Islamska Republika przechodzi wewn\u0119trzn\u0105 transformacj\u0119 w obliczu bezprecedensowego dla systemu obci\u0105\u017cenia i zagro\u017cenia. Z jednej strony oczywiste jest, \u017ce w\u0142adza nie upada pod ci\u0119\u017carem okoliczno\u015bci: na miejsce zabitych wojskowych i polityk\u00f3w przychodz\u0105 nowi ludzie, zagro\u017cenie zewn\u0119trzne konsoliduje lojalist\u00f3w, dzia\u0142ania wojenne nie ustaj\u0105. Z drugiej strony zwroty tego typu nie mog\u0105 przebiega\u0107 bez \u015bladu i zmieniaj\u0105 same podstawy konfiguracji w\u0142adzy.<\/p>\n
Ostatni umiarkowani politycy zostali odsuni\u0119ci od podejmowania decyzji w Iranie jeszcze przed rozpocz\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 wojennych. Konserwaty\u015bci u w\u0142adzy konsekwentnie wypierali reformator\u00f3w z kluczowych organ\u00f3w od ko\u0144ca lat 2010. Jako znacz\u0105ca si\u0142a polityczna w Iranie nie istnieli oni co najmniej od pocz\u0105tku lat 2020. Jednocze\u015bnie w styczniu tego roku, podczas t\u0142umienia protest\u00f3w, do aresztu domowego trafili prawdopodobnie by\u0142y prezydent Hasan Rouhani i by\u0142y minister spraw zagranicznych Mohammad D\u017cawad Zarif. Nie zajmowali oni \u017cadnych stanowisk, byli uwa\u017cani za ludzi systemu, ale mimo wszystko nale\u017celi do obozu reformist\u00f3w. Dlatego te\u017c postanowiono ich na wszelki wypadek zneutralizowa\u0107.<\/p>\n
Tak wi\u0119c w momencie rozpocz\u0119cia atak\u00f3w USA i Izraela z frakcji warunkowych libera\u0142\u00f3w systemowych w Iranie nie pozosta\u0142o ju\u017c nic. Byli jednak tzw. pragmatycy.<\/p>\n
S\u0105 to konserwaty\u015bci, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c sceptycznie podchodz\u0105 do Zachodu i szerokich swob\u00f3d obywatelskich, ale uwa\u017caj\u0105, \u017ce czasami ust\u0119pstwa i kompromisy s\u0105 konieczne, aby system nie upad\u0142 w krytycznej sytuacji. Symbolem tego typu polityk\u00f3w by\u0142 sekretarz Najwy\u017cszej Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego Iranu Ali Larid\u017cani.<\/p>\n
Pod koniec lutego by\u0142 jednym z nielicznych pozosta\u0142ych przy w\u0142adzy pragmatyk\u00f3w, a 17 marca zosta\u0142 zamordowany. Pytania o wp\u0142yw tej frakcji znikn\u0119\u0142y same z siebie.<\/p>\n
Pozostaj\u0105 te\u017c si\u0142y bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rych wp\u0142yw wielokrotnie wzr\u00f3s\u0142. Za najbardziej wp\u0142ywow\u0105 posta\u0107 spo\u015br\u00f3d ocala\u0142ych uwa\u017ca si\u0119 przewodnicz\u0105cego ira\u0144skiego parlamentu Mohammada Bagera Ghalibafa. Jest to by\u0142y wojskowy, \u015bci\u015ble powi\u0105zany z Korpusem Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej.<\/p>\n
Ten sam trend umocni\u0142o wybranie nowego najwy\u017cszego przyw\u00f3dcy, Mod\u017ctaby Chameneia<\/a>, kt\u00f3ry zawsze by\u0142 postrzegany jako posta\u0107 bliska korpusowi.<\/p>\n Znacz\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c wybranie nowego sekretarza Rady Bezpiecze\u0144stwa \u2014 zosta\u0142 nim Mohammad Bagher Zolghadr. W przeciwie\u0144stwie do Larid\u017caniego, kt\u00f3ry jednak uosabia\u0142 cywil\u00f3w we w\u0142adzy, ten cz\u0142owiek jest zawodowym wojskowym i by\u0142ym oficerem Korpusu Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej.<\/p>\n Pa\u0144stwo garnizonowe<\/p>\n W rezultacie korpus z organu, kt\u00f3ry chroni\u0142 re\u017cim, przekszta\u0142ca si\u0119 (lub ju\u017c si\u0119 przekszta\u0142ci\u0142) w organ, kt\u00f3ry kszta\u0142tuje re\u017cim. Przy tym sami cz\u0142onkowie si\u0142 bezpiecze\u0144stwa nie tylko nie czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie, ale i wiedz\u0105, \u017ce w ka\u017cdej chwili mog\u0105 zosta\u0107 zabici. A to utrudnia opracowanie i realizacj\u0119 jakiejkolwiek sensownej strategii. Jednocze\u015bnie korpus to nie tylko wojskowi, ale tak\u017ce islami\u015bci. Ideologia odgrywa dla nich niebagateln\u0105 rol\u0119.<\/p>\n W ten spos\u00f3b obecny Iran zmierza w kierunku „pa\u0144stwa garnizonowego” \u2014 formacji, kt\u00f3rej praktycznie jedynym zadaniem pozostaj\u0105 dzia\u0142ania wojskowe. Ca\u0142a bie\u017c\u0105ca polityka podporz\u0105dkowuje si\u0119 tej paradygmatyce.<\/p>\n Takie zmiany oznaczaj\u0105 znacz\u0105cy zwrot w strukturze Islamskiej Republiki, poniewa\u017c od pocz\u0105tku lat 90. nie przypomina\u0142a ona obozu wojskowego nastawionego na nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 walk\u0119 z wrogami. Oczywi\u015bcie idea oporu wobec imperializmu i eksportu islamskiej rewolucji by\u0142a promowana jako cel deklaratywny, jednak w rzeczywisto\u015bci po wojnie ira\u0144sko-irackiej rz\u0105dz\u0105ca elita wszelkimi sposobami unika\u0142a bezpo\u015brednich star\u0107 zbrojnych z przeciwnikami, staraj\u0105c si\u0119 przesun\u0105\u0107 potencjaln\u0105 lini\u0119 frontu na odleg\u0142e rubie\u017ce. St\u0105d wsparcie dla Hezbollahu, Hamasu, re\u017cimu Baszszara al-Asada<\/a> i irackiej milicji. <\/p>\n Jednocze\u015bnie g\u0142\u00f3wn\u0105 i zdecydowanie najwi\u0119ksz\u0105 pozycj\u0105 w wydatkach zawsze by\u0142a polityka spo\u0142eczna (cho\u0107 bardzo nieefektywna). Niezmiennie stanowi\u0142a ona ponad 50 proc. wszystkich wydatk\u00f3w. Kluczowe stanowiska we w\u0142adzy w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zajmowali cywile. Teraz jednak nast\u0119puje absolutna maksymalizacja celu wojskowego, kt\u00f3ry nak\u0142ada si\u0119 na ideologi\u0119 rewolucyjnego islamizmu.<\/p>\n Ira\u0144scy m\u0119czennicyJedn\u0105 z centralnych idei od momentu powstania Islamskiej Republiki by\u0142a koncepcja szahid\u00f3w, czyli m\u0119czennik\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w s\u0142usznej sprawie. Przede wszystkim odegra\u0142a ona wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w latach wojny ira\u0144sko-irackiej<\/a> w latach 80. Wtedy po\u015bwi\u0119cenie ira\u0144skich \u017co\u0142nierzy pomog\u0142o chroni\u0107 republik\u0119 przed przewy\u017cszaj\u0105c\u0105 j\u0105 technicznie armi\u0105 Saddama Husajna. Ulice i place w kraju zacz\u0119to nazywa\u0107 na cze\u015b\u0107 wybitnych szahid\u00f3w, w wielu miejscach pojawi\u0142y si\u0119 portrety bohater\u00f3w poleg\u0142ych w walkach z wrogiem. <\/p>\n Jednak w ostatnich dziesi\u0119cioleciach idea m\u0119cze\u0144stwa w s\u0142usznej sprawie w Iranie stopniowo ulega\u0142a erozji. Oczywi\u015bcie na banerach w miastach umieszczano wizerunki stra\u017cnik\u00f3w granicznych zabitych w strzelaninach z Kurdami lub Belud\u017cami oraz cz\u0142onk\u00f3w Korpusu Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej, poleg\u0142ych w Syrii. Jednak u przeci\u0119tnego Ira\u0144czyka historie te nie budzi\u0142y wi\u0119kszego zainteresowania.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n Czasy wydawa\u0142y si\u0119 spokojne, a fakt, \u017ce gdzie\u015b na granicy lub wiele kilometr\u00f3w od Iranu kto\u015b ginie, walcz\u0105c o niezbyt zrozumia\u0142e dla zwyk\u0142ego cz\u0142owieka cele, nie robi\u0142 na ludziach wielkiego wra\u017cenia. Znacznie bardziej interesowa\u0142y ich sprawy bytowe, takie jak ceny produkt\u00f3w spo\u017cywczych w Iranie i bezrobocie.<\/p>\n W\u0142adze oczywi\u015bcie pr\u00f3bowa\u0142y nada\u0107 tej koncepcji aktualny charakter. Tak wi\u0119c w 2020 r. do grona szahid\u00f3w zaliczono lekarzy i piel\u0119gniarki, kt\u00f3rzy umarli z powodu koronawirusa podczas pandemii. Za szahid\u00f3w uznano r\u00f3wnie\u017c wszystkie ofiary katastrofy Boeinga nale\u017c\u0105cego do linii Ukraine International Airlines. Samolot mia\u0142 zosta\u0107 zestrzelony, jak si\u0119 wydaje, przez pomy\u0142k\u0119 ira\u0144skich si\u0142 obrony powietrznej na pocz\u0105tku 2020 r. Wed\u0142ug oficjalnej wersji wojskowi obawiali si\u0119 ataku USA i pomylili cywilny samolot z pociskiem manewruj\u0105cym. W tragedii zgin\u0119\u0142o 176 os\u00f3b: g\u0142\u00f3wnie Ira\u0144czycy lec\u0105cy do Kanady z przesiadk\u0105 w Kijowie.<\/p>\n