![\"Znak](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/T8kk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xNGExYmZkOTI3ZWJjNmM4ZjJjMjRiYzk1OTFlN2ZhMS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\nTajnikami swojego by\u0142ego ju\u017c fachu dzieli si\u0119 tak\u017ce Miros\u0142aw, kt\u00f3ry prawdziwe eldorado mia\u0142 po 2011 r., gdy pracowa\u0142 jako „mr\u00f3wka”. \u2014 Kiedy\u015b ca\u0142a okolica z tego \u017cy\u0142a \u2014 podkre\u015bla sprzedawczyni w sklepie w Bezledach.<\/p>\n
Drog\u0105 numer 51 je\u017adzi\u0142em niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 razy, ale na jej ko\u0144cu jestem po raz pierwszy. Nie wiem, czego si\u0119 spodziewa\u0142em. Na pewno nie tego. Za pusto, za spokojnie jak na to s\u0142ynne przej\u015bcie. Zawracam do wsi Bezledy.<\/p>\n
Od razu rzuca si\u0119 w oczy, \u017ce to dawny PGR. W\u015br\u00f3d p\u00f3l wyrastaj\u0105 klockowate, kilkupi\u0119trowe bloki. Kawa\u0142ek miasta wyci\u0119ty i wklejony w wiejski krajobraz. W \u015brodku spory parking, trawnik i roz\u0142o\u017cysty parterowy budynek.<\/p>\n
Bezledy kojarz\u0105 si\u0119 z miasteczkiem opuszczonym po gor\u0105czce z\u0142ota. Z dawnych biznes\u00f3w otwarty jest tylko sklep spo\u017cywczy. A przecie\u017c wko\u0142o wida\u0107, \u017ce jeszcze niedawno by\u0142o zupe\u0142nie inaczej. Na ca\u0142ej \u015bcianie budynku przy parkingu wymalowany jest ogromny napis „Kantor 24H”. Gdyby podr\u00f3\u017cny cudem go nie zauwa\u017cy\u0142, tu\u017c nad nim kto\u015b doda\u0142 czerwony baner raz jeszcze informuj\u0105cy wielkimi literami: „Kantor”. Ale przeszklone drzwi s\u0105 zamkni\u0119te. Przez przykurzon\u0105 szyb\u0119 wida\u0107, \u017ce w \u015brodku \u015bwieci pustkami.<\/p>\n
Tak samo zatrza\u015bni\u0119te na g\u0142ucho jest wej\u015bcie do baru, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bciciel w czasach \u015bwietno\u015bci wy\u0142o\u017cy\u0142 ca\u0142\u0105 fasad\u0119 fantazyjnymi niebieskimi kafelkami.<\/p>\n
Naprzeciwko restauracja „Alicja” obiecuje w dw\u00f3ch alfabetach, \u017ce jest „otwarta” i „odkryta”, ale to te\u017c nieprawda \u2014 przed jej drzwiami pomi\u0119dzy brukow\u0105 kostk\u0105 zd\u0105\u017cy\u0142a wyrosn\u0105\u0107 trawa. Wszystko jest jakby porzucone w po\u015bpiechu, bez opuszczenia rolet i zwini\u0119cia reklam. Tylko kolejny, mniejszy kantor o nazwie „BOND 007 J.B.” zostawia swoim klientom s\u0142owa wyja\u015bnienia.<\/p>\n
„W zwi\u0105zku z zagro\u017ceniem zaka\u017cenia koronawirusem kantor zostaje nieczynny do odwo\u0142ania” \u2014 g\u0142osi kartka przylepiona po wewn\u0119trznej stronie szyby. Odwo\u0142anie dot\u0105d nie nadesz\u0142o, drzwi s\u0105 zamkni\u0119te tak samo, jak wszystkie inne.<\/p>\n
Id\u0119 do jedynego otwartego sklepu.<\/p>\n
\u2014 Prosz\u0119 pana, nie ma \u017cadnego por\u00f3wnania z tym, co by\u0142o. Kiedy\u015b ca\u0142a okolica z tego \u017cy\u0142a \u2014 m\u00f3wi sprzedawczyni. \u2014 Troch\u0119 Ruscy jeszcze zachodz\u0105, ale to ju\u017c inni Ruscy. Z Niemiec, nie tacy prawdziwi. Zajad\u0105 przed granic\u0105, g\u0142\u00f3wnie po s\u0142odycze i w\u0119dliny. Za 400, 500 z\u0142otych potrafi\u0105 nakupi\u0107. Schaby to ca\u0142e, o takie bior\u0105 \u2014 Kobieta rozk\u0142ada szeroko r\u0119ce.<\/p>\n
Na parkingu w Bezledach rzeczywi\u015bcie od czasu do czasu zatrzymuje si\u0119 samoch\u00f3d z niemieck\u0105 rejestracj\u0105. Czego oni mog\u0105 tu szuka\u0107? Odpowied\u017a podsuwa mi Liza. W ramach sankcji po napa\u015bci na Ukrain\u0119 wstrzymane zosta\u0142y po\u0142\u0105czenia lotnicze mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Uni\u0105 Europejsk\u0105. Rosyjscy emigranci na zachodzie Europy, a w Niemczech jest ich szczeg\u00f3lnie du\u017co, \u017ceby odwiedzi\u0107 rodzin\u0119 w kraju, jad\u0105 autami na lotnisko w Kr\u00f3lewcu i stamt\u0105d \u0142api\u0105 po\u0142\u0105czenia do g\u0142\u0119bi Rosji. Latem, w sezonie wakacyjnym, jest ich wi\u0119cej ni\u017c zwykle.<\/p>\n
Na plac przed sklepem i nieczynnymi kantorami zaje\u017cd\u017ca bus kursuj\u0105cy mi\u0119dzy Bartoszycami a przej\u015bciem granicznym. Jest w nim jedynie kierowca. Nie zatrzymuje si\u0119. Dla formalno\u015bci zwalnia tylko przed przystankow\u0105 wiat\u0105 i jedzie dalej w swoj\u0105 stron\u0119.<\/p>\n
Czasy \u015bwietno\u015bci zacz\u0119\u0142y si\u0119 w Bezledach wraz z upadkiem komunizmu, otwarciem granicy i pielgrzymkami na „ruskie rynki”. Troch\u0119 p\u00f3\u017aniej, gdy pierwszy, kolorowy okres handlu myd\u0142em i powid\u0142em si\u0119 wyczerpa\u0142, wymiana si\u0119 ustabilizowa\u0142a wed\u0142ug prostej zasady: z Polski do Rosji produkty spo\u017cywcze, z Rosji do Polski papierosy, w\u00f3dka i paliwo.<\/p>\n
O tamtym okresie opowiada mi Andrzej. Nie jest to jego prawdziwe imi\u0119, ale mimo up\u0142ywu czasu woli, \u017ceby prawdziwego nie podawa\u0107. Andrzej w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wozi\u0142 papierosy do Polski. Nie po kilka karton\u00f3w, tylko ca\u0142e transporty.<\/p>\n
\u2014 Wiadomo, w Polsce kwit\u0142a wtedy gangsterka \u2014 wspomina. \u2014 To by\u0142y z\u0142ote czasy dla takich interes\u00f3w. Granica by\u0142a kupiona. Po naszej i po ruskiej stronie.<\/p>\n
W samoch\u00f3d dostawczy wsiada\u0142 w Olsztynie i jecha\u0142 na pusto na Bezledy. Tam ustawia\u0142 si\u0119 na ko\u0144cu d\u0142ugiej kolejki aut, ale sta\u0107 w niej nie musia\u0142. Jego samoch\u00f3d by\u0142 wcze\u015bniej zg\u0142oszony. Do kabiny dosiada\u0142 si\u0119 polski \u017co\u0142nierz. Przeprowadza\u0142 go obok czekaj\u0105cych i dalej przez szlaban. Potem szybka droga do Kaliningradu, gdzie w hurtowni czekali ju\u017c na niego ludzie. Kupowa\u0142 Golden Americany, za got\u00f3wk\u0119, kt\u00f3r\u0105 wi\u00f3z\u0142 ze sob\u0105. Zwykle by\u0142o to mi\u0119dzy 10 a 15 tys. dol.<\/p>\n
\u2014 Dzi\u015b, jak o tym my\u015bl\u0119, to najwi\u0119ksz\u0105 g\u0142upot\u0105 by\u0142a ta got\u00f3wka \u2014 dodaje Andrzej. \u2014 \u017be j\u0105 zg\u0142asza\u0142em Rosjanom na przej\u015bciu. Taki by\u0142 obowi\u0105zek, wi\u0119c wola\u0142em zg\u0142osi\u0107. Oni siadali, liczyli banknot po banknocie. Wszystko legalnie, nic sobie z tego nie zabierali. Ale wystarczy\u0142oby, \u017ceby dali cynk komu\u015b na drodze i ju\u017c bym nie wr\u00f3ci\u0142. Tam nie za takie pieni\u0105dze wtedy potrafili zabi\u0107.<\/p>\n
Rosyjscy celnicy nigdy jednak cynku nikomu nie dali, a Andrzej m\u00f3g\u0142 spokojnie wraca\u0107 z busem pe\u0142nym Golden American\u00f3w. Na wierzch \u0142adowa\u0142 jeszcze armatur\u0119 \u0142azienkow\u0105, kt\u00f3r\u0105 to niby oficjalnie importowa\u0142 do Polski. Nawet nie \u017ceby zas\u0142oni\u0107 kontraband\u0119, bo przez urz\u0105dzenia i tak wyziera\u0142y kartony papieros\u00f3w. Bardziej po to, \u017ceby da\u0107 polskim celnikom pretekst. Otworzyli, zajrzeli, no tak, armatura, prosz\u0119 jecha\u0107. W ko\u0144cu wszystko by\u0142o z g\u00f3ry op\u0142acone.<\/p>\n
W dzikich latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych transgraniczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 nawi\u0105za\u0142y te\u017c z\u0142odziejskie szajki. Przez Bezledy jecha\u0142y samochody ukradzione niemieckim turystom, kt\u00f3rzy po upadku \u017celaznej kurtyny ruszyli na Warmi\u0119 i Mazury szuka\u0107 swoich korzeni. Zanim Niemiec zd\u0105\u017cy\u0142 zg\u0142osi\u0107 spraw\u0119 policji, jego auto rozp\u0142ywa\u0142o si\u0119 w Rosji. Z\u0142odzieje r\u00f3wnie\u017c mogli liczy\u0107 na specjalne traktowanie i szybk\u0105 odpraw\u0119 na przej\u015bciu.<\/p>\n
<\/p>\n
Znak tu\u017c przy granicyMarcin Terlik \/ Onet<\/p>\n
Ca\u0142y proceder oliwi\u0142y lokalne znajomo\u015bci mi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy mieli by\u0107 \u015bcigani, i tymi, kt\u00f3rzy mieli ich \u015bciga\u0107. W niewielkich miastach strefy przygranicznej ludzie kojarzyli wzajemnie, kto jest kim. Jedna z moich rozm\u00f3wczy\u0144 wspomina, jak 30 lat temu bawi\u0142a si\u0119 na weselu pod Bartoszycami. Sala wype\u0142niona by\u0142a lud\u017ami \u017cyj\u0105cymi z nielegalnego handlu. W\u015br\u00f3d go\u015bci znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c miejscowy prokurator. Nie mog\u0142o to jednak nikomu popsu\u0107 zabawy. Wr\u0119cz przeciwnie, w pewnym momencie przemytnicy chwycili si\u0119 za r\u0119ce i utworzyli na parkiecie k\u00f3\u0142ko, kr\u0105\u017c\u0105c wok\u00f3\u0142 ta\u0144cz\u0105cego w \u015brodku prokuratora.<\/p>\n
Na handlarzy pad\u0142 blady strach, gdy Polska wchodzi\u0142a do Unii. \u017barty si\u0119 ko\u0144czy\u0142y, w ko\u0144cu mia\u0142a tu by\u0107 nowa granica ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty, uszczelniona i europejska. O swoje wizy obawiali si\u0119 te\u017c Rosjanie, a rozpoczynaj\u0105cy dopiero rz\u0105dy W\u0142adimir Putin zacz\u0105\u0142 si\u0119 domaga\u0107 utworzenia korytarza przez Polsk\u0119, Litw\u0119 i Bia\u0142oru\u015b, \u0142\u0105cz\u0105cego obw\u00f3d kaliningradzki z reszt\u0105 kraju. Co oczywi\u015bcie wywo\u0142a\u0142o w Polsce jak najgorsze skojarzenia.<\/p>\n
Zacz\u0119\u0142o si\u0119 eldorado. „Rosjanie rozumieli Polak\u00f3w. Na stacjach zrobili specjalne podjazdy, \u017ceby przechyla\u0107 auta przy tankowaniu”<\/p>\n
Ostatecznie rozszerzenie Unii w praktyce nie zablokowa\u0142o granicy. Wkr\u00f3tce zasady zosta\u0142y nawet poluzowane. W 2011 r. Warszawa zawar\u0142a z Moskw\u0105 umow\u0119 o ma\u0142ym ruchu granicznym, daj\u0105cym mo\u017cliwo\u015b\u0107 je\u017cd\u017cenia na drug\u0105 stron\u0119 bez wizy. Dostali j\u0105 mieszka\u0144cy strefy przygranicznej, przy czym umowa rozumia\u0142a t\u0119 stref\u0119 szeroko: w Rosji obejmowa\u0142a ona ca\u0142y obw\u00f3d kaliningradzki, a w Polsce si\u0119ga\u0142a po Olsztyn i Gda\u0144sk w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n
Zacz\u0119\u0142o si\u0119 eldorado. Po polskiej stronie jeden po drugim wyrasta\u0142y supermarkety, w kt\u00f3rych Rosjanie ca\u0142ymi w\u00f3zkami wykupywali jedzenie i artyku\u0142y chemiczne. Wracaj\u0105c do siebie, mogli dosta\u0107 za nie zwrot VAT-u, a potem sprzeda\u0107 z przebiciem na kaliningradzkich bazarach. Albo po prostu taniej zaopatrzy\u0107 swoje domy na kilka tygodni do przodu.<\/p>\n
Polacy za\u015b ruszyli \u0142aw\u0105 po nie\u015bmierteln\u0105 tr\u00f3jc\u0119 rosyjskich surowc\u00f3w: alkohol, papierosy i paliwo. Kursowa\u0107 mo\u017cna by\u0142o codziennie, powsta\u0142y wi\u0119c cieplarniane warunki dla „mr\u00f3wek” \u2014 drobnych przemytnik\u00f3w regularnie przekraczaj\u0105cych granic\u0119 tam i z powrotem ze stosunkowo niewielk\u0105, cho\u0107 niedok\u0142adnie legaln\u0105, ilo\u015bci\u0105 towar\u00f3w.<\/p>\n
Jedn\u0105 z takich mr\u00f3wek by\u0142 Miros\u0142aw, kt\u00f3rego spotka\u0142em kiedy\u015b w G\u00f3rowie I\u0142aweckim, miasteczku le\u017c\u0105cym 30 kilometr\u00f3w od przej\u015bcia w Bezledach. Ch\u0119tnie dzieli\u0142 si\u0119 tajnikami swojego by\u0142ego ju\u017c fachu.<\/p>\n
\u2014 Wszyscy kupowali jeden model Passata. Nazywali\u015bmy go „cysterk\u0105”, poniewa\u017c mia\u0142 wyj\u0105tkowo du\u017cy bak. Oficjalnie wchodzi\u0142o 70 litr\u00f3w, ale jak dobrze pokombinowa\u0107, to sporo wi\u0119cej. Wozili\u015bmy ze sob\u0105 belki i deseczki, \u017ceby przechyli\u0107 samoch\u00f3d przy tankowaniu. Najlepiej podnie\u015b\u0107 prz\u00f3d i troch\u0119 na bok. \u2014 Pokazywa\u0142 mi w powietrzu. \u2014 Zreszt\u0105 czasem nie trzeba by\u0142o nawet belek. Rosjanie rozumieli Polak\u00f3w. Na stacjach zrobili specjalne podjazdy, \u017ceby przechyla\u0107 auta przy tankowaniu.<\/p>\n
Miros\u0142aw ze znawstwem opisa\u0142 szczeg\u00f3\u0142y przygotowania auta:<\/p>\n
\u2014 Wymieni\u0142em opaski na baku, troch\u0119 go poluzowa\u0142em. Udawa\u0142o mi si\u0119 108, nawet 109 litr\u00f3w wla\u0107 za jednym razem. Do tego jeszcze dziesi\u0105tk\u0119 mo\u017cna by\u0142o mie\u0107 ze sob\u0105 w kanistrze. No to kupi\u0142em taki plastikowy, nala\u0142em do niego kipi\u0105cej wody, napompowa\u0142em na gor\u0105co. I wchodzi\u0142o spokojnie 15 litr\u00f3w, a napisane, \u017ce 10.<\/p>\n
Do tego obowi\u0105zkowo alkohol. Tu Rosjanie te\u017c wiedzieli, o co chodzi. Spirytus oklejali etykietami w\u00f3dki, bo tej mo\u017cna by\u0142o legalnie przewie\u017a\u0107 wi\u0119cej. Sprzedawali go w plastikowych butelkach, bo maj\u0105 cie\u0144sze \u015bcianki i te 1,5-litrowe wygl\u0105da\u0142y jak litr.<\/p>\n
Z\u0142otych lat nie by\u0142o wiele. Dok\u0142adnie pi\u0119\u0107. Latem 2016 roku polski rz\u0105d zawiesi\u0142 umow\u0119 o ma\u0142ym ruchu granicznym, oficjalnie ze wzgl\u0119du na odbywaj\u0105ce si\u0119 wtedy \u015awiatowe Dni M\u0142odzie\u017cy w Krakowie i szczyt NATO w Warszawie. Umowa nigdy nie zosta\u0142a odwieszona.<\/p>\n
Potem przysz\u0142a pandemia i wszystkie przej\u015bcia graniczne zamkn\u0119\u0142y si\u0119 na g\u0142ucho. A gdy koronawirus ju\u017c ust\u0119powa\u0142, Putin napad\u0142 na Ukrain\u0119 i na Rosj\u0119 posypa\u0142y si\u0119 sankcje. Osta\u0142y si\u0119 tylko dwa otwarte przej\u015bcia z obwodem kr\u00f3lewieckim. O wizy ci\u0119\u017cko po jednej i drugiej stronie. Poza tym strach je\u017adzi\u0107.<\/p>\n
\u015awie\u017co otwarta Biedronka przy samym przej\u015bciu w Bezledach zosta\u0142a zamkni\u0119ta. Inne sklepy w przygranicznych miasteczkach cienko prz\u0119d\u0105. Miros\u0142aw z\u0142o\u015bci\u0142 si\u0119, \u017ce bonanza trwa\u0142a tak kr\u00f3tko. Z drugiej strony, dzi\u015b, nawet gdyby wr\u00f3ci\u0142y stare czasy, po paliwo i spirytus ju\u017c by tam nie je\u017adzi\u0142.<\/p>\n
\u2014 Dobrze mi si\u0119 powodzi\u0142o, mieszkanie za to kupi\u0142em \u2014 t\u0142umaczy\u0142. \u2014 Zarobiony jestem. Teraz ju\u017c by mi si\u0119 nie chcia\u0142o sta\u0107 w kolejkach. Nie pal\u0119, nie pij\u0119, to mam od\u0142o\u017cone do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n