuchy dostaw, lecz r\u00f3wnie\u017c ruchy migracyjne i finansowe, co sprawia, \u017ce Polska staje si\u0119 naturalnym obszarem operacyjnym dla zorganizowanych sieci przest\u0119pczych.<\/p>\n

Dodatkowym, wzmacniaj\u0105cym czynnikiem jest status pa\u0144stwa frontowego w kontek\u015bcie wojny w Ukrainie. Kumuluj\u0105 si\u0119 tu zagro\u017cenia transnarodowe obejmuj\u0105ce przemyt ludzi i migrant\u00f3w, handel broni\u0105, narkotyki, przest\u0119pczo\u015b\u0107 finansow\u0105, cyberprzest\u0119pczo\u015b\u0107 oraz dzia\u0142ania hybrydowe, przy czym wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych zjawisk opiera si\u0119 na tych samych sieciach przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej, zapewniaj\u0105cych zaplecze logistyczne, finansowe i kadrowe.<\/p>\n

Wojna w Ukrainie nie tylko wzmocni\u0142a presj\u0119 na system bezpiecze\u0144stwa w regionie, ale r\u00f3wnie\u017c uruchomi\u0142a procesy, kt\u00f3rych skutki mog\u0105 ujawni\u0107 si\u0119 w pe\u0142nej skali w fazie przej\u015bcia do rzeczywisto\u015bci postkonfliktowej. Ukraina pozostaje w stanie wojennym od lutego 2022 roku, a jego przysz\u0142e zniesienie b\u0119dzie mia\u0142o konsekwencje wykraczaj\u0105ce poza sfer\u0119 porz\u0105dku publicznego. Wraz z zako\u0144czeniem re\u017cimu wojennego znikn\u0105 nadzwyczajne \u015brodki kontroli, zmieni\u0105 si\u0119 kompetencje i podzia\u0142 odpowiedzialno\u015bci mi\u0119dzy formacjami, a okres przej\u015bciowy stworzy okno podatno\u015bci na wykorzystanie przez zorganizowane grupy przest\u0119pcze.<\/p>\n

Zgodnie z ocenami Europolu zawartymi w raporcie SOCTA 2025, przej\u015bciowy spadek szczelno\u015bci systemu kontroli i dostosowywanie procedur mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane do intensyfikacji przemytu broni, paliw, wyrob\u00f3w tytoniowych czy lek\u00f3w, a tak\u017ce do budowania zapas\u00f3w i kana\u0142\u00f3w logistycznych zanim instytucje ukrai\u0144skie i unijne dostosuj\u0105 si\u0119 do nowych warunk\u00f3w. Dla Polski oznacza to wzrost ryzyka, \u017ce w\u0119z\u0142y logistyczne i tranzytowe ulokowane na jej terytorium b\u0119d\u0105 wykorzystywane jako element szerszej infrastruktury przest\u0119pczej obs\u0142uguj\u0105cej rynek europejski.<\/p>\n

R\u00f3wnolegle dosz\u0142o do g\u0142\u0119bokiej reorganizacji \u015bwiata przest\u0119pczego w przestrzeni postsowieckiej. Po wybuchu wojny w 2022 roku \u015brodowiska przest\u0119pcze uleg\u0142y roz\u0142amowi na frakcje powi\u0105zane z Rosj\u0105 i Ukrain\u0105. Wed\u0142ug Global Initiative Against Transnational Organized Crime spory te nie zosta\u0142y rozstrzygni\u0119te, lecz przeniesione do sfery zakulisowych negocjacji i pr\u00f3b ustalenia nowego uk\u0142adu wp\u0142yw\u00f3w, w tym w perspektywie powojennej Ukrainy.<\/p>\n

Z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa Polski kluczowe jest to, \u017ce taka rekonfiguracja rzadko oznacza realne os\u0142abienie przest\u0119pczo\u015bci \u2013 cz\u0119\u015bciej prowadzi do przesuni\u0119cia konflikt\u00f3w o rynki, szlaki i zasoby na terytoria pa\u0144stw s\u0105siednich. Polska, jako zaplecze logistyczne oraz kraj graniczny UE, staje si\u0119 w takim scenariuszu naturalnym miejscem przerzutu, magazynowania i legalizowania zysk\u00f3w, a tym samym obszarem, na kt\u00f3rym mog\u0105 nasila\u0107 si\u0119 porachunki, wymuszenia, pr\u00f3by zastraszania oraz korumpowania podmiot\u00f3w gospodarczych i element\u00f3w administracji.<\/p>\n

Istotnym czynnikiem ryzyka jest tak\u017ce perspektywa demobilizacji na Ukrainie znacznej liczby os\u00f3b posiadaj\u0105cych do\u015bwiadczenie bojowe i kompetencje specjalistyczne. W warunkach os\u0142abionych instytucjonalnych ram kontroli cz\u0119\u015b\u0107 takich zasob\u00f3w mo\u017ce zosta\u0107 przechwycona przez struktury przest\u0119pcze, co oznacza jako\u015bciow\u0105 zmian\u0119 zagro\u017cenia.<\/p>\n

Przest\u0119pczo\u015b\u0107 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nie tylko brutalniejsza, lecz r\u00f3wnie\u017c bardziej \u201eprofesjonalna\u201d \u2013 zdolna do dzia\u0142a\u0144 planowych, zabezpieczania operacji, prowadzenia kontrinwigilacji, a w skrajnych przypadkach do dzia\u0142a\u0144 destabilizacyjnych, w tym wymierzonych w infrastruktur\u0119 krytyczn\u0105. Z punktu widzenia Polski, gdzie krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 szlaki logistyczne, finansowe i migracyjne, oznacza to potencjalny wzrost zagro\u017ce\u0144 o charakterze paramilitarnym oraz wi\u0119ksz\u0105 trudno\u015b\u0107 w zwalczaniu struktur, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 przemoc, kompetencje specjalne i transnarodow\u0105 mobilno\u015b\u0107.<\/p>\n

Skala ryzyka jest dodatkowo wzmacniana przez bezprecedensow\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 uzbrojenia w regionie. Analizy wskazuj\u0105, \u017ce w obiegu pozostaje znaczna ilo\u015b\u0107 broni r\u0119cznej i lekkiej, kt\u00f3ra \u2013 w odr\u00f3\u017cnieniu od system\u00f3w ci\u0119\u017ckich \u2013 jest \u0142atwa do ukrycia i przemieszczania. Zgodnie z prognozami Europolu (SOCTA 2025) po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych cz\u0119\u015b\u0107 ci\u0119\u017cszego uzbrojenia mo\u017ce by\u0107 wywo\u017cona przez szlaki morskie, natomiast bro\u0144 kr\u00f3tka i karabiny automatyczne b\u0119d\u0105 transportowane l\u0105dowymi trasami przez wschodni\u0105 granic\u0119 UE, w tym przez terytorium Polski, w kierunku Europy Zachodniej, gdzie r\u00f3\u017cnice cenowe zwi\u0119kszaj\u0105 op\u0142acalno\u015b\u0107 procederu.<\/p>\n

Dla Polski oznacza to ryzyko utrwalenia roli kraju tranzytowego, ale r\u00f3wnie\u017c powstania rynku po\u015bredniego, w kt\u00f3rym bro\u0144 mo\u017ce by\u0107 magazynowana, rozdzielana i \u201elegalizowana\u201d finansowo. Konsekwencj\u0105 by\u0142by wzrost prawdopodobie\u0144stwa u\u017cycia broni w porachunkach gangsterskich, wymuszeniach, napadach oraz w dzia\u0142aniach o charakterze sabota\u017cowym lub terrorystycznym.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lne znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c handel lud\u017ami i przemyt migrant\u00f3w, kt\u00f3re w warunkach presji migracyjnej oraz wykorzystania szlak\u00f3w wschodnich tworz\u0105 trwa\u0142e pole dzia\u0142ania dla sieci przest\u0119pczych. Polska pe\u0142ni jednocze\u015bnie funkcj\u0119 kraju \u017ar\u00f3d\u0142owego, tranzytowego i docelowego, a najcz\u0119stsz\u0105 form\u0105 wyzysku pozostaje praca przymusowa. Ofiarami s\u0105 g\u0142\u00f3wnie cudzoziemcy, a mechanizmy przest\u0119pcze opieraj\u0105 si\u0119 na rekrutacji (cz\u0119sto z u\u017cyciem narz\u0119dzi internetowych), kontroli ekonomicznej i przymusie, w tym zabieraniu dokument\u00f3w, zad\u0142u\u017caniu i wymuszaniu pracy w warunkach naruszaj\u0105cych podstawowe standardy.<\/p>\n

Nap\u0142yw uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy zwi\u0119kszy\u0142 podatno\u015b\u0107 na wyzysk, poniewa\u017c du\u017ca liczba os\u00f3b w sytuacji przymusowej migracji staje si\u0119 \u0142atwiejszym celem dla sprawc\u00f3w, zw\u0142aszcza w obszarze oszuka\u0144czych ofert pracy i us\u0142ug transportowych. Zjawiska te maj\u0105 istotne znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego nie tylko jako problem humanitarny, lecz tak\u017ce dlatego, \u017ce stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o zysk\u00f3w dla zorganizowanej przest\u0119pczo\u015bci oraz kana\u0142 przenikania jej wp\u0142yw\u00f3w do gospodarki legalnej.<\/p>\n

Wszystkie powy\u017csze procesy \u2013 rekonfiguracja \u015brodowisk przest\u0119pczych, mo\u017cliwa militaryzacja \u015bwiata kryminalnego oraz utrzymuj\u0105ca si\u0119 wysoka dost\u0119pno\u015b\u0107 broni i presja migracyjna \u2013 tworz\u0105 skumulowane ryzyko wzrostu powa\u017cnej przest\u0119pczo\u015bci w Polsce. Co kluczowe, zagro\u017cenie to nie ma wy\u0142\u0105cznie wymiaru kryminalnego. W warunkach, w kt\u00f3rych sieci przest\u0119pcze mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane w interesie pa\u0144stw trzecich, przest\u0119pczo\u015b\u0107 zorganizowana staje si\u0119 potencjalnym narz\u0119dziem presji, destabilizacji i sabota\u017cu, a wi\u0119c wchodzi w obszar bezpiecze\u0144stwa narodowego.<\/p>\n

Z tego wzgl\u0119du bez wdro\u017cenia sp\u00f3jnych dzia\u0142a\u0144 systemowych istnieje realne ryzyko, \u017ce Polska utrwali si\u0119 jako jeden z g\u0142\u00f3wnych korytarzy dla nielegalnego handlu broni\u0105, przemytu ludzi, narkotyk\u00f3w, prania pieni\u0119dzy oraz dzia\u0142a\u0144 destabilizacyjnych w Europie \u015arodkowo-Wschodniej, co prze\u0142o\u017cy si\u0119 na wzrost przemocy, korupcji oraz obci\u0105\u017cenie instytucji pa\u0144stwa odpowiedzialnych za bezpiecze\u0144stwo wewn\u0119trzne.<\/p>\n

Ograniczenia obecnego modelu bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego w Polsce <\/p>\n

Obowi\u0105zuj\u0105cy w Polsce model bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego ma charakter rozproszony, a kompetencje zwi\u0105zane ze zwalczaniem najpowa\u017cniejszych zagro\u017ce\u0144 \u2013 w tym przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej, terroryzmu, dzia\u0142a\u0144 hybrydowych, przest\u0119pczo\u015bci finansowej i cyberprzest\u0119pczo\u015bci \u2013 s\u0105 podzielone pomi\u0119dzy szereg instytucji dzia\u0142aj\u0105cych r\u00f3wnolegle, takich jak Policja, ABW, SKW, Stra\u017c Graniczna, Krajowa Administracja Skarbowa oraz wyspecjalizowane kom\u00f3rki analityczne i koordynacyjne funkcjonuj\u0105ce w r\u00f3\u017cnych segmentach administracji pa\u0144stwowej. Ka\u017cda z tych instytucji dysponuje w\u0142asnymi uprawnieniami, bazami danych, procedurami oraz systemem decyzyjnym, co w praktyce prowadzi do powstawania r\u00f3wnoleg\u0142ych kana\u0142\u00f3w gromadzenia i przetwarzania informacji o tych samych zjawiskach. W rezultacie obraz zagro\u017ce\u0144 ma charakter fragmentaryczny i rozproszony, a pe\u0142na synteza danych mo\u017cliwa jest dopiero na poziomie koordynacyjnym, co znacz\u0105co wyd\u0142u\u017ca czas reakcji pa\u0144stwa.<\/p>\n

Model ten rodzi r\u00f3wnie\u017c problemy natury operacyjnej. R\u00f3\u017cne s\u0142u\u017cby prowadz\u0105 cz\u0119sto r\u00f3wnoleg\u0142e dzia\u0142ania wobec tych samych \u015brodowisk przest\u0119pczych lub struktur powi\u0105zanych z zagro\u017ceniami hybrydowymi, nie dysponuj\u0105c pe\u0142n\u0105 wiedz\u0105 o aktywno\u015bci pozosta\u0142ych podmiot\u00f3w. Powoduje to dublowanie wysi\u0142k\u00f3w, rozproszenie zasob\u00f3w oraz ryzyko kolizji operacyjnych. Brak jednego, jasno zdefiniowanego centrum operacyjnego, kt\u00f3re posiada\u0142oby pe\u0142en obraz sytuacji i zdolno\u015b\u0107 do podejmowania szybkich decyzji w skali pa\u0144stwa, ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia dzia\u0142a\u0144 skoordynowanych, wieloobszarowych i jednoczesnych. W warunkach wsp\u00f3\u0142czesnych zagro\u017ce\u0144 sieciowych, kt\u00f3re wymagaj\u0105 szybkiej reakcji i r\u00f3wnoleg\u0142ego uderzenia w r\u00f3\u017cne elementy struktury \u2013 finansowe, logistyczne i personalne \u2013 takie ograniczenia maj\u0105 charakter systemowy.<\/p>\n

Istotnym problemem jest tak\u017ce rozproszenie danych i brak pe\u0142nej interoperacyjno\u015bci system\u00f3w informacyjnych poszczeg\u00f3lnych s\u0142u\u017cb. Informacje operacyjne, analityczne i finansowe s\u0105 przechowywane w odr\u0119bnych bazach, cz\u0119sto o ograniczonej kompatybilno\u015bci i r\u00f3\u017cnym standardzie przetwarzania. W praktyce oznacza to konieczno\u015b\u0107 czasoch\u0142onnego zestawiania informacji z wielu \u017ar\u00f3de\u0142 oraz ryzyko utraty cz\u0119\u015bci istotnych powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy danymi. Utrudnia to budow\u0119 jednolitego obrazu sytuacji operacyjnej oraz identyfikacj\u0119 sieciowych powi\u0105za\u0144 charakterystycznych dla wsp\u00f3\u0142czesnej przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej.<\/p>\n

Dodatkowym ograniczeniem s\u0105 uwarunkowania prawne, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci konstrukcja odpowiedzialno\u015bci za udzia\u0142 w zorganizowanej grupie lub zwi\u0105zku przest\u0119pczym okre\u015blona w art. 258 Kodeksu karnego, kt\u00f3ra by\u0142a kszta\u0142towana w realiach mniej z\u0142o\u017conej, bardziej hierarchicznej przest\u0119pczo\u015bci. Przepis ten zak\u0142ada istnienie wzgl\u0119dnie wyra\u017anej struktury organizacyjnej, elementu podporz\u0105dkowania oraz trwa\u0142o\u015bci grupy, co odpowiada\u0142o modelowi przest\u0119pczo\u015bci dominuj\u0105cemu w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i na pocz\u0105tku XXI wieku.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne struktury przest\u0119pcze maj\u0105 natomiast cz\u0119sto charakter rozproszony, sieciowy i transnarodowy, funkcjonuj\u0105 w spos\u00f3b elastyczny, projektowy i zdecentralizowany, a ich uczestnicy nie zawsze tworz\u0105 formalnie wyodr\u0119bnion\u0105 organizacj\u0119 o jednoznacznym centrum decyzyjnym. W rezultacie w praktyce procesowej konieczne jest stosowanie szerokiej wyk\u0142adni art. 258 k.k., \u0142\u0105czenie go z innymi kwalifikacjami prawnymi oraz prowadzenie wielow\u0105tkowych post\u0119powa\u0144 dowodowych maj\u0105cych na celu wykazanie istnienia \u201ezorganizowanej struktury\u201d w warunkach sieciowego charakteru dzia\u0142alno\u015bci przest\u0119pczej. Zwi\u0119ksza to z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 post\u0119powa\u0144, wyd\u0142u\u017ca czas ich prowadzenia oraz utrudnia szybkie i jednoznaczne reagowanie pa\u0144stwa na nowe formy przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej.<\/p>\n

W rezultacie obecny model, oparty na rozproszeniu kompetencji i fragmentarycznym przetwarzaniu informacji, nie w pe\u0142ni odpowiada na wyzwania wynikaj\u0105ce z sieciowego i hybrydowego charakteru wsp\u00f3\u0142czesnych zagro\u017ce\u0144. Ogranicza zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa do szybkiego reagowania, utrudnia prowadzenie dzia\u0142a\u0144 skoordynowanych oraz zmniejsza efektywno\u015b\u0107 wykorzystania zasob\u00f3w operacyjnych i analitycznych.<\/p>\n

Narodowe Biuro \u015aledcze jako odpowied\u017a systemowa <\/p>\n

W warunkach rosn\u0105cej z\u0142o\u017cono\u015bci zagro\u017ce\u0144, ich transnarodowego charakteru oraz rozproszenia kompetencji w obecnym systemie bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego zasadnym rozwi\u0105zaniem jest powo\u0142anie wyspecjalizowanej, zintegrowanej formacji policyjnej \u2013 Narodowego Biura \u015aledczego (NB\u015a) \u2013 kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142aby funkcj\u0119 centralnego w\u0119z\u0142a operacyjnego pa\u0144stwa w zakresie zwalczania najpowa\u017cniejszych form przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej oraz zagro\u017ce\u0144 hybrydowych. Jednostka taka stanowi\u0142aby platform\u0119 integruj\u0105c\u0105 w jednym miejscu zdolno\u015bci operacyjne, analityczne, finansowe i procesowe, co umo\u017cliwi\u0142oby prowadzenie sp\u00f3jnych i wieloobszarowych dzia\u0142a\u0144 przeciwko z\u0142o\u017conym sieciom przest\u0119pczym.<\/p>\n

NB\u015a powinno by\u0107 odpowiedzialne za prowadzenie pe\u0142nego cyklu operacyjnego \u2013 od identyfikacji zagro\u017cenia, poprzez jego rozpoznanie i infiltracj\u0119, a\u017c po rozbicie struktury oraz doprowadzenie sprawy do prawomocnego rozliczenia karnego. Integracja kompetencji w jednej strukturze pozwoli\u0142aby na p\u0142ynne przechodzenie od fazy rozpoznawczej do fazy \u015bledczej i s\u0105dowej, bez konieczno\u015bci przekazywania spraw mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi instytucjami, co znacz\u0105co skr\u00f3ci\u0142oby czas reakcji pa\u0144stwa i zwi\u0119kszy\u0142oby skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

Kluczow\u0105 cech\u0105 takiej jednostki by\u0142oby po\u0142\u0105czenie zdolno\u015bci operacyjnych z rozwini\u0119t\u0105 analityk\u0105 finansow\u0105 i cybernetyczn\u0105, w tym w\u0142\u0105czenie do niej Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzest\u0119pczo\u015bci. Pozwoli\u0142oby to nie tylko identyfikowa\u0107 sprawc\u00f3w przest\u0119pstw, lecz tak\u017ce rekonstruowa\u0107 ca\u0142e sieci powi\u0105za\u0144 finansowych, logistycznych i personalnych, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 funkcjonowania wsp\u00f3\u0142czesnej przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej. Jednocze\u015bnie koncentracja danych i narz\u0119dzi analitycznych w jednym o\u015brodku umo\u017cliwi\u0142aby tworzenie pe\u0142nego obrazu sytuacji operacyjnej w skali pa\u0144stwa oraz szybkie reagowanie na dynamicznie zmieniaj\u0105ce si\u0119 zagro\u017cenia.<\/p>\n

Istotnym elementem funkcjonowania NB\u015a by\u0142aby jego rola jako g\u0142\u00f3wnego reprezentanta Polski w mi\u0119dzynarodowej wsp\u00f3\u0142pracy policyjnej. W warunkach transnarodowego charakteru przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 zale\u017cy od zdolno\u015bci do prowadzenia operacji r\u00f3wnoleg\u0142ych w wielu jurysdykcjach oraz szybkiej wymiany informacji z partnerami zagranicznymi. Skoncentrowanie tych kompetencji w jednej instytucji zwi\u0119kszy\u0142oby efektywno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z Europolem, Interpolem i Eurojustem oraz umo\u017cliwi\u0142oby aktywne uczestnictwo w mi\u0119dzynarodowych zespo\u0142ach \u015bledczych.<\/p>\n

Natomiast w uj\u0119ciu systemowym Narodowe Biuro \u015aledcze stanowi\u0142oby wi\u0119c nie tylko now\u0105 jednostk\u0119 organizacyjn\u0105, lecz element g\u0142\u0119bszej zmiany modelu bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa \u2013 przej\u015bcia od systemu rozproszonego do systemu zintegrowanego, zdolnego do reagowania na wsp\u00f3\u0142czesne, sieciowe i transnarodowe zagro\u017cenia.<\/p>\n

Relacja z s\u0142u\u017cbami specjalnymi <\/p>\n

Powo\u0142anie Narodowego Biura \u015aledczego nie oznacza\u0142oby os\u0142abienia roli s\u0142u\u017cb specjalnych, lecz w praktyce prowadzi\u0142oby do ich wzmocnienia poprzez bardziej przejrzysty i funkcjonalny podzia\u0142 zada\u0144. Obecny model, w kt\u00f3rym kompetencje w zakresie zwalczania najpowa\u017cniejszych zagro\u017ce\u0144 cz\u0119\u015bciowo si\u0119 nak\u0142adaj\u0105, sprzyja rozproszeniu informacji i dublowaniu dzia\u0142a\u0144, co ogranicza efektywno\u015b\u0107 ca\u0142ego systemu. W modelu docelowym s\u0142u\u017cby specjalne koncentrowa\u0142yby si\u0119 na zadaniach o charakterze strategicznym, obejmuj\u0105cych identyfikacj\u0119 zagro\u017ce\u0144 wynikaj\u0105cych z dzia\u0142alno\u015bci pa\u0144stw trzecich, prowadzenie dzia\u0142a\u0144 kontrwywiadowczych, analiz\u0119 proces\u00f3w geopolitycznych oraz rozpoznanie operacji wp\u0142ywu i destabilizacji.<\/p>\n

NB\u015a przej\u0119\u0142oby natomiast ci\u0119\u017car dzia\u0142a\u0144 operacyjnych i procesowych, prowadz\u0105cych do bezpo\u015bredniej neutralizacji zagro\u017ce\u0144 poprzez rozbijanie struktur przest\u0119pczych, zabezpieczanie maj\u0105tku i doprowadzanie spraw do post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych. Relacja mi\u0119dzy tymi segmentami systemu powinna opiera\u0107 si\u0119 na intensywnej, dwukierunkowej wymianie informacji. Dane pozyskiwane przez s\u0142u\u017cby specjalne w ramach rozpoznania strategicznego stanowi\u0142yby podstaw\u0119 do inicjowania dzia\u0142a\u0144 operacyjnych NB\u015a, natomiast wyniki post\u0119powa\u0144 prowadzonych przez NB\u015a dostarcza\u0142yby s\u0142u\u017cbom specjalnym wiedzy o rzeczywistych mechanizmach funkcjonowania sieci przest\u0119pczych i ich powi\u0105zaniach z podmiotami zagranicznymi. Taka komplementarno\u015b\u0107 zwi\u0119ksza\u0142aby skuteczno\u015b\u0107 ca\u0142ego systemu i pozwala\u0142a na tworzenie pe\u0142niejszego obrazu zagro\u017ce\u0144.<\/p>\n

Pa\u0144stwo wobec nowej przest\u0119pczo\u015bci <\/p>\n

Analiza do\u015bwiadcze\u0144 pa\u0144stw europejskich oraz sytuacji bezpiecze\u0144stwa w Polsce prowadzi do jednoznacznego wniosku, \u017ce najwy\u017csz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w zwalczaniu wsp\u00f3\u0142czesnych zagro\u017ce\u0144 osi\u0105gaj\u0105 systemy, w kt\u00f3rych policja pe\u0142ni rol\u0119 centralnego podmiotu operacyjnego dysponuj\u0105cego zintegrowanymi narz\u0119dziami operacyjnymi, analitycznymi i procesowymi. W warunkach rosn\u0105cej presji przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej, zagro\u017ce\u0144 hybrydowych oraz konsekwencji konflikt\u00f3w regionalnych powo\u0142anie Narodowego Biura \u015aledczego stanowi\u0142oby odpowied\u017a na realne potrzeby systemu bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa i krok w kierunku nowoczesnego, zintegrowanego modelu reagowania.<\/p>\n

Skuteczno\u015b\u0107 takiej reformy zale\u017cy jednak nie tylko od samej konstrukcji instytucjonalnej, lecz tak\u017ce od jako\u015bci rozwi\u0105za\u0144 legislacyjnych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 j\u0105 regulowa\u0107. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie, aby projekt ustawy powo\u0142uj\u0105cej NB\u015a by\u0142 przejrzysty, sp\u00f3jny i ograniczony do materii bezpo\u015brednio zwi\u0105zanej z funkcjonowaniem tej instytucji. Niezb\u0119dne jest r\u00f3wnie\u017c zachowanie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy skuteczno\u015bci\u0105 operacyjn\u0105 a zasadami pa\u0144stwa prawa, w szczeg\u00f3lno\u015bci w zakresie kontroli s\u0105dowej, nadzoru parlamentarnego oraz ochrony praw i wolno\u015bci obywatelskich.<\/p>\n

Z tej racji powo\u0142anie Narodowego Biura \u015aledczego powinno by\u0107 traktowane jako reforma o charakterze pa\u0144stwowym, a nie partyjnym, kt\u00f3rej celem jest integracja rozproszonych kompetencji, zwi\u0119kszenie skuteczno\u015bci zwalczania przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej oraz wzmocnienie odporno\u015bci pa\u0144stwa na wsp\u00f3\u0142czesne zagro\u017cenia sieciowe, transnarodowe i hybrydowe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Adam Jawor Wsp\u00f3\u0142czesne zagro\u017cenia nie wchodz\u0105 drzwiami frontowymi. Wchodz\u0105 bocznym wej\u015bciem: przez sp\u00f3\u0142ki fasadowe, po\u015brednik\u00f3w, \u201eczarne\u201d przelewy, magazyny…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":289573,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[32,33,4383,41908,47740,47741,36,37,27,34,35,28,31,41911,25,42,38,414,7593,40,39,41,29,30,26],"class_list":["post-289572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-cbsp","tag-cbzc","tag-centralne-biuro-sledcze-policji","tag-centralne-biuro-zwalczania-cyberprzestepczosci","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-narodowe-biuro-sledcze","tag-news","tag-pl","tag-poland","tag-policja","tag-policjanci","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116172828634125922","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/289572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=289572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/289572\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/289573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=289572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=289572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=289572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}