{"id":307430,"date":"2026-03-15T19:24:12","date_gmt":"2026-03-15T19:24:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/307430\/"},"modified":"2026-03-15T19:24:12","modified_gmt":"2026-03-15T19:24:12","slug":"tajna-gora-to-tu-partyzanci-przygotowuja-sie-do-obalenia-rezimu-w-iranie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/307430\/","title":{"rendered":"Tajna g\u00f3ra. To tu partyzanci przygotowuj\u0105 si\u0119 do obalenia re\u017cimu w Iranie"},"content":{"rendered":"

Oko\u0142o 5 km w linii prostej od Iranu rozlega si\u0119 warkot samolot\u00f3w. Ameryka\u0144skie, izraelskie, ira\u0144skie? Kurdyjski przewodnik wzrusza ramionami i ponagla do po\u015bpiechu. Ostatni odcinek do bazy jego oddzia\u0142u mo\u017cna pokona\u0107 wy\u0142\u0105cznie pieszo, strom\u0105, kamienist\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105. Pod go\u0142ym niebem ka\u017cdy jest \u0142atwym celem.<\/p>\n

Dok\u0142adna lokalizacja jest \u015bci\u015ble tajna. Przed wej\u015bciem do wn\u0119trza g\u00f3ry odwiedzaj\u0105cy musz\u0105 prze\u0142\u0105czy\u0107 telefony w tryb samolotowy i odda\u0107 je do depozytu. Sygna\u0142y mog\u0142yby zdradzi\u0107 pozycj\u0119. Sztolnia ukryta pod siatk\u0105 maskuj\u0105c\u0105 prowadzi w g\u0142\u0105b ska\u0142, do podziemnego \u015bwiata.<\/p>\n

To \u015bwiat, w kt\u00f3rym rz\u0105dzi ira\u0144sko-kurdyjska organizacja partyzancka PJAK. Jej bojownicy dzia\u0142aj\u0105 tu\u017c przy granicy z Iranem i czekaj\u0105, a\u017c re\u017cim w Teheranie na tyle os\u0142abnie, by mogli zbrojnie wkroczy\u0107 do zachodniego Iranu.<\/p>\n

Czy rzeczywi\u015bcie do tego dojdzie, czy nie \u2014 wojna ju\u017c teraz ca\u0142kowicie zachwia\u0142a r\u00f3wnowag\u0105 si\u0142 w regionie. Najdobitniej wida\u0107 to w Iraku. To pa\u0144stwo nie dzia\u0142a jak jednolity organizm, lecz raczej jak mozaika partii politycznych, milicji oraz wp\u0142yw\u00f3w zagranicznych graczy. Ta krucha r\u00f3wnowaga zosta\u0142a zachwiana. I \u017caden z obecnie rozwa\u017canych scenariuszy nie napawa optymizmem.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Re\u017cim w Teheranie nigdy nie by\u0142 tak os\u0142abiony jak dzi\u015b<\/p>\n

System tuneli rozci\u0105ga si\u0119 w g\u0142\u0119bi g\u00f3ry. W \u015brodku jest \u015bwiat\u0142o i bie\u017c\u0105ca woda. W \u0142azience na kafelkach stoj\u0105 klapki z napisem „Amazon”. Kuchnia to pod\u0142u\u017cne pomieszczenie ze sto\u0142em po\u015brodku.<\/p>\n

Na \u015bcianach po obu stronach znajduj\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia poleg\u0142ych. Wiele twarzy nale\u017cy do m\u0142odych os\u00f3b \u2014 kobiet i m\u0119\u017cczyzn po dwudziestce lub trzydziestce. Nad g\u0142owami wisz\u0105 ekrany. Na najwi\u0119kszym z nich gra Aryen TV, kurdyjska stacja z siedzib\u0105 w Szwecji, powi\u0105zana z PJAK [Partia Wolno\u015bci Kurdystanu, partia ira\u0144skich Kurd\u00f3w].<\/p>\n

Cztery kolejne monitory pokazuj\u0105 obraz z zewn\u0105trz. Kamery uruchamiane s\u0105 przez czujniki ruchu \u2014 gdy w kadrze pojawia si\u0119 ptak, obraz automatycznie si\u0119 prze\u0142\u0105cza. Niekt\u00f3re wej\u015bcia tuneli prowadz\u0105cych w g\u0142\u0105b g\u00f3ry zas\u0142oni\u0119te s\u0105 kocami.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105ca ugrupowania przyjmuje do rozmowy w pokoju przygotowanym specjalnie do nagra\u0144 wideo. Reflektory pod sufitem roz\u015bwietlaj\u0105 wn\u0119trze; skalne \u015bciany przes\u0142oni\u0119to \u017c\u00f3\u0142to-szarymi zas\u0142onami. Peyman Viyan to jej wojenny pseudonim, a nie oficjalne nazwisko.<\/p>\n

Woli m\u00f3wi\u0107 nie tyle o mo\u017cliwym udziale Kurd\u00f3w w wojnie w Iranie, ile o polityczno-ideologicznych celach swojej grupy. Na przyk\u0142ad o Jineologii \u2014 czym\u015b na kszta\u0142t kurdyjskiego feminizmu, kt\u00f3ry wed\u0142ug Viyan stanowi odpowied\u017a na spo\u0142eczne i ekologiczne problemy.<\/p>\n

\"Peyman <\/p>\n

Peyman ViyanDie Welt<\/p>\n

\u2014 \u0179r\u00f3d\u0142em wielu problem\u00f3w jest zbiorowe uciskanie kobiet \u2014 m\u00f3wi. Koncepcja ta wywodzi si\u0119 od Abdullaha Ocalana, za\u0142o\u017cyciela PKK [Partii Pracuj\u0105cych Kurdystanu], kt\u00f3ra w Turcji, UE i USA figuruje na li\u015bcie organizacji terrorystycznych.<\/p>\n

Dla Iranu Viyan szkicuje wizj\u0119 struktury federalnej, kt\u00f3ra mia\u0142aby zako\u0144czy\u0107 „unicestwianie” \u2014 jak to okre\u015bla. Ma na my\u015bli nie tylko fizyczne ataki i zab\u00f3jstwa \u2014 od lat w Iranie trwa, jej zdaniem, „unicestwianie kulturowe, unicestwianie j\u0119zykowe”. Ka\u017cdy nar\u00f3d powinien prowadzi\u0107 „wolne \u017cycie” we w\u0142asnej kulturze i ojczystym j\u0119zyku.<\/p>\n

\n

Najwa\u017cniejsze dzi\u015b pytanie brzmi, czy kurdyjskie milicje s\u0105 gotowe walczy\u0107 dla realizacji swoich politycznych cel\u00f3w. PJAK wchodzi w sk\u0142ad sze\u015bciopartyjnej koalicji ira\u0144sko-kurdyjskich ugrupowa\u0144 na uchod\u017astwie w Iraku.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W 1979 r. Kurdowie w Iranie wsparli rewolucj\u0119 przeciwko szachowi. Jednak nowa Islamska Republika odrzuci\u0142a \u017c\u0105dania autonomii, co doprowadzi\u0142o do krwawych walk w ira\u0144skim Kurdystanie. Wiele ugrupowa\u0144 przenios\u0142o si\u0119 do Iraku, gdzie dzia\u0142aj\u0105 do dzi\u015b.<\/p>\n

W kontek\u015bcie potencjalnej ofensywy l\u0105dowej w Iranie wci\u0105\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 ich nazwy. USA raczej nie zdecyduj\u0105 si\u0119 wys\u0142a\u0107 w\u0142asnych wojsk. Jednocze\u015bnie ma\u0142o prawdopodobne jest, by re\u017cim upad\u0142 wy\u0142\u0105cznie na skutek nalot\u00f3w. Wed\u0142ug doniesie\u0144 administracja prezydenta Donalda Trumpa nawi\u0105za\u0142a wi\u0119c kontakt z kurdyjskimi grupami, by sprawdzi\u0107, czy s\u0105 sk\u0142onne uczestniczy\u0107 w ofensywie l\u0105dowej.<\/p>\n

Niekt\u00f3re ugrupowania z ira\u0144sko-kurdyjskiej koalicji wydaj\u0105 si\u0119 do tego pomys\u0142u nastawione pozytywnie. Reza Kaabi, sekretarz generalny partii Komala of the Toilers of Kurdistan, zaapelowa\u0142 na \u0142amach „Welt am Sonntag” o utworzenie przez USA strefy zakazu lot\u00f3w jako warunku dla kurdyjskiej ofensywy. Okazja wydaje si\u0119 sprzyjaj\u0105ca \u2014 re\u017cim w Teheranie nigdy nie by\u0142 tak os\u0142abiony jak dzi\u015b.<\/p>\n

PJAK z kolei, blisko powi\u0105zana ideologicznie z PKK i o antyimperialistycznych tradycjach, podchodzi do Waszyngtonu z du\u017c\u0105 rezerw\u0105. Viyan m\u00f3wi, \u017ce jej ugrupowanie „nigdy nie czeka\u0142o na \u017cadn\u0105 si\u0142\u0119, kt\u00f3ra przynios\u0142aby zmiany”.<\/p>\n

\n

Innymi s\u0142owy: je\u015bli Kurdowie w Iranie p\u00f3jd\u0105 walczy\u0107, to z w\u0142asnej woli. Ostro\u017cno\u015b\u0107 wynika tak\u017ce z braku zaufania do USA, zw\u0142aszcza po tym, jak Amerykanie niespodziewanie wycofali wsparcie dla Kurd\u00f3w w Syrii.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Zapytana, w jakich warunkach PJAK zdecydowa\u0142aby si\u0119 przekroczy\u0107 granic\u0119 iracko-ira\u0144sk\u0105 w ramach ofensywy, Viyan odpowiada, \u017ce organizacja ju\u017c ma si\u0142y „na miejscu”. Granica mi\u0119dzy p\u00f3\u0142nocnym Irakiem a Iranem biegnie przez pasmo Zagros i uznawana jest za \u0142atw\u0105 do przekroczenia przez przemytnik\u00f3w, miejscowych \u2014 a tak\u017ce boj\u00f3wki.<\/p>\n

Viyan nie podaje szczeg\u00f3\u0142\u00f3w; fakt wspomnienia ju\u017c obecnych si\u0142 w Iranie sugeruje jednak, \u017ce w razie eskalacji PJAK nie musia\u0142aby organizowa\u0107 struktur od nowa.<\/p>\n

Z perspektywy Teheranu te milicje to powa\u017cne zagro\u017cenie. Poprzedniego dnia i tego samego ranka ira\u0144ska artyleria ostrzela\u0142a tereny przygraniczne, trafiaj\u0105c wioski po\u0142o\u017cone tu\u017c przy granicy. Te ataki uderzaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, bo kurdyjscy partyzanci s\u0105 chronieni w swoich g\u00f3rskich kryj\u00f3wkach.<\/p>\n

„Nie chcemy pomocy obcych si\u0142”<\/p>\n

W ciemnym tunelu w g\u00f3rach stoi 20-letnia dziewczyna z karabinem szturmowym. Przedstawia si\u0119 jako Zilan. Na zdj\u0119ciach jej twarz zas\u0142ania czarno-bia\u0142a, wzorzysta chusta.<\/p>\n

\"Zilan <\/p>\n

Zilan (z lewej) nie chce pomocy z zagranicyDie Welt<\/p>\n

Ka\u017cdy jej dzie\u0144 zaczyna si\u0119 o 5.30 i jest \u015bci\u015ble zaplanowany. \u2014 Nasza codzienno\u015b\u0107 opiera si\u0119 na dyscyplinie \u2014 m\u00f3wi. Na rozrywki nie ma czasu, skupia si\u0119 na swoich celach i pracy.<\/p>\n

Szkolenie ideologiczne ma przygotowa\u0107 do budowy demokratycznego spo\u0142ecze\u0144stwa, wojskowe \u2014 do obrony narodu kurdyjskiego.<\/p>\n

\n

Nigdy nie b\u0119dziemy korzysta\u0107 z pomocy obcych si\u0142, takich jak Izrael czy Stany Zjednoczone. Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 parti\u0105<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

As-Sulajmanijja, miasto w p\u00f3\u0142nocno-wschodnim Iraku. St\u0105d do Iranu jest bli\u017cej ni\u017c do Bagdadu czy Irbilu. Kamaran Osman jest obserwatorem praw cz\u0142owieka w organizacji Community Peacemaker Teams (CPT) i dokumentuje ataki na ten region. Siedzi w kawiarni, a przy s\u0105siednich stolikach m\u0142odzi ludzie pracuj\u0105 na laptopach.<\/p>\n

\"Obro\u0144ca <\/p>\n

Obro\u0144ca praw cz\u0142owieka Kamaran OsmanDie Welt<\/p>\n

Iran rozpocz\u0105\u0142 masowe ostrza\u0142y przygranicznych wiosek artyleri\u0105 \u2014 m\u00f3wi Osman. Sytuacja jest „bardzo trudna dla ludzi”. W ci\u0105gu ostatnich 12 dni naliczy\u0142 250 ira\u0144skich atak\u00f3w na iracki Kurdystan. Zgin\u0119\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b, 21 zosta\u0142o rannych.<\/p>\n

Nie widzi dobrego scenariusza dla Kurd\u00f3w w Iranie. \u2014 Je\u017celi re\u017cim upadnie, grozi nam wojna domowa w samym Iranie \u2014 m\u00f3wi. A je\u015bli si\u0119 utrzyma, obawia si\u0119 odwetu Teheranu na Kurdach w Iraku \u2014 zar\u00f3wno na opozycyjnych ugrupowaniach ira\u0144sko-kurdyjskich, jak i regionalnym rz\u0105dzie Kurdystanu.<\/p>\n

Ira\u0144sko-kurdyjskie ugrupowania opozycyjne funkcjonuj\u0105 na terenie Autonomicznego Regionu Kurdystanu, kt\u00f3ry sam jest podzielony mi\u0119dzy dwie rywalizuj\u0105ce partie, podczas gdy w\u0142adze centralne w Bagdadzie maj\u0105 za zadanie powstrzymywa\u0107 kurdyjskie milicje w imieniu Teheranu, co praktycznie nigdy im si\u0119 nie udawa\u0142o.<\/p>\n

Teheran uwa\u017ca porozumienie za nieudane<\/p>\n

Ira\u0144sko-irackie porozumienie bezpiecze\u0144stwa z 2023 r. zobowi\u0105zywa\u0142o w\u0142adze w Bagdadzie do rozbrojenia ira\u0144sko-kurdyjskich ugrupowa\u0144 opozycyjnych, likwidacji ich baz i przesiedlenia ich w g\u0142\u0105b kraju.<\/p>\n

Obecnie kurdyjskie grupy rozwa\u017caj\u0105 ofensyw\u0119 na Iran. To, zdaniem Osmana, sk\u0142oni\u0142o w\u0142adze Iranu do uznania, \u017ce porozumienie si\u0119 nie sprawdzi\u0142o. \u2014 Teraz uznali, \u017ce musz\u0105 te grupy wzi\u0105\u0107 na cel, rozbi\u0107 je i pokona\u0107.<\/p>\n

Je\u015bli w efekcie dojdzie do destabilizacji p\u00f3\u0142nocnego Iraku, powstanie pr\u00f3\u017cnia w\u0142adzy. Gdy wcze\u015bniej zapanowa\u0142 tu chaos, swoje pozycje umocnili bojownicy tzw. Pa\u0144stwa Islamskiego. Trump mo\u017ce s\u0105dzi\u0107, \u017ce w ka\u017cdej chwili mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 naloty. Ale nawet wtedy nie b\u0119dzie powrotu do starego status quo. Ta wojna uruchomi\u0142a proces, kt\u00f3rego ju\u017c nie da si\u0119 zatrzyma\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Oko\u0142o 5 km w linii prostej od Iranu rozlega si\u0119 warkot samolot\u00f3w. Ameryka\u0144skie, izraelskie, ira\u0144skie? Kurdyjski przewodnik wzrusza…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":307431,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,27,663,26874,34,35,28,31,48,25,46,26875,40,41,48836,47,80,6627,29,30,26,82,83,84],"class_list":["post-307430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-donald_trump","tag-headlines","tag-iran","tag-kurdowie","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-pkk","tag-polish","tag-polski","tag-ref_floating_paywall_tst0","tag-screening_general","tag-swiat","tag-teheran","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116234830838638039","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=307430"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307430\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/307431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=307430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=307430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=307430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}