Grossi nie boi si\u0119 przedstawia\u0107 niepokoj\u0105cych prognoz. Zach\u00f3d rozwa\u017ca r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania. Jednym z graczy jest Polska. \u2014 Takie dyskusje maj\u0105 miejsce \u2014 przyznaje otwarcie Grossi.<\/p>\n
\u2014 Nie chc\u0119, by Niemcy by\u0142y wyposa\u017cone w bro\u0144 j\u0105drow\u0105 \u2014 m\u00f3wi z kolei „The Economist” europejski dyplomata, kt\u00f3rego kraj bardzo ucierpia\u0142 podczas II wojny \u015bwiatowej. Wymienia kilkana\u015bcie kraj\u00f3w, kt\u00f3re prawdopodobnie powa\u017cnie badaj\u0105 opcje j\u0105drowe, od p\u00f3\u0142nocnej Europy po Indonezj\u0119, Turcj\u0119 i Zjednoczone Emiraty Arabskie.<\/p>\n
\u2014 Pewnego ranka mo\u017cemy obudzi\u0107 si\u0119 przy blasku b\u0142ysku na pustyni \u2014 m\u00f3wi anonimowo jeden z ekspert\u00f3w w rozmowie z „The Economist”.<\/p>\n
Je\u015bli uda si\u0119 unikn\u0105\u0107 nuklearnego wy\u015bcigu zbroje\u0144, jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w b\u0119dzie to, \u017ce obecnie pa\u0144stwo, kt\u00f3re jako pierwsze rozpocznie taki wy\u015bcig, wiele ryzykuje.<\/p>\n
Zbuntowane pa\u0144stwa, kt\u00f3re zostan\u0105 przy\u0142apane na zdobywaniu surowc\u00f3w do stworzenia bomby, nara\u017caj\u0105 si\u0119 na parali\u017cuj\u0105ce sankcje i ataki militarne.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
Tymczasem ka\u017cde pa\u0144stwo ciesz\u0105ce si\u0119 cho\u0107by odrobin\u0105 szacunku, a kt\u00f3re lekcewa\u017cy Uk\u0142ad o nierozprzestrzenianiu broni j\u0105drowej \u2014 prawny zakaz tworzenia nowych mocarstw posiadaj\u0105cych bro\u0144 j\u0105drow\u0105, podpisany przez 191 pa\u0144stw \u2014 ryzykuje, \u017ce stanie si\u0119 pariasem, ponosz\u0105c nieprzewidywalne koszty gospodarcze i dyplomatyczne.<\/p>\n
W wywiadzie dla Inside Geopolitics, programu wideo produkowanego przez „The Economist”. Jako dyrektor generalny Mi\u0119dzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) Grossi ma za zadanie przekonywa\u0107 kraje, by nie \u0142ama\u0142y ogranicze\u0144 dotycz\u0105cych broni j\u0105drowej, oraz alarmowa\u0107, je\u015bli pr\u00f3buj\u0105 to zrobi\u0107.<\/p>\n
Zapytany, czy martwi go wy\u015bcig zbroje\u0144 nuklearnych, do\u015bwiadczony argenty\u0144ski dyplomata odpowiada wprost: „Naprawd\u0119 si\u0119 martwi\u0119”. Czy mo\u017ce potwierdzi\u0107 doniesienia, \u017ce wiele kraj\u00f3w potajemnie rozwa\u017ca zdobycie broni j\u0105drowej? Chodzi o s\u0105siad\u00f3w Iranu w Zatoce Perskiej, czy te\u017c sojusznik\u00f3w Ameryki \u2014 Niemcy, Japoni\u0119, Polsk\u0119 czy Korea Po\u0142udniowa, kt\u00f3rzy nie s\u0105 ju\u017c pewni, czy chroni ich ameryka\u0144ski parasol nuklearny. \u2014 Takie dyskusje maj\u0105 miejsce \u2014 odpowiada.<\/p>\n
Grossi przyznaje, \u017ce istniej\u0105cy system nierozprzestrzeniania broni j\u0105drowej przez lata nie zdo\u0142a\u0142 powstrzyma\u0107 kilku kraj\u00f3w przed do\u0142\u0105czeniem do klubu mocarstw, kt\u00f3re j\u0105 posiadaj\u0105. Nazywa go jednak „jednym z ostatnich punkt\u00f3w stabilno\u015bci, jakie mamy” w niebezpiecznym \u015bwiecie.<\/p>\n
Zdaniem eksperta \u2014 je\u015bli wi\u0119cej pa\u0144stw b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0107 do posiadania arsena\u0142\u00f3w j\u0105drowych, efekt domina „nieuchronnie” doprowadzi do tego, \u017ce „spora liczba kraj\u00f3w” p\u00f3jdzie w ich \u015blady.<\/p>\n
Grossi pot\u0119pia strategi\u0119 nuklearnego blefu, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a Iran do jego obecnego ponurego losu. Zwraca uwag\u0119, jak re\u017cim ira\u0144ski chwali\u0142 si\u0119 posiadaniem wszystkich element\u00f3w potrzebnych do budowy bomby atomowej, w tym uranu wzbogaconego niemal do poziomu broni, a nast\u0119pnie prosi\u0142 \u015bwiat, by uwierzy\u0142, \u017ce nie ma zamiaru budowa\u0107 bomb ani g\u0142owic.<\/p>\n
Nie popiera te\u017c pogl\u0105du Amerykan\u00f3w i Izraelczyk\u00f3w, \u017ce ira\u0144ski prze\u0142om nuklearny by\u0142 czym\u015b nieuchronnym. Zamiast tego opisuje bezskuteczne apele do ira\u0144skich w\u0142adz o przyznanie inspektorom MAEA pe\u0142nego dost\u0119pu, kt\u00f3rego wymaga\u0142 du\u017cy i ambitny program j\u0105drowy tego kraju, poniewa\u017c w dziedzinie atomowej „obietnice nie wystarcz\u0105”.<\/p>\n
Niestety, przyw\u00f3dcy Iranu woleli polityk\u0119 niejasno\u015bci, a cierpliwo\u015b\u0107 Ameryki i Izraela si\u0119 wyczerpa\u0142a. Grossi m\u00f3wi wprost o fatalnych skutkach ryzyka podj\u0119tego przez w\u0142adze w Teheranie. By\u0142 te\u017c w podziemnych ira\u0144skich kompleksach j\u0105drowych, kt\u00f3re obecnie leg\u0142y w gruzach. Rozmawia\u0142 z ira\u0144skimi urz\u0119dnikami i naukowcami zabitymi w wyniku nalot\u00f3w i ukierunkowanych zab\u00f3jstw.<\/p>\n
Szef MAEA uwa\u017ca, \u017ce mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski ze \u015bmierci przyw\u00f3dc\u00f3w Bliskiego Wschodu, kt\u00f3rzy d\u0105\u017cyli do zdobycia broni j\u0105drowej w Iranie, Iraku i Libii. W\u0142adcy z ambicjami j\u0105drowymi powinni powr\u00f3ci\u0107 do sto\u0142u negocjacyjnego. Jest zbyt dyplomatyczny, by wspomina\u0107 o nieoficjalnym arsenale j\u0105drowym Izraela i niepokoju, jaki budzi on w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\n
Inni wyci\u0105gaj\u0105 dok\u0142adnie odwrotny wniosek. Europejski dyplomata, z kt\u00f3rym rozmawia „The Economist”, cz\u0119sto omawia strategi\u0119 j\u0105drow\u0105 z rz\u0105dami na ca\u0142ym kontynencie. Opisuje cyniczny nastr\u00f3j, kt\u00f3ry ogarn\u0105\u0142 europejskie stolice, gdy Rosja najecha\u0142a Ukrain\u0119 w 2022 r., a nasili\u0142 si\u0119 po powrocie prezydenta Donalda Trumpa do urz\u0119du w ubieg\u0142ym roku.<\/p>\n
Za zamkni\u0119tymi drzwiami europejscy urz\u0119dnicy zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce „Ukraina nie zosta\u0142aby zaatakowana, gdyby posiada\u0142a bro\u0144 j\u0105drow\u0105”. Tak, Grossi ma „ca\u0142kowit\u0105 racj\u0119” m\u00f3wi\u0105c, \u017ce \u015bwiat jako ca\u0142o\u015b\u0107 jest bezpieczniejszy bez dodatkowej broni j\u0105drowej. \u2014 Ale sp\u00f3jrzmy na interesy poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw \u2014 nalega dyplomata. Rz\u0105dy w Iranie, Iraku i Libii negocjowa\u0142y z Zachodem w sprawie swoich program\u00f3w j\u0105drowych. Wszyscy ju\u017c nie \u017cyj\u0105.<\/p>\n
\u2014 Jedynym, kt\u00f3ry \u017cyje, jest Kim Dzong Un \u2014 s\u0142yszymy. Chodzi o p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144skiego despot\u0119, kt\u00f3ry przeciwstawi\u0142 si\u0119 \u015bwiatu, buduj\u0105c mi\u0119dzykontynentalne pociski balistyczne z g\u0142owicami j\u0105drowymi. Dyplomata wymienia kilkana\u015bcie kraj\u00f3w, kt\u00f3re prawdopodobnie powa\u017cnie badaj\u0105 opcje j\u0105drowe, od p\u00f3\u0142nocnej Europy po Indonezj\u0119, Turcj\u0119 i Zjednoczone Emiraty Arabskie.<\/p>\n
\u2014 Nie chc\u0119, by Niemcy by\u0142y wyposa\u017cone w bro\u0144 j\u0105drow\u0105 \u2014 m\u00f3wi europejski dyplomata, kt\u00f3rego kraj bardzo ucierpia\u0142 podczas II wojny \u015bwiatowej. Przewiduje jednak, \u017ce pewnego dnia Berlin b\u0119dzie chcia\u0142 bomby atomowej „i j\u0105 zdob\u0119dzie, poniewa\u017c nie mo\u017ce polega\u0107 na Stanach Zjednoczonych, a ja nie mog\u0119 uwierzy\u0107, \u017ce w og\u00f3le wypowiadam to zdanie”.<\/p>\n
W poszukiwaniu bezpiecze\u0144stwa w samotnym \u015bwiecie<\/p>\n
Grossiego nie szokuj\u0105 re\u017cimy, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce czu\u0142yby si\u0119 bezpieczniej, gdyby posiada\u0142y bro\u0144 j\u0105drow\u0105. Zamiast tego wzywa do dog\u0142\u0119bnej analizy motywacji poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w. Argument, \u017ce bro\u0144 j\u0105drowa s\u0142u\u017cy jako ochrona, jest „s\u0142uszny w przypadku Korei P\u00f3\u0142nocnej” \u2014 przyznaje.<\/p>\n
Jednak re\u017cim Kima musi przede wszystkim wytrzyma\u0107 presj\u0119 ze strony Ameryki, Chin i Korei Po\u0142udniowej w zak\u0105tku p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Azji. Natomiast, jak twierdzi, geografia i polityka Bliskiego Wschodu generuj\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 dynamik\u0119, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce dla pa\u0144stwa w tym regionie „spalenie most\u00f3w” i d\u0105\u017cenie do posiadania broni atomowej s\u0105 bardziej ryzykowne.<\/p>\n
Jednak nawet na Bliskim Wschodzie si\u0142a nie jest panaceum. Grossi jest przekonany, \u017ce programu j\u0105drowego Iranu nie da si\u0119 ca\u0142kowicie zniszczy\u0107 bombardowaniami, mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce „nie da si\u0119 oduczy\u0107 tego, czego si\u0119 nauczy\u0142o”. Jedynym rozwi\u0105zaniem jest dla niego wynegocjowane porozumienie.<\/p>\n
Inni dyplomaci i eksperci przedstawiaj\u0105 bardziej ponure prognozy. W miar\u0119 przed\u0142u\u017cania si\u0119 wojny w Zatoce Perskiej dostrzegaj\u0105 oni coraz wi\u0119cej powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych Iran powinien d\u0105\u017cy\u0107 do posiadania broni j\u0105drowej, cho\u0107 jego program mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 mniejszy i jeszcze bardziej tajny, aby przeciwdzia\u0142a\u0107 infiltracji ze strony izraelskiego i ameryka\u0144skiego wywiadu, a produkowane przez niego urz\u0105dzenia mog\u0105 by\u0107 do\u015b\u0107 prymitywne.<\/p>\n
\u2014 Pewnego ranka mo\u017cemy obudzi\u0107 si\u0119 przy blasku b\u0142ysku na pustyni \u2014 m\u00f3wi jeden z ekspert\u00f3w. Jednak nawet prosty wybuch j\u0105drowy wysy\u0142a sygna\u0142, kt\u00f3ry s\u0105siedzi b\u0119d\u0105 zmuszeni wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119. Atomowe kostki domina ju\u017c si\u0119 chwiej\u0105. Jeszcze jedno pchni\u0119cie mo\u017ce je przewr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n
\u00a9 The Economist Newspaper Limited, 14 kwietnia 2026 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Grossi nie boi si\u0119 przedstawia\u0107 niepokoj\u0105cych prognoz. Zach\u00f3d rozwa\u017ca r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania. Jednym z graczy jest Polska. \u2014 Takie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":368567,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[56,61195,6139,663,91,35923,48,295,46,42,38,40,39,41,47,80,415],"class_list":["post-368566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-energia_nuklearna","tag-iran","tag-izrael","tag-maea","tag-nat_styl","tag-niemcy","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-swiat","tag-ukraina"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116410739806264783","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=368566"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368566\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/368567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=368566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=368566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=368566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}