{"id":313172,"date":"2026-03-18T19:59:09","date_gmt":"2026-03-18T19:59:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/313172\/"},"modified":"2026-03-18T19:59:09","modified_gmt":"2026-03-18T19:59:09","slug":"male-czerwone-kropki-w-kosmosie-smialo-mozna-nazwac-je-tajemnica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/313172\/","title":{"rendered":"Ma\u0142e czerwone kropki w kosmosie. „\u015amia\u0142o mo\u017cna nazwa\u0107 je tajemnic\u0105”"},"content":{"rendered":"

\"kropki2\"<\/p>\n

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba ma zbada\u0107 asteroid\u0119<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: ESA, NASA\/ReutersCzym s\u0105 ma\u0142e czerwone kropki (Little Red Dots), odkryte przez naukowc\u00f3w z NASA, widoczne na zdj\u0119ciach z kosmosu? Na pierwszy rzut oka mog\u0105 przypomina\u0107 zak\u0142\u00f3cenia, ale kryje si\u0119 za nimi znacznie wi\u0119cej. Badacze wci\u0105\u017c nie wiedz\u0105, czym one dok\u0142adnie s\u0105, ale maj\u0105 r\u00f3\u017cne hipotezy. <\/p>\n

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) uchwyci\u0142 na zdj\u0119ciach setki punkt\u00f3w, kt\u00f3re naukowcy z NASA<\/a> nazwali LRD (ang. Little Red Dots, co po polsku oznacza „ma\u0142e czerwone kropki”). Eksperci wci\u0105\u017c nie wiedz\u0105, czym one s\u0105, ale stawiaj\u0105 r\u00f3\u017cne hipotezy. <\/p>\n

– Po raz pierwszy w mojej karierze bada\u0142am obiekt, kt\u00f3rego istnienia naprawd\u0119 nie rozumiemy. Nie wiemy, dlaczego wygl\u0105da tak, jak wygl\u0105da – powiedzia\u0142a Jenny Greene, astrofizyczka, profesorka na ameryka\u0144skim Uniwersytecie Princeton. – My\u015bl\u0119, \u017ce \u015bmia\u0142o mo\u017cna nazwa\u0107 je tajemnic\u0105 – doda\u0142a. <\/p>\n

W rozmowie z ameryka\u0144sk\u0105 telewizj\u0105 CNN astrofizyczka powiedzia\u0142a, \u017ce jedno by\u0142o jasne od samego pocz\u0105tku: te dziwne obiekty wyst\u0119powa\u0142y masowo. <\/p>\n

Tajemnicze czerwone kropki<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo niekt\u00f3rzy astronomowie sugerowali, \u017ce ma\u0142e czerwone kropki mog\u0105 by\u0107 masywnymi galaktykami<\/a>, kt\u00f3re powsta\u0142y na pocz\u0105tku tworzenia si\u0119 Wszech\u015bwiata lub czarnymi dziurami otoczonymi py\u0142em. Jednak te za\u0142o\u017cenia zosta\u0142y obalone przez dalsze obserwacje, toruj\u0105c drog\u0119 kilku nowym hipotezom, z kt\u00f3rych wiele nadal dotyczy czarnych dziur.<\/p>\n

– Uwa\u017cam, \u017ce obiekty te s\u0105 nap\u0119dzane przez rosn\u0105ce, powi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 czarne dziury. Ale istniej\u0105 inne teorie, na przyk\u0142ad takie, \u017ce jest to rodzaj obumierania bardzo masywnych gwiazd – powiedzia\u0142a Greene. <\/p>\n

Jako ekspertka w dziedzinie supermasywnych czarnych dziur i ewolucji galaktyk, Greene zaznaczy\u0142a, \u017ce \u200b\u200bjej zdaniem czarna dziura jest g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem LRD. Podkre\u015bli\u0142a, \u017ce w dalszym ci\u0105gu kto\u015b mo\u017ce poczyni\u0107 zupe\u0142nie now\u0105 obserwacj\u0119, kt\u00f3ra obali dotychczasowe za\u0142o\u017cenia. – Tak si\u0119 do tej pory dzia\u0142o. Mieli\u015bmy jedno za\u0142o\u017cenie, kt\u00f3re okaza\u0142o si\u0119 b\u0142\u0119dne. P\u00f3\u017aniej mieli\u015bmy kolejne, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c by\u0142o fa\u0142szywe, wi\u0119c pozostawi\u0142abym t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 otwart\u0105 – doda\u0142a. <\/p>\n

\"Ma\u0142e<\/p>\n

Ma\u0142e czerwone kropki, czyli LRD, uchwycone przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: NASA\/ESA\/CSA\/STScI\/Dale Kocevski\/Colby College<\/p>\n

Czulszy sprz\u0119t odkry\u0142 LRD<\/p>\n

Nazwa ma\u0142e czerwone kropki (LRD) pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy w artykule opublikowanym w 2024 roku, czyli prawie dwa lata po tym, jak naukowcy rozpocz\u0119li badania nad tymi obiektami – poda\u0142a CNN. Nazw\u0119 wymy\u015bli\u0142 Jorryt Matthee, kierownik grupy badawczej zajmuj\u0105cej si\u0119 astrofizyk\u0105 galaktyk w Instytucie Nauki i Technologii w Klosterneuburgu w Austrii.<\/p>\n

– W badaniu z 2024 roku napisali\u015bmy, \u017ce s\u0105 to rosn\u0105ce czarne dziury i \u017ce s\u0105 czerwone, poniewa\u017c s\u0105 otoczone cz\u0105steczkami py\u0142u – t\u0142umaczy\u0142. – Taki by\u0142 konsensus przez co najmniej rok lub dwa po ukazaniu si\u0119 naszej publikacji, ale teraz nieco si\u0119 zmieni\u0142. Nadal uwa\u017camy, \u017ce s\u0105 to rosn\u0105ce czarne dziury, ale jeste\u015bmy zdania, \u017ce nie s\u0105 czerwone z powodu obecno\u015bci py\u0142u, ale za spraw\u0105 gazowego wodoru – doda\u0142. <\/p>\n

Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 niepewno\u015bci wok\u00f3\u0142 tych obiekt\u00f3w wynika z tego, jak daleko od nas si\u0119 znajduj\u0105. <\/p>\n

– LRD s\u0105 powszechne we wczesnym Wszech\u015bwiecie, ale niezwykle rzadkie w bli\u017cszym nam, czyli p\u00f3\u017aniejszym – wyja\u015bni\u0142, odnosz\u0105c si\u0119 do faktu, \u017ce patrzenie na odleg\u0142y obiekt w kosmosie<\/a> oznacza w zasadzie patrzenie w przesz\u0142o\u015b\u0107. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c im dalej obiekt si\u0119 znajduje, tym wi\u0119cej czasu jego \u015bwiat\u0142o potrzebuje, aby do nas dotrze\u0107. <\/p>\n

„Mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 brakuj\u0105cym ogniwem”<\/p>\n

W zesz\u0142ym roku zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w po raz pierwszy odkry\u0142 trzy obiekty typu LRD znajduj\u0105ce si\u0119 znacznie bli\u017cej Ziemi. Obecnie trwaj\u0105 badania, kt\u00f3re pozwol\u0105 lepiej je pozna\u0107. Jednak, jak stwierdzi\u0142 Matthee, na podstawie tego odkrycia mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce lokalne obiekty typu LRD mog\u0105 by\u0107 100 tysi\u0119cy razy rzadsze ni\u017c te znalezione w odleg\u0142ych zak\u0105tkach wczesnego Wszech\u015bwiata.<\/p>\n

Gdyby jednak odkryto wi\u0119cej lokalnych obiekt\u00f3w typu LRD, mog\u0142yby one ujawni\u0107 wi\u0119cej swoich tajemnic, poniewa\u017c \u0142atwiej jest bada\u0107 obiekty znajduj\u0105ce si\u0119 bli\u017cej.<\/p>\n

– Je\u015bli chodzi o to, jak LRD mog\u0105 zmieni\u0107 nasze rozumienie czarnych dziur, my\u015bl\u0119, \u017ce mog\u0105 one okaza\u0107 si\u0119 swego rodzaju brakuj\u0105cym ogniwem – powiedzia\u0142 Matthee. – Wiemy, \u017ce galaktyki, takie jak nasza Droga Mleczna, maj\u0105 w swoich centrach supermasywne czarne dziury i chocia\u017c jest to bardzo powszechne zjawisko, to w zasadzie pozostaje tajemnic\u0105, w jaki spos\u00f3b te obiekty si\u0119 formuj\u0105. LRD mog\u0105 w rzeczywisto\u015bci stanowi\u0107 faz\u0119 narodzin lub faz\u0119 niemowl\u0119c\u0105 tego procesu powstawania i by\u0107 mo\u017ce obserwujemy to po raz pierwszy – uzupe\u0142ni\u0142.<\/p>\n

Autorka\/Autor: Anna Bruszewska<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: CNN, NASA<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia g\u0142\u00f3wnego: Framalicious\/Shutterstock\/NASA\/ESA\/CSA\/STScI\/Dale Kocevski\/Colby College<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba ma zbada\u0107 asteroid\u0119 \u0179r\u00f3d\u0142o: ESA, NASA\/ReutersCzym s\u0105 ma\u0142e czerwone kropki (Little Red Dots), odkryte…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":313173,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[20],"tags":[50368,50370,50369,50371,2945,19853,1369,120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":["post-313172","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-nauka-i-technika","tag-keyworddziura","tag-keywordgalaktyka","tag-keywordkropka","tag-keywordlrd","tag-keywordobiekt","tag-keywordzalozenie","tag-maintrue","tag-nauka","tag-nauka-i-technika","tag-naukatechnika","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-science","tag-science-and-technology","tag-sciencetechnology","tag-technika","tag-technology"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116251955392394075","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/313172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=313172"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/313172\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/313173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=313172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=313172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=313172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}