![\"Jak](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Zrzut-ekranu-2026-04-14-o-21.39.07-1024x710.png\")
<\/p>\nZ Tomaszem Misiakiem, przedsi\u0119biorc\u0105, za\u0142o\u017cycielem funduszu inwestycyjnego Mizyak Fund, zasiadaj\u0105cym w Radach Nadzorczych m.in. Stermedia.ai i Euvic, rozmawiam o: tym, dlaczego Polska przegrywa wy\u015bcig o AI; dw\u00f3ch \u201eba\u0144kach\u201d R&D \u2013 biznesu i nauki; budowie \u015brodowiska, w kt\u00f3rym inwestowanie w innowacje jest po prostu atrakcyjne finansowo; inicjatywie przedsi\u0119biorc\u00f3w Innovate Poland i tym, co mo\u017cemy skopiowa\u0107 z Francji, Indii czy Zjednoczonych Emirat\u00f3w Arabskich.<\/p>\n
<\/p>\n
Czy w Polsce s\u0105 fundusze na innowacje, innowacyjne projekty, czy ich nie ma? Pytam, bo przeczyta\u0142em kolejny tekst, w kt\u00f3rym naukowcy \u2013 tym razem od biotechnologii \u2013 narzekaj\u0105 na zmiany w finansowaniu ich projekt\u00f3w w ramach program\u00f3w realizowanych przez Polski Fundusz Rozwoju.<\/p>\n
Z informacji o planowanych wydatkach na rozw\u00f3j technologii najcz\u0119\u015bciej przebijaj\u0105 si\u0119 komunikaty dotycz\u0105ce uniwersytet\u00f3w i to budzi we mnie nie tyle sprzeciw, co poczucie absurdu. Polska od dawna nie potrafi wyci\u0105ga\u0107 z uczelni rozwi\u0105za\u0144 naukowych i skutecznie ich komercjalizowa\u0107. Nie mamy zbudowanej \u201etechnologii wsp\u00f3\u0142pracy\u201d nauki z biznesem. Od roku trwa praca w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego dotycz\u0105ca rekomendacji w tym zakresie, ale nie zaproszono do niej najwa\u017cniejszego odbiorcy \u2013 biznesu.<\/p>\n
Efekt obecnych inwestycji w Fabryki AI b\u0119dzie wi\u0119c taki, \u017ce zbudujemy kilka akademickich o\u015brodk\u00f3w z superkomputerami, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 g\u0142\u00f3wnie badaniom, a biznes w \u017caden istotny spos\u00f3b na tym nie skorzysta, nie ma na to wystarczaj\u0105cych mocy przerobowych.<\/p>\n
Brakuje strategii rozwoju infrastruktury AI w Polsce. Najwi\u0119ksza inwestycja prywatna to projekt Sebastiana Kulczyka w Beyond.pl ok. 100 mln z\u0142. Szacunek dla niego za podj\u0119cie ryzyka, ale na tle USA, a nawet naszych s\u0105siad\u00f3w z Niemiec, czy Francji to jest \u201ekropla w morzu\u201d. Tam id\u0105 miliardy na budow\u0119 tego najwa\u017cniejszego aktywa przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Pokazali\u015bmy decydentom m.in. Plan Philippe\u2019a Tibiego we Francji. Pan Minister Andrzej Doma\u0144ski podj\u0105\u0142 r\u0119kawic\u0119 i powsta\u0142 Innovate Poland fundusz inwestycyjny z \u015brodkami du\u017cych sp\u00f3\u0142ek, Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego, PFR. Zaczyna dzia\u0142a\u0107 jako \u201efundusz funduszy\u201d, ale ze znacznie wi\u0119ksz\u0105 determinacj\u0105 we wspieraniu prywatnych VC i PE. Ju\u017c teraz zadeklarowana w nim kwota to 4 mld z\u0142.\u00a0 <\/p>\n
Dlaczego u nas nie ma inwestycji. Brakuje dost\u0119pu do energii, ceny pr\u0105du s\u0105 wy\u017csze ni\u017c w innych krajach, brakuje te\u017c zainteresowania rz\u0105du wsparciem tej dziedziny gospodarki. Niemcy wprowadzi\u0142y specjalne taryfy, wspieraj\u0105 firmy zleceniami. Francja ma strategie rozwoju Fabryk AI korzystaj\u0105c z energetyki j\u0105drowej. Tam powstaj\u0105 gigantyczne projekty, u nas na razie o nich niewiele s\u0142ycha\u0107.<\/p>\n
Znam projekt na \u015al\u0105sku, gdzie jest inwestor, mi\u0119dzynarodowy kapita\u0142 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbudowania Fabryki AI o mocy 200 MW. Tymczasem od kilkunastu miesi\u0119cy inwestor nie mo\u017ce dosta\u0107 zgody na moc odpowiedni\u0105 do inwestycji mimo istniej\u0105cej infrastruktury.<\/p>\n
Minister Dariusz Standerski wci\u0105\u017c walczy o Baltic AI GigaFactory.<\/p>\n
Ten projekt mam wra\u017canie jest ju\u017c nieaktualny. Kilkukrotnie zmienia\u0142y si\u0119 jego warunki. Prywatni inwestorzy, kt\u00f3rzy byli zainteresowani niestety nie otrzymali konkretnych propozycji jak projekt mog\u0142y wygl\u0105da\u0107 na linii wsp\u00f3\u0142pracy z pa\u0144stwem. Spora inercja pojawia\u0142a si\u0119 te\u017c na poziomie Komisji Europejskiej.<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce Ministerstwo Cyfryzacji powinno postawi\u0107 na projekty prywatne. Wyzwaniem dla ca\u0142ego \u015bwiata AI jest dzi\u015b dost\u0119p do mocy energetycznej i cena energii. S\u0105 inwestorzy, s\u0105 projekty dajmy im wsparcie, rz\u0105d powinien stworzy\u0107 rozwi\u0105zania wspomagaj\u0105ce rozw\u00f3j infrastruktury AI z powa\u017cnych, strategicznych powod\u00f3w.<\/p>\n
Mamy bardzo wiele sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re nie dosz\u0142y do \u201eetapu ElevenLabs\u201d, nie dlatego, \u017ce mia\u0142y z\u0142y produkt czy s\u0142abych za\u0142o\u017cycieli, tylko dlatego, \u017ce w Polsce brakuje kapita\u0142u wysokiego ryzyka, a zarz\u0105dzaj\u0105cy funduszami panicznie boj\u0105 si\u0119 strat na pojedynczych inwestycjach. Tymczasem w venture capital to powinno by\u0107 norm\u0105, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 projekt\u00f3w si\u0119 nie udaje. <\/p>\n
Korzystajmy z do\u015bwiadcze\u0144 operator\u00f3w takich centr\u00f3w. Jednym z nich jest m\u00f3j znajomy Darshan Hiranandani, za\u0142o\u017cyciel Yotta Infrastructure Solutions w Indiach. Ma on ponad 50% tamtejszego rynku AI Factories. Zainwestowa\u0142 w nie ponad 1,5 mld USD. Taki sprz\u0119t musi si\u0119 amortyzowa\u0107 w 5\u20136 lat. Post\u0119p w tej dziedzinie jest tak szybki, \u017ce po tym okresie infrastruktura staje si\u0119 technologicznie przestarza\u0142a.<\/p>\n
Je\u017celi wi\u0119c wydajemy 5 mld z\u0142 na AI GigaFactory, to oznacza konieczno\u015b\u0107 wygenerowania co najmniej 50 mln z\u0142 przychodu miesi\u0119cznie. Tylko w\u00f3wczas taki projekt si\u0119 finansowo \u201espina\u201d. To nie jest \u0142atwe do uzyskania wy\u0142\u0105cznie z polskiego rynku prywatnego, szczeg\u00f3lnie \u017ce podobne us\u0142ugi mo\u017cna w innych krajach europejskich czy w chmurach hyperscaler\u00f3w.<\/p>\n
Pierwsze, du\u017ce zam\u00f3wienia na Fabryki AI b\u0119d\u0105 musia\u0142y wyj\u015b\u0107 od pa\u0144stwa. Tak jest np. w Indiach. Yotta jest g\u0142\u00f3wnym partnerem rz\u0105du hinduskiego. Instytucje takie jak Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych, Narodowy Fundusz Zdrowia i inni giganci to naturalni klienci wielkich centr\u00f3w danych AI.<\/p>\n
Strategiczne posiadanie w\u0142asnych centr\u00f3w danych i w\u0142asnego, du\u017cego modelu j\u0119zykowego, czy fizycznego AI to przysz\u0142o\u015b\u0107 suwerenno\u015bci. Dzi\u015b m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce AI jest jak powietrze \u2013 ka\u017cdy jej u\u017cywa, ale niewielu sobie z tego zdaje spraw\u0119. Za chwil\u0119 systemy AI b\u0119d\u0105 sterowa\u0107 autonomicznym transportem, ruchem publicznym, procesami bud\u017cetowania, weryfikacji i kontroli w administracji. Nie m\u00f3wi\u0105c o autonomicznych samochodach, robotach humanoidalnych, czy ca\u0142ym sektorem obrony. Je\u015bli ca\u0142a ta warstwa b\u0119dzie oparta na technologiach i infrastrukturze kontrolowanej przez zagraniczne firmy, utracimy cyfrow\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107. M\u00f3wimy przy tym nie o perspektywie 30 lat, ale 5\u20136 lat.<\/p>\n
Polska od dawna nie potrafi wyci\u0105ga\u0107 z uczelni rozwi\u0105za\u0144 naukowych i skutecznie ich komercjalizowa\u0107. Nie mamy zbudowanej \u201etechnologii wsp\u00f3\u0142pracy\u201d nauki z biznesem. Od roku trwa praca w ministerstwie nauki dotycz\u0105ca rekomendacji w tym zakresie, ale nie zaproszono do niej najwa\u017cniejszego odbiorcy czyli biznesu. <\/p>\n
Technologia rozwija si\u0119 wyk\u0142adniczo. Przyk\u0142adowo rz\u0105d, co zrozumia\u0142e w kontek\u015bcie wojny w Ukrainie, skupia si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie na du\u017cych, tradycyjnych wydatkach zbrojeniowych: czo\u0142gi, samoloty, rakiety. Tyle \u017ce ju\u017c dzi\u015b wida\u0107, \u017ce wojny wygrywaj\u0105 roje dron\u00f3w sterowanych systemami AI, a nie liczba czo\u0142g\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna zniszczy\u0107 jednym, relatywnie tanim dronem. Czy tymi dronami ma sterowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci ameryka\u0144skie AI? Ostatnia postawa Prezydenta Donalda Trumpa w ramach NATO powinna da\u0107 do my\u015blenia.<\/p>\n
Jest Pan w Grupie Sprawdzamy. Jednym z postulat\u00f3w jest to, aby inwestycje kapita\u0142owe w startupy nie by\u0142y opodatkowane, aby mo\u017cna je by\u0142o odpisywa\u0107 od podatku.<\/p>\n
To jeden z wielu punkt\u00f3w. W ramach \u201eSprawdzamy\u201d mamy blisko 300 r\u00f3\u017cnych postulat\u00f3w podatkowych i regulacyjnych. Ca\u0142o\u015b\u0107 jest opisania na stronie sprawdzamy.com. Ka\u017cdy mo\u017ce przeczyta\u0107 i zag\u0142osowa\u0107 na wa\u017cne dla siebie zmiany \u2013 od postulat\u00f3w stricte biznesowych po spo\u0142eczne.<\/p>\n
Pierwsza faza Sprawdzamy odnios\u0142a niezwykle pozytywne skutki, ponad 150 realnie wprowadzonych zmian prawnych, usuwaj\u0105cych absurdy, czy wprowadzaj\u0105cych tak wa\u017cne punkty, jak domniemanie niewinno\u015bci podatnika. Brak papierowych PIT te\u017c zawdzi\u0119czamy tej inicjatywie. Dlatego przedsi\u0119biorcy zdecydowali si\u0119 na kontynuowanie tej akcji i kolejne 180 zmian w procesie.<\/p>\n
Powo\u0142ali\u015bmy do \u017cycia Think Tank The Company, kt\u00f3rego rol\u0105 b\u0119dzie sta\u0142a ekspercka obecno\u015b\u0107 w budowaniu polskiego prawa i gospodarki \u2013 wsp\u00f3lnie z organizacjami pracodawc\u00f3w i rz\u0105dz\u0105cymi. Widoczny, potencjalny kolejny sukces to negocjowanie ug\u00f3d podatkowych. Jednym z wyzwa\u0144 jaki chcemy podj\u0105\u0107 jest zwi\u0119kszenie polskich inwestycji prywatnych.<\/p>\n
Gdyby wprowadzi\u0107 prawo pozwalaj\u0105ce firmom przeznacza\u0107 np. 5\u201310% zysku netto na inwestycje w innowacyjne fundusze venture capital \u2013 z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odliczenia tego od podstawy opodatkowania \u2013 to w kr\u00f3tkim czasie powsta\u0142by ogromny rynek VC wart nawet 1-2 mld USD. <\/p>\n
Jak zach\u0119ci\u0107 do nich przedsi\u0119biorc\u00f3w?<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o innowacje i rynek venture capital, pokazali\u015bmy decydentom m.in. Plan Philippe\u2019a Tibiego we Francji. Jest to dow\u00f3d, \u017ce da si\u0119 zbudowa\u0107 silny rynek venture capital w kr\u00f3tkim czasie. Philippe Tibi zaproponowa\u0142 zestaw zach\u0119t podatkowych i technologicznych oraz zestaw dzia\u0142a\u0144 systemowych. Po pierwsze by\u0142o to stworzenie \u201etr\u00f3jk\u0105ta innowacji\u201d \u0142\u0105cz\u0105cego uniwersytety, wojsko i startupy, kt\u00f3ry dosta\u0142 du\u017ce publiczne \u015brodki na inwestowanie w nowe firmy.<\/p>\n
Dodatkowo zapewniono zach\u0119ty dla francuskich sp\u00f3\u0142ek do globalizacji oraz \u015brodki na ich ekspansj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105. Radykalnie skr\u00f3cono te\u017c procesy grantowe \u2013 z typowych kilkunastu miesi\u0119cy do 30 dni w przypadku startup\u00f3w. To ostatnie jest najbardziej kluczowe!<\/p>\n
Dzi\u015b, gdy przychodzi do nas utalentowany zesp\u00f3\u0142 i pytamy, czy sk\u0142ada\u0142 wniosek grantowy, cz\u0119sto s\u0142yszymy \u2013 Nie, bo to trwa 9-10 miesi\u0119cy. My tyle nie przetrwamy. Potrzebujemy \u015brodk\u00f3w natychmiast. Gdy proces trwa 30 dni, dynamika jest zupe\u0142nie inna. Jest pomys\u0142, wniosek, grant i zesp\u00f3\u0142 mo\u017ce pracowa\u0107.<\/p>\n
Pan Minister Andrzej Doma\u0144ski podj\u0105\u0142 r\u0119kawic\u0119 i powsta\u0142 Innovate Poland fundusz inwestycyjny z \u015brodkami du\u017cych sp\u00f3\u0142ek, Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego, PFR. Zaczyna dzia\u0142a\u0107 jako \u201efundusz funduszy\u201d, ale ze znacznie wi\u0119ksz\u0105 determinacj\u0105 we wspieraniu prywatnych VC i PE. Ju\u017c teraz zadeklarowana w nim kwota to 4 mld z\u0142.<\/p>\n
Je\u017celi w\u0142a\u015bcicielem technologii jest uczelnia jako instytucja, to w praktyce \u201enikt\u201d nie czuje si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem. Gdyby wprowadzi\u0107 zasad\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bcicielem IP jest przede wszystkim tw\u00f3rca \u2013 profesor, doktorant, zesp\u00f3\u0142 badawczy \u2013 a uczelnia ma np. 50% udzia\u0142u, pojawi\u0142aby si\u0119 silna motywacja do komercjalizacji. <\/p>\n
Co najwa\u017cniejsze mo\u017ce uzupe\u0142ni\u0107 luk\u0119 w kapitale prywatnym poniewa\u017c \u015brodki w nim pochodz\u0105 w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci z podmiot\u00f3w gospodarczych, a nie instytucji. Biznes wi\u0105\u017ce du\u017ce nadzieje z t\u0105 inicjatyw\u0105. By\u0107 mo\u017ce mamy w miejsce planu Tibiego nasz, polski plan Andrzeja Doma\u0144skiego. Jednak. To dopiero pocz\u0105tek drogi, liczymy tu na konsekwencje w realizacji za\u0142o\u017ce\u0144. Szczeg\u00f3lnie w koordynacji grant\u00f3w, kapita\u0142\u00f3w, instytucji i funduszy.<\/p>\n
We Francji efekty Planu Tibiego s\u0105 bardzo konkretne: ok. 10 nowych jednoro\u017cc\u00f3w (sp\u00f3\u0142ek wycenianych powy\u017cej 1 mld USD \u2013 przyp. red.), 5 nowych funduszy VC po ponad 500 mln USD ka\u017cdy, 20 proc. wzrost \u201eintensywno\u015bci innowacji\u201d w PKB i ponad 1000 wdro\u017ce\u0144 rozwi\u0105za\u0144 AI w sektorze publicznym. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 szczeg\u00f3lnie na te 1000 wdro\u017ce\u0144 w administracji. Oznacza to, \u017ce sektor publiczny zleca projekty firmom, daje im granty i zam\u00f3wienia, a firmy buduj\u0105 konkretne systemy.<\/p>\n
To wszystko da si\u0119 zrobi\u0107, je\u015bli kto\u015b si\u0119 tym profesjonalnie i konsekwentnie zajmie.<\/p>\n
Wspomina\u0142 Pan, \u017ce samoch\u00f3d mo\u017cna odpisa\u0107 w koszty, a inwestycji w startup \u2013 nie?<\/p>\n
Tak, to bardzo dobrze pokazuje nasz\u0105 logik\u0119 podatkow\u0105. Firma, kt\u00f3ra inwestuje w Polsce w startup, de facto opodatkowuje swoje inwestycje. We Francji te \u015brodki s\u0105 mo\u017cliwe do odpisania od podatku, podobnie jak koszty prac badawczo-rozwojowych wewn\u0105trz firmy.<\/p>\n
Polska osi\u0105gn\u0119\u0142a ogromny sukces gospodarczy. Jeste\u015bmy drugim najszybciej rosn\u0105cym krajem \u015bwiata w ostatnich 20\u201325 latach (po Chinach \u2013 przyp. red.), ale ten sukces opiera\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pracy, konsumpcji i inwestycjach odtworzeniowych, a nie na innowacjach technologicznych, wchodzimy w tzw hyper cycle zwi\u0105zany AI tu nie ma czasu na pozostawanie w tyle. <\/p>\n
Je\u015bli przedsi\u0119biorstwo zatrudni\u0142oby naukowc\u00f3w, profesor\u00f3w czy zewn\u0119trzne firmy B+R, to te wydatki w naturalny spos\u00f3b zaliczy\u0142oby w koszty i odpisywa\u0142o od podatku. To jest logiczne. Jest to inwestycja w rozw\u00f3j. Je\u015bli te same \u015brodki wk\u0142ada w zewn\u0119trzny startup, nagle s\u0105 one traktowane inaczej i obci\u0105\u017cone podatkiem.<\/p>\n
Kolejny paradoks, polskie prawo podatkowe m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli firma ma powy\u017cej 3 mln z\u0142 koszt\u00f3w odsetkowych z kredytu bankowego, i jednocze\u015bnie przekraczaj\u0105 one 30% jej EBITDA, to od nadwy\u017cki p\u0142aci podatek dochodowy! Czyli przedsi\u0119biorca zaci\u0105ga kredyt na inwestycj\u0119, ponosi koszty odsetek i\u2026 od tych odsetek p\u0142aci podatek dochodowy. To jest kompletnie sprzeczne z logik\u0105 wspierania inwestycji.<\/p>\n
Tego typu absurd\u00f3w w Polsce jest mn\u00f3stwo. Najwi\u0119kszym problemem jest jednak mentalno\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto patrz\u0105 na gospodark\u0119 jak ksi\u0119gowy, a nie jak dyrektor finansowy \u2013 koncentruje si\u0119 na kr\u00f3tkoterminowej ochronie wp\u0142yw\u00f3w, a nie na d\u0142ugoterminowym wzro\u015bcie bazy podatkowej.<\/p>\n
Efekt jest taki, \u017ce blokuj\u0105c inwestycje i nie tworz\u0105c mechanizm\u00f3w pobudzaj\u0105cych gospodark\u0119, po 2\u20133 latach b\u0119dziemy w tyle za krajami, kt\u00f3re w technologi\u0119 inwestuj\u0105.<\/p>\n
Jest gorzej ni\u017c by\u0142o?<\/p>\n
Tak, jest gorzej. Szczeg\u00f3lnie w zakresie inwestycji prywatnych. Tu niestety jeste\u015bmy w ogonie Europy. Jak wiadomo \u015brodki inwestycyjne publiczne wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej si\u0119 ko\u0144cz\u0105. Kolejna perspektywa Unii nie b\u0119dzie ju\u017c dla nas tak hojna.<\/p>\n
Mam wra\u017canie, \u017ce projekt Baltic AI Gigafactory\u00a0 jest ju\u017c nieaktualny. Ministerstwo Cyfryzacji powinno postawi\u0107 na projekty prywatne. Wyzwaniem dla ca\u0142ego \u015bwiata AI jest dzi\u015b dost\u0119p do mocy energetycznej i cena energii. S\u0105 inwestorzy, s\u0105 projekty dajmy im wsparcie, rz\u0105d powinien stworzy\u0107 rozwi\u0105zania wspomagaj\u0105ce rozw\u00f3j infrastruktury AI z powa\u017cnych, strategicznych powod\u00f3w. <\/p>\n
Pracodawcy RP stworzyli raport na temat inwestycji w Polsce, opisano w nim bariery, zaproponowano rozwi\u0105zania. Rz\u0105d powinien u\u017cy\u0107 tj. wiedzy i wprowadzi\u0107 proponowane zmiany. Jest tam wiele rozwi\u0105za\u0144 i trafne diagnozy. Przyk\u0142ad, mamy du\u017cy problem z tzw. kapita\u0142em prywatnym w funduszach VC czy PE. Prawo zak\u0142ada si\u0119, \u017ce prywatny inwestor musi dok\u0142ada\u0107 ok. 30% do \u015brodk\u00f3w publicznych w funduszu, ale nie towarzysz\u0105 temu realne zach\u0119ty podatkowe czy regulacyjne. Tymczasem te 20\u201330% kapita\u0142u prywatnego zosta\u0142o opodatkowane, zanim w og\u00f3le trafi\u0142o do funduszu.<\/p>\n
Gdyby pozwoli\u0107 firmom odpisa\u0107 nawet cz\u0119\u015bciowo inwestycje w start-up\u2019y od podstawy opodatkowania, to nawet z czysto fiskalnego punktu widzenia pa\u0144stwo by na tym nie straci\u0142o. Pieni\u0105dze wracaj\u0105 w podatkach od zatrudnienia, VAT czy CIT sp\u00f3\u0142ek portfelowych.<\/p>\n
Ja sam jestem zaanga\u017cowany jako Venture Partner i LP w fundusz Montis VC. Nasz fundusz dosta\u0142 \u015brodki m.in. z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego i PFR. To fundusz celuj\u0105cy w 100 mln euro, skoncentrowany na szeroko rozumianym ecotech, transformacji energetycznej i przemys\u0142owej \u2013 m.in. poprzez AI i nowe technologie. Jeste\u015bmy na etapie zbierania kapita\u0142u prywatnego i widzimy, jak wielkim wyzwaniem jest przekonanie inwestor\u00f3w do 10-letniego horyzontu inwestycyjnego bez zach\u0119t systemowych.<\/p>\n
Czy problemy z dost\u0119pem do funduszy i brak zach\u0119t dla prywatnego kapita\u0142u to pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego takie polskie \u201epere\u0142ki\u201d, jak ElevenLabs, musz\u0105 si\u0119 rejestrowa\u0107 zagranic\u0105 i tam szuka\u0107 funduszy na rozw\u00f3j?<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107, potencjalnych \u201epere\u0142ek\u201d w og\u00f3le nie dochodzi do tego etapu! Ten pierwszy, najbardziej ryzykowny kapita\u0142 bardzo cz\u0119sto musi pochodzi\u0107 z lokalnego rynku i tutaj mamy ogromn\u0105 luk\u0119. ElevenLabs mia\u0142o wyj\u0105tkowe szcz\u0119\u015bcie: trafi\u0142o na polskich Business Angels, a potem inwestor\u00f3w zagranicznych. Ale i tak musia\u0142o wyprowadzi\u0107 si\u0119 z Polski i oprze\u0107 na ameryka\u0144skiej infrastrukturze prawno-finansowej.<\/p>\n
Za chwil\u0119 systemy AI b\u0119d\u0105 sterowa\u0107 autonomicznym transportem, ruchem publicznym, procesami bud\u017cetowania, weryfikacji i kontroli w administracji. Nie m\u00f3wi\u0105c o autonomicznych samochodach, robotach humanoidalnych, czy ca\u0142ym sektorem obrony. Je\u015bli ca\u0142a ta warstwa b\u0119dzie oparta na technologiach i infrastrukturze kontrolowanej przez zagraniczne firmy, utracimy cyfrow\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107. <\/p>\n
To przyk\u0142ad nie tylko ElevenLabs. Podobne historie dotycz\u0105 innych sp\u00f3\u0142ek technologicznych, w tym medycznych czy biotechnologicznych. Rynek ameryka\u0144ski jest naturaln\u0105 mekk\u0105 dla startup\u00f3w, bo kto osi\u0105gnie sukces w USA, ma szans\u0119 rz\u0105dzi\u0107 \u015bwiatem.<\/p>\n
Jak cz\u0119sto powtarza Stefan Batory, za\u0142o\u017cyciel Booksy \u2013 \u201eNie ma sensu obra\u017ca\u0107 si\u0119 na to, \u017ce za\u0142o\u017cyciele id\u0105 na najwi\u0119kszy rynek. Pytanie brzmi: kto jest ostatecznym w\u0142a\u015bcicielem tych sukces\u00f3w i jak d\u0142ugo udaje si\u0119 utrzyma\u0107 istotny udzia\u0142 polskiego kapita\u0142u?\u201d<\/p>\n
Obawiam si\u0119, \u017ce mamy bardzo wiele sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re nie dosz\u0142y do \u201eetapu ElevenLabs\u201d, nie dlatego, \u017ce mia\u0142y z\u0142y produkt czy s\u0142abych za\u0142o\u017cycieli, tylko dlatego, \u017ce w Polsce brakuje kapita\u0142u wysokiego ryzyka, a zarz\u0105dzaj\u0105cy funduszami panicznie boj\u0105 si\u0119 strat na pojedynczych inwestycjach. Tymczasem w venture capital to powinno by\u0107 norm\u0105, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 projekt\u00f3w si\u0119 nie udaje. Na tym polega idea funduszy wysokiego ryzyka.<\/p>\n
Nie chodzi o to, aby konkurowa\u0107 z USA \u2013 ten rynek jest pot\u0119\u017cny \u2013 ale chocia\u017c o to, by doszusowa\u0107 do poziomu Francji. To nie jest ani technicznie trudne, ani wyj\u0105tkowo skomplikowane. Mamy gotow\u0105 \u201einstrukcj\u0119 obs\u0142ugi\u201d w postaci kilku punkt\u00f3w legislacyjnych, kt\u00f3re mog\u0142yby dramatycznie zwi\u0119kszy\u0107 poziom inwestycji.<\/p>\n
A co ze sp\u00f3\u0142kami Skarbu Pa\u0144stwa, kt\u00f3re nie mog\u0105 dzi\u015b inwestowa\u0107 w fundusze VC?<\/p>\n
Dok\u0142adnie tak! To jeden z kluczowych postulat\u00f3w. Sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa rozdaj\u0105 pieni\u0105dze r\u00f3\u017cnym fundacjom \u2013 kiedy\u015b \u201enarodowym\u201d \u2013 ale nie mog\u0105 formalnie inwestowa\u0107 w fundusze venture capital. A przecie\u017c to te\u017c mog\u0142yby by\u0107 \u015brodki traktowane jako \u201eniepa\u0144stwowe\u201d, bo ulokowane w sp\u00f3\u0142kach prawa handlowego, kt\u00f3re z natury inwestuj\u0105 komercyjnie.<\/p>\n
Rz\u0105d, co zrozumia\u0142e w kontek\u015bcie wojny w Ukrainie, skupia si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie na du\u017cych, tradycyjnych wydatkach zbrojeniowych: czo\u0142gi, samoloty, rakiety. Tyle \u017ce ju\u017c dzi\u015b wida\u0107, \u017ce wojny wygrywaj\u0105 roje dron\u00f3w sterowanych systemami AI, a nie liczba czo\u0142g\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna zniszczy\u0107 jednym, relatywnie tanim dronem. <\/p>\n
To samo dotyczy du\u017cych korporacji prywatnych \u2013 jak banki czy ubezpieczyciele \u2013 kt\u00f3re tworz\u0105 w\u0142asne fundusze corporate venture. Ale \u015bwiat od dawna pokaza\u0142, \u017ce efektywno\u015b\u0107 takich wewn\u0119trznych funduszy z regu\u0142y jest mniejsza ni\u017c efektywno\u015b\u0107 wyspecjalizowanych, niezale\u017cnych VC. Gdyby\u015bmy mieli w Polsce 100 mocnych prywatnych team\u00f3w VC, dzia\u0142aj\u0105cych stabilnie, to by\u0142by lepszy ekosystem ni\u017c 20 du\u017cych, pa\u0144stwowych wehiku\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Korporacje \u2013 publiczne i prywatne \u2013 powinny mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 i zach\u0119ty, aby cz\u0119\u015b\u0107 kapita\u0142u powierza\u0107 najlepszym, zewn\u0119trznym funduszom. Dzi\u015b zamiast systemowej polityki mamy pojedyncze inicjatywy, cz\u0119sto obarczone ogromn\u0105 biurokracj\u0105 i niewielk\u0105 skal\u0105.<\/p>\n
Co z prywatnymi przedsi\u0119biorcami \u2013 takimi jak Rafa\u0142 Brzoska, Sebastian Kulczyk? Na ile oni inwestuj\u0105 w technologie?<\/p>\n
Rafa\u0142 Brzoska jest udzia\u0142owcem kilku funduszy venture capital. Rozumie, \u017ce wspieranie technologii przez VC to nie tylko \u201epatriotyzm gospodarczy\u201d, ale te\u017c racjonalna inwestycja. Podobnie inni, duzi przedsi\u0119biorcy anga\u017cuj\u0105 si\u0119 kapita\u0142owo w nowe projekty.<\/p>\n
Problem polega na tym, \u017ce ca\u0142y czas odwo\u0142ujemy si\u0119 do tego, \u017ce przedsi\u0119biorcy powinni by\u0107 \u201e\u015bwiadomi\u201d i \u201emisyjni\u201d. To nie jest dobra filozofia budowania systemu. Przedsi\u0119biorca nie jest od tego, aby by\u0107 misjonarzem. Od misji jest premier i rz\u0105d. Przedsi\u0119biorca jest od tego, aby zarabia\u0107 pieni\u0105dze i budowa\u0107 warto\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105. Rol\u0105 pa\u0144stwa jest stworzenie takiego \u015brodowiska, w kt\u00f3rym inwestowanie w innowacje \u2013 np. przez fundusze VC \u2013 jest po prostu atrakcyjne finansowo.<\/p>\n
Philippe Tibi zaproponowa\u0142 we Francji zestaw zach\u0119t podatkowych i technologicznych oraz zestaw dzia\u0142a\u0144 systemowych. Po pierwsze by\u0142o to stworzenie \u201etr\u00f3jk\u0105ta innowacji\u201d \u0142\u0105cz\u0105cego uniwersytety, wojsko i startupy, kt\u00f3ry dosta\u0142 du\u017ce publiczne \u015brodki na inwestowanie w nowe firmy.\u00a0 <\/p>\n
Gdyby wprowadzi\u0107 prawo pozwalaj\u0105ce firmom przeznacza\u0107 np. 5\u201310% zysku netto na inwestycje w innowacyjne fundusze venture capital \u2013 z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odliczenia tego od podstawy opodatkowania \u2013 to w kr\u00f3tkim czasie powsta\u0142by ogromny rynek VC. Je\u015bli pi\u0119\u0107 du\u017cych funduszy po 500 mln USD mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 we Francji, to w Polsce \u2013 przy odpowiednich regulacjach \u2013 te\u017c mo\u017cemy zbudowa\u0107 podobn\u0105 skal\u0119.<\/p>\n
Kto w Polsce inwestuje w innowacje?<\/p>\n
Jest kilka \u015bwietnych przyk\u0142ad\u00f3w. W sektorze medycznym Ma\u0142gorzata Adamkiewicz z Adamed. Za to zreszt\u0105 niedawno odebra\u0142a tytu\u0142 Przedsi\u0119biorcy Roku EY w Polsce. By\u0142a te\u017c blisko globalnego fina\u0142u. Jest Robert Dobrzycki, lider rynku nieruchomo\u015bci magazynowych, inwestuje w projekty technologiczne zwi\u0105zane z tym w\u0142a\u015bnie sektorem.<\/p>\n
W bran\u017cy IT bardzo pozytywnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 Wojtek Wolny z Euvic. Jest to dzi\u015b prawdopodobnie najwi\u0119ksza, polska prywatna firma IT \u2013 z zastrze\u017ceniem, \u017ce gie\u0142dowa, ale niezale\u017cna od funduszy, z prywatnymi osobami jako akcjonariusze \u2013 kt\u00f3ra buduje cyfrowe kompetencje, kupuje sp\u00f3\u0142ki w Ukrainie, USA i innych krajach. Euvic wsp\u00f3\u0142pracuje z PFR przy przej\u0119ciach mi\u0119dzynarodowych aktyw\u00f3w, korzystaj\u0105c z program\u00f3w finansowania tego typu transakcji.<\/p>\n
Mimo tych dobrych przyk\u0142ad\u00f3w, wci\u0105\u017c brakuje nam \u201enogi technologicznej\u201d na poziomie ca\u0142ej gospodarki. Polska osi\u0105gn\u0119\u0142a ogromny sukces gospodarczy. Jeste\u015bmy drugim najszybciej rosn\u0105cym krajem \u015bwiata w ostatnich 20\u201325 latach (po Chinach \u2013 przyp. red.), ale ten sukces opiera\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pracy, konsumpcji i inwestycjach odtworzeniowych, a nie na innowacjach technologicznych, wchodzimy w tzw hyper cycle zwi\u0105zany AI tu nie ma czasu na pozostawanie w tyle.<\/p>\n
W latach 90-tych XX wieku startowali\u015bmy z poziomu Iranu.<\/p>\n
Kiedy Lech Wa\u0142\u0119sa \u017cartowa\u0142, \u017ce b\u0119dziemy drug\u0105 Japoni\u0105, wielu traktowa\u0142o to jako anegdot\u0119. Tymczasem w statystyce PKB per capita, uwzgl\u0119dniaj\u0105c parytet si\u0142y nabywczej, faktycznie doszli\u015bmy mniej wi\u0119cej do poziomu Japonii.<\/p>\n
Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce statystyka ma ograniczenia. Do realnego bogactwa Japonii jest nam bardzo daleko \u2013 Japo\u0144czycy s\u0105 od nas 10\u201311 razy bogatsi, je\u015bli popatrzymy na warto\u015b\u0107 maj\u0105tku na mieszka\u0144ca, a nie tylko na przep\u0142ywy w PKB.<\/p>\n
To, co si\u0119 wydarzy\u0142o w Polsce przez 30 lat, jest ogromnym sukcesem, ale pytanie brzmi: co zrobi\u0107, aby kolejne 30 lat te\u017c by\u0142o sukcesem? I tu wracamy systemu wsparcia innowacji oraz do sztucznej inteligencji. Bez tego nie utrzymamy tempa doganiania Zachodu.<\/p>\n
W Zjednoczonych Emiratach Arabskich powo\u0142ano stanowisko ministra ds. AI.<\/p>\n
Jest minister ds. AI na poziomie rz\u0105du, ale te\u017c ka\u017cde, du\u017ce miasto ma w\u0142asnego \u201eHead of AI\u201d. Mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107 wyk\u0142adzie m\u0142odego szejka z rodziny kr\u00f3lewskiej, kt\u00f3ry opowiada\u0142, jak patrz\u0105 na technologie.<\/p>\n
Powiedzia\u0142 rzecz bardzo ciekaw\u0105! Najgorszym okresem w dziejach ich regionu by\u0142 moment, w kt\u00f3rym elity pomin\u0119\u0142y technologi\u0119 druku Gutenberga. Uznano wtedy, \u017ce powszechny druk doprowadzi do rozprzestrzeniania \u201efa\u0142szywej wiedzy\u201d \u2013 nazwijmy to dzisiejszym j\u0119zykiem \u201efake news\u00f3w\u201d. W efekcie, przez ponad 300 lat region popad\u0142 w \u201eciemny okres\u201d, cofaj\u0105c si\u0119 w rozwoju wzgl\u0119dem Europy i p\u00f3\u017aniej USA.<\/p>\n
Dzi\u015b wyci\u0105gn\u0119li z tego lekcj\u0119 i m\u00f3wi\u0105 wprost: ka\u017cd\u0105 now\u0105 technologi\u0119 chc\u0105 adoptowa\u0107 jako pierwsi. Buduj\u0105 ogromne fundusze na wspieranie AI, inwestuj\u0105 w to gigantyczne \u015brodki publiczne.<\/p>\n
Cz\u0119sto w Polsce s\u0142ysz\u0119: \u201eEmiraty mog\u0105, bo maj\u0105 rop\u0119 i gaz\u201d. Tylko \u017ce je\u015bli spojrzymy na liczby bezwzgl\u0119dne, Polska ma PKB ok. 1000 mld USD, a ZEA ok. 500 mld USD. Nominalnie nasza gospodarka jest ok. 2 razy wi\u0119ksza. To my m\u00f3wimy, \u017ce \u201eoni maj\u0105 pieni\u0105dze\u201d, a \u201emy nie mamy\u201d, i jednocze\u015bnie akceptujemy bardzo niski poziom inwestycji w stosunku do PKB \u2013 ok. 18%, gdy powinni\u015bmy by\u0107 powy\u017cej 20%!<\/p>\n
Nasz PKB nap\u0119dza g\u0142\u00f3wnie konsumpcja \u2013 rosn\u0105 p\u0142ace, minimalne wynagrodzenie, \u015brodki wysy\u0142ane przez emigrant\u00f3w, wszystko to nakr\u0119ca popyt. Ale inwestycje s\u0105 za niskie i w d\u0142ugim okresie oznacza to utrat\u0119 konkurencyjno\u015bci.<\/p>\n
Polska ma narodowych czempion\u00f3w \u2013 np. Orlen z miliardowymi zyskami. Dlaczego oni nie inwestuj\u0105 w co\u015b naprawd\u0119 prze\u0142omowego, np. SMR-y?<\/p>\n
Orlen \u2013 jak ka\u017cda du\u017ca sp\u00f3\u0142ka \u2013 z definicji powinien inwestowa\u0107 w innowacje. Problem w tym, \u017ce dzi\u015b nikt nie daje mu systemowej \u201enagrody\u201d za inwestowanie w fundusze venture capital czy prze\u0142omowe technologie.<\/p>\n
Tymczasem AI i energetyka s\u0105 ze sob\u0105 organicznie powi\u0105zane \u2013 koszty zasilania centr\u00f3w danych s\u0105 ogromne. Dlatego Microsoft i Google inwestuj\u0105 w elektrownie j\u0105drowe, w tym reaktory SMR. My r\u00f3wnie\u017c powinni\u015bmy natychmiast zaj\u0105\u0107 si\u0119 budow\u0105 SMR-\u00f3w w Polsce \u2013 nie tylko z powod\u00f3w energetycznych, ale w\u0142a\u015bnie po to, aby mie\u0107 tani\u0105, stabiln\u0105 energi\u0119 dla krajowej infrastruktury AI.<\/p>\n
Micha\u0142 So\u0142owow od kilku lat nie mo\u017ce si\u0119 przebi\u0107 ze startem inwestycji w SMR mimo ogromnego zaanga\u017cowania kapita\u0142u i mi\u0119dzynarodowych parter\u00f3w \u2013 GE czy Hitachi.<\/p>\n
Na czym polega wspomniany wcze\u015bniej problem ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105 biznesu z uczelniami? Kiedy\u015b chcia\u0142em zrobi\u0107 wsp\u00f3lny projekt z uczelni\u0105 i us\u0142ysza\u0142em, \u017ce uczelnie nie dowo\u017c\u0105\u2026<\/p>\n
To, co pan us\u0142ysza\u0142, jest niestety powszechn\u0105 opini\u0105 w biznesie: z polskimi uczelniami wsp\u00f3\u0142pracuje si\u0119 trudno. Rozmawia\u0142em niedawno z osob\u0105, kt\u00f3ra koordynuje system transferu technologii z uczelni do gospodarki i wskaza\u0142a jeden kluczowy problem: w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna. W obecnym systemie \u0142atwiej jest znale\u017a\u0107 100 powod\u00f3w, aby nic nie zrobi\u0107, ni\u017c wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za rozw\u00f3j sp\u00f3\u0142ki technologicznej.<\/p>\n
Je\u017celi w\u0142a\u015bcicielem technologii jest uczelnia jako instytucja, to w praktyce \u201enikt\u201d nie czuje si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem. Gdyby wprowadzi\u0107 zasad\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bcicielem IP jest przede wszystkim tw\u00f3rca \u2013 profesor, doktorant, zesp\u00f3\u0142 badawczy \u2013 a uczelnia ma np. 50% udzia\u0142u, pojawi\u0142aby si\u0119 silna motywacja do komercjalizacji.<\/p>\n
W Polsce wci\u0105\u017c nie szanuje si\u0119 w\u0142asno\u015bci prywatnej \u2013 tak\u017ce intelektualnej \u2013 w takim stopniu jak na Zachodzie. Wida\u0107 to od problem\u00f3w z ochron\u0105 w\u0142asno\u015bci mieszkaniowej po s\u0142ab\u0105 ochron\u0119 patent\u00f3w i praw autorskich. Przez to ludzie nie wierz\u0105, \u017ce da si\u0119 skutecznie zabezpieczy\u0107 swoje rozwi\u0105zania.<\/p>\n
Model ameryka\u0144ski jest inny. Ameryka\u0144skie uczelnie, maj\u0105 wielomiliardowe fundusze, tzw. Endowment Funds, z kt\u00f3rych finansuj\u0105 badania i dzia\u0142alno\u015b\u0107, inwestuj\u0105 te\u017c w venture capital. Ale gdy na Harvardzie powstaje technologia, to jej g\u0142\u00f3wnym w\u0142a\u015bcicielem jest profesor lub ca\u0142y, jego zesp\u00f3\u0142. Uczelnia ma mniejszo\u015bciowy udzia\u0142. Mimo to wysoko\u015b\u0107 Endowment Funds na Harvardzie to blisko 57 mld USD!<\/p>\n
Przyk\u0142adem takiej wsp\u00f3\u0142pracy jest Moderna. Jej technologia mRNA wywodzi si\u0119 z bada\u0144 akademickich, ale sama firma jest prywatna. W 2019 roku mia\u0142a przychody rz\u0119du kilkudziesi\u0119ciu milion\u00f3w dolar\u00f3w, a w roku covidowym 20 mld USD.<\/p>\n
Takie mechanizmy \u2013 \u0142\u0105czenia uczelni, wojska i startup\u00f3w, jasnego podzia\u0142u w\u0142asno\u015bci i szybkiej \u015bcie\u017cki grantowej \u2013 Francja wprowadzi\u0142a w ramach planu Tibiego. U nas trzeba zrobi\u0107 to samo!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z Tomaszem Misiakiem, przedsi\u0119biorc\u0105, za\u0142o\u017cycielem funduszu inwestycyjnego Mizyak Fund, zasiadaj\u0105cym w Radach Nadzorczych m.in. Stermedia.ai i Euvic, rozmawiam…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":366273,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[31362,46537,2088,3511,42,38,40,39,41,31501,64681,45686,64682],"class_list":["post-366272","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-andrzej-domanski","tag-innovate-poland","tag-innowacje","tag-inwestycje","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-polski-fundusz-rozwoju","tag-start-upy","tag-venture-capital","tag-wspolpraca-nauki-z-biznesem"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116405085896833321","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=366272"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/366272\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/366273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=366272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=366272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=366272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}