{"id":303280,"date":"2026-03-13T07:12:16","date_gmt":"2026-03-13T07:12:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/303280\/"},"modified":"2026-03-13T07:12:16","modified_gmt":"2026-03-13T07:12:16","slug":"sekret-skutecznego-ataku-na-iran-za-kulisami-amerykanskiego-centrum-dowodzenia-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/303280\/","title":{"rendered":"Sekret skutecznego ataku na Iran. Za kulisami ameryka\u0144skiego centrum dowodzenia"},"content":{"rendered":"

Nowoczesne programy i „banki lokalizacji” sprawiaj\u0105, \u017ce ameryka\u0144skie i izraelskie dow\u00f3dztwa bombarduj\u0105 szybciej, skuteczniej i cz\u0119\u015bciej. Technologiczny post\u0119p mo\u017ce jednak sko\u0144czy\u0107 si\u0119 katastrof\u0105.<\/p>\n

Demonstracja si\u0142y ognia Stan\u00f3w Zjednoczonych i Izraela w Iranie by\u0142a szybsza i bardziej przyt\u0142aczaj\u0105ca ni\u017c podczas dw\u00f3ch pierwszych wojen w Zatoce Perskiej. Dwaj sojusznicy przeprowadzili 28 lutego wi\u0119cej ofensywnych nalot\u00f3w ni\u017c USA w pierwszym dniu powa\u017cnych walk w 1991 lub 2003 r. (przy znacznie wi\u0119kszych si\u0142ach zbrojnych).<\/p>\n

Pi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej Pete Hegseth<\/a>, ameryka\u0144ski sekretarz obrony, chwali\u0142 si\u0119, \u017ce „operacja \u00bbEpicka Furia\u00ab dostarczy\u0142a dwukrotnie wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 uderzeniow\u0105 ni\u017c operacja \u00bbSzok i Przera\u017cenie\u00ab w Iraku w 2003 r.”.<\/p>\n

USA i Izrael s\u0105 w stanie przeprowadzi\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 nalot\u00f3w i wystrzeli\u0107 wiele rakiet, poniewa\u017c potrafi\u0105 identyfikowa\u0107 cele dok\u0142adniej i szybciej ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej. Robi\u0105 to dzi\u0119ki znacznie zwi\u0119kszonemu wykorzystaniu oprogramowania \u2014 w tym, w ograniczonym dotychczas zakresie, sztucznej inteligencji.<\/p>\n

Si\u0142y zbrojne obu kraj\u00f3w generuj\u0105 i atakuj\u0105 cele na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105. Dziennikarze „The Economist” dotarli do ludzi, kt\u00f3rzy od podszewki znaj\u0105 ten \u015bmierciono\u015bny system rodem z futurystycznych film\u00f3w. Oto ich ustalenia.<\/p>\n

Wyb\u00f3r cel\u00f3w jest przedmiotem intensywnej kontroli od pierwszych godzin wojny. 28 lutego 175 os\u00f3b \u2014 w wi\u0119kszo\u015bci dzieci \u2014 zgin\u0119\u0142o w wyniku ataku na szko\u0142\u0119 dla dziewcz\u0105t w Minabie w po\u0142udniowym Iranie. Cywilny obiekt zosta\u0142 prawdopodobnie trafiony ameryka\u0144skim pociskiem Tomahawk.<\/p>\n

11 marca „New York Times” poinformowa\u0142, \u017ce Pentagon ustali\u0142, i\u017c uderzenie by\u0142o efektem b\u0142\u0119du w wyznaczeniu celu w ramach ataku na poblisk\u0105 baz\u0119 morsk\u0105. Hegseth narazi\u0142 si\u0119 na zarzut bezdusznego lekcewa\u017cenia \u017cycia cywil\u00f3w. Jednocze\u015bnie sekretarz wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce chce nada\u0107 priorytet skuteczno\u015bci si\u0142 zbrojnych, a tak\u017ce zredukowa\u0142 obronny bud\u017cet na ocen\u0119 szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych ludno\u015bci cywilnej<\/a>. Wed\u0142ug HRANA, organizacji monitoruj\u0105cej przestrzeganie praw cz\u0142owieka z siedzib\u0105 w Waszyngtonie, do tej pory w Iranie zgin\u0119\u0142o prawie 1,8 tys. os\u00f3b, w wi\u0119kszo\u015bci cywil\u00f3w.<\/p>\n

Stosowane przez USA i Izrael zmodernizowane systemy namierzania s\u0105 znacznie lepsze w lokalizowaniu cel\u00f3w i minimalizowaniu ofiar cywilnych ni\u017c ich poprzednie wersje. W Stanach Zjednoczonych procesem zwi\u0105zanym z atakami na Iran kieruj\u0105 ludzie w Tampie na Florydzie, w siedzibie Dow\u00f3dztwa Centralnego (CENTCOM), kt\u00f3re jest odpowiedzialne za operacje Pentagonu na Bliskim Wschodzie.<\/p>\n

Za kulisami <\/p>\n

Dow\u00f3dca generuje opcje dla r\u00f3\u017cnych scenariuszy, takich jak bombardowanie ira\u0144skich obiekt\u00f3w j\u0105drowych<\/a> lub obalenie re\u017cimu. Jego „J2”, czyli dyrekcja wywiadu, tworzy baz\u0119 danych zawieraj\u0105c\u0105 tysi\u0105ce potencjalnych cel\u00f3w, zebranych na podstawie zdj\u0119\u0107 satelitarnych, danych wywiadowczych i innych \u017ar\u00f3de\u0142. Baza zawiera listy obiekt\u00f3w, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 atakowane, takich jak szko\u0142y, szpitale itp.<\/p>\n

„Weaponeer” (osoba przygotowuj\u0105ca bro\u0144 do wystrzelenia) decyduje, jakie \u015brodki bojowe s\u0105 potrzebne do poszczeg\u00f3lnych cel\u00f3w, np. pociski do niszczenia bunkr\u00f3w w przypadku obiekt\u00f3w podziemnych lub pociski kierowane GPS (znane jako JDAM) w przypadku budynk\u00f3w. Prawnicy sprawdzaj\u0105 cele, ale ich rola jest ograniczona. Jak twierdzi by\u0142y ameryka\u0144ski dow\u00f3dca, prawnik sprawdzaj\u0105cy cele „nie m\u00f3wi: \u00bbnie mo\u017cesz tego zrobi\u0107\u00ab, m\u00f3wi: \u00bbmo\u017cesz to zrobi\u0107, ale oto konsekwencje\u00ab”. Ostatecznie to dow\u00f3dca jest najwy\u017cszym prawnikiem.<\/p>\n

„J5” (dyrekcja ds. strategii i plan\u00f3w) dow\u00f3dztwa \u0142\u0105czy wszystkie te elementy w sp\u00f3jny plan wojenny i przekazuje go do „J3” (operacje), kt\u00f3re ostatecznie dzieli strategi\u0119 na „rozkazy lotnicze”, zazwyczaj na dwa dni do przodu.<\/p>\n

Od dawna wykorzystuje si\u0119 do tego oprogramowanie. Ocenia ono prawdopodobie\u0144stwo zniszczenia celu, bior\u0105c pod uwag\u0119 jego lokalizacj\u0119 i konstrukcj\u0119, oraz prawdopodobne szkody dla ludno\u015bci cywilnej, symuluj\u0105c zasi\u0119g wybuchu, ciep\u0142a i od\u0142amk\u00f3w. Wszystko to mo\u017cna na\u0142o\u017cy\u0107 na mapy jako obraz o postrz\u0119pionych kraw\u0119dziach, czasami nazywany „splat”. Jednak w ostatnich latach technologia ta znacznie si\u0119 rozwin\u0119\u0142a i sta\u0142a si\u0119 bardziej zaawansowana.<\/p>\n

\"ZniszczeniaStringer \/ Getty Images<\/p>\n

Zniszczenia szko\u0142y w Minabie, 5 marca 2026 r.<\/p>\n

As w ameryka\u0144skim r\u0119kawie <\/p>\n

Si\u0142y zbrojne Stan\u00f3w Zjednoczonych, w tym CENTCOM i NATO, wykorzystuj\u0105 obecnie system Maven Smart System, stworzony w du\u017cej mierze przez ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0119 Palantir, aby usprawni\u0107 ca\u0142y proces. Maven jest znany jako narz\u0119dzie wspomagaj\u0105ce podejmowanie decyzji. Pobiera ono informacje z otwartych \u017ar\u00f3de\u0142, takich jak media spo\u0142eczno\u015bciowe, oraz ze \u017ar\u00f3de\u0142 niejawnych, takich jak satelity, i \u0142\u0105czy je wszystkie razem.<\/p>\n

Je\u015bli Ira\u0144czyk wspomni na Telegramie (ulubionej aplikacji do takich rozm\u00f3w w Iranie), \u017ce widzia\u0142 wyrzutni\u0119 rakietow\u0105 przeje\u017cd\u017caj\u0105c\u0105 obok jego domu, Maven mo\u017ce powi\u0105za\u0107 ten fragment z danymi z satelit\u00f3w radiowych, kt\u00f3re wykrywaj\u0105 emisje elektroniczne z ira\u0144skich radiostacji wojskowych. Nast\u0119pnie mo\u017ce wygenerowa\u0107 cele, ustali\u0107, kt\u00f3ra bro\u0144 najlepiej nadaje si\u0119 do uderzenia w ka\u017cdy z nich, i oceni\u0107 wyrz\u0105dzone szkody.<\/p>\n

Maven s\u0142u\u017cy r\u00f3wnie\u017c jako „cyfrowy bli\u017aniak” \u015bwiata rzeczywistego, jak pisze Arnel David, oficer NATO odpowiedzialny za program, co umo\u017cliwia dow\u00f3dcom symulowanie skutk\u00f3w podj\u0119cia konkretnej decyzji. Celem, jak twierdzi ekspert, jest przekszta\u0142cenie dowodzenia wojskowego w „nauk\u0119 opart\u0105 na przewidywaniach i wspomagan\u0105 przez maszyny”.<\/p>\n

Wszystko to oznacza, \u017ce dane mog\u0105 by\u0107 przekszta\u0142cane w cele w znacznie szybszym tempie. Joe O\u2019Callaghan, emerytowany pu\u0142kownik, kt\u00f3ry kierowa\u0142 pracami nad Maven w XVIII Korpusie Powietrznodesantowym armii ameryka\u0144skiej, powiedzia\u0142 niedawno w podca\u015bcie, \u017ce jedno z tajnych bada\u0144 wykaza\u0142o, jak system Palantir pozwoli\u0142 personelowi wojskowemu zaplanowa\u0107 operacj\u0119 na skal\u0119 wojny w Iraku przy u\u017cyciu jednej dziesi\u0105tej si\u0142y roboczej. Doda\u0142, \u017ce od tego czasu sytuacja uleg\u0142a poprawie.<\/p>\n

To, co wcze\u015bniej zajmowa\u0142o dziesi\u0105tkom os\u00f3b dziesi\u0105tki godzin, jak wyja\u015bnia by\u0142y genera\u0142 NATO zaanga\u017cowany w projekt, „mo\u017cna teraz sprowadzi\u0107 do dw\u00f3ch minut”. Europejski genera\u0142 opisuje to, czego by\u0142 \u015bwiadkiem, jako „alchemi\u0119”. \u2014 Przechodzimy od 10 do 300 cel\u00f3w dziennie. Naszym celem jest 3 tys. dziennie \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

\"PrezydentThe White House \/ Getty Images<\/p>\n

Prezydent USA Donald Trump monitoruje atak na Iran, 2 marca 2026 r.<\/p>\n

Izraelski bank cel\u00f3w <\/p>\n

Izrael u\u017cywa innego oprogramowania, ale r\u00f3wnie\u017c „zindustrializowa\u0142” ten proces, jak ujmuje to jeden z oficer\u00f3w. Ameryka\u0144scy plani\u015bci byli zdumieni, gdy podczas przygotowa\u0144 do wojny ich izraelscy odpowiednicy przybyli z „bankiem cel\u00f3w” zawieraj\u0105cym tysi\u0105ce ira\u0144skich lokalizacji (oraz amunicj\u0119 potrzebn\u0105 do ka\u017cdego z nich): siedziby i domy ira\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w, bazy wojskowe i milicji, wyrzutnie rakiet i fabryki, infrastruktura cywilna i wiele innych.<\/p>\n

\n

Izrael da\u0142 systemom wspomagaj\u0105cym podejmowanie decyzji wi\u0119ksz\u0105 autonomi\u0119 w generowaniu cel\u00f3w, ni\u017c ja m\u00f3g\u0142bym kiedykolwiek otrzyma\u0107<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 m\u00f3wi europejski genera\u0142.<\/p>\n

Proces izraelski ma swoje korzenie w wojnie Jom Kippur<\/a> z 1973 r., kiedy to samoloty tego kraju zosta\u0142y zniszczone przez radzieckie systemy obrony powietrznej. To sk\u0142oni\u0142o si\u0142y powietrzne do systematycznego gromadzenia i \u0142\u0105czenia danych dotycz\u0105cych rakiet ziemia-powietrze (SAM) wroga, co przyczyni\u0142o si\u0119 do zdecydowanego zwyci\u0119stwa nad Syri\u0105 w 1982 r. Nast\u0119pnie, podczas wojny z Hezbollahem w Libanie w 2006 r., Izrael stan\u0105\u0142 przed nowym problemem. Gdy wojna ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 przez 34 dni, izraelscy genera\u0142owie narzekali, \u017ce „bankowi sko\u0144czy\u0142y si\u0119 cele”.<\/p>\n

Amos Jadlin, \u00f3wczesny dow\u00f3dca wywiadu wojskowego, zaadaptowa\u0142 metody stosowane przeciwko rakietom SAM i rozszerzy\u0142 je na wszystkie potencjalne cele. Szef sztabu Si\u0142 Obronnych Izraela (IDF) mia\u0142 w ko\u0144cu gotow\u0105 oprawion\u0105 kopi\u0119 cel\u00f3w Hamasu. Za ka\u017cdym razem, gdy z Gazy wystrzeliwano rakiet\u0119, m\u00f3g\u0142 w ci\u0105gu kilku minut wybra\u0107 miejsce do odwetu.<\/p>\n

Wszystko to mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 czarn\u0105 magi\u0105. Dow\u00f3dcy twierdz\u0105 jednak, \u017ce bazy cel\u00f3w stworzone przez Maven i inne narz\u0119dzia, kt\u00f3re by\u0142y testowane przez prawie dekad\u0119, s\u0105 wiarygodne. Do ka\u017cdego celu stosuj\u0105 poziom pewno\u015bci, w zale\u017cno\u015bci od danych bazowych. Wed\u0142ug jednego z oficer\u00f3w s\u0105 one r\u00f3wnie\u017c lepsze w identyfikowaniu obiekt\u00f3w cywilnych ni\u017c zestresowani analitycy.<\/p>\n

Najwi\u0119ksza wada i b\u0142\u0105d operatora <\/p>\n

Zar\u00f3wno w ameryka\u0144skich, jak i izraelskich si\u0142ach zbrojnych ludzie zatwierdzaj\u0105 ka\u017cdy cel, z wyj\u0105tkiem ekstremalnych sytuacji, takich jak systemy obrony powietrznej, kt\u00f3rych zadaniem jest zwalczanie du\u017cej liczby nadlatuj\u0105cych pocisk\u00f3w. Jednak niekt\u00f3rzy znawcy tematu przyznaj\u0105, \u017ce rosn\u0105ca skala i tempo atak\u00f3w stworzy\u0142y zach\u0119ty do przyznania komputerom wi\u0119kszej swobody w faktycznym ostrzeliwaniu wygenerowanych przez nie cel\u00f3w.<\/p>\n

Obawy dotycz\u0105ce autonomicznych uderze\u0144 s\u0105 sednem sporu mi\u0119dzy firm\u0105 Anthropic, tw\u00f3rc\u0105 modelu sztucznej inteligencji Claude, a Pentagonem, cho\u0107 na razie pozostaje to hipotetyczn\u0105 obaw\u0105. Claude jest w pewnym stopniu wykorzystywany w ramach programu Maven, ale nie do zada\u0144 geoprzestrzennych, takich jak identyfikacja obiekt\u00f3w.<\/p>\n

Niekt\u00f3re kraje NATO „obawiaj\u0105 si\u0119 utraty kontroli przez cz\u0142owieka”, jak twierdzi jedno ze \u017ar\u00f3de\u0142. \u2014 Zmiany zachodz\u0105 w tempie, kt\u00f3rego cztery lata temu nawet bym nie zrozumia\u0142 \u2014 ujawnia rozm\u00f3wca.<\/p>\n

W wielu przypadkach problem z komputerowymi bazami cel\u00f3w wynika nie tyle z samych komputer\u00f3w, co z ludzi, kt\u00f3rzy je obs\u0142uguj\u0105. \u2014 Sztuczna inteligencja mo\u017ce ulepszy\u0107 prac\u0119 dobrego oficera wywiadu i pom\u00f3c zmniejszy\u0107 szkody uboczne \u2014 twierdzi izraelskie \u017ar\u00f3d\u0142o.<\/p>\n

\n

Je\u015bli jednak oficer wywiadu stara si\u0119 tylko znale\u017a\u0107 wi\u0119cej cel\u00f3w i nie dba o to, kto ucierpi, sztuczna inteligencja pomo\u017ce mu wygenerowa\u0107 te cele.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Brak ponownej weryfikacji cel\u00f3w m\u00f3g\u0142 by\u0107 przyczyn\u0105 problemu zwi\u0105zanego z atakiem na szko\u0142\u0119 dla dziewcz\u0105t w Minabie. W miar\u0119 jak ludzie s\u0105 zasypywani coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 cel\u00f3w generowanych komputerowo \u2014 co umo\u017cliwia przeprowadzanie znacznie wi\u0119kszej liczby atak\u00f3w dziennie \u2014 minimalizowanie ryzyka takich katastrof b\u0119dzie stanowi\u0142o coraz wi\u0119ksze wyzwanie.<\/p>\n

W USA by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszym wyzwaniem jest sytuacja na szczytach w\u0142adzy. Hegseth podwa\u017ca prawa wojenne, zwalnia prawnik\u00f3w wojskowych i \u0142agodzi zasady prowadzenia dzia\u0142a\u0144 zbrojnych<\/a>. Wed\u0142ug jednego z urz\u0119dnik\u00f3w sekretarz zmniejszy\u0142 o 90 proc. liczb\u0119 pracownik\u00f3w Pentagonu, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 ochron\u0105 ludno\u015bci cywilnej.<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 ds. szk\u00f3d cywilnych dzia\u0142aj\u0105cy w ramach CENTCOM liczy obecnie jedn\u0105 trzeci\u0105 personelu sprzed czas\u00f3w Hegsetha. Najwi\u0119ksze straty ponios\u0142y osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 planowaniem i pracuj\u0105ce w tzw. kom\u00f3rkach uderzeniowych. Tacy pracownicy mog\u0105 pom\u00f3c zrozumie\u0107, w jaki spos\u00f3b zmiany na terenie Iranu sprawiaj\u0105, \u017ce cele takie jak szko\u0142a w Minabie staj\u0105 si\u0119 nieaktualne.<\/p>\n

\u2014 Im wi\u0119cej robimy po stronie planowania, tym mniej musimy martwi\u0107 si\u0119 o miejsca, takie jak Minab \u2014 twierdzi jeden z urz\u0119dnik\u00f3w. 8 marca Centralne Dow\u00f3dztwo USA o\u015bwiadczy\u0142o, \u017ce Ira\u0144czycy powinni pozosta\u0107 w domach, aby unikn\u0105\u0107 \u015bmierci, i oskar\u017cy\u0142o przyw\u00f3dc\u00f3w Iranu o nara\u017canie cywil\u00f3w na niebezpiecze\u0144stwo poprzez rozmieszczanie broni na terenach zabudowanych. Re\u017cim, jak stwierdza CENTCOM, „ra\u017c\u0105co lekcewa\u017cy bezpiecze\u0144stwo niewinnych ludzi”.<\/p>\n

\u00a9 The Economist Newspaper Limited, 11 marca 2026 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nowoczesne programy i „banki lokalizacji” sprawiaj\u0105, \u017ce ameryka\u0144skie i izraelskie dow\u00f3dztwa bombarduj\u0105 szybciej, skuteczniej i cz\u0119\u015bciej. Technologiczny post\u0119p…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":303281,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[16],"tags":[56,113,112,66,307,234,46637,53,52,68,51,5640,55,42,38,40,39,41,47,39366,59,10660,65,50,26],"class_list":["post-303280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-biznes","tag-article_premium","tag-biznes","tag-business","tag-give_me_perspective","tag-iran_kraj","tag-izrael_izraelczyk_izraelka_izraelczycy","tag-less_more_tst0","tag-new_header","tag-onet3","tag-onet3d","tag-onet3d_2i","tag-pete_hegseth_amerykanski_polityk","tag-phx","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-sg_cleanup_tst0","tag-stany_zjednoczone_usa","tag-sztuczna_inteligencja_ai_si","tag-update_me","tag-v2021","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116220627779737941","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303280"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303280\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/303281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=303280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=303280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}