{"id":352444,"date":"2026-04-08T02:17:14","date_gmt":"2026-04-08T02:17:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/352444\/"},"modified":"2026-04-08T02:17:14","modified_gmt":"2026-04-08T02:17:14","slug":"po-latach-wyszla-na-jaw-tajemnica-czerwonej-szminki-jadwigi-staniszkis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/352444\/","title":{"rendered":"Po latach wysz\u0142a na jaw tajemnica czerwonej szminki Jadwigi Staniszkis"},"content":{"rendered":"

Jej zdania potrafi\u0142y wywr\u00f3ci\u0107 do g\u00f3ry nogami nie tylko my\u015blenie o systemach politycznych, ale i spok\u00f3j rozm\u00f3wc\u00f3w. Jadwiga Staniszkis<\/a> \u2014 socjolo\u017cka, buntowniczka, intelektualistka \u2014 przez lata nie dawa\u0142a si\u0119 zaszufladkowa\u0107. Jej analizy by\u0142y ostrzejsze ni\u017c niejedna rewolucja, a \u017cycie prywatne \u2014 bardziej z\u0142o\u017cone ni\u017c transformacja ustrojowa, kt\u00f3r\u0105 dog\u0142\u0119bnie opisywa\u0142a.<\/p>\n

Autor ksi\u0105\u017cki prowadzi czytelnika przez naukowe idee Staniszkis, jej medialne spory, skomplikowane relacje i przyja\u017anie \u2014 zw\u0142aszcza t\u0119 z Jaros\u0142awem Kaczy\u0144skim. Rozmawia z politykami i intelektualistami: Piotrem Gli\u0144skim, Mateuszem Morawieckim, Leszkiem Balcerowiczem, Ryszardem Bugajem czy Aleksandr\u0105 Jasi\u0144sk\u0105-Kani\u0105. Efektem jest portret osoby wymykaj\u0105cej si\u0119 wszelkim schematom \u2014 kobiety, kt\u00f3ra zamiast broni\u0107 stabilizacji, wola\u0142a konsekwentnie j\u0105 destabilizowa\u0107.<\/p>\n

***<\/p>\n

Krzysztof Katkowski, „Radykalna. Wszystkie sprzeczno\u015bci Jadwigi Staniszkis”. Fragment ksi\u0105\u017cki <\/p>\n

(\u2026) Joanna Wojciechowicz przyja\u017ani\u0142a si\u0119 z Jadwig\u0105 Staniszkis od czas\u00f3w, gdy by\u0142y nastolatkami.<\/p>\n

Staniszkis wspomina\u0142a, \u017ce by\u0142y\u015bcie przyjaci\u00f3\u0142kami \u2014 a ona nie mia\u0142a zbyt wielu przyjaci\u00f3\u0142. Pani by\u0142a chyba wyj\u0105tkiem.<\/p>\n

To by\u0142 1958 rok. To ju\u017c prehistoria! Ja mia\u0142am wtedy czterna\u015bcie lat, a Jadwiga szesna\u015bcie i p\u00f3\u0142. By\u0142a ode mnie starsza o dwa i p\u00f3\u0142 roku. Ale ja ju\u017c na ni\u0105 wtedy nie mog\u0142am si\u0119 doczeka\u0107.<\/p>\n

Pozna\u0142 j\u0105 m\u00f3j najstarszy brat, Maciek. P\u0142ywa\u0142 na statkach i spotkali si\u0119 gdzie\u015b tam, w drodze. Jadwiga p\u0142yn\u0119\u0142a na tym samym statku do Londynu jako opiekunka do dzieci. Zakochali si\u0119 w sobie bez pami\u0119ci. M\u00f3j brat napisa\u0142 mi o tej niezwyk\u0142ej dziewczynie, kt\u00f3ra go urzek\u0142a, wi\u0119c i ja by\u0142am zafascynowana i ogromnie na ni\u0105 czeka\u0142am.<\/p>\n

A kiedy wreszcie si\u0119 panie spotka\u0142y?<\/p>\n

Kiedy tylko pojawi\u0142a si\u0119 w naszym domu we Wrzeszczu, przy ulicy Wary\u0144skiego. Mieszkali\u015bmy w dosy\u0107 du\u017cym, przestronnym mieszkaniu. By\u0142o stylowe, pe\u0142ne staro\u015bwieckich mebli, kt\u00f3re m\u00f3j ojciec zbiera\u0142 ca\u0142e \u017cycie. Pami\u0119tam pi\u0119kne drzwi, \u015bliczne bia\u0142e klamki i piec, kt\u00f3ry mia\u0142 u szczytu wyrze\u017abion\u0105 panienk\u0119. W og\u00f3le by\u0142o tam pi\u0119knie. Maciek przywi\u00f3z\u0142 Jadwig\u0119 do domu, \u017ceby pozna\u0142a rodzin\u0119. I to by\u0142o dla mnie zauroczenie od pierwszego wejrzenia.<\/p>\n

Ju\u017c wtedy mia\u0142a t\u0119 blizn\u0119. I mia\u0142a te\u017c bardzo, bardzo czerwone usta, tak\u0105 krwist\u0105 szmink\u0105 sobie je pomalowa\u0142a. A ta blizna\u2026 to by\u0142o przez nieszcz\u0119\u015bliwy wypadek. \u015apieszy\u0142a si\u0119 na poczt\u0119, \u017ceby odebra\u0107 telefon od mojego brata, i wpad\u0142a pod ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119. To by\u0142 oczywi\u015bcie dramat, ale dla niej to by\u0142o jakby przej\u015bcie w drug\u0105 stron\u0119 \u015bwiata. Tak jak Alicja za zaczarowanym lustrem. Od tamtej pory zacz\u0119\u0142a si\u0119 tak malowa\u0107 \u2014 te bardzo wyra\u017ane, czerwone usta. I to by\u0142a pierwsza rzecz, kt\u00f3ra si\u0119 cz\u0142owiekowi rzuca\u0142a w oczy. Zakocha\u0142am si\u0119 w niej zupe\u0142nie.<\/p>\n

\"JadwigaPawe\u0142 Wrzecion \/ MW Media<\/p>\n

Jadwiga Staniszkis<\/p>\n

Od tamtego czasu, przez rok chyba, pisa\u0142y\u015bmy do siebie listy. A jeszcze wcze\u015bniej jej rodzice zaprosili mnie na \u015bwi\u0119ta do Poznania, tam, gdzie mieszka\u0142a. By\u0142a wtedy w klasie maturalnej, bo do szko\u0142y posz\u0142a wcze\u015bniej. Jej rodzice mieli podobne mieszkanie do naszego \u2014 te\u017c du\u017ce, ciemne, pe\u0142ne staro\u015bwieckich mebli. A w \u015brodku by\u0142a Jadwiga, taka, jak j\u0105 zapami\u0119ta\u0142am. Wtedy ju\u017c do siebie pisa\u0142y\u015bmy, prowadzi\u0142y\u015bmy regularn\u0105 korespondencj\u0119. Dla mnie samo to, \u017ce ona mi tyle uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0142a, by\u0142o fantastyczne.<\/p>\n

Mia\u0142y\u015bmy tych samych ulubionych pisarzy, wsp\u00f3lne ksi\u0105\u017cki. To by\u0142 cudowny czas.<\/p>\n

Hemingway!<\/p>\n

A co do naszej przyja\u017ani \u2014 to by\u0142o w\u0142a\u015bnie TO. I wiedzia\u0142am od brata, \u017ce z Jadwig\u0105 um\u00f3wili si\u0119, i\u017c je\u015bli cokolwiek si\u0119 mi\u0119dzy nimi zepsuje, to spotkaj\u0105 si\u0119 13 czerwca w Szczecinie, w bramie jakiego\u015b domu.<\/p>\n

Chocia\u017c zaraz, co\u015b mi si\u0119 tu miesza\u2026 musia\u0142o to by\u0107 wcze\u015bniej, bo to by\u0142 1958 rok. A my teraz jeste\u015bmy w 1959, kiedy sp\u0119dza\u0142y\u015bmy razem wakacje.<\/p>\n

Spokojnie.<\/p>\n

Jadwiga by\u0142a dalej tak samo atrakcyjna, ogromnie atrakcyjna. Dalej malowa\u0142a sobie usta t\u0105 charakterystyczn\u0105 szmink\u0105, po kt\u00f3rej wszyscy j\u0105 poznawali. I mi\u0119dzy ni\u0105 a moim bratem dosz\u0142o do jakich\u015b niedom\u00f3wie\u0144. W ka\u017cdym razie rok p\u00f3\u017aniej, czyli w 1960, kiedy m\u00f3j brat wr\u00f3ci\u0142 z kolejnego rejsu, wsiad\u0142 na swoj\u0105 czesk\u0105 Jaw\u0119 250 i pojecha\u0142 do tego Szczecina na 13 czerwca. Ona si\u0119 nie pojawi\u0142a. I to by\u0142 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dramat dla mojego brata.<\/p>\n

My\u015bmy z Jadwig\u0105 dalej do siebie pisa\u0142y, ale wi\u0119\u017a mi\u0119dzy nimi zosta\u0142a zerwana. I tak pisa\u0142y\u015bmy i pisa\u0142y\u015bmy, ale ju\u017c nie by\u0142o tego wsp\u00f3lnego „mianownika”, tej osi, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej wszystko si\u0119 kr\u0119ci\u0142o. Niemniej ja wci\u0105\u017c o niej my\u015bla\u0142am bardzo cz\u0119sto i mia\u0142am nadziej\u0119, \u017ce si\u0119 jednak spotkamy.<\/p>\n

I uda\u0142o si\u0119?<\/p>\n

Spotka\u0142y\u015bmy si\u0119, ale kilka lat p\u00f3\u017aniej. Nie pami\u0119tam dok\u0142adnie jak, wydaje mi si\u0119, \u017ce po prostu normalnie na dworcu. Ja kupowa\u0142am bilet do Gda\u0144ska, a ona odchodzi\u0142a od kasy. Rozpozna\u0142y\u015bmy si\u0119 i\u2026 by\u0142o tak, jakby nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Wiedzia\u0142am ju\u017c, \u017ce zd\u0105\u017cy\u0142a wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, urodzi\u0142a dziecko, Joasi\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a o rok starsza od mojego syna.<\/p>\n

Zn\u00f3w mia\u0142y\u015bmy wsp\u00f3lne dzieje i losy! Ona mia\u0142a m\u0119\u017ca, kt\u00f3rego zostawi\u0142a. Ja mia\u0142am m\u0119\u017ca, kt\u00f3rego zostawi\u0142am. Ona mia\u0142a swoj\u0105 c\u00f3rk\u0119, a ja swojego syna, Micha\u0142a. Um\u00f3wi\u0142y\u015bmy si\u0119, \u017ce ja do nich przyjad\u0119 na \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia. Jadwiga jeszcze si\u0119 upewnia\u0142a: „Czy ty na pewno przyjedziesz? Bo ja to traktuj\u0119 ogromnie powa\u017cnie. I ty jeste\u015b moj\u0105 jedyn\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105”.<\/p>\n

Przesada?<\/p>\n

Nie, tym razem nie. Bo rzeczywi\u015bcie Jadwiga chyba nie mia\u0142a innej takiej przyjaci\u00f3\u0142ki. Mia\u0142a mn\u00f3stwo znajomych, ale przyja\u017ani takiej jak nasza \u2014 nie. By\u0142a Nina Kra\u015bko, te\u017c socjolo\u017cka, z tego, co pami\u0119tam, kt\u00f3r\u0105 matka uratowa\u0142a z Holokaustu, bo wyrzuci\u0142a j\u0105 przez okno z poci\u0105gu jad\u0105cego do O\u015bwi\u0119cimia. Ta kobieta by\u0142a bardzo do\u015bwiadczona przez wojn\u0119 i przez przesz\u0142o\u015b\u0107. My te\u017c, oczywi\u015bcie inaczej. Te\u017c rozsta\u0142y\u015bmy si\u0119 z naszymi pierwszymi m\u0119\u017cami. Te\u017c do\u015bwiadczy\u0142y\u015bmy przemocy domowej. Na przyk\u0142ad, Jadwiga mnie uczy\u0142a: „Nigdy nie zostawiaj kluczy w miejscu og\u00f3lnie dost\u0119pnym, przy drzwiach wej\u015bciowych, bo takimi kluczami to mo\u017cna zdrowo oberwa\u0107”. I wtedy si\u0119 dowiedzia\u0142am, \u017ce zrobi\u0142 co\u015b takiego jej facet, z kt\u00f3rym przez kilka lat mieszka\u0142a i by\u0142a w nim absolutnie zakochana\u2026 Iredy\u0144ski, podobno wybitny pisarz, ale okropny cz\u0142owiek, kt\u00f3ry si\u0119 nad ni\u0105 zn\u0119ca\u0142.<\/p>\n

Przyjecha\u0142am wtedy na te \u015bwi\u0119ta ze swoim synem, Micha\u0142em. Micha\u0142 mia\u0142 trzyna\u015bcie lat, Joasia czterna\u015bcie. Te dzieciaki si\u0119 natychmiast zaprzyja\u017ani\u0142y, bardzo! I przyja\u017ani\u0105 si\u0119 do dzisiaj, s\u0105 ze sob\u0105 bardzo zwi\u0105zani.<\/p>\n

A w czasie tych \u015bwi\u0105t Jadwiga i ja opowiada\u0142y\u015bmy sobie oczywi\u015bcie wszystko, co nam si\u0119 przydarzy\u0142o od ostatniego spotkania. (\u2026)<\/p>\n

M\u00f3wi\u0142a o sobie, \u017ce jest osob\u0105 autystyczn\u0105.<\/p>\n

Tak, tak\u2026 Nie mam poj\u0119cia. To znaczy, dla mnie wszystko, co ona m\u00f3wi\u0142a, to by\u0142a dos\u0142ownie prawda objawiona. Ale\u2026 musia\u0142y by\u0107 jakie\u015b braki. Co\u015b tam by\u0142o nie tak, ale nie wiem co. Czy to kierowa\u0142o si\u0119 w stron\u0119 autyzmu? Nie wiem. Nie, nie, nie by\u0142a osob\u0105 autystyczn\u0105, na pewno nie. By\u0142a m\u0105dra, chwyta\u0142a w lot wszystkie zagadnienia socjologiczne.<\/p>\n

By\u0142a po prostu dobr\u0105 osob\u0105. Jadwiga kocha\u0142a na przyk\u0142ad psy i traktowa\u0142a je jak swoje dzieci. Kiedy wyje\u017cd\u017ca\u0142a i zostawia\u0142a psy, ja si\u0119 przeprowadza\u0142am do Mi\u0119\u0107mierza, gdzie Jadwiga mia\u0142a domek, i zostawa\u0142am ze zwierz\u0119tami \u2014 czasem ich by\u0142o siedem, czasem osiem, kiedy do\u0142\u0105cza\u0142 do nich pies Tomka, artysty, kt\u00f3ry mia\u0142 domek na tej samej dzia\u0142ce. Wi\u0119c mia\u0142am pod opiek\u0105 siedem albo osiem ps\u00f3w i jeszcze ze trzy koty. Mo\u017ce ich by\u0142o w porywach nawet wi\u0119cej. Kiedy obie by\u0142y\u015bmy w tym Mi\u0119\u0107mierzu, chodzi\u0142y\u015bmy po zakupy do Kazimierza, a wszystkie psy z nami \u2014 chodzi\u0142y\u015bmy cztery i p\u00f3\u0142 kilometra, prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107!<\/p>\n

\"JadwigaAndras Szilagyi \/ MW Media<\/p>\n

Jadwiga Staniszkis<\/p>\n

A politycznie?<\/p>\n

By\u0142a zaanga\u017cowana w opozycj\u0119, ja te\u017c. Ale teraz nie wiem, co si\u0119 dzieje z du\u017c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ludzi \u2014 tyle do prawicy posz\u0142o\u2026<\/p>\n

To czemu utrzymywa\u0142a pani kontakt z Jadzi\u0105?<\/p>\n

Prosz\u0119 pana, bo ona by\u0142a zawsze lewicowa. Zawsze by\u0142a lewicowa! Co\u015b jej z tym PiS-em\u2026 odbi\u0142o. Mo\u017ce to by\u0142 ju\u017c pocz\u0105tek tego\u2026 No, w ka\u017cdym razie, na pewno to by\u0142o wbrew temu wszystkiemu, co wiedzieli\u015bmy o niej wszyscy wcze\u015bniej.<\/p>\n

Co o niej wiedzieli\u015bcie?<\/p>\n

\u017be jest lewicowa\u2026 otwarta. Na kogokolwiek. Ale i psy mia\u0142a, \u0141ba i Bell\u0119. A ktokolwiek przyszed\u0142 do domu, to by\u0142 wa\u017cny. Ktokolwiek. Pami\u0119tam, kiedy\u015b m\u00f3j syn co\u015b powiedzia\u0142 takiego, \u017ce „Prosz\u0119 pana, ale my teraz jemy obiad, mo\u017ce pan zaczeka” do kogo\u015b u Jadwigi. Tak to j\u0105 wkurzy\u0142o niesamowicie! Waln\u0119\u0142a jakimi\u015b sztu\u0107cami o ziemi\u0119, w og\u00f3le by\u0142a strasznie zdenerwowana, \u017ce m\u00f3j syn taki\u2026 no, \u017ale wychowany po prostu, \u017ce si\u0119 tak odezwa\u0142 do kogo\u015b.<\/p>\n

Dla wszystkich by\u0142a serdeczna i \u017cyczliwa. Dla najbardziej obcych, takich ludzi ze wsi, to ona te\u017c by\u0142a taka w\u0142a\u015bnie serdeczna i \u017cyczliwa. I tak by\u0142o zawsze, \u017ce nawet wyr\u00f3\u017cnia\u0142a tych biedniejszych, traktowa\u0142a ich lepiej ni\u017c swoich znajomych.<\/p>\n

Pami\u0119tam, jak Jacek Kuro\u0144 si\u0119 nad ni\u0105 litowa\u0142, m\u00f3wi\u0142, jak przykro by\u0142o patrze\u0107 na jej posiniaczon\u0105 twarz, kiedy mieszka\u0142a z Irkiem Iredy\u0144skim i w nocy odbywa\u0142a pielgrzymki po knajpach, szukaj\u0105c go. A kiedy ju\u017c go znalaz\u0142a\u2026 nierzadko dochodzi\u0142o do r\u0119koczyn\u00f3w. St\u0105d zreszt\u0105 jej opowie\u015bci o kluczach, kt\u00f3rych lepiej nie trzyma\u0107 na widoku \u2014 zdarzy\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce tymi kluczami oberwa\u0142a.<\/p>\n

Jej przyjaciele i jej nieprzyjaciele podobnie nie mogli zrozumie\u0107, co ona w tym Iredy\u0144skim widzia\u0142a. Ja j\u0105 spotka\u0142am po kilku latach przerwy, kiedy ju\u017c by\u0142a wolna od tej okropnej mi\u0142o\u015bci i od wtedy do ko\u0144ca jej \u017cycia by\u0142y\u015bmy bardzo blisko. Wcze\u015bniej za\u015b, kiedy j\u0105 spotka\u0142am, Jadwiga by\u0142a jak egzotyczny ptak po\u015br\u00f3d wr\u00f3bli i szpak\u00f3w.<\/p>\n

Tylko \u017ce te szare ptaki mog\u0142yby j\u0105 zadzioba\u0107\u2026<\/p>\n

***<\/p>\n

Premiera ksi\u0105\u017cki „Radykalna. Wszystkie sprzeczno\u015bci Jadwigi Staniszkis” (Wydawnictwo Otwarte) 8 kwietnia 2026 r.<\/p>\n

\"Ok\u0142adkaWyd. Otwarte<\/p>\n

Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki „Radykalna. Wszystkie sprzeczno\u015bci Jadwigi Staniszkis” Krzysztofa Katkowskiego<\/p>\n

Dzi\u0119kujemy, \u017ce przeczyta\u0142a\u015b\/e\u015b nasz artyku\u0142 do ko\u0144ca. W serwisie Plejada.pl ka\u017cdego dnia piszemy o najwa\u017cniejszych wydarzeniach show-biznesowych. B\u0105d\u017a na bie\u017c\u0105co! Obserwuj<\/a> Plejad\u0119 w Google. Odwied\u017a nas tak\u017ce na Facebooku<\/a>, Instagramie<\/a>, YouTubie<\/a> oraz TikToku<\/a>.<\/p>\n

Chcesz podzieli\u0107 si\u0119 ciekawym newsem lub zaproponowa\u0107 temat? Skontaktuj si\u0119 z nami, pisz\u0105c maila na adres: plejada@redakcjaonet.pl<\/a>.<\/p>\n