\nNa zderzenie dw\u00f3ch egzoplanet czekano od\u00a0kilku lat. W\u00a02020 roku Andy Tzanidakis, doktorant z\u00a0Uniwersytetu Waszyngto\u0144skiego, zauwa\u017cy\u0142 nietypowe zachowanie gwiazdy oznaczonej jako Gaia20ehk, znajduj\u0105cej si\u0119 oko\u0142o 11 000 lat \u015bwietlnych od\u00a0nas, w\u00a0okolicach gwiazdozbioru Rufy (Puppis). Gwiazda ta, bardzo podoba do\u00a0S\u0142o\u0144ca, przez d\u0142ugi czas wykazywa\u0142a stabilny, p\u0142aski przebieg krzywej blasku. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 diametralnie w\u00a0dekad\u0119 temu.
\n<\/p>\n
\nW 2016 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 si\u0119 wyra\u017ane, powtarzaj\u0105ce si\u0119 spadki jasno\u015bci gwiazdy. Kilka lat p\u00f3\u017aniej zaobserwowano, \u017ce\u00a0zmienno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 ekstremalna. Gwiazda dos\u0142ownie \u201eoszala\u0142a\u201d, migaj\u0105c. Analiza wykaza\u0142a, \u017ce\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142em tych fluktuacji nie\u00a0by\u0142a wcale sama gwiazda, lecz ogromne ilo\u015bci py\u0142u i\u00a0od\u0142amk\u00f3w skalnych kr\u0105\u017c\u0105cych wok\u00f3\u0142 niej i\u00a0regularnie przys\u0142aniaj\u0105cych \u015bwiat\u0142o. Najbardziej prawdopodobnym wyja\u015bnieniem okaza\u0142a si\u0119 katastrofalna kolizja dw\u00f3ch planet.
\n<\/p>\n
Kosmiczna katastrofa<\/p>\n
\nPrze\u0142omem okaza\u0142y si\u0119 obserwacje tego obszaru w\u00a0podczerwieni. Podczas gdy w\u00a0\u015bwietle widzialnym jasno\u015b\u0107 gwiazdy gwa\u0142townie spada\u0142a, emisja w\u00a0podczerwieni mocno wzros\u0142a. To\u00a0wskazywa\u0142o na\u00a0obecno\u015b\u0107 bardzo gor\u0105cej materii (rozgrzanej do\u00a0\u015bwiecenia w\u00a0podczerwieni), co\u00a0idealnie pasuje do\u00a0skutk\u00f3w pot\u0119\u017cnego zderzenia planetarnego.
\n<\/p>\n
\nAstronomowie zrekonstruowali przebieg wydarze\u0144. Pocz\u0105tkowo dwie planety zbli\u017ca\u0142y si\u0119 do\u00a0siebie kr\u0105\u017c\u0105c po\u00a0coraz cia\u015bniejszej spirali. Najpierw dochodzi\u0142o do\u00a0serii mniejszych zderze\u0144 i\u00a0\u201eocierania si\u0119\u201d planet o\u00a0siebie, z\u00a0czego wynika\u0142y pocz\u0105tkowe, dyskretne spadki blasku gwiazdy obserwowane z\u00a0naszej perspektywy. W\u00a0ko\u0144cu nast\u0105pi\u0142a jednak ostateczna, niszczycielska kolizja. To\u00a0zderzenie uwolni\u0142o olbrzymie ilo\u015bci energii cieplnej i\u00a0wyrzuci\u0142a w\u00a0przestrze\u0144 kosmiczn\u0105 chmur\u0119 gor\u0105cego py\u0142u oraz\u00a0od\u0142amk\u00f3w.
\n<\/p>\n
\nDla nas najciekawsze jest to, \u017ce\u00a0scenariusz zderzenia tych planet przypomina bardzo zderzenie sprzed 4,5 miliarda lat, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do\u00a0powstania uk\u0142adu Ziemia \u2013\u00a0Ksi\u0119\u017cyc. R\u00f3wnie\u017c tutaj ob\u0142ok py\u0142u znajduje si\u0119 w\u00a0odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 1\u00a0AU (AU to\u00a0podstawowa jednostka d\u0142ugo\u015bci u\u017cywana w\u00a0astronomii do\u00a0opisywania odleg\u0142o\u015bci w\u00a0Uk\u0142adzie S\u0142onecznym; wynosi ona dok\u0142adnie 149 597 870 kilometr\u00f3w, czyli w\u00a0strefie, w\u00a0kt\u00f3rej w\u00a0przysz\u0142o\u015bci m\u00f3g\u0142by si\u0119 och\u0142odzi\u0107 i\u00a0zlepia\u0107 w\u00a0nowe cia\u0142a.
\n<\/p>\n
\nBadacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce\u00a0bezpo\u015brednie uchwycenie takiego zjawiska to\u00a0ogromne szcz\u0119\u015bcie. Aby\u00a0dosz\u0142o do\u00a0zderzenia, kt\u00f3re mo\u017cemy zobaczy\u0107 z\u00a0Ziemi orbity planet musz\u0105 by\u0107 niemal idealnie ustawione \u201ekraw\u0119dzi\u0105 do\u00a0nas\u201d, by\u00a0od\u0142amki regularnie zas\u0142ania\u0142y gwiazd\u0119. Samo zjawisko trwa latami. Z\u00a0tego powodu dotychczas nie\u00a0uda\u0142o si\u0119 zaobserwowa\u0107 takiego wydarzenia.
\n<\/p>\n
\nOdkrycie opublikowano 11 marca 2026 roku w\u00a0czasopi\u015bmie \u201eThe Astrophysical Journal Letters\u201d. James Davenport, g\u0142\u00f3wny autor bada\u0144, zwraca uwag\u0119, \u017ce\u00a0dzi\u0119ki sprawdzeniu archiwalnych danych (cz\u0119sto pomijanych) mo\u017cna wy\u0142apywa\u0107 bardzo powolne, wieloletnie procesy, kt\u00f3rych nikt wcze\u015bniej nie\u00a0szuka\u0142. Wst\u0119pne szacunki sugeruj\u0105, \u017ce\u00a0w\u00a0ci\u0105gu najbli\u017cszej dekady b\u0119dzie mo\u017cna w\u00a0ten spos\u00f3b on wykry\u0107 nawet sto podobnych kolizji planetarnych.
\n<\/p>\n
\nTakie zdarzenia s\u0105 kluczowe dla\u00a0zrozumienia, jak cz\u0119sto formuj\u0105 si\u0119 uk\u0142ady z\u00a0du\u017cym ksi\u0119\u017cycem. Ksi\u0119\u017cyc, taki jak nasz, najprawdopodobniej odegra\u0142 ogromn\u0105 rol\u0119 w\u00a0stabilizacji osi obrotu Ziemi, powstaniu p\u0142yw\u00f3w, mieszaniu ocean\u00f3w i\u00a0by\u0107 mo\u017ce nawet w\u00a0rozwoju \u017cycia. Odpowied\u017a na\u00a0pytanie \u201ejak unikalne jest to, co\u00a0mamy?\u201d wci\u0105\u017c pozostaje otwarta, jak twierdz\u0105 naukowcy.
\n<\/p>\n
\nCzytaj te\u017c:
Najja\u015bniejsza kometa 2026\u00a0r. By\u0107 mo\u017ce b\u0119dzie mo\u017cna j\u0105 zobaczy\u0107 go\u0142ym okiem<\/a>Czytaj te\u017c:
„To nie\u00a0czarne dziury”. Ma\u0142e czerwone kropki odkryte przez teleskop Webba<\/a>Czytaj te\u017c:
Kosmiczna latarnia morska. Sygna\u0142, kt\u00f3ry dotar\u0142 do\u00a0Ziemi ma\u00a08 mld lat<\/a>
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na zderzenie dw\u00f3ch egzoplanet czekano od\u00a0kilku lat. W\u00a02020 roku Andy Tzanidakis, doktorant z\u00a0Uniwersytetu Waszyngto\u0144skiego, zauwa\u017cy\u0142 nietypowe zachowanie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":313410,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[20],"tags":[4624,10611,208,98,291,4626,3431,4622,10670,120,118,119,42,50403,32391,38,40,39,41,116,114,115,121,117,12925],"class_list":["post-313409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-nauka-i-technika","tag-anna-szczepanska","tag-astronomia","tag-ciekawostki","tag-dorzeczy","tag-historia","tag-historia-wspolczesna","tag-kolizja","tag-kosmos","tag-ludzie","tag-nauka","tag-nauka-i-technika","tag-naukatechnika","tag-pl","tag-planet","tag-planety","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-science","tag-science-and-technology","tag-sciencetechnology","tag-technika","tag-technology","tag-zderzenie"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116252560780953530","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/313409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=313409"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/313409\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/313410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=313409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=313409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=313409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}