{"id":3316,"date":"2025-09-18T18:47:08","date_gmt":"2025-09-18T18:47:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/3316\/"},"modified":"2025-09-18T18:47:08","modified_gmt":"2025-09-18T18:47:08","slug":"niezwykly-krzyz-einsteina-z-5-obrazem-tego-samego-obiektu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/3316\/","title":{"rendered":"Niezwyk\u0142y Krzy\u017c Einsteina z 5. obrazem tego samego obiektu"},"content":{"rendered":"<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Pierwszym zaobserwowanym Krzy\u017cem Einsteina by\u0142 odkryty w 1984 roku kwazar Q2237+030 Le\u017cy on za galaktyk\u0105 Soczewka Huchry, kt\u00f3ra poprzez zjawisko soczewkowania grawitacyjnego zwielokrotnia obraz kwazara, pokazuj\u0105c go czterokrotnie. Na zdj\u0119ciach tego obiektu mo\u017cna wi\u0119c zobaczy\u0107 Krzy\u017c Einsteina \u2014 czyli zwielokrotniony do 4 obraz\u00f3w kwazar \u2014 z le\u017c\u0105c\u0105 po\u015brodku Soczewk\u0105 Huchry. Dotychczas jednak nikt nie widzia\u0142 Krzy\u017ca Einsteina sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z pi\u0119ciu obraz\u00f3w tego samego obiektu.<\/p>\n<ul class=\"OchatFollowUps_wrapper__1ry7X\">\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Kto jako pierwszy zauwa\u017cy\u0142 niezwyk\u0142e zjawisko Krzy\u017ca Einsteina?<\/li>\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Co to jest Krzy\u017c Einsteina?<\/li>\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Jakie teleskopy by\u0142y u\u017cywane do bada\u0144 galaktyki HerS-3?<\/li>\n<li class=\"OchatFollowUps_item__Dhyly OchatFollowUps_itemDesktop__R6aBv\">Dlaczego odkrycie pi\u0105tego obrazu ma znaczenie dla nauki?<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Francuzi, korzystaj\u0105c z teleskop\u00f3w NOEMA i ALMA (Atacama Large Millimeter\/submillimeter Array w Chile) badali galaktyk\u0119 HerS-3. Znajduje si\u0119 ona w odleg\u0142o\u015bci 11,6 miliard\u00f3w lat \u015bwietlnych od Ziemi i wydaje si\u0119, \u017ce jej \u015bwiat\u0142o jej soczewkowane przez masywn\u0105 grup\u0119 galaktyk po\u0142o\u017con\u0105 w odleg\u0142o\u015bci 7,8 miliarda lat \u015bwietlnych od nas. Jednak astronomowie dostrzegli co\u015b, czego nigdy wcze\u015bniej nie widzieli i czego istnienie nie zgadza\u0142o si\u0119 z modelami obliczeniowymi. Zauwa\u017cyli bowiem, \u017ce widoczna z Ziemi HerS-3 tworzy Krzy\u017c Einsteina z\u0142o\u017cony z dodatkowym, pi\u0105tym, obrazem po\u015brodku. Pocz\u0105tkowo s\u0105dzili, \u017ce to jaki\u015b problem z instrumentami, jednak te pracowa\u0142y bez zarzutu. Odkrywcy we wsp\u00f3\u0142pracy z kolegami z kilku kraj\u00f3w postanowili rozwi\u0105za\u0107 zagadk\u0119.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Astrofizyk teoretyczny Charles Keeton z Rutgers University, zapytany o zauwa\u017cone zjawisko stwierdzi\u0142, \u017ce to nie powinno mie\u0107 miejsca. Nie mo\u017cesz otrzyma\u0107 pi\u0105tego obrazu w \u015brodku, chyba, \u017ce co\u015b niezwyk\u0142ego dzieje si\u0119 z mas\u0105, kt\u00f3ra zagina \u015bwiat\u0142o, powiedzia\u0142. Teoretycy siedli wi\u0119c do modeli obliczeniowych i zauwa\u017cyli, \u017ce \u017cadna z widocznych pobliskich galaktyk, kt\u00f3ra mog\u0142aby zadzia\u0142a\u0107 jak soczewka grawitacyjna dla HerS-3 nie da\u0142aby obrazu zwielokrotnionego 5 razy. Przetestowali\u015bmy ka\u017cd\u0105 rozs\u0105dn\u0105 konfiguracj\u0119 z u\u017cyciem widocznych galaktyk i nic nie pasowa\u0142o. W tym przypadku jedynym sposobem na po\u0142\u0105czenie matematyki i fizyki okaza\u0142o si\u0119 dodanie halo ciemnej materii. W tym le\u017cy si\u0142a modelowania, pozwala ono dostrzec to, co niewidoczne, m\u00f3wi Keeton.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">To niezwyk\u0142e odkrycie niesie ze sob\u0105 olbrzymi\u0105 warto\u015b\u0107 naukow\u0105. Soczewkowanie grawitacyjne nie tylko umo\u017cliwia dok\u0142adniejsze zbadanie pe\u0142nej py\u0142u galaktyki HerS-3. To te\u017c bardzo rzadka okazja do zbadania halo ciemnej materii otaczaj\u0105cej widoczne galaktyki.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">\u0179r\u00f3d\u0142o: HerS-3: An Exceptional Einstein Cross Reveals a Massive Dark Matter Halo, https:\/\/iopscience.iop.org\/article\/10.3847\/1538-4357\/adf204<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"Image_image__0tuHp\" height=\"572\" width=\"572\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/RIyk9kpTURBXy81ZTUwNGY2YjlkYmUxOGE5OTRiMjQzYjM2NzRjMTI2OS5qcGeSlQLNAjwAwsOVAgDNAtDCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\" alt=\"Niezwyk\u0142y Krzy\u017c Einsteina z\u0142o\u017cony z 5 obraz\u00f3w tego samego obiektu, galaktyki HerS-3\" loading=\"lazy\" \/>P. Cox et al. &#8211; ALMA (ESO\/NAOJ\/NRAO) \/ Kopalnia Wiedzy<\/p>\n<p>Niezwyk\u0142y Krzy\u017c Einsteina z\u0142o\u017cony z 5 obraz\u00f3w tego samego obiektu, galaktyki HerS-3<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"Image_image__0tuHp\" height=\"498\" width=\"498\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/l59k9kpTURBXy81OTViZWJiZjExYTIxZTBjZTMzODRmOGJiOTgzZmI4Yi5qcGeSlQLNAjwAwsOVAgDNAtDCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\" alt=\"Standardowy Krzy\u017c Einsteina: w \u015brodku galaktyka UZC J224030.2+032131, kt\u00f3ra czterokrotnie zwielokrotni\u0142a obraz po\u0142o\u017conego za ni\u0105 kwazara\" loading=\"lazy\" \/>ESA\/Hubble &amp; NASA \/ Kopalnia Wiedzy<\/p>\n<p>Standardowy Krzy\u017c Einsteina: w \u015brodku galaktyka UZC J224030.2+032131, kt\u00f3ra czterokrotnie zwielokrotni\u0142a obraz po\u0142o\u017conego za ni\u0105 kwazara<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pierwszym zaobserwowanym Krzy\u017cem Einsteina by\u0142 odkryty w 1984 roku kwazar Q2237+030 Le\u017cy on za galaktyk\u0105 Soczewka Huchry, kt\u00f3ra&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3317,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[197,1785,120,118,119,53,52,68,51,312,55,42,38,40,39,41,198,116,114,115,47,121,1348,117,50],"class_list":{"0":"post-3316","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-glowna_bb_prg_tst1","9":"tag-kopalniawiedzypl","10":"tag-nauka","11":"tag-nauka-i-technika","12":"tag-naukatechnika","13":"tag-new_header","14":"tag-onet3","15":"tag-onet3d","16":"tag-onet3d_2i","17":"tag-pcz","18":"tag-phx","19":"tag-pl","20":"tag-poland","21":"tag-polish","22":"tag-polska","23":"tag-polski","24":"tag-rewardedp_tst1","25":"tag-science","26":"tag-science-and-technology","27":"tag-sciencetechnology","28":"tag-screening_general","29":"tag-technika","30":"tag-technologia","31":"tag-technology","32":"tag-v2021"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3316\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}