{"id":291696,"date":"2026-03-06T06:55:05","date_gmt":"2026-03-06T06:55:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/291696\/"},"modified":"2026-03-06T06:55:05","modified_gmt":"2026-03-06T06:55:05","slug":"nieznany-epizod-z-zycia-andrzeja-wajdy-sytuacja-dla-mnie-absolutnie-nietypowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/291696\/","title":{"rendered":"Nieznany epizod z \u017cycia Andrzeja Wajdy. „Sytuacja dla mnie absolutnie nietypowa”"},"content":{"rendered":"

Kiedy sk\u0142aniam g\u0142ow\u0119 na jej widok, widz\u0119 oko pe\u0142ne pasji. Ta wystawa jest tego dowodem \u2014 osobista, pe\u0142na cytat\u00f3w, pami\u0105tek, niepublikowanych zdj\u0119\u0107, wpis\u00f3w z podr\u00f3\u017cy w okresie spo\u0142eczno-politycznych przemian.<\/p>\n

\u2014 Tu by\u0142 jego krakowski adres \u2014 s\u0142ysz\u0119 od os\u00f3b pracuj\u0105cych w muzeum Manggha.<\/p>\n

M\u00f3wi\u0105 to ze skromno\u015bci\u0105, ale fakty m\u00f3wi\u0105 za siebie: to tu znajduje si\u0119 archiwum Andrzeja Wajdy. To st\u0105d delegowane b\u0119d\u0105 obiekty do instytucji w kraju i poza nim. A muzeum? Wys\u0142ucha\u0142em wielow\u0105tkowej historii o powstaniu Mangghi<\/a>. Splot zdarze\u0144, \u0142ut szcz\u0119\u015bcia i mi\u0142o\u015b\u0107 do kultury Japonii. Mi\u0142o\u015b\u0107 i szacunek: do tradycji, harmonii i \u015bwiat\u0142a. Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n

Jakie eksponaty b\u0119d\u0105 na wystawie z okazji stulecia urodzin Wajdy? <\/p>\n

Kiedy odbywa si\u0119 wernisa\u017c wystawy? <\/p>\n

Kto jest odpowiedzialny za przygotowanie wystawy? <\/p>\n

Jakie tematy b\u0119d\u0105 poruszane na wystawie? <\/p>\n

Zach\u0119ta<\/p>\n

Nie by\u0142oby adresu, gdyby Feliks „Manngha” Jasie\u0144ski nie najad\u0142 si\u0119 wstydu. By\u0142 1901 r., kiedy w „Zach\u0119cie” pokaza\u0142 kolekcj\u0119 sztuki japo\u0144skiej. Warszawa kr\u0119ci\u0142a nosem. Tak si\u0119 w\u015bciek\u0142, \u017ce wypisa\u0142 na drzwiach: „Nie dla byd\u0142a”. Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Krakowa. W 1920 r. swoj\u0105 bezcenn\u0105 kolekcj\u0119 sztuki japo\u0144skiej ofiarowa\u0142 Muzeum Narodowemu w Krakowie, zostaj\u0105c jego najwi\u0119kszym darczy\u0144c\u0105.<\/p>\n

\u2014 Kolekcjonowa\u0142 sztuk\u0119 japo\u0144sk\u0105, nie b\u0119d\u0105c nigdy w Japonii. Pr\u00f3bowa\u0142 j\u0105 pokazywa\u0107 polskiej publiczno\u015bci \u2014 m\u00f3wi Katarzyna Nowak, dyrektor Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha. Z pomoc\u0105 przyszed\u0142 mu, lata p\u00f3\u017aniej aspiruj\u0105cy m\u0142ody artysta.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Sukiennice<\/p>\n

W 1944 r. Andrzej Wajda ukrywa\u0142 si\u0119 u stryja w Krakowie. W planach mia\u0142 studia na ASP. W notesach prowadzonych od 1942 r. zapisywa\u0142 praktyki plastyczne. Jedno s\u0142owo na dzie\u0144: „Malowanie”, „malowanie”, „malowanie g\u0142owy”. By\u0142 sumienny. Los podsun\u0105\u0142 mu pomys\u0142.<\/p>\n

W Sukiennicach pokazywano wystaw\u0119 jego kolekcji japo\u0144skiej Jasie\u0144skiego. \u2014 Japonia by\u0142a krajem osi, formalnie to by\u0142o mo\u017cliwe \u2014 wyja\u015bnia Nowak. Poszed\u0142 i si\u0119 zachwyci\u0142. Po latach wspomina\u0142: „Tyle jasno\u015bci, \u015bwiat\u0142a, \u0142adu i poczucia harmonii nie widzia\u0142em nigdy przedtem. By\u0142o to pierwsze w moim \u017cyciu spotkanie z prawdziw\u0105 sztuk\u0105”.<\/p>\n

Od tamtej pory kontynuowa\u0142 spu\u015bcizn\u0119 „Mangghi”. Z czasem znalaz\u0142 kolekcji dom.<\/p>\n

\"Muzeum <\/p>\n

Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha w Krakowie. Projekt: Arata IsozakiWojciech Kry\u0144ski \/ mat. prasowe<\/p>\n

Kioto<\/p>\n

Japonia po\u0142\u0105czy\u0142a r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwa Wajd\u00f3w. Kiedy poznali si\u0119 przy „Biesach”, Krystyna Zachwatowicz jako scenografka i kostiumografka mia\u0142a ju\u017c na koncie prac\u0119 nad projektami stroj\u00f3w do „Madame Butterfly”.<\/p>\n

Andrzej Wajda by\u0142 w Japonii siedmiokrotnie: 1970, 1980, 1987, 1989, 1992, 1993 i 1996 r., w tym sze\u015b\u0107 razy z \u017con\u0105. „Podczas ka\u017cdej podr\u00f3\u017cy notowa\u0142, szkicowa\u0142, zapami\u0119tuj\u0105c najistotniejsze elementy innej, obcej, kultury, nieznanego kraju. Kraju, kt\u00f3ry z czasem sta\u0142 si\u0119 \u00bbIch Japoni\u0105\u00ab” \u2014 wspomina\u0142a Anna Kr\u00f3l w „Japo\u0144skim notesie”.<\/p>\n

„Wsp\u00f3lny by\u0142 nasz podziw dla stosunku Japo\u0144czyk\u00f3w do natury” \u2014 pisa\u0142a we wst\u0119pie do muzealnej publikacji. „Rysunek przedstawiaj\u0105cy star\u0105 wi\u015bni\u0119 w ogrodzie w Atami, wi\u015bni\u0119 \u017cyw\u0105 ju\u017c tylko jedn\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 \u2014 podpart\u0105, aby jeszcze jak najd\u0142u\u017cej mo\u017cna by\u0142o cieszy\u0107 si\u0119 jej kilkoma kwiatami \u2014 by\u0142 dla nas obrazem shintoistycznego stosunku do wszystkiego, co \u017cyje. Niestety u nas dawno zosta\u0142aby wyci\u0119ta. Podobnie jak zreszt\u0105 teraz wiele zdrowych starych drzew. Dzi\u0119ki rysunkom Andrzeja mo\u017cemy zrozumie\u0107 Jego zachwyt i podziw dla Japonii”.<\/p>\n

\"Wystawa <\/p>\n

Wystawa pt. „Wajda. W stulecie urodzin”\u0141ukasz G\u0105gulski \/ PAP<\/p>\n

Sam Andrzej Wajda tymi s\u0142owy wyja\u015bnia\u0142 wewn\u0119trzn\u0105 konieczno\u015b\u0107 praktyki plastycznej:<\/p>\n

„Kiedy nie rysuj\u0119 kilka dni z rz\u0119du, zapominam wszystko. To nie ma zwi\u0105zku z r\u0119k\u0105 ani okiem. To pozostaje nauczane. Zatraca si\u0119 my\u015blenie kategoriami kreski i plamy, t\u0142umaczenie \u015bwiata na rysunek. Poniewa\u017c jest to nienaturalne i niekonieczne do \u017cycia. Przestaj\u0105c rysowa\u0107, wracam do stanu naturalnego zbaranienia, kt\u00f3re polega na pos\u0142ugiwaniu si\u0119 wzrokiem na tyle, \u017ceby nie potkn\u0105\u0107 si\u0119, ani nie uderzy\u0107 g\u0142ow\u0105 przy wsiadaniu do samochodu” \u2014 zanotowa\u0142 w 1987 r.<\/p>\n

I dalej: „Podr\u00f3\u017c do Japonii jest tylko zamienieniem miejsca. Nie odczuwa si\u0119 ruchu w czasie. Wszystko, z ma\u0142ymi (i dlatego dla nas niedostrzegalne) r\u00f3\u017cnicami jest podobne. Pa\u0142ace, \u015bwi\u0105tynie, domy\u2026 ogrody. Ogrody s\u0105 sztuk\u0105 najbardziej japo\u0144sk\u0105, bo z ich natury wynika trwanie\u2026 trwanie kamieni, trwanie wody \u2014 i wodospad\u00f3w. Nic nie trzeba ulepsza\u0107, nie zmienia\u0107. Ogrodu nie mo\u017cna projektowa\u0107, trzeba go za\u0142o\u017cy\u0107\u2026 trzeba o nim stale my\u015ble\u0107”.<\/p>\n

\"Szkice <\/p>\n

mat. prasowe<\/p>\n

Szkice Andrzeja Wajdy ze zbior\u00f3w Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha w Krakowie \"Szkice <\/p>\n

mat. prasowe<\/p>\n

Szkice Andrzeja Wajdy ze zbior\u00f3w Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha w Krakowie Idea<\/p>\n

1987 r. by\u0142 dla zwi\u0105zk\u00f3w Andrzeja Wajdy z Japoni\u0105 szczeg\u00f3lny ze wzgl\u0119du na wr\u0119czenie mu Nagrody Kioto (Kyoto Prize) przez Fundacj\u0119 Inamori w uznaniu tw\u00f3rczo\u015bci filmowej i teatralnej.<\/p>\n

Wsp\u00f3lnie z \u017con\u0105 postanowi\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 kwoty nagrody (oko\u0142o 400 tys. dol.) przeznaczy\u0107 na wybudowanie domu japo\u0144skiego dla kolekcji Jasie\u0144skiego. Kwota z nagrody by\u0142a dalece niewystarczaj\u0105ca. Wzmo\u017cono wysi\u0142ki.<\/p>\n

W radiu nadawano komunikat, \u017ce w dalekim kraju jest taki re\u017cyser, kt\u00f3ry chce zbudowa\u0107 dom japo\u0144ski. Pozyskano autorytet Etsuko Takano \u2014 wielkiej mi\u0142o\u015bniczki kina, kieruj\u0105cej Iwanami Hall przedstawiaj\u0105cej filmy Andrzeja Wajdy. Organizowano kwesty. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ofiarodawc\u00f3w zebra\u0142o ponad 1 mln dol. W zbi\u00f3rce uczestniczyli ambasador Polski w Japonii Henryk Lipszyc oraz fundatorzy.<\/p>\n

Zwi\u0105zek Zawodowy Pracownik\u00f3w Kolei Wschodniej Japonii przekazali nast\u0119pny milion. Rz\u0105d Polski ofiarowa\u0142 Fundacji sum\u0119 oko\u0142o 3 mln dol. Prezydent Krakowa Tadeusz Salwa wskaza\u0142 lokalizacj\u0119, a po 1989 r. wojewoda i prezydent miasta nieodp\u0142atnie przekazali Muzeum Narodowemu dzia\u0142k\u0119 wybran\u0105 przez Arat\u0119 Isozakiego.<\/p>\n

\"Andrzej <\/p>\n

Andrzej Wajda na planieNarodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Wawel<\/p>\n

Andrzej Wajda pewnego dnia przyzna\u0142: „Spotka\u0142em w \u017cyciu tylko dw\u00f3ch geniuszy: Tadeusza Kantora i Arat\u0119 Isozakiego”. I to w\u0142a\u015bnie on przygotowa\u0142 \u2014 nieodp\u0142atanie \u2014 projekt architektoniczny Muzeum Mangghi. Z trzech dzia\u0142ek pod budow\u0119 Isozaki wybra\u0142 nadrzeczn\u0105, z uwagi na kontekst ikonicznego drzeworytu „Wielka fala w Kanagawie”. Architekt w projekcie dachu muzeum odnosi si\u0119 do dzia\u0142a Hokusaia. Dzi\u015b jego pracy s\u0105 elementem popkultury. Ale to nie jedyny kontekst.<\/p>\n

\u2014 Hokusai to jedna sprawa, ale z drugiej strony mamy Wis\u0142\u0119. Dzi\u0119ki temu mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o rodzaju architektury dialogizuj\u0105cej \u2014 zauwa\u017ca dyrektorka muzeum. \u2014 Andrzej Wajda cz\u0119sto by\u0142 pytany o to, dlaczego muzeum ma takie du\u017ce schody. Odpowiada\u0142, \u017ce to s\u0105 schody na Wawel.<\/p>\n

Muzeum otwarto 30 listopada 1994 r., w imieniny Andrzeja Wajdy. Przez pierwsze 10 lat jako oddzia\u0142 Muzeum Narodowego w Krakowie, nast\u0119pnie jako samodzielna instytucja kultury, a obecnie o statusie narodowym. Przeci\u0119ciu wst\u0119gi towarzyszy\u0142 Lech Wa\u0142\u0119sa i cz\u0142onek rodziny cesarskiej.<\/p>\n

\"Cesarska <\/p>\n

Cesarska para wita si\u0119 z Andrzejem Wajd\u0105Jacek Bednarczyk \/ PAP<\/p>\n

Wizyta<\/p>\n

11 lipca 2002 r. \u2014 Sytuacja dla mnie absolutnie nietypowa \u2014 m\u00f3wi japonistka Wioletta Laskowska-Smoczy\u0144ska. \u2014 Dowiedzia\u0142am si\u0119 ze strony ambasady Japonii, \u017ce b\u0119d\u0119 towarzyszy\u0107 panu Andrzejowi Wajdzie przy spotkaniu z par\u0105 cesarsk\u0105. By\u0142o to dla mnie du\u017ce prze\u017cycie ze wzgl\u0119du na nauk\u0119 j\u0119zyka. Ja si\u0119 sama uczy\u0142am, a potem m\u00f3wi\u0142am studentom: „Nie musicie zawsze m\u00f3wi\u0107 hipergrzecznym japo\u0144skim, raczej nie b\u0119dziecie t\u0142umaczy\u0107 wizyty cesarskiej”. Nigdy nie m\u00f3w nigdy \u2014 dodaje.<\/p>\n

Z perspektywy obserwatora t\u0142umacz\u0105cego liczne spotkania w Japonii i w Muzeum Manggha kwestia porozumienia polsko-japo\u0144skiego dla Andrzeja Wajdy mog\u0142o si\u0119 wi\u0105za\u0107 z jeszcze jednym wspomnieniem.<\/p>\n

Podczas prywatnej rozmowy z Akir\u0105 Kurosaw\u0105<\/a> polski re\u017cyser zapyta\u0142: „Mistrzu, jak ty to robisz, \u017ce tak doskonale potrafisz przeczyta\u0107 Szekspira czy Dostojewskiego?”.<\/p>\n

Kursowa odpar\u0142: „Bo ja chodzi\u0142em do gimnazjum w Tokio”. Na co pan Andrzej odpowiedzia\u0142: „No tak, a do gimnazjum w Rzymie chodzi\u0142 Fellini i Antonioni, a do gimnazjum w Sztokholmie chodzi\u0142 Bergman. Rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 uniwersalne, pozostaj\u0105”.<\/p>\n

\"Szkice <\/p>\n

Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha \/ mat. prasowe<\/p>\n

Szkice Andrzeja Wajdy ze zbior\u00f3w Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha w Krakowie \"Szkice <\/p>\n

mat. prasowe<\/p>\n

Szkice Andrzeja Wajdy ze zbior\u00f3w Muzeum Sztuki i Techniki Japo\u0144skiej Manggha w Krakowie Stulecie<\/p>\n

6 marca 2026 r. obchodzimy setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Andrzeja Wajdy, a ju\u017c dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej odb\u0119dzie si\u0119 uroczysty wernisa\u017c. Jak podkre\u015blaj\u0105 organizatorzy wystawy, „Wajda. W stulecie urodzin” nie opowie o ka\u017cdym dziele filmowym czy teatralnym. B\u0119dzie to subiektywna wypowied\u017a Krystyny Zachwatowicz-Wajdy o jej zmar\u0142ym przed dziesi\u0119ciu laty m\u0119\u017cu. Prywatna opowie\u015b\u0107 za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w i rysunk\u00f3w, kt\u00f3re artysta pozostawi\u0142 nam w swoim archiwum.<\/p>\n

O mistrzu przygotowano wiele wystaw. Tym razem, po raz pierwszy, wypowie si\u0119 o nim jego \u017cona, kt\u00f3ra poprzez wybrane przez siebie fotografie, cytaty, notatki i szkice robocze przedstawi sylwetk\u0119 re\u017cysera.<\/p>\n

Osobna cz\u0119\u015b\u0107 wystawy zostanie po\u015bwi\u0119cona japo\u0144skim w\u0105tkom biografii Wajdy. Gdzie motywem przewodnim b\u0119d\u0105 dzie\u0142a japo\u0144skich mistrz\u00f3w ukiyo-e oraz szkice re\u017cysera z czas\u00f3w podr\u00f3\u017cy do Japonii na przestrzeni ponad 25 lat.<\/p>\n

Wystawa „Wajda. W stulecie urodzin”<\/p>\n

8 marca \u2014 28 czerwca 2026<\/p>\n

Wernisa\u017c: 7 marca, godz. 18.00<\/p>\n

Muzeum Manggha jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach: 10.00-18.00.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy sk\u0142aniam g\u0142ow\u0119 na jej widok, widz\u0119 oko pe\u0142ne pasji. Ta wystawa jest tego dowodem \u2014 osobista, pe\u0142na…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":291697,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[22],"tags":[2394,122,816,706,1304,47930,39701,48,46,42,38,40,39,41,123,47,8767],"class_list":["post-291696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-rozrywka","tag-andrzej_wajda","tag-entertainment","tag-film","tag-japonia","tag-krakow","tag-krystyna_zachwatowicz","tag-najnowsze_wiadomosci","tag-nat_styl","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rozrywka","tag-screening_general","tag-sztuka"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116180924830268404","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=291696"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291696\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/291697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=291696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=291696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=291696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}