Ponad po\u0142owa z 52 tys. obcokrajowc\u00f3w mieszkaj\u0105cych na Sardynii to osoby z Rumunii, Senegalu, Maroka, Chin i Ukrainy. Odpowiada to ok. 3,3 proc. ludno\u015bci wyspy. \u015arednia krajowa wynosi 8,9 proc. W 2022 r. liczba obcokrajowc\u00f3w, kt\u00f3rzy przeprowadzili si\u0119 na Sardyni\u0119, nie stanowi\u0142a nawet jednej czwartej spadku liczby ludno\u015bci odnotowanego w tym roku.<\/p>\n
![\"Baradili,](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MjKk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kNTBiMzA0ZjVlZmNlMmU2NDhhMzliNGQ1ODA4ODg2NC5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Baradili, miejscowo\u015b\u0107 i gmina w SardyniiTommaso Lecca \/ Politico<\/p>\n
Problemy demograficzne W\u0142och, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie wida\u0107 na Sardynii, zmusi\u0142y niedawno prawicowy rz\u0105d Giorgii Meloni do zezwolenia na przyj\u0119cie 500 tys. zagranicznych pracownik\u00f3w w ci\u0105gu najbli\u017cszych trzech lat. W ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach, takich jak Baradili, spadek liczby ludno\u015bci wci\u0105\u017c jednak pozostaje dotkliwym problemem.<\/p>\n
Ponad 30 lat temu wie\u015b zamkn\u0119\u0142a jednoklasow\u0105 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105, w kt\u00f3rej uczy\u0142o si\u0119 \u0142\u0105cznie 15 dzieci w wieku od 6 do 10 lat. Baradili i pobliskie wioski zdecydowa\u0142y si\u0119 na system rotacyjny, w ramach kt\u00f3rego dzieci przez ca\u0142y rok ucz\u0119szczaj\u0105 na zaj\u0119cia w trzech r\u00f3\u017cnych wioskach. Codziennie rano zabiera je bezp\u0142atny autobus. Ucz\u0119szczanie do szko\u0142y \u015bredniej lub dotarcie do szpitala jest znacznie trudniejsze, poniewa\u017c obie plac\u00f3wki znajduj\u0105 si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci ponad 30 km.<\/p>\n
Interwencje centrali<\/p>\n
Wyzwania zwi\u0105zane z obs\u0142ug\u0105 spo\u0142eczno\u015bci takich jak Baradili sk\u0142oni\u0142y rz\u0105d Meloni do uznania w najnowszym Krajowym Planie Strategicznym dla Obszar\u00f3w Wewn\u0119trznych, \u017ce niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci kraju „nie mog\u0105 wyznaczy\u0107 sobie \u017cadnych cel\u00f3w dotycz\u0105cych odwr\u00f3cenia tendencji [wyludnienia], ale nie mo\u017cna ich te\u017c pozostawi\u0107 samym sobie”.<\/p>\n
Autorzy dokumentu zaproponowali stworzenie „ukierunkowanego planu pomocy w procesie chronicznego spadku liczby ludno\u015bci i starzenia si\u0119”. Sformu\u0142owanie to wywo\u0142a\u0142o oburzenie, nawet w\u015br\u00f3d 140 przedstawicieli Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Skrytykowali oni plan rz\u0105du, nazywaj\u0105c go „wsparciem dla szcz\u0119\u015bliwej \u015bmierci” wsi. Camedda nie jest jednak pod wra\u017ceniem.<\/p>\n
\u2014 Po prostu czarno na bia\u0142ym zapisano to, co rz\u0105d, nie tylko ten, robi od kilkudziesi\u0119ciu lat \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Miejscowo\u015b\u0107 Baradili robi wszystko, co w jej mocy, aby przetrwa\u0107. Lokalne w\u0142adze wprowadzi\u0142y dotacj\u0119 w wysoko\u015bci 10 tys. euro (42,5 tys. z\u0142), kt\u00f3ra stanowi dodatek do zach\u0119t przyznawanych na szczeblu regionalnym. We wsi znajduje si\u0119 basen, boisko do pi\u0142ki no\u017cnej, korty tenisowe i do padla, a nawet parking dla kamper\u00f3w.<\/p>\n
W 2022 r. Baradili \u015bwi\u0119towa\u0142o przybycie czterech rodzin, kt\u00f3re zwi\u0119kszy\u0142y spo\u0142eczno\u015b\u0107 wsi o dziewi\u0119ciu nowych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Kawaleria emigrant\u00f3w<\/p>\n
Podczas gdy wielu m\u0142odych Sardy\u0144czyk\u00f3w opuszcza ma\u0142e wiejskie wioski, aby cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem w mie\u015bcie, niekt\u00f3rzy emigranci pod\u0105\u017caj\u0105 w przeciwnym kierunku.<\/p>\n
Ivo Rovira, hiszpa\u0144ski fotograf pracuj\u0105cy dla regat America’s Cup, trafi\u0142 do swojej nowej rodzinnej wioski Armungia przez przypadek. W 2023 r. sp\u0119dzi\u0142 kilka miesi\u0119cy w Cagliari, stolicy Sardynii, robi\u0105c zdj\u0119cia w\u0142oskiej \u0142odzi \u017caglowej Luna Rossa. \u2014 Pewnego dnia w styczniu jecha\u0142em w g\u0142\u0105b wyspy w poszukiwaniu \u015bniegu. Dotar\u0142em do Armungii, miejsca, o kt\u00f3rym nigdy wcze\u015bniej nie s\u0142ysza\u0142em \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n
Zosta\u0142 urzeczony krajobrazem wioski, kt\u00f3ra liczy mniej ni\u017c 400 mieszka\u0144c\u00f3w. \u2014 Zaparkowa\u0142em samoch\u00f3d i poszed\u0142em na spacer. W historycznym centrum znalaz\u0142em dom z tabliczk\u0105 „na sprzeda\u017c”. Dziesi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej wp\u0142aci\u0142em zaliczk\u0119 \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n
![\"Bianca](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/E9Tk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9mZmMzYmYxMjNmNGVjM2Q0YTViMDVhMDJiZGRlZWJmZi5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n
Bianca Fontana przed muralem we wsi NulviTommaso Lecca \/ Politico<\/p>\n
Po remoncie starego domu, kt\u00f3ry kiedy\u015b by\u0142 sklepem z winami, ale sta\u0142 pusty przez 30 lat, Rovira i jego \u017cona Ana Ponce przeprowadzili si\u0119 na sta\u0142e do Armungii. Otworzyli te\u017c restauracj\u0119, kt\u00f3ra przyjmuje klient\u00f3w kilka dni w miesi\u0105cu, w zale\u017cno\u015bci od popytu.<\/p>\n
\u2014 Podr\u00f3\u017c do supermarketu po kr\u0119tych drogach zajmuje p\u00f3\u0142 godziny, ale w odleg\u0142o\u015bci godziny jazdy znajduje si\u0119 mi\u0119dzynarodowe lotnisko \u2014 m\u00f3wi. \u2014 Nie czujemy si\u0119 jak cyfrowi nomadzi<\/a>, jeste\u015bmy prawdziwymi mieszka\u0144cami Armungii \u2014 dodaje.<\/p>\n Bianca Fontana, Australijka o w\u0142oskich korzeniach, marzy\u0142a o przeprowadzce do W\u0142och po pandemii COVID-19. Do\u0142\u0105czy\u0142a do przyjaciela, kt\u00f3ry mieszka\u0142 w Nulvi, miasteczku licz\u0105cym ok. 2500 mieszka\u0144c\u00f3w \u2014 wi\u0119kszym ni\u017c niekt\u00f3re ma\u0142e w\u0142oskie spo\u0142eczno\u015bci, ale nadal kwalifikuj\u0105cym si\u0119 do otrzymania dotacji regionalnych.<\/p>\n \u2014 W ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni kupi\u0142am dom. A oko\u0142o sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej przeprowadzi\u0142am si\u0119 tutaj \u2014 powiedzia\u0142a Fontana.<\/p>\n Dorasta\u0142a w wiejskiej miejscowo\u015bci w Australii, nast\u0119pnie mieszka\u0142a w Londynie i Szanghaju. \u2014 Czu\u0142am si\u0119 do\u015b\u0107 wyczerpana \u017cyciem w wi\u0119kszych miastach i chcia\u0142am znale\u017a\u0107 mniejsze, spokojniejsze miejsce \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n O nowym \u017cyciu na Sardynii opowiada teraz na swoim kanale YouTube, kt\u00f3ry ma ponad 3000 subskrybent\u00f3w. Wielu z nich regularnie komentuje jej filmy dotycz\u0105ce dotacji na renowacj\u0119, prac nad w\u0142asnym domem, wycieczek archeologicznych i lokalnego wina.<\/p>\n Cel: zatrzyma\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n Marcello Contu opu\u015bci\u0142 Sardyni\u0119 w wieku 18 lat, by przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Turynu, nast\u0119pnie mieszka\u0142 w Barcelonie i Australii. Po tym przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do 120-osobowej wioski Bidoni, aby rozpocz\u0105\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w zakresie produkcji wega\u0144skich ser\u00f3w.<\/p>\n \u2014 Rzemie\u015blnicza produkcja ser\u00f3w ro\u015blinnych wymaga du\u017cej uwagi, czasu oczekiwania, eksperyment\u00f3w i codziennej troski, co trudno pogodzi\u0107 z chaotycznym otoczeniem \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n Jego produkty s\u0105 obecnie dost\u0119pne w dziesi\u0105tkach restauracji i sklep\u00f3w na Sardynii i w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci W\u0142och.<\/p>\n \u2014 Geograficzna izolacja i brak us\u0142ug przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ci\u0105g\u0142e praktyczne wyzwania: pozyskiwanie surowc\u00f3w lub realizacja dostaw cz\u0119sto wymaga d\u0142ugich podr\u00f3\u017cy, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z d\u0142u\u017cszym czasem i wy\u017cszymi kosztami ni\u017c w przypadku os\u00f3b pracuj\u0105cych w lepiej skomunikowanych obszarach \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n Ivo Rovira i Ana Ponce przed swoim nowym domem w ArmungiiTommaso Lecca \/ Politico<\/p>\n Uwa\u017ca jednak, \u017ce ma\u0142e wioski mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 „idealnymi miejscami do rozwijania rzemios\u0142a, kreatywno\u015bci i dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych ze zr\u00f3wnowa\u017conym rozwojem, poniewa\u017c oferuj\u0105 to, co du\u017ce miasta cz\u0119sto utraci\u0142y \u2014 czas, przestrze\u0144, autentyczne relacje oraz siln\u0105 wi\u0119\u017a z lokalnym \u015brodowiskiem i natur\u0105”.<\/p>\n Rovira i Fontana s\u0105 r\u00f3wnie\u017c pod wra\u017ceniem zdolno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Sardynii do trzymania si\u0119 razem. Rovira us\u0142ysza\u0142 kiedy\u015b od s\u0105siada: „\u017cyjemy w tak ma\u0142ej wiosce, \u017ce je\u015bli nie b\u0119dziemy sobie pomaga\u0107, zginiemy”.<\/p>\n Projekt: tanie domy<\/p>\n Ollolai zas\u0142yn\u0119\u0142o z dom\u00f3w za 1 euro (4,25 z\u0142) \u2014 projekt ten wystartowa\u0142 w 2016 r.<\/p>\n Wed\u0142ug burmistrza Francesco Columbu zainteresowanie nim wyrazi\u0142o ok. 100 tys. os\u00f3b, ale gmina mog\u0142a przyj\u0105\u0107 wnioski tylko kilku aspiruj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w Ollolai. Tylko kilka rodzin z zagranicy uzyska\u0142o dom za tak\u0105 cen\u0119.<\/p>\n Wie\u015b tymczasem nadal traci mieszka\u0144c\u00f3w \u2014 w momencie inauguracji projektu by\u0142o ich 1300. Obecnie spad\u0142a ona do 1150.<\/p>\n \u2014 Chocia\u017c mo\u017cliwe jest, \u017ce do wsi przeniesie si\u0119 wykszta\u0142cony Amerykanin lub Niemiec, kt\u00f3ry kocha kamienn\u0105 architektur\u0119 sardy\u0144skiej wsi, nie przyniesie to jej korzy\u015bci ekonomicznych potrzebnych do rozwi\u0105zania problem\u00f3w \u2014 m\u00f3wi Anna Maria Colavitti, profesor urbanistyki na Uniwersytecie w Cagliari.<\/p>\n Przeanalizowa\u0142a ona wyniki programu dom\u00f3w za 1 euro (4,25 z\u0142) i stwierdzi\u0142a, \u017ce „same w sobie nie wystarcz\u0105, podobnie jak nie wystarczaj\u0105 zach\u0119ty do posiadania dzieci”. Jej badania wykaza\u0142y r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nowi w\u0142a\u015bciciele czasami decyduj\u0105 si\u0119 na odsprzeda\u017c nieruchomo\u015bci za 1 euro po tej samej cenie, kt\u00f3r\u0105 za ni\u0105 zap\u0142acili, poniewa\u017c nie sta\u0107 ich na wy\u017csze ni\u017c oczekiwali koszty renowacji<\/a> lub s\u0105 niezadowoleni ze swojego wyboru.<\/p>\n Burmistrz Ollolai nie poddaje si\u0119 jednak i walczy, korzystaj\u0105c z dost\u0119pnych mu \u015brodk\u00f3w. \u2014 Ollolai nie zginie tak \u0142atwo. Wioski w g\u0142\u0119bi l\u0105du Sardynii mia\u0142y ju\u017c swoje kryzysy. Prze\u017cy\u0142y okresy epidemii w XVII w., ale podnios\u0142y si\u0119 z nich \u2014 m\u00f3wi Columbu.<\/p>\n \u2014 Mamy lepsz\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia i jeste\u015bmy godzin\u0119 drogi od jednych z najpi\u0119kniejszych pla\u017c na \u015bwiecie. Uwa\u017cam, \u017ce pi\u0119kne rzeczy nigdy nie zgin\u0105 \u2014 dodaje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Sardynia jest jedn\u0105 z najpi\u0119kniejszych wysp na \u015bwiecie, co rodzi pytanie: gdzie s\u0105 wszyscy? Nie chodzi o turyst\u00f3w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":34314,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,4438,27,34,35,28,31,48,25,46,4887,40,1314,41,10015,47,80,29,30,26,898,82,83,84],"class_list":{"0":"post-34313","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-demografia","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-nat_styl","18":"tag-news","19":"tag-omp","20":"tag-perso_tst1","21":"tag-polish","22":"tag-politico","23":"tag-polski","24":"tag-sardynia","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-wiadomosci","30":"tag-wlochy","31":"tag-world","32":"tag-world-news","33":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34313"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34313\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"Ivo](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/HCDk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83ODNmN2NjOGJiODcyM2U5ZGQyMDk5ZjIyYTRmNjFhNy5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n