{"id":31443,"date":"2025-10-04T13:39:09","date_gmt":"2025-10-04T13:39:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/31443\/"},"modified":"2025-10-04T13:39:09","modified_gmt":"2025-10-04T13:39:09","slug":"rosyjska-gospodarka-staje-sie-niebezpiecznie-uzalezniona-od-kontraktow-wojskowych-moskwe-czeka-bolesny-syndrom-odstawienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/31443\/","title":{"rendered":"Rosyjska gospodarka staje si\u0119 niebezpiecznie uzale\u017cniona od kontrakt\u00f3w wojskowych. Moskw\u0119 czeka bolesny „syndrom odstawienia”"},"content":{"rendered":"

Mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia rozejmu w Ukrainie wywo\u0142uje wiele dyskusji \u2014 i sceptycyzmu \u2014 w\u015br\u00f3d analityk\u00f3w politycznych, ale ekonomi\u015bci osi\u0105gn\u0119li konsensus: z finansowego punktu widzenia kontynuowanie wojny nie le\u017cy w interesie Rosji. Trwaj\u0105ca inwazja na Ukrain\u0119 poch\u0142ania rezerwy, zwi\u0119ksza deficyt bud\u017cetowy i pogr\u0105\u017ca gospodark\u0119 w recesji.<\/p>\n

Jednak niewielu dyskutuje o tym, co faktycznie sta\u0142oby si\u0119, gdyby walki rzeczywi\u015bcie w cudowny spos\u00f3b usta\u0142y. Rosyjska gospodarka, ju\u017c zrestrukturyzowana pod k\u0105tem dzia\u0142a\u0144 wojennych, jest obecnie ca\u0142kowicie nieprzygotowana do pokoju.<\/p>\n

Wiadomo mniej wi\u0119cej, ile Rosja wydaje na wojn\u0119<\/a>: koszty bud\u017cetu federalnego, bud\u017cet\u00f3w regionalnych i przedsi\u0119biorstw zmuszonych do odgrywania roli sponsor\u00f3w szacuje si\u0119 na 25 mld rubli dziennie (1 mld 101 mln z\u0142, wed\u0142ug oblicze\u0144 serwisu The Insider) i 47 mld rubli dziennie (2 mld 70 mln z\u0142. wed\u0142ug Janisa Kluge, badacza z Niemieckiego Instytutu Spraw Mi\u0119dzynarodowych i Bezpiecze\u0144stwa).<\/p>\n

Sztokholmski Mi\u0119dzynarodowy Instytut Bada\u0144 nad Pokojem (SIPRI) spodziewa si\u0119, \u017ce do ko\u0144ca 2025 r. rosyjskie wydatki na wojsko osi\u0105gn\u0105 7,2 proc. PKB, co stanowi\u0142oby najwy\u017cszy poziom od czas\u00f3w radzieckich [w 1990 r. wydatki te wynosi\u0142y 12\u201313 proc. PKB]. Ten ustanowiony przez pa\u0144stwo „bodziec” jest rozdzielany mi\u0119dzy oko\u0142o 6000 dostawc\u00f3w i wykonawc\u00f3w tworz\u0105cych rosyjski kompleks militarno-przemys\u0142owy \u2014 wynika z zamkni\u0119tego rejestru Ministerstwa Przemys\u0142u i Handlu. Centrum Dossier uzyska\u0142o dost\u0119p do tego zestawu danych wiosn\u0105 2025 r.<\/p>\n

Z raportu wynika, \u017ce oko\u0142o jedna trzecia z tych przedsi\u0119biorstw (dok\u0142adnie 2023) zajmuje si\u0119 elektronik\u0105 radiow\u0105, a inne zaanga\u017cowane s\u0105 w lotnictwo (390 firm), produkcj\u0119 obrabiarek i ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu (216), przemys\u0142 broni konwencjonalnej (167) oraz produkcj\u0119 amunicji i specjalnych chemikali\u00f3w (86).<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Jednak machina wojskowa jest r\u00f3wnie\u017c obs\u0142ugiwana przez przedsi\u0119biorstwa sektora cywilnego: przemys\u0142 lekki zajmuj\u0105cy si\u0119 produkcj\u0105 mundur\u00f3w wojskowych, produkt\u00f3w spo\u017cywczych i drewna (298 firm), a tak\u017ce przedsi\u0119biorstwa zwi\u0105zane z przemys\u0142em stoczniowym (265). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, rejestr obejmuje znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko firmy produkuj\u0105ce wy\u0142\u0105cznie towary wojskowe. \u2014 Do tej dzia\u0142alno\u015bci w\u0142\u0105czono oko\u0142o 850 przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re wcze\u015bniej nie mia\u0142y \u017cadnego zwi\u0105zku z sektorem obronnym \u2014 wyja\u015bni\u0142 w czerwcu 2024 r. minister przemys\u0142u Anton Alichanow.<\/p>\n

Wiele z nich nadal dzia\u0142a swobodnie: spo\u015br\u00f3d 6088 przedsi\u0119biorstw (z wy\u0142\u0105czeniem oddzia\u0142\u00f3w) tylko 47 proc. obj\u0119to sankcjami. Analiza jednej czwartej przedsi\u0119biorstw zarejestrowanych w rejestrze kompleksu militarno-przemys\u0142owego wykaza\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wielko\u015b\u0107 importu zar\u00f3wno w przypadku organizacji obj\u0119tych sankcjami, jak i nieobj\u0119tych sankcjami jest zasadniczo taka sama. W zwi\u0105zku z tym zniesienie sankcji \u2014 je\u015bli i kiedy do tego dojdzie \u2014 nie zapewni wielu z nich znacz\u0105cego o\u017cywienia gospodarczego.<\/p>\n

Regiony zagro\u017cone „syndromem odstawienia”<\/p>\n

Nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jakiekolwiek regiony s\u0105 uzale\u017cnione wy\u0142\u0105cznie od przedsi\u0119biorstw obronnych. Niemniej jednak w niekt\u00f3rych jest ich znacznie wi\u0119cej, a gdyby kontrakty obronne uleg\u0142y zmniejszeniu, spowodowa\u0142oby to lokalne spowolnienie gospodarcze. Najwi\u0119cej przedsi\u0119biorstw z rejestru znajduje si\u0119 w Moskwie (1645), Sankt Petersburgu (786) i obwodzie moskiewskim (524) \u2014 jednak wiele podmiot\u00f3w prawnych jest formalnie zarejestrowanych w tych obszarach, a prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 gdzie indziej. Obszary, kt\u00f3re najprawdopodobniej ucierpia\u0142yby gospodarczo w razie zako\u0144czenia wojny, to Republika Tatarstanu (255), obw\u00f3d ni\u017cnonowogrodzki (247), swierd\u0142owski (182), czelabi\u0144ski (141), samarski (111), rostowski (89), tulski (85) i nowosybirski (77) i permski (76).<\/p>\n

W kilku obszarach produkcja obronna stanowi znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przemys\u0142u. Na przyk\u0142ad obw\u00f3d swierd\u0142owski specjalizuje si\u0119 w produkcji pojazd\u00f3w opancerzonych. Najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo regionu, Uralwagonzawod w Ni\u017cnym Tagile, produkuje nie tylko tabor kolejowy, ale tak\u017ce sprz\u0119t bojowy: czo\u0142gi T-14 Armata i zmodernizowane T-72B3, pojazdy ratownicze BREM-1M oraz pojazdy rozpoznawcze BRM-1K. Og\u00f3\u0142em w regionie znajduje si\u0119 20 proc. przedsi\u0119biorstw zbrojeniowych kraju.<\/p>\n

\"Prezydent<\/p>\n

Prezydent Rosji W\u0142adimir Putin odwiedza Uralwagonzawod, rosyjsk\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 pa\u0144stwow\u0105 i najwi\u0119kszego producenta czo\u0142g\u00f3w w kraju w Ni\u017cnym Tagile w obwodzie swierd\u0142owskim w Rosji, 15 lutego 2024 r.RAMIL SITDIKOV \/ SPUTNIK \/ KREMLIN POOL \/ POOL \/ PAP<\/p>\n

Obw\u00f3d tulski jest najwi\u0119kszym producentem amunicji, broni strzeleckiej, artylerii oraz broni przeciwpancernej i przeciwlotniczej. Przemys\u0142 obronny obejmuje takie przedsi\u0119biorstwa, jak Tula Cartridge Works, Imperial Tula Arms Plant oraz NPO Strela, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 rosyjskiej armii systemy rozpoznawcze dla wojsk rakietowych i artylerii.<\/p>\n

Z kolei obw\u00f3d rostowski jest kolebk\u0105 \u015bmig\u0142owc\u00f3w bojowych, takich jak Mi-24P, Mi-28N „Nocny \u0141owca”, \u015bmig\u0142owiec wsparcia ogniowego Mi-35M oraz Mi-26, zdolny do transportu do 20 t \u0142adunku w kabinie lub na zewn\u0119trznym zawieszeniu. Republika Tatarstanu, gdzie znajduje si\u0119 fabryka dron\u00f3w w Je\u0142abudze<\/a>, jest r\u00f3wnie\u017c siedzib\u0105 firmy KAMAZ. Dostarcza ona sektorowi obronnemu pojazdy, kt\u00f3re stanowi\u0105 30 proc. ca\u0142kowitej produkcji tego producenta samochod\u00f3w.<\/p>\n

Wed\u0142ug Ministerstwa Przemys\u0142u i Handlu w kompleksie wojskowo-przemys\u0142owym pracuje \u0142\u0105cznie 3,8 mln os\u00f3b. A nawet to nie wystarcza, aby nad\u0105\u017cy\u0107 za wszystkimi zam\u00f3wieniami. Pierwszy wicepremier Dienis Manturow twierdzi, \u017ce pomimo znacznego nap\u0142ywu pracownik\u00f3w z zak\u0142ad\u00f3w cywilnych do kompleksu wojskowo-przemys\u0142owego, sektor ten nadal potrzebuje oko\u0142o 160 tys. dodatkowych os\u00f3b.<\/p>\n

Co si\u0119 stanie w przypadku zawieszenia broni?<\/p>\n

Fakt, \u017ce wojna zawsze ma szkodliwy wp\u0142yw na gospodark\u0119, ju\u017c dawno przesta\u0142 by\u0107 przedmiotem spor\u00f3w w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w. Analiza danych ze 133 kraj\u00f3w za lata 1960\u20132012 wykaza\u0142a, \u017ce wzrost wydatk\u00f3w wojskowych o 1 proc. w stosunku do PKB powoduje spadek wzrostu gospodarczego o 1,1 pp. Wraz ze wzrostem wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107 nieuchronnie spadaj\u0105 wydatki na sfer\u0119 spo\u0142eczn\u0105, a w przypadku wojny spadek PKB na mieszka\u0144ca mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 40\u201370 proc., wed\u0142ug ekspert\u00f3w Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.<\/p>\n

Patrz\u0105c na przyk\u0142ady z przesz\u0142o\u015bci, tempo powojennego o\u017cywienia gospodarczego jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowane: w oko\u0142o jednej trzeciej przypadk\u00f3w PKB na mieszka\u0144ca wraca do poziomu obserwowanego w por\u00f3wnywalnych krajach bez wojen w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat; jednak w prawie po\u0142owie przypadk\u00f3w pozostaje poni\u017cej tego poziomu nawet 25 lat po konflikcie. „O\u017cywienie gospodarcze jest szczeg\u00f3lnie trudne, je\u015bli osi\u0105gni\u0119ty pok\u00f3j jest niestabilny. Ponadto, nawet je\u015bli PKB odbije si\u0119, mog\u0105 pozosta\u0107 nieusuwalne blizny, wp\u0142ywaj\u0105ce na zasoby si\u0142y roboczej i kapita\u0142” \u2014 ostrzegaj\u0105 naukowcy. Wojny prowadz\u0105 do zwi\u0119kszonych wydatk\u00f3w bud\u017cetowych na kolejne dziesi\u0119ciolecia, w tym zobowi\u0105za\u0144 finansowych wobec weteran\u00f3w i obs\u0142ugi d\u0142ug\u00f3w zgromadzonych w celu pokrycia wydatk\u00f3w wojskowych.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny zam\u00f3wienia na sprz\u0119t obronny nie zawsze natychmiast spadaj\u0105 \u2014 czasami pa\u0144stwa nawet je zwi\u0119kszaj\u0105, aby uzupe\u0142ni\u0107 zapasy broni i zapobiec nag\u0142emu za\u0142amaniu gospodarki, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 zale\u017cna od wydatk\u00f3w na obron\u0119. Tak by\u0142o na przyk\u0142ad po konflikcie granicznym mi\u0119dzy Indiami a Pakistanem w 1999 r.<\/a>, znanym jako wojna w Kargilu. Jak zauwa\u017ca SIPRI, wydatki na obronno\u015b\u0107 w obu krajach zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107, mimo \u017ce poza tym konfliktem w latach 90. i 2000. dosz\u0142o mi\u0119dzy nimi tylko do kilku jednodniowych star\u0107.<\/p>\n

\"Czo\u0142gi<\/p>\n

Czo\u0142gi wojskowe podczas parady zorganizowanej w ramach obchod\u00f3w 80. rocznicy zwyci\u0119stwa w Wielkiej Wojnie Ojczy\u017anianej na Placu Czerwonym w Moskwie, Rosja, 9 maja 2025 rSEFA KARACAN \/ ANADOLU AGENCY \/ Anadolu Agency via AFP \/ AFP<\/p>\n

Wed\u0142ug W\u0142adis\u0142awa Inoziemcewa, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela Europejskiego Centrum Analiz i Strategii, w przypadku zawieszenia broni Rosja r\u00f3wnie\u017c raczej nie zmniejszy wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107. \u2014 Stracili\u015bmy tak wiele sprz\u0119tu, \u017ce przez co najmniej kolejne pi\u0119\u0107 do 10 lat przemys\u0142 obronny b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142 na pe\u0142nych obrotach, a nawet si\u0119 rozszerzy \u2014 wskazuje.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie po zako\u0144czeniu konfliktu bud\u017cet obronny zacznie si\u0119 kurczy\u0107. Konstantin Sonin, profesor Uniwersytetu Chicagowskiego, uwa\u017ca, \u017ce je\u015bli wojna si\u0119 sko\u0144czy, wszystkie fabryki, kt\u00f3re rozros\u0142y si\u0119 podczas konfliktu \u2014 g\u0142\u00f3wnie producenci broni \u2014 stan\u0105 si\u0119 o\u015brodkami bezrobocia. \u2014 Najbardziej ucierpi\u0105 tak zwane „przedsi\u0119biorstwa high-tech” produkuj\u0105ce drony, precyzyjne systemy naprowadzania rakiet itp. Powt\u00f3rzy si\u0119 dramat z ko\u0144ca lat 80. i 90., kiedy to setki tysi\u0119cy ludzi straci\u0142o prac\u0119 w sektorze obronnym i domaga\u0142o si\u0119 od rz\u0105du utrzymania wydatk\u00f3w na t\u0119 bezsensown\u0105 produkcj\u0119, kt\u00f3rej kraj nie potrzebowa\u0142 \u2014 zauwa\u017ca. Jednocze\u015bnie, jak wyja\u015bnia Sonin, demilitaryzacja rosyjskiej gospodarki b\u0119dzie konieczna, aby zmaksymalizowa\u0107 perspektywy przysz\u0142ego wzrostu.<\/p>\n

Wiele przedsi\u0119biorstw cywilnych straci r\u00f3wnie\u017c wsparcie w postaci pa\u0144stwowych kontrakt\u00f3w obronnych, a odp\u0142yw pracownik\u00f3w z tych firm, a tak\u017ce z hamuj\u0105cego przemys\u0142u obronnego, spowoduje co najmniej stagnacj\u0119 wzrostu p\u0142ac, podczas gdy roczna inflacja konsumencka „poch\u0142onie” realne dochody. Wiele b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o od tego, kt\u00f3re sankcje zostan\u0105 zniesione w przypadku zawieszenia broni.<\/p>\n

Sonin zauwa\u017ca, \u017ce nie nale\u017cy oczekiwa\u0107 ca\u0142kowitego zniesienia sankcji nawet w przypadku zawarcia porozumienia pokojowego w Ukrainie. Jednak nawet cz\u0119\u015bciowe z\u0142agodzenie mi\u0119dzynarodowej izolacji Rosji mia\u0142oby pozytywny wp\u0142yw na gospodark\u0119 kraju. \u2014 Eksporterzy b\u0119d\u0105 mieli wi\u0119cej pieni\u0119dzy, Rosjanie w og\u00f3le b\u0119d\u0105 mieli wi\u0119cej pieni\u0119dzy, a to przyczyni si\u0119 do wzrostu gospodarczego \u2014 dodaje.<\/p>\n

Z kolei Inoziemcew spodziewa si\u0119, \u017ce wzrost ten b\u0119dzie niewielki. \u2014 Ogromne dostawy ropy do Chin i cz\u0119\u015bciowo do Indii s\u0105 zakontraktowane z rocznym lub dwuletnim wyprzedzeniem, a Putin nie przekieruje ich do Europy. Powr\u00f3t na rynek europejski b\u0119dzie oznacza\u0142 co najwy\u017cej przywr\u00f3cenie dostaw gazu, ale przychody z nich s\u0105 oko\u0142o pi\u0119\u0107 razy ni\u017csze ni\u017c z ropy \u2014 m\u00f3wi. Je\u015bli chodzi o rop\u0119, to znikn\u0105 jedynie indyjskie rabaty [obni\u017cki cen Rosji dla Indii spowodowane zmniejszeniem dostaw do Europy i sankcjami], a koszty transportu i op\u0142aty za przetwarzanie p\u0142atno\u015bci mog\u0105 si\u0119 zmniejszy\u0107, co \u0142\u0105cznie podnios\u0142oby cen\u0119 o 10\u201312 dol. (36-44 z\u0142) za bary\u0142k\u0119”.<\/p>\n

Jednak psychologiczny efekt zmiany nastroj\u00f3w biznesowych w Rosji mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 tu znaczenie. \u2014 Liderzy biznesowi czekaj\u0105 na zako\u0144czenie wojny, aby uzyska\u0107 pewno\u015b\u0107 co do decyzji inwestycyjnych. A je\u015bli zapanuje pok\u00f3j, gospodarka zacznie si\u0119 odradza\u0107 niezale\u017cnie od eksportu ropy do Europy. Sam kierunek tego eksportu ma obecnie niewielkie znaczenie \u2014 podsumowuje Inoziemcew.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia rozejmu w Ukrainie wywo\u0142uje wiele dyskusji \u2014 i sceptycyzmu \u2014 w\u015br\u00f3d analityk\u00f3w politycznych, ale ekonomi\u015bci osi\u0105gn\u0119li…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31444,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,190,27,76,34,35,28,31,48,25,46,4897,40,41,9297,87,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-31443","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-gospodarka","12":"tag-headlines","13":"tag-inwazja_rosji_na_ukraine","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-perso_tst0","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-przemysl_zbrojeniowy","25":"tag-rosja","26":"tag-screening_general","27":"tag-swiat","28":"tag-top-stories","29":"tag-topstories","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-world","32":"tag-world-news","33":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31443\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}