{"id":345845,"date":"2026-04-04T08:09:48","date_gmt":"2026-04-04T08:09:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/345845\/"},"modified":"2026-04-04T08:09:48","modified_gmt":"2026-04-04T08:09:48","slug":"to-ja-elzunia-szefler-mialam-wtedy-4-lata-bydgoskie-wspomnienie-dziecinstwa-lajkarze-delikatesy-i-zapach-kawy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/345845\/","title":{"rendered":"&#8222;To ja El\u017cunia Szefler. Mia\u0142am wtedy 4 lata&#8221; &#8211; bydgoskie wspomnienie dzieci\u0144stwa: lajkarze, delikatesy i zapach kawy"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-small-font-size\">El\u017cbieta Szefler z mam\u0105 na Placu Wolno\u015bci \/ Archiwum rodzinne<\/p>\n<p>\u2013 By\u0142am nie\u015bmia\u0142ym dzieckiem i ka\u017cda nowa sytuacja budzi\u0142a moj\u0105 niepewno\u015b\u0107 oraz przej\u0119cie now\u0105 rol\u0105. Taka, jak tu pokazana, z \u017cywym, do\u015b\u0107 du\u017cym (jak dla mnie) zwierz\u0119ciem z pewno\u015bci\u0105 mnie peszy\u0142a i powodowa\u0142a niepewno\u015b\u0107, co mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107. A wyobra\u017ani\u0119 zawsze mia\u0142am du\u017c\u0105 \u2013 napisa\u0142a do redakcji El\u017cbieta Szefler.<\/p>\n<p>Uczy\u0142a student\u00f3w pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej na bydgoskiej uczelni. El\u017cbieta Szefler nades\u0142a\u0142a do redakcji \u201eBydgoszcz Informuje\u201d d\u0142ugi list. Ona tak\u017ce ma zdj\u0119cia z dzieci\u0144stwa z Placu Wolno\u015bci i odezwa\u0142a si\u0119 na nasz apel o wspomnienia i zdj\u0119cia z dzieci\u0144stwa. Oddajemy g\u0142os naszej czytelniczce:<\/p>\n<p>\u201eEl\u017cunia to ja.\u00a0 El\u017cunia Szefler. Mia\u0142am wtedy 4 lata i fotografie mi\u0119dzy innymi z Placu Wolno\u015bci oraz najprawdopodobniej z przedszkola. Na pierwszym zdj\u0119ciu stoj\u0119 ko\u0142o osio\u0142ka na Placu Wolno\u015bci. Mam do\u015b\u0107 niet\u0119g\u0105 min\u0119. By\u0142am nie\u015bmia\u0142ym dzieckiem i ka\u017cda nowa sytuacja budzi\u0142a moj\u0105 niepewno\u015b\u0107 oraz przej\u0119cie now\u0105 rol\u0105. Taka, jak tu pokazana, z \u017cywym, do\u015b\u0107 du\u017cym (jak dla mnie) zwierz\u0119ciem z pewno\u015bci\u0105 mnie peszy\u0142a i powodowa\u0142a niepewno\u015b\u0107, co mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107. A wyobra\u017ani\u0119 zawsze mia\u0142am du\u017c\u0105.<\/p>\n<p>W tle fotografii widoczni s\u0105 najprawdopodobniej Pa\u0144stwo fotografowie, a za nimi widoczny naro\u017cny budynek na Placu Wolno\u015bci, w kt\u00f3rym w\u00f3wczas (1956 r. \u2013 zaznaczony dat\u0105 na odwrocie zdj\u0119cia) usytuowane by\u0142y s\u0142ynne bydgoskie delikatesy. Mimo i\u017c kawy nie pij\u0119 (tylko zbo\u017cow\u0105), to pami\u0119tam ten delikatesowy, nieprawdopodobny aromat \u015bwie\u017co mielonej kawy, kt\u00f3r\u0105 niedzielni spacerowicze tak ch\u0119tnie kupowali na podwieczorki \u015bwi\u0105teczne (i nie tylko). Nie pami\u0119tam, jakie inne delikatesowe rarytasy cenili niedzielni spacerowicze z Placu Wolno\u015bci. Wiem tylko, \u017ce cenili rarytasy z tych delikates\u00f3w.<\/p>\n<p>Wracaj\u0105c do fotograf\u00f3w ze zdj\u0119cia, to na odwrocie fotografii widnieje okr\u0105g\u0142a piecz\u0119\u0107 przywo\u0142uj\u0105ca informacje o nich. By\u0142 to Zak\u0142ad Fotograficzny Foto \u201eLeica\u201d z ul. Pomorskiej 78, Cz\u0142onek Cechu Fotogr., w\u0142a\u015bciciel Gestwi\u0144ski Leon.<\/p>\n<p>Przyznam, \u017ce w moim domu m\u00f3wi\u0142o si\u0119 tylko o bydgoskiej fotografce Zofii Kiepuszewskiej jako o \u00f3wczesnej znakomito\u015bci na rynku bydgoskim. Ja, naiwne dziecko, my\u015bla\u0142am wtedy, \u017ce Jej Zak\u0142ad to nie tylko \u015bwietny fotograficzny, ale jedyny w mie\u015bcie. Starsi mieszka\u0144cy z pewno\u015bci\u0105 wiedzieli i wiedz\u0105 obecnie, \u017ce by\u0142a znana zw\u0142aszcza z portret\u00f3w i fotografii artystycznej. \u017by\u0142a w latach 1914-1999.<\/p>\n<p>Ja, widoczna na zdj\u0119ciu obok osio\u0142ka, by\u0142am wtedy jeszcze jedynaczk\u0105 (upragnionej siostry Marioli doczeka\u0142am si\u0119 dopiero w wieku sze\u015bciu lat), a moja rodzina sk\u0142ada\u0142a si\u0119 tylko z trzech os\u00f3b: mamy, taty i mnie. Inni, tj. ciocie, wujek, dziadkowie mieszkali w \u0141odzi oraz Cz\u0142uchowie (dzi\u015b wojew\u00f3dztwo pomorskie). Z \u0141odzi na pocz\u0105tku 1952 roku (lub pod koniec 1951) sprowadzili si\u0119 moi Rodzice: Izabela i Janusz Szefler, kt\u00f3rzy po uko\u0144czeniu \u0142\u00f3dzkiej ekonomii, z nakazu pracy wybrali Bydgoszcz jako miejsce swego \u017cycia i zawodowej aktywno\u015bci (tak, by\u0142y w\u00f3wczas nakazy pracy). Kiedy ja sama ko\u0144czy\u0142am studia w 1976 roku, podobne nakazy pracy powr\u00f3ci\u0142y w nieco zmienionych za\u0142o\u017ceniach (kto sam pracy sobie nie znalaz\u0142, a by\u0142o o ni\u0105 w szkolnictwie w\u00f3wczas trudno \u2013 redukcje etat\u00f3w, tak\u017ce dostawa\u0142 nakaz i to prawie wy\u0142\u0105cznie do szk\u00f3\u0142 wiejskich).<\/p>\n<p>M\u00f3j Tatu\u015b rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Bydgoszczy jako naczelnik jednego z wydzia\u0142\u00f3w Banku Inwestycyjnego, mieszcz\u0105cego si\u0119 na rogu ul. Dworcowej i Warmi\u0144skiego, z prawej strony ul. Dworcowej id\u0105c od Al. I Maja). Mama otrzyma\u0142a prac\u0119 jako ksi\u0119gowa w Zak\u0142adach Graficznych mieszcz\u0105cych si\u0119 po lewej stronie ul. Dworcowej, ale ksi\u0119gowo\u015b\u0107 by\u0142a w pokojach po przeciwnej stronie Dworcowej, oszklonych, z wej\u015bciem po schodkach od ulicy. Potem przez wiele lat w tym miejscu funkcjonowa\u0142 salon sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, w kt\u00f3rym \u2013 jak pami\u0119tam \u2013 mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 m.in. reprodukcje dzie\u0142 s\u0142awnych malarzy.<\/p>\n<p>Na drugiej fotografii \u201ez osio\u0142kiem\u201d towarzyszy mi moja pi\u0119kna, zgrabna i m\u0142oda Mamunia. Jest u\u015bmiechni\u0119ta i radosna, nowocze\u015bnie ubrana w szykowny, modny kostium i ma modne buty na wysokich obcasach. Dodaje mi odwagi, bo jak przypuszczam (znaj\u0105c siebie), sama (bez podpory fizycznej i duchowej) nigdy w \u017cyciu nie zdecydowa\u0142abym si\u0119 wsi\u0105\u015b\u0107 na osio\u0142ka, tzn. nikomu nie da\u0142abym si\u0119 na nim posadzi\u0107.<\/p>\n<p>Trzecie zdj\u0119cie przedstawia mnie, a wi\u0119c czteroletni\u0105 El\u017cuni\u0119 w samolociku. W takim i jemu podobnym w owych czasach cz\u0119sto fotografowano dzieci. Nale\u017cy tu przypomnie\u0107, \u017ce ma\u0142o kto z obywateli mia\u0142 sw\u00f3j aparat fotograficzny, wi\u0119c korzystano od czasu do czasu z us\u0142ug profesjonalnych fotograf\u00f3w.<\/p>\n<p>Nie jestem pewna, gdzie wykonane zosta\u0142o to zdj\u0119cie. Od os\u00f3b w zbli\u017conym do mojego obecnie wieku s\u0142ysza\u0142am, \u017ce takie fotografie wykonywane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c przy Placu Wolno\u015bci. Sceneria zdj\u0119cia (t\u0142o) nie przekonuje mnie jednak o tym. W dodatku, jak przez mg\u0142\u0119 pami\u0119tam, \u017ce podobna \u201eakcja\u201d mia\u0142a miejsce w przedszkolu, do kt\u00f3rego ucz\u0119szcza\u0142am. Mie\u015bci\u0142o si\u0119 ono w pi\u0119knym, starym, jednopi\u0119trowym domu na Bielawkach, przy ul. P\u0142ockiej. Tu jestem swobodna i u\u015bmiechni\u0119ta. Podoba\u0142a mi si\u0119 zapewne ta maskarada. A mo\u017ce m\u00f3j pobyt w samolociku poprzedza\u0142y fotografie wykonane innym dzieciom z przedszkola i to mnie wprowadzi\u0142o w dobry nastr\u00f3j?<\/p>\n<p>O tym, \u017ce fotografia mo\u017ce pochodzi\u0107 z czas\u00f3w mojej edukacji przedszkolnej i mojego przedszkola \u015bwiadczy\u0107 te\u017c mog\u0105 adnotacje na odwrocie zdj\u0119cia, a wi\u0119c moje nazwisko napisane o\u0142\u00f3wkiem, obc\u0105 r\u0119k\u0105 i opatrzone s\u0142owem \u201ezap\u0142acone\u201d. Opr\u00f3cz tego d\u0142ugopisem moja mama napisa\u0142a, \u017ce by\u0142o to w Bydgoszczy w 1956 roku.<\/p>\n<p>Na zako\u0144czenie dodam, \u017ce wielokrotnie podkre\u015blam w niniejszym materiale, \u017ce by\u0142am niepewna siebie, cz\u0119sto speszona. A potem? Potem zosta\u0142am nauczycielk\u0105, bowiem od \u00f3smego roku \u017cycia niczego bardziej nie pragn\u0119\u0142am, jak uczy\u0107. Kiedy na egzaminie magisterskim zaproponowano mi asystentur\u0119 na uczelni, patrzy\u0142am na komisj\u0119 wielce zdumiona, \u017ce nie rozumiej\u0105 tego, i\u017c wreszcie spe\u0142niaj\u0105 si\u0119 moje wielkie marzenia: nareszcie wracam do szko\u0142y, po to, \u017ceby uczy\u0107 ma\u0142e dzieci. Po kr\u00f3tkim czasie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce i propozycje komisji okaza\u0142y si\u0119 aktualne. Prawie ca\u0142o\u017cywotnia praca ze studentami pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej r\u00f3wnie\u017c okaza\u0142a si\u0119 moj\u0105 pasj\u0105 i sposobem na \u017cycie.<\/p>\n<p>Pozdrawiam czytelnik\u00f3w El\u017cbieta Szefler.\u201d<\/p>\n<p>Zapisz si\u0119 na nasz newsletter!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"El\u017cbieta Szefler z mam\u0105 na Placu Wolno\u015bci \/ Archiwum rodzinne \u2013 By\u0142am nie\u015bmia\u0142ym dzieckiem i ka\u017cda nowa sytuacja&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":345846,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51613],"tags":[7132,59232,57325,42,59233,38,40,39,41],"class_list":["post-345845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-bydgoszcz","tag-bydgoszcz","tag-gdanska","tag-historia-bydgoszczy","tag-pl","tag-plac-wolnosci","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116345426560180914","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/345845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=345845"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/345845\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/345846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=345845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=345845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=345845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}