Gdy jeden z najwa\u017cniejszych rodzimych film\u00f3w ostatnich lat opowiada o rodzinie \u015bciszonym g\u0142osem, niemal szeptem, z krajowych m\u00f3wnic w tym samym temacie dobiega wrzask.<\/p>\n
\u2014 To ja si\u0119 pytam: dlaczego nie trzech ch\u0142op\u00f3w? Rozmachu wi\u0119cej, nowoczesno\u015bci! Czterech, pi\u0119ciu! Nowy model rodziny: czterech pancernych i psiecko. I by\u0142oby to \u015bmieszne, gdyby nie by\u0142o tragiczne, bo to jest promowanie antyrodziny \u2014 drwi podczas przem\u00f3wienia w Krakowie Przemys\u0142aw Czarnek, eksminister edukacji, niedawno og\u0142oszony kandydatem PiS na premiera.<\/p>\n
Przem\u00f3wienie, dotycz\u0105ce jedynego s\u0142usznego, wed\u0142ug pos\u0142a Czarnka, typu rodziny, nie jest porywem emocji, ani dzie\u0142em przypadku.<\/p>\n
Powy\u017csze s\u0142owa s\u0105 nale\u017cycie przemy\u015blane. Rozbrzmiewaj\u0105 w ramach walki o g\u0142osy w powoli startuj\u0105cej kampanii wyborczej. Powracaj\u0105c jak mantra, wyg\u0142aszane z publicznych urz\u0119d\u00f3w, zaw\u0119\u017caj\u0105 definicj\u0119 rodziny, by nie wszystkie osoby mog\u0142y si\u0119 w niej zmie\u015bci\u0107.<\/p>\n
Dzi\u015b tego typu narracja powraca szczeg\u00f3lnie w dw\u00f3ch kontekstach.<\/p>\n
Wobec projektu ustawy o statusie osoby najbli\u017cszej<\/a>. Kompromisowego \u2014 podkre\u015bla koalicyjny rz\u0105d \u2014 rozwi\u0105zania prawnego, kt\u00f3re ma by\u0107 skutkiem braku politycznej zgodno\u015bci w sprawie zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich [poparcie dla nich wyra\u017ca 60 proc. Polek i Polak\u00f3w<\/a>].Oraz w kontek\u015bcie pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 kryzysu demograficznego [wed\u0142ug danych GUS<\/a> w listopadzie 2025 urodzi\u0142o si\u0119 17 tys. dzieci, a zmar\u0142o 30,5 tys. os\u00f3b, z kolei skumulowana liczba urodze\u0144 w skali roku po raz pierwszy spad\u0142a poni\u017cej 240 tys.], jak r\u00f3wnie\u017c nadal obowi\u0105zuj\u0105cego prawa aborcyjnego, zaostrzonego, mimo ulicznych protest\u00f3w, w roku 2020.<\/p>\n Z ust polityk\u00f3w, a czasem tak\u017ce wt\u00f3ruj\u0105cych im ko\u015bcielnych hierarch\u00f3w i niekt\u00f3rych jednostronnych medi\u00f3w, s\u0142yszymy, \u017ce rodzin\u0119 w Polsce trzeba chroni\u0107:<\/p>\n Przed „ekspansywn\u0105 ideologi\u0105” [Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, Ko\u0144skie, 2023], „kulturow\u0105 ingerencj\u0105 niekt\u00f3rych pa\u0144stw w wewn\u0119trzne relacje rodzinne” [\u00f3wczesny premier Mateusz Morawiecki, wpis na Facebooku, 2021], przed „ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 destrukcj\u0105” [\u00f3wczesny arcybiskup Marek J\u0119draszewski, Tokarnia, 2022], czy „zr\u00f3wnaniem zwi\u0105zku partnerskiego z rodzin\u0105” [wicemarsza\u0142ek Sejmu Krzysztof Bosak, program „Onet Rano”, 2025].<\/p>\n<\/blockquote>\n Lista podobnych cytat\u00f3w nie ma ko\u0144ca. Szuka si\u0119, a nieraz jasno wskazuje, tak zwanego wroga polskiej rodziny, co ma \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z popularn\u0105 patriotyczn\u0105 retoryk\u0105, wykluczaj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Obrywaj\u0105 osoby bezdzietne, wyszydzane nie tylko moc\u0105 polskiego, ale i \u015bwiatowego autorytetu [kiedy Przemys\u0142aw Czarnek kpi ze zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich i ich zwierz\u0105t, wcze\u015bniej wiceprezydent USA, J.D. Vance, w ramach walki Donalda Trumpa o reelekcj\u0119, nazywa kandydatk\u0119 Demokrat\u00f3w Kamal\u0119 Harris „bezdzietn\u0105 kociar\u0105”], jak i ludzie LGBT+, kt\u00f3rzy, jak ja, tworz\u0105 ze swoim partnerem rodzin\u0119 formalnie nieistniej\u0105c\u0105.<\/p>\n Polityczne kalkulacje odbijaj\u0105 si\u0119 na wszystkich, tak\u017ce normatywnych rodzinach, wpisywanych w okre\u015blony, polityczny kontekst. Sk\u0142\u00f3canych z tymi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 inaczej.<\/p>\n W ten spos\u00f3b rodzina jako konstrukt spo\u0142eczny zostaje w naszym kraju zideologizowana przez polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy rzekomo przed os\u0142awion\u0105 „ideologizacj\u0105” chroni\u0105.<\/p>\n Prof. Irena Kotowska, demografka i ekonomistka, ocenia, \u017ce w czasie rz\u0105d\u00f3w Zjednoczonej Prawicy rodzina sta\u0142a si\u0119 „projektem politycznym, kt\u00f3ry nie odzwierciedla rzeczywisto\u015bci” [z wywiadu „Kultury Liberalnej”].<\/p>\n Tymczasem liczba dzieci wychowywanych w t\u0119czowych rodzinach w Polsce szacowana jest na 150 tys. [dane Fundacji T\u0119czowe Rodziny]. Kilka tysi\u0119cy cz\u0142onk\u00f3w i cz\u0142onki\u0144 takich rodzin pisa\u0142o listy do premiery Donalda Tuska,<\/a> by wyt\u0142umaczy\u0107, jak brak formalnych rozwi\u0105za\u0144 komplikuje im codzienno\u015b\u0107. <\/p>\n „Wszystkie rodziny s\u0105 wa\u017cne” \u2014 podkre\u015blaj\u0105 inicjatorzy dzia\u0142a\u0144, daj\u0105cych widoczno\u015b\u0107 dyskryminowanym rodzinom [akcja Kampanii Przeciw Homofobii, Fundacji T\u0119czowe Rodziny, stowarzyszenia Mi\u0142o\u015b\u0107 Nie Wyklucza oraz stowarzyszenia My, Rodzice].<\/p>\n Jednak zar\u00f3wno t\u0119czowe rodziny, jak i rodziny patchworkowe, osoby samodzielnie wychowuj\u0105ce dzieci czy pary jednop\u0142ciowe, skazane na dokuczliw\u0105 \u2014 urz\u0119dowo lub medycznie \u2014 nieformalno\u015b\u0107, nie znajduj\u0105 pozytywnej reprezentacji w politycznych kr\u0119gach. Zamiast tego trwa kulturowa demonizacja okre\u015blonych modeli rodzinnych, co ma swoje konsekwencje.<\/p>\n To strach i polaryzacja. Ale te\u017c dystans i znikoma liczba uczciwie pozytywnych, wzmacniaj\u0105cych narracji rodzinnych. Takich, kt\u00f3re nie by\u0142yby ani laurk\u0105, ani oskar\u017ceniem, ani polityczn\u0105 deklaracj\u0105.<\/p>\n Naprzeciw temu ponuremu mechanizmowi czasami pr\u00f3buje wychodzi\u0107 \u015bwiat kultury.<\/p>\n\n