\nStany Zjednoczone staraj\u0105 si\u0119 na\u015bladowa\u0107 strategie Rosji i Chin, zwi\u0119kszaj\u0105c produkcj\u0119 energii i przeznaczaj\u0105c \u015brodki publiczne na promowanie rozwoju produkcji metali ziem rzadkich. Jednak oba te dzia\u0142ania s\u0105 problematyczne.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Chocia\u017c kr\u00f3tkoterminowa produkcja ropy i gazu mog\u0142a wzrosn\u0105\u0107, w d\u0142u\u017cszej perspektywie konieczne b\u0119d\u0105 nowe inwestycje w wiercenia i ruroci\u0105gi. Jednak ze wzgl\u0119du na szybko spadaj\u0105ce koszty kra\u0144cowe energii bezemisyjnej przedsi\u0119biorstwa energetyczne rozs\u0105dnie niech\u0119tnie przeznaczaj\u0105 \u015brodki na paliwa kopalne. Oznacza to, \u017ce obecne dzia\u0142ania USA b\u0119d\u0105 tylko chwilowym zjawiskiem.<\/p>\n
Walka o surowce<\/p>\n
Rozw\u00f3j wydobycia metali ziem rzadkich jest bardziej prawdopodobny, ale zajmie to troch\u0119 czasu. Od lat 60. do 90. XX w. kopalnia Mountain Pass w po\u0142udniowej Kalifornii by\u0142a g\u0142\u00f3wnym \u015bwiatowym \u017ar\u00f3d\u0142em metali ziem rzadkich. Jednak w ostatnich dziesi\u0119cioleciach r\u00f3\u017cni ameryka\u0144scy operatorzy, kt\u00f3rzy zaanga\u017cowali si\u0119 w t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107, zako\u0144czyli swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bankructwem.<\/p>\n
Najnowsza ameryka\u0144ska firma zajmuj\u0105ca si\u0119 pierwiastkami ziem rzadkich, MP Materials, rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 2017 r. i zapewni\u0142a sobie przysz\u0142o\u015b\u0107, oferuj\u0105c Pentagonowi udzia\u0142y o warto\u015bci 400 mln dol. [nieca\u0142y 1 mld 500 mln z\u0142] w po\u0142\u0105czeniu z gwarancj\u0105 zakupu wydobytych surowc\u00f3w. Jednak chocia\u017c kapitalizm pa\u0144stwowy w stylu Trumpa mo\u017ce zapobiec przysz\u0142ym bankructwom, nie jest w stanie dokona\u0107 cud\u00f3w. Kluczowa inwestycja MP, zak\u0142ad 10X Facility, rozpocznie produkcj\u0119 dopiero w 2028 r. lub p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n
W desperacji, aby podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re przynios\u0105 natychmiastowe efekty, administracja Trumpa si\u0119gn\u0119\u0142a po najbardziej oczywisty i szeroko dyskutowany \u015brodek: dolara. W latach 60. XX w. Val\u00e9ry Giscard d’Estaing, \u00f3wczesny minister finans\u00f3w Francji, narzeka\u0142, \u017ce globalna dominacja dolara daje Ameryce „wyg\u00f3rowane przywileje” w \u015bwiatowej gospodarce. Obecnie Trump wydaje si\u0119 chcie\u0107 sprawdzi\u0107 granice tego przywileju, nawet je\u015bli realizuje inne priorytety (takie jak zagro\u017cenie niezale\u017cno\u015bci Rezerwy Federalnej Stan\u00f3w Zjednoczonych), kt\u00f3re go podwa\u017caj\u0105.<\/p>\n
Od dawna rozwa\u017ca si\u0119 r\u00f3\u017cne, niepewne role walut mi\u0119dzynarodowych. Na pocz\u0105tku d\u0142ugiego okresu dominacji funta brytyjskiego Walter Bagehot, wielki XIX-wieczny redaktor „The Economist”, napisa\u0142, \u017ce „najkr\u00f3tszym i najprawdziwszym sposobem opisania” brytyjskiego systemu finansowego jest nazwanie go „zdecydowanie najwi\u0119kszym po\u0142\u0105czeniem pot\u0119gi gospodarczej i delikatno\u015bci gospodarczej, jakie kiedykolwiek widzia\u0142 \u015bwiat”.<\/p>\n
Ten sam argument mo\u017cna zastosowa\u0107 do dzisiejszego dolara ameryka\u0144skiego. Jak jasno wynika z najnowszego raportu Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, dolar jest bezsprzecznie centrum globalnego systemu finansowego. Handel i finanse poruszaj\u0105 si\u0119 jednak w r\u00f3\u017cnym tempie, poniewa\u017c ten pierwszy zale\u017cy od wymiany produkcji, podczas gdy drugi jest po prostu platform\u0105. Je\u015bli jedna platforma finansowa ma problemy, mo\u017cna j\u0105 zmieni\u0107. Znaczne koszty utopione [wydatki, kt\u00f3re zosta\u0142y poniesione i kt\u00f3rych nie mo\u017cna ju\u017c odzyska\u0107 ani odwr\u00f3ci\u0107] nie przeszkodzi\u0142y Genui, Antwerpii ani Amsterdamowi w utracie pozycji \u015bwiatowych centr\u00f3w finansowych.<\/p>\n
\nCo wi\u0119cej, innym krajom \u0142atwiej i znacznie szybciej jest opracowa\u0107 alternatyw\u0119 dla dolara ni\u017c Ameryce nagle rozwin\u0105\u0107 w\u0142asny przemys\u0142 metali ziem rzadkich. Wystarczy otworzy\u0107 oczy, aby dostrzec waluty, kt\u00f3re nie s\u0105 obci\u0105\u017cone ogromnymi problemami fiskalnymi, wysokimi deficytami i spiral\u0105 zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Przypomnijmy sobie inicjatyw\u0119 Facebooka dotycz\u0105c\u0105 waluty Libra, podj\u0119t\u0105 w znacznie bardziej stabilnym \u015bwiecie, maj\u0105c\u0105 na celu wprowadzenie waluty opartej na technologii blockchain, kt\u00f3rej warto\u015b\u0107 by\u0142aby powi\u0105zana z koszykiem innych walut. Chocia\u017c wysi\u0142ek ten natychmiast spotka\u0142 si\u0119 z oporem Stan\u00f3w Zjednoczonych i Unii Europejskiej, nie by\u0142o \u017cadnych przeszk\u00f3d technicznych, kt\u00f3re uniemo\u017cliwia\u0142yby jego realizacj\u0119. Podczas gdy alternatywy dla dolara \u2014 takie jak euro czy renminbi [oficjalna waluta Chin] \u2014 wydawa\u0142y si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci nieprawdopodobne, technologia blockchain umo\u017cliwia realizacj\u0119 starego marzenia o \u015bwiatowej walucie.<\/p>\n
Walka o dolara<\/p>\n
Administracja Trumpa jest przekonana, \u017ce stablecoiny []kryptowaluty, kt\u00f3rych celem jest utrzymanie sta\u0142ej warto\u015bci dzi\u0119ki powi\u0105zaniu z aktywami zewn\u0119trznymi, takimi jak waluta (np. dolar, euro), dobra lub inne kryptowaluty] zabezpieczone dolarem ameryka\u0144skim zwi\u0119ksz\u0105 popyt na bony skarbowe i obligacje, umo\u017cliwiaj\u0105c Stanom Zjednoczonym \u0142atwiejsz\u0105 obs\u0142ug\u0119 ogromnego d\u0142ugu publicznego.<\/p>\n
Jednak\u017ce, mimo \u017ce prawie wszystkie stablecoiny s\u0105 rzeczywi\u015bcie powi\u0105zane z dolarem, wystarczy\u0142by jeden kryzys finansowy w Stanach Zjednoczonych, a nawet tylko jego zapowied\u017a, aby stworzy\u0107 impuls do powstania monet powi\u0105zanych z koszykiem innych silnych walut (takich jak dolar australijski, kanadyjski i hongko\u0144ski, korona norweska i szwedzka oraz frank szwajcarski). Pomys\u0142owy emitent nowej waluty syntetycznej m\u00f3g\u0142by nawet doda\u0107 do koszyka czyste kryptowaluty i prawie na pewno uwzgl\u0119dni\u0142by r\u00f3wnie\u017c najtrwalszy zabezpieczenie monetarne na \u015bwiecie, jakim jest z\u0142oto.<\/p>\n
W ka\u017cdym razie Trump niecierpliwie d\u0105\u017cy do umocnienia roli Ameryki na \u015bwiecie. Lubi szybkie rezultaty i gardzi przegranymi. Jednak pomimo bogactwa talent\u00f3w i pomys\u0142owo\u015bci w kraju, podj\u0105\u0142 walk\u0119, kt\u00f3rej prawdopodobnie nie wygra. Doprowadzi do tego rosn\u0105ce zagro\u017cenie dla globalnej roli dolara.<\/p>\n
Harold James, profesor historii i stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych na Uniwersytecie Princeton, jest autorem najnowszej ksi\u0105\u017cki Seven Crashes: The Economic Crises That Shaped Globalization (Yale University Press, 2023).<\/p>\n
Tekst publikujemy dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci serwisu „Project Syndicate”<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rosja s\u0105dzi\u0142a, \u017ce zale\u017cno\u015b\u0107 energetyczna zmusi Europ\u0119 do zaakceptowania jej inwazji na Ukrain\u0119 w 2022 r. i ta…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":32335,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,85,44,27,34,35,28,31,48,25,46,4887,40,41,87,47,80,29,30,71,26,408,82,83,84,9048],"class_list":{"0":"post-32334","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-chiny","12":"tag-donald_trump","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-perso_tst1","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-rosja","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-usa","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-wladimir_putin","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews","35":"tag-xi_jinping"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32334"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32334\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}