Jak radz\u0105 sobie osoby potrzebuj\u0105ce pomocy psychologicznej, ale mieszkaj\u0105ce poza stolic\u0105?<\/p>\n
Trzeba mie\u0107 na uwadze to, jak Grenlandia jest usytuowana i jak ogromna jest odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy miejscowo\u015bciami. Nie ma dr\u00f3g, wi\u0119c transport odbywa si\u0119 zazwyczaj drog\u0105 morsk\u0105 albo powietrzn\u0105. To ogromne utrudnienie dla os\u00f3b, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 pomocy \u2014 s\u0105 uzale\u017cnione od transportu medycznego, a do tego musz\u0105 by\u0107 wskazania. W osadach (wioskach) mog\u0105 uda\u0107 si\u0119 do punkt\u00f3w medycznych, w kt\u00f3rych dy\u017curuje piel\u0119gniarka, rzadziej lekarz. Pozostaj\u0105 jeszcze konsultacje online.<\/p>\n
To niewiele jak na kraj, kt\u00f3ry ma jeden z najwy\u017cszych wska\u017anik\u00f3w samob\u00f3jstw na \u015bwiecie. Z czego, pani zdaniem, wynika tak s\u0142aba kondycja psychiczna Grenlandczyk\u00f3w?<\/p>\n
Wp\u0142ywa na to kilka czynnik\u00f3w. Po pierwsze, pozycja geograficzna. Tam naprawd\u0119 czu\u0107 odizolowanie od reszty \u015bwiata, zale\u017cno\u015b\u0107 od natury, dni i noce polarne. Po drugie, traumy mi\u0119dzypokoleniowe. Chodzi tu zar\u00f3wno o przesz\u0142o\u015b\u0107 kolonialn\u0105, jak i nadu\u017cycia seksualne oraz przemoc w rodzinach. Po trzecie, cho\u0107 jest to bezpo\u015brednim skutkiem poprzednich czynnik\u00f3w, jest du\u017cy problem z uzale\u017cnieniami, szczeg\u00f3lnie od alkoholu, ale i narkotyk\u00f3w. Niekt\u00f3re stany psychotyczne, z kt\u00f3rymi mia\u0142am do czynienia w szpitalu, by\u0142y wywo\u0142ane lub spot\u0119gowane w\u0142a\u015bnie za\u017cyciem substancji psychoaktywnych. To by\u0107 mo\u017ce spos\u00f3b radzenia sobie z problemami, szczeg\u00f3lnie w osadach, gdzie o zdrowiu psychicznym wci\u0105\u017c m\u00f3wi si\u0119 ma\u0142o, a zaburzenia tej natury przez lata by\u0142y tematem tabu.<\/p>\n
![\"Aleksandra](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/RwZk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83NmI1YWI2ZjhjMDIwNWRlZThlNTQ1ZmZjZTRlY2YwNC5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n
Aleksandra Maruszek: Grenlandia w kr\u00f3tkim czasie przesz\u0142a ogromn\u0105 transformacj\u0119Archiwum prywatne<\/p>\n
Czy to mo\u017cliwe, \u017ce problem pog\u0142\u0119bia kulturowa destabilizacja?<\/p>\n
Na pewno ma na niego wp\u0142yw. Pami\u0119tajmy, \u017ce Grenlandia w kr\u00f3tkim czasie przesz\u0142a ogromn\u0105 transformacj\u0119. Bardzo dobrze wida\u0107 j\u0105 w Nuuk, kt\u00f3re jest nowoczesnym miastem z dost\u0119pem do us\u0142ug i towar\u00f3w. Pami\u0119tam, \u017ce gdy wyje\u017cd\u017cali\u015bmy tam, znajomi, kt\u00f3rzy byli w Nuuk kilka lat wcze\u015bniej, radzili nam, by\u015bmy spakowali ulubione napoje, przek\u0105ski, s\u0142odycze, bo w sklepach tam s\u0105 niedost\u0119pne. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142o to zupe\u0142nie niepotrzebne, bo wszystko mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 od r\u0119ki, cho\u0107 ceny by\u0142y wy\u017csze ni\u017c na kontynencie. Przy czym, powt\u00f3rz\u0119, to domena stolicy, nie mniejszych miejscowo\u015bci, kt\u00f3re faktycznie s\u0105 cz\u0119sto odizolowane od wielu d\u00f3br.<\/p>\n
Zmiana mentalno\u015bci to proces. Trzeba czasu, by przyzwyczai\u0107 si\u0119 do tego, co nowe, szczeg\u00f3lnie w warunkach izolacji i zanurzenia we w\u0142asnej kulturze. Nowoczesno\u015b\u0107 zwykle podwa\u017ca ugruntowane normy, mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na postrzeganie r\u00f3l spo\u0142ecznych czy utrzymywanie wi\u0119zi spo\u0142ecznych. To rzutuje na kwestie to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n
To dlatego najwi\u0119cej pr\u00f3b samob\u00f3jczych notuje si\u0119 w grupie m\u0142odych ludzi? Bo u nich ta to\u017csamo\u015b\u0107 dopiero si\u0119 kszta\u0142tuje?<\/p>\n
Wysoki wska\u017anik pr\u00f3b samob\u00f3jczych w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi w Grenlandii mo\u017ce wynika\u0107 z wielu nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 czynnik\u00f3w. Okres dorastania to czas intensywnego kszta\u0142towania to\u017csamo\u015bci, a w ma\u0142ych, izolowanych spo\u0142eczno\u015bciach presja kulturowa, ograniczone perspektywy edukacyjne i zawodowe oraz trudno\u015bci w odnalezieniu w\u0142asnego miejsca mog\u0105 nasila\u0107 poczucie bezradno\u015bci. W cz\u0119\u015bci mniejszych miejscowo\u015bci, gdzie nadal silnie obecne s\u0105 tradycje \u0142owieckie i wyra\u017any podzia\u0142 r\u00f3l spo\u0142ecznych, m\u0142odzi ludzie dorastaj\u0105 w okre\u015blonym modelu oczekiwa\u0144 wobec kobiet i m\u0119\u017cczyzn, a konfrontacja z bardziej zr\u00f3\u017cnicowanymi wzorcami \u017cycia mo\u017ce rodzi\u0107 wewn\u0119trzne napi\u0119cie.<\/p>\n
Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0107 mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c czynniki historyczne i spo\u0142eczne, w tym mi\u0119dzypokoleniowe skutki kolonializmu, przymusowych zmian spo\u0142ecznych oraz problem\u00f3w rodzinnych. Ograniczony dost\u0119p do specjalistycznej pomocy psychologicznej dodatkowo mo\u017ce utrudnia\u0107 wczesn\u0105 interwencj\u0119. W \u015brodowisku, w kt\u00f3rym samob\u00f3jstwa wyst\u0119puj\u0105 relatywnie cz\u0119sto, mo\u017ce dochodzi\u0107 do zjawiska stopniowej normalizacji tego zachowania, co zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 m\u0142odych os\u00f3b w kryzysie na postrzeganie go jako jednej z mo\u017cliwych reakcji na cierpienie.<\/p>\n
![\"Aleksandra](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WQJk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9hZjRmMzNjZjM2YWJmNjA2NTc0YzU5YjNhMDNlODQzNS5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n
Aleksandra Matuszek: jednym z pierwszych wydarze\u0144, kt\u00f3rym przysz\u0142o mi si\u0119 przygl\u0105da\u0107, by\u0142 konkurs na to, kto szybciej z\u0142owi fok\u0119Archiwum prywatne<\/p>\n
Wchodz\u0105c do tak odmiennej pod wzgl\u0119dem kulturowym spo\u0142eczno\u015bci, wiele os\u00f3b prze\u017cywa szok. Pani te\u017c tego do\u015bwiadczy\u0142a?<\/p>\n
Wspomnia\u0142am, \u017ce jecha\u0142am tam poprzygl\u0105da\u0107 si\u0119 wielorybom i zachwyci\u0107 przyrod\u0105. Tymczasem jednym z pierwszych wydarze\u0144, kt\u00f3rym przysz\u0142o mi si\u0119 przygl\u0105da\u0107, by\u0142 konkurs na to, kto szybciej z\u0142owi fok\u0119. Zawody te s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 obchod\u00f3w Ullortuneq \u2014 Dnia Narodowego Grenlandii. Foki z morza wy\u0142awiano i od razu przenoszono na plac, gdzie by\u0142y osk\u00f3rowywane. Do tego niekt\u00f3re ich wn\u0119trzno\u015bci by\u0142y spo\u017cywane na miejscu. P\u00f3\u017aniej z\u0142owiono wieloryba i po Nuuk chodzi\u0142o mn\u00f3stwo ludzi, nios\u0105cych w siatkach jego mi\u0119so.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo czu\u0142am wewn\u0119trzny sprzeciw, przecie\u017c powinni\u015bmy chroni\u0107 te zwierz\u0119ta. By\u0142o mi bardzo trudno na to patrze\u0107 i zaakceptowa\u0107, \u017ce to cz\u0119\u015b\u0107 ich kultury i \u017cycia. Poluj\u0105 na zwierz\u0119ta nie dla zabawy, ale dla po\u017cywienia. Poza tym maj\u0105 naprawd\u0119 du\u017cy szacunek do przyrody. Niemniej, by\u0142o to trudne do\u015bwiadczenie i zaj\u0119\u0142o mi dobrych kilka tygodni, by to przetrawi\u0107, przypominaj\u0105c sobie ci\u0105gle, \u017ce to ja jestem tam go\u015bciem.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie, jak traktowali pani\u0105 mieszka\u0144cy? Mieli dystans, jak do „obcego”?<\/p>\n
To bardzo ciekawe, ale zupe\u0142nie nie. Gdy tam jecha\u0142am, obawia\u0142am si\u0119, \u017ce m\u00f3j du\u0144ski b\u0119dzie niewystarczaj\u0105cy, \u017ce nie dogadam si\u0119 z pacjentami czy wsp\u00f3\u0142pracownikami. Tymczasem fakt, i\u017c nie jestem Dunk\u0105, w zasadzie mi pom\u00f3g\u0142. Tak jak wspomina\u0142am, zdarza si\u0119, \u017ce Grenlandczycy, ze swoj\u0105 kolonialn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, czuj\u0105 niech\u0119\u0107 do Du\u0144czyk\u00f3w. Paradoksalnie by\u0142o mi wi\u0119c \u0142atwiej zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w, cho\u0107 nadal wyzwaniem by\u0142a rozmowa o emocjach.<\/p>\n
Trudno im m\u00f3wi\u0107 o tym, co czuj\u0105?<\/p>\n
I tak, i nie. Grenlandczycy s\u0105 do\u015b\u0107 otwartym narodem. Nie jest niczym niezwyk\u0142ym, \u017ce zapraszaj\u0105 obce osoby na uroczysto\u015bci rodzinne. Jednak z moich obserwacji wynika, \u017ce trudno jest m\u00f3wi\u0107 o emocjach. Czasami zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce potrzebowa\u0142am zapyta\u0107 koleg\u00f3w z oddzia\u0142u o nazw\u0119 konkretnej emocji i otrzymywa\u0142am kilka r\u00f3\u017cnych odpowiedzi i by\u0142o to tematem kr\u00f3tkiej dyskusji.<\/p>\n
MedonetPRO OnetPremiumMedonet<\/p>\n To, co powiedzia\u0142a pani o kryzysie to\u017csamo\u015bci, jest znacz\u0105ce w kontek\u015bcie obecnej sytuacji politycznej. Jak Grenlandczycy czuj\u0105 si\u0119, gdy \u015bwiat dyskutuje, do kogo powinni nale\u017ce\u0107?<\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce faktycznie mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 jak obiekt, kt\u00f3rym kto\u015b chce si\u0119 z kim\u015b wymieni\u0107 i uderza to w poczucie niezale\u017cno\u015bci, mo\u017ce te\u017c odnawia\u0107 dawne traumy. Chcieliby odci\u0105\u0107 si\u0119 od Danii, ale nie s\u0105 na to gotowi, przede wszystkim ekonomicznie.<\/p>\n Przychodzi mi do g\u0142owy metafora dziecka, kt\u00f3re z jednej strony chce si\u0119 uniezale\u017cni\u0107 od rodzic\u00f3w, z drugiej wie, \u017ce jednak co\u015b od nich otrzyma\u0142o, a do tego nie ma jeszcze wystarczaj\u0105co zasob\u00f3w, by poradzi\u0107 sobie samodzielnie. I jednocze\u015bnie tkwi w sytuacji, w kt\u00f3rej co\u015b dzieje si\u0119 zupe\u0142nie poza nim, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c jego zdania, potrzeb, emocji. To mo\u017ce rodzi\u0107 frustracj\u0119.<\/p>\n Aleksandra Matuszek \u2014 psycholog kliniczny. Studia uko\u0144czy\u0142a na Uniwersytecie SWPS we Wroc\u0142awiu, a do\u015bwiadczenie zawodowe zdobywa\u0142am w plac\u00f3wkach zdrowia psychicznego w Polsc, Danii, Grenlandii i Norwegii.<\/p>\n Uko\u0144czy\u0142a szkolenie w zakresie psychoterapii os\u00f3b z diagnoz\u0105 schizofrenii oraz The Maastricht approach. Pracowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c w podej\u015bciu Otwarty Dialog, kt\u00f3rego zagadnieniami zajmowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce badawczo. Uko\u0144czy\u0142a podstawowe szkolenie EMDR.<\/p>\n Obecnie jest w trakcie 5-letniego szkolenia terapeutycznego w podej\u015bciu psychodynamiczno-systemowym, a tak\u017ce szkoli si\u0119 w terapii poznawczo-behawioralnej.<\/p>\n W razie my\u015bli samob\u00f3jczych w tych instytucjach mo\u017cna uzyska\u0107 pomoc:<\/p>\n 1 <\/p>\n 22 628 52 22 (dost\u0119pny od poniedzia\u0142ku do pi\u0105tku w godzinach 18:00 \u2014 21:00)<\/p>\n 2 <\/p>\n Og\u00f3lnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”: 800 12 00 02 (czynny ca\u0142\u0105 dob\u0119)<\/p>\n 3 <\/p>\n Telefon zaufania dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy: 116 111 (czynny ca\u0142y tydzie\u0144, 12:00-2:00)<\/p>\n 4 <\/p>\n Telefoniczne Centrum Wsparcia: 800 70 2222 (czynny ca\u0142\u0105 dob\u0119)<\/p>\n 5 <\/p>\n Fundacja ITAKA \u2014 Centrum Poszukiwa\u0144 Ludzi Zaginionych prowadzi te\u017c: 800 080 222 \u2014 Ca\u0142odobow\u0105, bezp\u0142atn\u0105 infolini\u0119 dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, rodzic\u00f3w oraz nauczycieli<\/p>\n 6 Fundacja „Twarze depresji” \u2014 bezp\u0142atne, zdalne konsultacje psychologiczne dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, os\u00f3b doros\u0142ych w stanie kryzysu psychicznego, os\u00f3b chorych onkologicznie i ich rodzin, kobiet w ci\u0105\u017cy i po porodzie \u2014 zapisy na https:\/\/twarzedepresji.pl\/pomocpsychologiczna\/<\/a>\u00a0Tak\u017ce konsultacje psychologiczne i psychiatryczne dla obywateli Ukrainy w j\u0119zyku ukrai\u0144skim i rosyjskim \u2014 zapisy na: https:\/\/twarzedepresji.pl\/ukraina\/<\/a> 7 Mailowe wsparcie psychologiczne Lambdy Warszawa: poradnictwo@lambdawarszawa.org<\/a> 8 Lista psycholog\u00f3w i psycholo\u017cek rekomendowanych dla os\u00f3b LGBT+ przez Kampani\u0119 Przeciw Homofobii: https:\/\/kph.org.pl\/kontakt\/<\/a> 9 Mailowe wsparcie dla chrze\u015bcijan LGBTQ „Wiara i t\u0119cza”: wsparcie@wiaraitecza.pl<\/a>. <\/p>\n Tre\u015bci z serwisu Medonet maj\u0105 na celu polepszenie, a nie zast\u0105pienie, kontaktu pomi\u0119dzy U\u017cytkownikiem a jego lekarzem. Serwis ma charakter wy\u0142\u0105cznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem si\u0119 do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczeg\u00f3lno\u015bci medycznych, zawartych w Serwisie nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Paulina W\u00f3jtowicz, Medonet.pl: Pracowa\u0142a pani jako psycholog na Grenlandii. Jak do tego dosz\u0142o? Aleksandra Matuszek: Od o\u015bmiu lat…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":331423,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[54368,48,46,42,38,40,39,41,2103,46609,361,8093,47,15780,813],"class_list":["post-331422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-kryzys_psychiczny","tag-nat_styl","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-psychologia","tag-psychoza","tag-samobojstwo","tag-schizofrenia","tag-screening_general","tag-szpital_psychiatryczny","tag-zdrowie_psychiczne"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116304056429802860","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/331422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=331422"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/331422\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/331423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=331422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=331422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=331422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"MedonetPRO](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/5w9k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9hMGY5NWNmMDcwYzA5MjFiZDc2NTFlYzU4MDEzNGIzNy5wbmeSlQMAA.jpeg\")
<\/a><\/p>\n