Planetarna dieta zdrowotna to elastyczny model \u017cywienia, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy trosk\u0119 o zdrowie cz\u0142owieka z ochron\u0105 \u015brodowiska. Cho\u0107 dopuszcza umiarkowane spo\u017cycie produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego, opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na ro\u015blinach: warzywach, owocach, orzechach, ro\u015blinach str\u0105czkowych i produktach pe\u0142noziarnistych. Zmiana nawyk\u00f3w \u017cywieniowych jest konieczna, poniewa\u017c obecny system produkcji \u017cywno\u015bci odpowiada za jedn\u0105 trzeci\u0105 globalnych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, a tak\u017ce za niszczenie dzikiej przyrody, wylesianie i zanieczyszczenie w\u00f3d.<\/p>\n
„To, co k\u0142adziemy na naszych talerzach, mo\u017ce uratowa\u0107 miliony istnie\u0144 ludzkich, ograniczy\u0107 miliardy ton emisji, powstrzyma\u0107 utrat\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i stworzy\u0107 bardziej sprawiedliwy system \u017cywno\u015bciowy” \u2013 podkre\u015bla prof. Johan Rockstr\u00f6m, wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Komisji EAT-Lancet, cytowany przez „The Guardian”.<\/p>\n
Bogata P\u00f3\u0142noc kontra ubogie Po\u0142udnie <\/p>\n
Raport zwraca uwag\u0119 na ogromne nier\u00f3wno\u015bci w globalnym systemie \u017cywno\u015bciowym. Najbogatsze 30 proc. \u015bwiatowej populacji generuje ponad 70 proc. szk\u00f3d \u015brodowiskowych zwi\u0105zanych z \u017cywno\u015bci\u0105, podczas gdy a\u017c 2,8 mld ludzi nie sta\u0107 na zdrow\u0105 diet\u0119, a miliard jest niedo\u017cywionych. Jednocze\u015bnie miliard ludzi na \u015bwiecie zmaga si\u0119 z oty\u0142o\u015bci\u0105, co pokazuje, \u017ce system \u017cywno\u015bciowy zawodzi na wielu poziomach.<\/p>\n
W Stanach Zjednoczonych, Kanadzie czy Europie, spo\u017cycie czerwonego mi\u0119sa jest wielokrotnie wy\u017csze od zalece\u0144 PHD. Tymczasem w regionach takich jak Afryka Subsaharyjska, gdzie dieta opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na produktach skrobiowych, niewielki wzrost spo\u017cycia mi\u0119sa drobiowego, nabia\u0142u czy jaj m\u00f3g\u0142by znacz\u0105co poprawi\u0107 zdrowie mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Nowe podej\u015bcie do polityki \u017cywno\u015bciowej <\/p>\n
Autorzy raportu proponuj\u0105 konkretne rozwi\u0105zania, kt\u00f3re mog\u0142yby wspiera\u0107 przej\u015bcie na zdrowsz\u0105 i bardziej zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 diet\u0119. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119 m.in. zmiany w systemie podatkowym, kt\u00f3re sprawi\u0142yby, \u017ce zdrowa \u017cywno\u015b\u0107 stanie si\u0119 ta\u0144sza, a niezdrowa dro\u017csza. Zaleca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c regulacj\u0119 reklam niezdrowych produkt\u00f3w, wprowadzenie ostrzegawczych etykiet na opakowaniach oraz przekierowanie dotacji rolnych na produkcj\u0119 \u017cywno\u015bci bardziej przyjaznej \u015brodowisku.<\/p>\n
„To nie jest dieta deprywacyjna” \u2013 przekonuje prof. Walter Willett z Harvard TH Chan School of Public Health. „To co\u015b, co mo\u017ce by\u0107 pyszne, aspiracyjne i zdrowe. Pozwala r\u00f3wnie\u017c na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kulturow\u0105 i indywidualne preferencje, zapewniaj\u0105c elastyczno\u015b\u0107”.<\/p>\n
Zdrowie i \u015brodowisko w jednym talerzu <\/p>\n
Globalne przyj\u0119cie PHD mog\u0142oby zapobiec nawet 15 mln przedwczesnych zgon\u00f3w rocznie, wynika z raportu. Dieta ta jest r\u00f3wnie\u017c skuteczna w zmniejszaniu ryzyka chor\u00f3b cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, choroby serca czy nowotwory. Co wi\u0119cej, jej wdro\u017cenie mog\u0142oby znacz\u0105co zmniejszy\u0107 negatywny wp\u0142yw na \u015brodowisko, w tym emisje gaz\u00f3w cieplarnianych, utrat\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i marnotrawstwo zasob\u00f3w naturalnych.<\/p>\n
Kosztowne zaniechanie <\/p>\n
Raport wskazuje, \u017ce obecne koszty z\u0142ego stanu zdrowia i szk\u00f3d \u015brodowiskowych zwi\u0105zanych z \u017cywno\u015bci\u0105 wynosz\u0105 ok. 15 bln dol. rocznie. Tymczasem inwestycje w przekszta\u0142cenie systemu \u017cywno\u015bciowego mog\u0142yby kosztowa\u0107 od 200 do 500 mld dol. rocznie, przynosz\u0105c oszcz\u0119dno\u015bci rz\u0119du 5 bln dol.<\/p>\n
„Zmiany s\u0105 ju\u017c w toku, od program\u00f3w posi\u0142k\u00f3w szkolnych po rolnictwo regeneracyjne i inicjatywy ograniczania marnotrawstwa \u017cywno\u015bci” \u2013 zauwa\u017ca prof. Line Gordon, dyrektor Sztokholmskiego Centrum Odporno\u015bci. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce sukces zale\u017cy od globalnej wsp\u00f3\u0142pracy i wsparcia politycznego.<\/p>\n
Wprowadzenie planetarnej diety zdrowotnej to wi\u0119c nie tylko wyzwanie, ale i szansa na stworzenie bardziej sprawiedliwego i zr\u00f3wnowa\u017conego systemu \u017cywno\u015bciowego. „Dowody s\u0105 niezaprzeczalne: przekszta\u0142cenie system\u00f3w \u017cywno\u015bciowych jest nie tylko mo\u017cliwe, ale ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpiecznej, sprawiedliwej i zr\u00f3wnowa\u017conej przysz\u0142o\u015bci dla wszystkich” \u2013 podsumowuje prof. Rockstr\u00f6m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Planetarna dieta zdrowotna to elastyczny model \u017cywienia, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy trosk\u0119 o zdrowie cz\u0142owieka z ochron\u0105 \u015brodowiska. Cho\u0107 dopuszcza…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":29572,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,1322,105,36,37,27,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,29,30,50,26,253,8870],"class_list":{"0":"post-29571","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dieta","11":"tag-ekonomia","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-headlines","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-new_header","20":"tag-news","21":"tag-onet3","22":"tag-onet3d","23":"tag-onet3d_2i","24":"tag-phx","25":"tag-pl","26":"tag-poland","27":"tag-polish","28":"tag-polska","29":"tag-polski","30":"tag-screening_general","31":"tag-top-stories","32":"tag-topstories","33":"tag-v2021","34":"tag-wiadomosci","35":"tag-zdrowie","36":"tag-ziemia_planeta"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29571\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}