{"id":379848,"date":"2026-04-21T05:02:14","date_gmt":"2026-04-21T05:02:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/379848\/"},"modified":"2026-04-21T05:02:14","modified_gmt":"2026-04-21T05:02:14","slug":"polska-dzis-lider-gamedevu-w-ue-jutro-kraj-podwykonawcow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/379848\/","title":{"rendered":"Polska: dzi\u015b lider gamedevu w UE, jutro kraj podwykonawc\u00f3w?"},"content":{"rendered":"

Obchodz\u0105cego w zesz\u0142ym roku dziesi\u0119ciolecie Wied\u017amina 3 <\/a>kupi\u0142o 60 mln graczy i graczek z ca\u0142ego \u015bwiata (przede wszystkim z USA, Europy Zachodniej i Chin), a wp\u0142ywy z jego sprzeda\u017cy si\u0119gn\u0119\u0142y 2,4 mld z\u0142. Do tej kwoty nale\u017ca\u0142oby jeszcze doliczy\u0107 pieni\u0105dze z wied\u017ami\u0144skich spin-off\u00f3w, gad\u017cet\u00f3w, karcianek, komiks\u00f3w, ubra\u0144, koncert\u00f3w, plansz\u00f3wek, spektakli, musicali oraz napoj\u00f3w izotonicznych. Sukces Dzikiego Gonu zaowocowa\u0142 tak\u017ce powstaniem serialu Netfliksa (inna rzecz, \u017ce dyskusyjnej jako\u015bci), a tak\u017ce t\u0142umaczeniami powie\u015bci i opowiada\u0144 Sapkowskiego na kolejne j\u0119zyki.<\/p>\n

Dla por\u00f3wnania Kler \u2013 a wi\u0119c najwi\u0119kszy w ostatniej dekadzie komercyjny sukces polskiego kina \u2013 przyci\u0105gn\u0105\u0142 5,2 mln widz\u00f3w i widzek (g\u0142\u00f3wnie tych krajowych), co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na 105 mln z\u0142 przychodu. Nic nie wiadomo o tym, by obraz Wojtka Smarzowskiego mia\u0142 sta\u0107\u00a0si\u0119 transmedialn\u0105\u00a0mark\u0105.<\/p>\n

Cho\u0107 jednak mi\u0119dzy kreacj\u0105 gier wideo a produkcj\u0105 filmow\u0105 rozpo\u015bciera si\u0119 finansowa przepa\u015b\u0107 (analityk Noble Securities oszacowa\u0142 bud\u017cet Wied\u017amina 4 na 800 mln dolar\u00f3w, rekordowy dla polskiego kina Chopin, Chopin <\/a>poch\u0142on\u0105\u0142 72 mln z\u0142), dysproporcja w pa\u0144stwowym wsparciu obu bran\u017c jest ra\u017c\u0105ca.<\/p>\n

Podleg\u0142y MKiDN Instytut Przemys\u0142\u00f3w Kreatywnych rozdziela co roku mi\u0119dzy krajowe studia gamedevowe 5 mln z\u0142 publicznych pieni\u0119dzy z Programu Wsparcia Gier Wideo. Tymczasem krajowi filmowcy mog\u0105 ubiega\u0107\u00a0si\u0119\u00a0co roku o setki milion\u00f3w z\u0142otych przyznawanych przez PISF w ramach Program\u00f3w Operacyjnych (ministerstwo w\u0142a\u015bnie zwi\u0119kszy\u0142o kwot\u0119 dofinansowa\u0144 o kolejne 40 mln z\u0142), nie wspominaj\u0105c o tzw. zach\u0119tach (czyli zwrotach 30 proc. poniesionych w Polsce koszt\u00f3w kwalifikowanych, na kt\u00f3re wyk\u0142adamy, lekk\u0105 r\u0119k\u0105 licz\u0105c, ok. 100 mln z\u0142 rocznie).\u00a0<\/p>\n

Luk\u0119\u00a0chce za\u0142ata\u0107 ministra kultury Marta Cienkowska, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 dostrzega\u0107 w grach wideo polsk\u0105 racj\u0119 stanu. Pytanie jednak: czy zd\u0105\u017cy? I czy uda jej si\u0119 uzyska\u0107 poparcie dla swoich pomys\u0142\u00f3w, skoro sejmowa dyskusja o gamedevie ugrz\u0119z\u0142a w najntisowych koleinach?<\/p>\n

\u201eCzy gry to sztuka?\u201d<\/p>\n

Dowodem jej zap\u00f3\u017anienia by\u0142o czwartkowe posiedzenie komisji cyfryzacji, kt\u00f3re po\u015bwi\u0119cono archiwizacji starych gier wideo oraz mo\u017cliwo\u015bciom pa\u0144stwowego wsparcia tych nowych. Drugi z w\u0105tk\u00f3w podj\u0119to na Wiejskiej raczej rytualnie: ministerstwo cyfryzacji umy\u0142o od tematu r\u0119ce, ministerstwo kultury, przyzna\u0142o, \u017ce 5 mln z\u0142, jakie rozdziela co roku w ramach Programu Wsparcia Gier Wideo to kwota niewystarczaj\u0105ca (strona spo\u0142eczna replikowa\u0142a w\u00f3wczas, \u017ce niemiecki rz\u0105d przeznacza na analogiczn\u0105 inicjatyw\u0119 125 mln euro). Z kolei ministerstwo finans\u00f3w przypomnia\u0142o o uldze podatkowej IP BOX\u2026 Pytanie jednak, czy \u015brodki z tej ostatniej pa\u0144stwo przeznacza na rozw\u00f3j polskiego gamedevu, czy mo\u017ce na to, by polscy programi\u015bci \u2013 przede wszystkim zreszt\u0105 z sektora IT \u2013 mogli p\u0142aci\u0107 ni\u017csze podatki?<\/p>\n

Oba tematy zg\u0142osi\u0142a pod obrady lewicowa Joanna Wicha, argumentuj\u0105c potrzeb\u0119 debaty docieraj\u0105cymi do niej \u201elicznymi g\u0142osami\u201d, pod\u0142ug kt\u00f3rych warto potraktowa\u0107 gry wideo \u201enie jako rozrywk\u0119 dla najm\u0142odszych\u201d, lecz \u201erodzaj dziedzictwa kulturalnego\u201d. Gdy jednak referowa\u0142a zasadno\u015b\u0107 prac, w kr\u00f3tkiej wypowiedzi sze\u015bciokrotnie (!) zdystansowa\u0142a si\u0119 od interaktywnego medium i\/lub podkre\u015bli\u0142a jego rzekomo \u201edziecinny\u201d charakter.<\/p>\n

\u201eZg\u0142osi\u0142am (ten temat \u2013 dop.), musz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107 (1), nie dlatego, \u017ce sama jestem jak\u0105\u015b wielk\u0105 wielbicielk\u0105 gier komputerowych (2), bo akurat z gier to najch\u0119tniej uprawiam sport (3), (\u2026) ale pami\u0119tam moja c\u00f3rk\u0119 (4), kt\u00f3ra no, niestety (5), do\u015b\u0107 sporo czasu sp\u0119dzi\u0142a przy Simsach, a teraz (\u2026) ze swoim obecnym partnerem przy Wied\u017aminie, chocia\u017c s\u0105 doro\u015bli (6)\u201d.<\/p>\n

Zaskoczonej pos\u0142ance Lewicy przypomnijmy, \u017ce wed\u0142ug European Games Developer \u015bredni wiek europejskiego gracza\/ki to 31 lat (i \u017ce 75 proc. obiorc\u00f3w\/czy\u0144 medium to osoby pe\u0142noletnie). Uczciwie podkre\u015blmy tak\u017ce, \u017ce zacofanie klasy politycznej w temacie kultury cyfrowej przebiega w poprzek partyjnych szyld\u00f3w, na co dowodem tweet przewodnicz\u0105cego komisji Bart\u0142omieja Piejo (Konfederacja):<\/p>\n

Podczas dzisiejszej Komisji Cyfryzacji poruszyli\u015bmy niezwykle wsp\u00f3\u0142czesny problem. A Wy jak uwa\u017cacie, czy gry wideo powinny by\u0107 kwalifikowane jako dzie\u0142a sztuki? pic.twitter.com\/qI9MOy1ni1<\/a><\/p>\n

\u2014 Bart\u0142omiej Pejo (@bartlomiejpejo) April 16, 2026<\/a><\/p>\n

W latach 90. pytanie: \u201eczy gry to sztuka?\u201d podnosili na \u0142amach pionierzy prasy bran\u017cowej (m.in<\/a>. magazyny Secret Service, Reset czy Gambler). Ju\u017c na prze\u0142omie wiek\u00f3w zajmowanie si\u0119 nim zakrawa\u0142o na \u015bmieszno\u015b\u0107, a w 2026 r. Budzi wy\u0142\u0105cznie za\u017cenowanie. By zreszt\u0105 oszcz\u0119dzi\u0107 Sejmowi docieka\u0144, zreferuj\u0119 trzydziestoparoletni\u0105 dyskusj\u0119: gry wideo to jednocze\u015bnie kultura, technologia i biznes. S\u0119k w tym, \u017ce ten ostatni od kilku lat niedomaga, na co Polska pozostaje \u015blepa.<\/p>\n

Chi\u0144skie wykupy, szwedzkie oddzia\u0142y<\/p>\n

Na pierwszy rzut oka grudniowy raport PARP The Game Industry of Poland 2025<\/a> mo\u017ce u\u015bpi\u0107 czujno\u015b\u0107. Trudno bowiem o pesymizm, skoro pod wzgl\u0119dem liczby studi\u00f3w tworz\u0105cych gry wideo \u2013 oraz zatrudnienia w tych\u017ce \u2013 okazujemy si\u0119 liderem Unii Europejskiej! W dodatku gamedev \u015bci\u0105ga do nas ekspat\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata (co si\u00f3dmy pracownik krajowej bran\u017cy pochodzi zza granicy), a jego owoce trafiaj\u0105 przede wszystkim do globalnej publiczno\u015bci (97 proc. polskich gier rozchodzi si\u0119 poza Polsk\u0105).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Gdy jednak przyjrzymy si\u0119 danym nieco bli\u017cej, dostrze\u017cemy, \u017ce w dwa lata przychody rodzimego sektora stopnia\u0142y z 6 mld z\u0142 do 5,5 mld, liczba jego pracownik\u00f3w skurczy\u0142a si\u0119 z 15,3 tys. do 14,5 tys., z kolei liczba premier spad\u0142a z 530 do 450. Odpowiedzialni za raport badacze Game Industry Conference podkre\u015blaj\u0105 ponadto, \u017ce z Polski wyparowa\u0142o w tym czasie a\u017c sto dwadzie\u015bcia firm. \u201eOznacza to, \u017ce w ci\u0105gu zaledwie dw\u00f3ch lat znikn\u0119\u0142o mniej wi\u0119cej co czwarte studio gamedevowe w kraju, co stanowi do\u015b\u0107 otrze\u017awiaj\u0105cy wska\u017anik, jak trudny by\u0142 to okres dla sektora\u201d \u2013 pisz\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pr\u00f3\u017cni\u0119 wype\u0142niaj\u0105 oddzia\u0142y zagranicznych sp\u00f3\u0142ek: od ostatniej edycji raportu swoje filie otworzy\u0142y u nas ameryka\u0144skie Activision (bestsellerowy cykl strzelanek Call of Duty) czy belgijski Larian (obsypany nagrodami RPG fantasy Baldur\u2019s Gate 3). To jednocze\u015bnie dow\u00f3d renomy polskiej bran\u017cy i egzystencjalne zagro\u017cenie dla niej. Pula krajowych artyst\u00f3w jest wszak ograniczona, tymczasem zachodnie studia kusz\u0105 nie tylko perspektyw\u0105 pracy przy superprodukcjach, ale tak\u017ce wyp\u0142atami w euro.<\/p>\n

Coraz cz\u0119\u015bciej rdzennie polskie firmy decyduj\u0105 si\u0119 pracowa\u0107 na cudzym garnuszku \u2013 przyk\u0142adowo Bloober Team z du\u017cym sukcesem (5 mln sprzedanych kopii) od\u015bwie\u017cy\u0142 niedawno\u00a0japo\u0144skiego Silent Hilla 2, a Flying Wild Hog wyda w tym roku remake ameryka\u0144skiego Tomb Raidera. Dodajmy, \u017ce ta ostatnia firma przesz\u0142a jaki\u015b czas temu w r\u0119ce szwedzkiego Embracera. I \u017ce Techland, zesp\u00f3\u0142 odpowiedzialny za cykl parkourowych horror\u00f3w Dying Light (30 mln nabywc\u00f3w) pad\u0142 \u0142upem chi\u0144skiego Tencenta, kt\u00f3ry wysup\u0142a\u0142 na ten cel ponad sze\u015b\u0107 miliard\u00f3w z\u0142.<\/p>\n

Nie jeste\u015bmy (jeszcze?) pa\u0144stwem podwykonawc\u00f3w, ale coraz cz\u0119\u015bciej uwijamy si\u0119 przy cudzych markach, zamiast tworzy\u0107 i rozwija\u0107\u00a0w\u0142asne. Niemal dwadzie\u015bcia procent studi\u00f3w znad Wis\u0142y jako swoj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 specjalizacj\u0119 wskazuje external development i outsourcing, s\u0142owem: dora\u017an\u0105 pomoc przy cudzych projektach. Przyk\u0142adowo QLOC wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 dla Warner Bros. komiksowego akcyjniaka Gotham Knights, odpowiada\u0142 za testy bijatyki Mortal Kombat 1 czy lokalizacj\u0119 Star Wars Outlaws. Cho\u0107 taki model biznesowy ka\u017ce pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 artystyczne ambicje, jednocze\u015bnie amortyzuje on ewentualne ryzyko (odpowiedzialno\u015b\u0107 za komercyjn\u0105 pora\u017ck\u0119 projektu ponosi wszak producent, nie zewn\u0119trzny podwykonawca).<\/p>\n

Nawet jednak, je\u015bli krajowa ekipa z sukcesami rozwija w\u0142asn\u0105 mark\u0119, coraz cz\u0119\u015bciej realia zmuszaj\u0105 zarz\u0105d do wyprzeda\u017cy sreber rodowych za bezcen. Przyk\u0142adowo blenduj\u0105cy parkourowe fiko\u0142y\u00a0 z cyberpunkowym antura\u017cem akcyjniak Ghostrunner przeszed\u0142 kilka lat temu w r\u0119ce w\u0142oskiego 505 Games, kt\u00f3re wy\u0142o\u017cy\u0142o na prawa do IP \u201eraptem\u201d 5 mln euro. Cudzys\u0142\u00f3w w poprzednim zdaniu nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 znik\u0105d: tylko pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 gry trafi\u0142a do 2,5 miliona nabywc\u00f3w. <\/p>\n

Mo\u017ce nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, skoro: \u201eje\u017celi najwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 polskiej bran\u017cy gier s\u0105 jej kadry, najwi\u0119kszym wyzwaniem pozostaj\u0105 pieni\u0105dze \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy m\u00f3wimy o przychodach, rentowno\u015bci, bud\u017cetach czy dost\u0119pno\u015bci finansowania\u201d \u2013 czytamy w raporcie. Na ca\u0142ym \u015bwiecie sytuacja producent\u00f3w gier wideo jest trudna (jeszcze do tego w\u0105tku wr\u00f3cimy), a nad Wis\u0142\u0105 dodatkowo komplikuj\u0105 j\u0105 pogarszaj\u0105ce si\u0119\u00a0nastroje na gie\u0142dzie (kt\u00f3ra w czasach pandemicznej koniunktury wr\u0119cz obrzuca\u0142a producent\u00f3w gier z\u0142ot\u00f3wkami, dzi\u015b jednak woli inwestowa\u0107 w drony, bro\u0144 czy AI) oraz zako\u0144czenie pa\u0144stwowych program\u00f3w wsparcia.<\/p>\n

Warszawa (niemal) wi\u0119ksza od Holandii<\/p>\n

Warszawa przegoni\u0142a Londyn, Sztokholm i Barcelon\u0119, staj\u0105c si\u0119 najwi\u0119kszym pracodawc\u0105 bran\u017cy gier w Europie \u2013 dowiadujemy si\u0119 z lutowego raportu,<\/a> kt\u00f3ry na zlecenie urz\u0119du miasta przygotowa\u0142a Fundacja Vitruvio. Stolica Polski zatrudnia armi\u0119 ponad 6,3 tys. artyst\u00f3w i artystek kultury cyfrowej \u2013 wi\u0119cej ni\u017c ca\u0142a Rumunia \u2013 a pod wzgl\u0119dem przychod\u00f3w (2,5 mld z\u0142) tutejszy sektor jest o w\u0142os od przegonienia Holandii. Na tym jednak nie koniec wielkich liczb: 18 sto\u0142ecznych gier lub serii gier przekroczy\u0142o pu\u0142ap miliona sprzedanych egzemplarzy, a ich \u0142\u0105czny nak\u0142ad si\u0119gn\u0105\u0142 175 mln kopii.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cho\u0107 we wst\u0119pie do publikacji prezydent Rafa\u0142 Trzaskowski podkre\u015bla, \u017ce gamedev \u201ebuduje trwa\u0142\u0105 przewag\u0119\u00a0konkurencyjn\u0105 miasta\u201d, oraz \u017ce \u201ewarszawski ekosystem tw\u00f3rc\u00f3w jest dzi\u015b symbolem nowoczesnej gospodarki opartej na talencie, wiedzy i wsp\u00f3\u0142pracy\u201d \u2013 stolica ma nad czym pracowa\u0107, je\u015bli nadal chce nosi\u0107 koszulk\u0119 europejskiego lidera. Na li\u015bcie priorytet\u00f3w autorzy badania wymieniaj\u0105 w\u0142\u0105czenie gamedevu w strategi\u0119\u00a0komunikacyjn\u0105 miasta, konieczno\u015b\u0107\u00a0zapewnienia sto\u0142ecznym hitom lepszej widoczno\u015bci na rynkach pozaeuropejskich oraz postulat usuni\u0119cia barier administracyjnych.<\/p>\n

I to badanie podszyte jest niepokojem o finansowanie. \u201ePomimo skali bran\u017cy, miasto wci\u0105\u017c nie posiada rynku kapita\u0142owego ani funduszy inwestycyjnych skoncentrowanych na sektorze por\u00f3wnywalnych z tymi dzia\u0142aj\u0105cymi w Europie Zachodniej. To kapita\u0142 \u2013 a nie talenty \u2013 pozostaje kluczowym w\u0105skim gard\u0142em\u201d \u2013 czytamy.<\/p>\n

Dzwonk\u00f3w ostrzegawczych znajdziemy w raporcie wi\u0119cej: pr\u00f3g wej\u015bcia do warszawskiej bran\u017cy okazuje si\u0119 wy\u017cszy ni\u017c kiedykolwiek (studia szukaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie weteran\u00f3w z sukcesami na koncie, nie student\u00f3w na przyuczenie), tempo wzrostu wynagrodze\u0144 wyhamowa\u0142o, a niekt\u00f3re z firm by\u0142y wr\u0119cz zmuszone obni\u017cy\u0107 pensje. Nic dziwnego, bo: \u201ePod wzgl\u0119dem zatrudnienia Warszawa skupi\u0142a nieproporcjonalnie du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zwolnie\u0144 i redukcji etat\u00f3w. Skala (\u2026) zosta\u0142a dodatkowo spot\u0119gowana przez wyj\u0105tkowo silny, ponadprzeci\u0119tny wzrost, jaki mia\u0142 miejsce w Warszawie w latach poprzedzaj\u0105cych kryzys\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zach\u00f3d na sprzeda\u017c<\/p>\n

Lokalne problemy trzeba wpisa\u0107 w globalny kontekst. Z opublikowanego podczas kalifornijskiego GDC raportu \u201eState of the Game Industry\u201d dowiadujemy si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat posad\u0119 straci\u0142o 28 proc. tw\u00f3rc\u00f3w_czy\u0144 (po\u0142owa przewiduje, \u017ce ich pracodawcy wdro\u017c\u0105 w tym roku kolejne \u201eredukcje\u201d). \u00be\u00a0 student\u00f3w\/ek obawia si\u0119 o swoje perspektywy zawodowe (ich niepok\u00f3j bierze si\u0119\u00a0z braku ofert na stanowiskach juniorskich oraz konieczno\u015bci konkurowania na rynku pracy ze zwalnianymi weteranami).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Szybko ro\u015bnie te\u017c pesymizm w temacie generatywnego AI, kt\u00f3rego wdra\u017canie bywa pretekstem do ci\u0119cia etat\u00f3w. A\u017c 52 proc. respondent\u00f3w_ek uwa\u017ca, \u017ce sztuczna inteligencja ma negatywny wp\u0142yw na gamedev (w stosunku do ubieg\u0142orocznej edycji raportu to wzrost o dwadzie\u015bcia punkt\u00f3w procentowych).<\/p>\n

Minorowe nastroje nie zaskakuj\u0105, bo cho\u0107 gry wideo to nadal najwi\u0119ksza z bran\u017c kreatywnych \u2013 warta wi\u0119cej ni\u017c przemys\u0142 filmowy i muzyczny razem wzi\u0119te<\/a> \u2013 nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce w trakcie Covidu ros\u0142a ona na kredyt, kt\u00f3rego dzi\u015b nie potrafi sp\u0142aci\u0107. Przyczyny jej za\u0142amania zr\u0119cznie wy\u0142o\u017cy\u0142\u00a0na \u0142amach \u201eGazety Wyborczej\u201d Peter Moore<\/a>, by\u0142y wiceprezes Microsoftu i Electronic Arts:<\/p>\n

\u2014 Kryzys to efekt kombinacji kilku trend\u00f3w, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w pandemii. I tego, \u017ce podczas lockdown\u00f3w (\u2026) nagle zyskali\u015bmy znacznie wi\u0119cej czasu na gry wideo. \u015awietnie nadawa\u0142y si\u0119 one do odwr\u00f3cenia uwagi od grozy reali\u00f3w, poniewa\u017c za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 z nich oferowa\u0142a rozgrywk\u0119 online, sta\u0142y si\u0119 sposobem na podtrzymywanie znajomo\u015bci. Bran\u017ca ros\u0142a szybko, zatrudnia\u0142a wi\u0119c mn\u00f3stwo ludzi, zapowiada\u0142a mas\u0119 projekt\u00f3w, otwiera\u0142y si\u0119 w niej kolejne studia i oddzia\u0142y ju\u017c istniej\u0105cych. Kiedy jednak pojawi\u0142y si\u0119 szczepionki, a \u017cycie zacz\u0119\u0142o wraca\u0107 do normy, gry znowu musia\u0142y konkurowa\u0107 o czas wolny odbiorc\u00f3w z mas\u0105 innych aktywno\u015bci. Wiele firm nie potrafi dzi\u015b utrzyma\u0107 zatrudnienia, bo ich przychody gwa\u0142townie spad\u0142y \u2013 powiedzia\u0142 Moore.<\/p>\n

Pod katowski top\u00f3r id\u0105\u00a0nie tylko etaty, ale nawet tworzone od wielu lat superprodukcje. W minionych dwunastu miesi\u0105cach Microsoft skasowa\u0142 now\u0105 gr\u0119 autor\u00f3w bestsellerowego MMORPG The Elder Scrolls Online oraz reboot kultowego, szpiegowskiego akcyjniaka Perfect Dark, Sony przerwa\u0142o prace nad sieciowymi spin-offami God of War czy Spider-Mana, a Ubisoft zrezygnowa\u0142 z remake\u2019u Prince of Persia: The Sands of Time (oraz czterech innych, niezapowiedzianych gier).<\/p>\n

Sukces sta\u0142\u00a0si\u0119 niepewny, tymczasem konkurencja o odbiorc\u0119 jest ostrzejsza ni\u017c kiedykolwiek. Na Steamie, a wi\u0119c najpopularniejszej platformie sprzeda\u017cy gier, ukaza\u0142o si\u0119 w 2025 r. ponad 20 tys. nowych produkcji \u2013 ponad dwa razy wi\u0119cej, ni\u017c jeszcze pi\u0119\u0107 lat temu. W takich warunkach nawet ju\u017c zwodowane projekty niekoniecznie musz\u0105\u00a0utrzyma\u0107\u00a0si\u0119\u00a0na powierzchni, na co dowodem wieloosobowa strzelanka Highguard, pod kt\u00f3r\u0105 podpisali si\u0119 weterani maj\u0105cy na koncie Apex Legends i Call of Duty. Cho\u0107 na jej promocj\u0119\u00a0nie szcz\u0119dzono \u015brodk\u00f3w \u2013 pierwszy trailer zaprezentowano podczas fina\u0142u ogl\u0105danej przez 171 mln os\u00f3b gali The Game Awards\u00a0 \u2013 serwery gry wy\u0142\u0105czono na raptem p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca od styczniowego debiutu.<\/p>\n

Na s\u0142abo\u015bci Zachodu tucz\u0105 si\u0119 jego geopolityczni konkurenci. W ubieg\u0142ym roku do, nomen omen, gry w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 Arabia Saudyjska, kt\u00f3rej pa\u0144stwowy fundusz wy\u0142o\u017cy\u0142 ponad 50 mld dolar\u00f3w na zakup Electronic Arts, ameryka\u0144skiej korporacji odpowiedzialnej za cykle FIFA, Dragon Age czy The Sims. Chi\u0144ski Tencent sukcesywnie przejmuje kontrol\u0119 nad francuskim Ubisoftem (a wi\u0119c najwi\u0119kszym wydawc\u0105 gier na Starym Kontynencie), r\u00f3wnolegle w\u0142\u0105czaj\u0105c w swoje portfolio ca\u0142y wianuszek zachodnich sp\u00f3\u0142ek (w ostatnich latach sta\u0142 si\u0119 on\u00a0m.in. najwi\u0119kszym udzia\u0142owcem krakowskiego Bloober Team oraz akcjonariuszem wi\u0119kszo\u015bciowym wroc\u0142awskiego Techlandu).<\/p>\n

Zawstydzaj\u0105ce Niemcy<\/p>\n

Te i inne problemy bran\u017ca gier podnosi\u0142a podczas zorganizowanego w ubieg\u0142ym roku przez MKiDN \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d. Jej przedstawiciele usiedli do niego z przekonuj\u0105cym stanowiskiem: skoro inne sektory (vide przemys\u0142\u00a0filmowy) maj\u0105 wyspecjalizowane instytucje i dostosowane do swoich potrzeb instrumenty wsparcia \u2013 dlaczego polski gamedev, kt\u00f3rego przychody i oddzia\u0142ywanie s\u0105 wielokrotnie wi\u0119ksze od polskiego kina, literatury czy muzyki, ma by\u0107 traktowany po macoszemu?<\/p>\n

Instytut Przemys\u0142\u00f3w Kreatywnych rozdziela co roku \u2013 w ramach Programu Wsparcia Gier Wideo \u2013 5 mln z\u0142. Tymczasem niemieckie studia gamedevowe rywalizuj\u0105\u00a0o ponad stukrotnie (!) wi\u0119ksz\u0105 pul\u0119\u00a0pa\u0144stwowych \u015brodk\u00f3w. Computerspielef\u00f6rderung des Bunde zapocz\u0105tkowa\u0142 jeszcze rz\u0105d Angeli Merkel, jednak kolejne gabinety sukcesywnie podnosi\u0142y jego bud\u017cet (obecnie: 125 mln euro). Jak czytamy w rz\u0105dowym raporcie z prac \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d\u00a0 \u2013 efekty ju\u017c wida\u0107: \u201eDoprowadzi\u0142 (niemiecki program \u2013 dop. aut.) nie tylko do wzrostu produkcji gier, lecz tak\u017ce do pozytywnych efekt\u00f3w zatrudnieniowych, zwi\u0119kszenia skalowalno\u015bci studi\u00f3w oraz rozwoju kompetencji i stabilno\u015bci operacyjnej firm\u201d.<\/p>\n

W dodatku op\u0142aci\u0142 si\u0119 on ca\u0142ej gospodarce: ka\u017cde euro wydane przez Berlin na produkcj\u0119\u00a0gier wygenerowa\u0142o 3,40 euro wp\u0142yw\u00f3w z podatkowych i sk\u0142adek spo\u0142ecznych, 4,80 euro dodatkowych inwestycji oraz 8,70 euro tzw. warto\u015bci dodanej.<\/p>\n

Cho\u0107 nasi zachodni s\u0105siedzi nie stworzyli nigdy hitu na miar\u0119 Wied\u017amina, Frostpunka czy Dying Lighta \u2013 a jeszcze kilka lat temu byli znane g\u0142\u00f3wnie z niszowych przygod\u00f3wek \u2013 w ostatnich latach uzyskuj\u0105 w Unii wyra\u017an\u0105 przewag\u0119 konkurencyjn\u0105. \u201eW konsekwencji istnieje ryzyko, \u017ce polskie firmy i specjali\u015bci b\u0119d\u0105 przenosi\u0107 si\u0119 do Niemiec lub wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 tam z preferencj\u0105, je\u015bli warunki w Polsce pozostan\u0105 mniej atrakcyjne (\u2026) taka sytuacja mo\u017ce skutkowa\u0107 odp\u0142ywem kompetencji, ograniczeniem potencja\u0142u eksportowego oraz os\u0142abieniem pozycji Polski na mi\u0119dzynarodowym rynku gier\u201d \u2013 alarmuj\u0105 krajowi eksperci.<\/p>\n

Przyk\u0142ady rozwi\u0105za\u0144, z kt\u00f3rych Polska mog\u0142aby czerpa\u0107, s\u0105 zreszt\u0105 liczne. W Wielkiej Brytanii studia mog\u0105 si\u0119 ubiega\u0107 o Video Games Expenditure Credit (VGEC), pokrywaj\u0105cy trzeci\u0105 koszt\u00f3w kwalifikowanych. W ramach Czech Audiovisual Fund czescy tw\u00f3rcy kultury cyfrowej rywalizuj\u0105\u00a0o zach\u0119ty produkcyjne rz\u0119du 1,6 mld koron (ok. 66 mln euro). Z kolei Turcja zwraca swoim artystom 60-70 proc. koszt\u00f3w marketingu gier i po\u0142ow\u0119 op\u0142at platformowych, a dzia\u0142aj\u0105ce w jej technoparkach firmy s\u0105 zwolnione z VAT, podatku dochodowego oraz podatku od wynagrodze\u0144 pracownik\u00f3w.<\/p>\n

Gry wideo: kultura czy technologia?<\/p>\n

Polscy tw\u00f3rcy i tw\u00f3rczynie sufluj\u0105 ministerstwu opracowanie podobnych rozwi\u0105za\u0144: takich, kt\u00f3re by\u0142yby dostosowane do reali\u00f3w produkcji gier (a wi\u0119c m.in<\/a>. wieloletnich cykl\u00f3w produkcyjnych) i zr\u00f3\u017cnicowanego krajobrazu bran\u017cy. Bo przyk\u0142adowo w ramach wspomnianego ju\u017c\u00a0Programu Wsparcia Gier Wideo o dotacje rywalizuj\u0105 wczesne i zaawansowane prototypy, gry nisko, \u015brednio i wysokobud\u017cetowe, uznani weterani oraz osoby dopiero sposobi\u0105ce si\u0119 do debiutu.<\/p>\n

Przede wszystkim jednak \u2013 i to si\u0119\u00a0mo\u017ce okaza\u0107 najwi\u0119kszym wyzwaniem \u2013 decydenci polityczni musz\u0105\u00a0dostrzec w grze wideo kultur\u0119, a nie wpycha\u0107 gamedev do jednej przegr\u00f3dki z IT. Jasne, produkcja gier wymaga kompetencji technologicznych \u2013 podobnie jak cho\u0107by kr\u0119cenie film\u00f3w animowanych \u2013 ale jej efektem jest przede wszystkim dzie\u0142o (zreszt\u0105\u00a0dzie\u0142o wyj\u0105tkowe interdyscyplinarnym, wszak anga\u017cuje ono przecie\u017c rysownik\u00f3w, graficzki, animator\u00f3w, scenarzystki, re\u017cyser\u00f3w, projektantki, d\u017awi\u0119kowc\u00f3w i kompozytorki).<\/p>\n

Tymczasem ostatni du\u017cy pa\u0144stwowy program \u2013 zako\u0144czony w 2020 r. GameINN \u2013 podlega\u0142 Narodowemu Centrum Bada\u0144 i Rozwoju, a pieni\u0105dze przyznawano w nim na prace badawczo-rozwojowe, nie wsparcie kultury.<\/p>\n

Jak diagnozowa\u0142 Wojciech Pazdur z ekipy pracuj\u0105cej nad thrillerem Chernobylite, program by\u0142 dostosowany do tworzenia gier jak pi\u0119\u015b\u0107 do nosa. \u201eNajwi\u0119kszym problemem jest brak mo\u017cliwo\u015bci mierzalnego udowodnienia, zgodnie ze standardami innych bran\u017c, \u017ce nasz nowy projekt b\u0119dzie innowacyjny i unikatowy. W przypadku tworzenia gry wideo innowacja i wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 nie polega przecie\u017c na zwi\u0119kszaniu liczby obiekt\u00f3w na ekranie lub wyd\u0142u\u017caniu czasu rozgrywki\u201d \u2013 utyskiwa\u0142 na \u0142amach OKO.Press.<\/p>\n

Polski wp\u0142yw na popkultur\u0119<\/p>\n

Podczas rozm\u00f3w z rz\u0105dem polska bran\u017ca postulowa\u0142a tak\u017ce utworzenie funduszu inwestycyjnego na wz\u00f3r tych dzia\u0142aj\u0105cych w krajach skandynawskich, kt\u00f3ry cz\u0119\u015bciowo da\u0142oby si\u0119 sfinansowa\u0107 zyskami z komercyjnie udanych projekt\u00f3w (niekiedy mog\u0142yby one przynie\u015b\u0107 wielokrotno\u015b\u0107 poniesionych przez pa\u0144stwo nak\u0142ad\u00f3w). Na li\u015bcie przed\u0142o\u017conych MKiDN priorytet\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119\u00a0tak\u017ce:<\/p>\n

\u2013 Konieczno\u015b\u0107 uproszczenia procedur administracyjnych i biurokratycznych wymog\u00f3w
\u2013 Powo\u0142anie dzia\u0142aj\u0105cej przy ministerstwie Rady Eksperckiej ds. Gier Wideo
\u2013 Finansowe zach\u0119ty dla studi\u00f3w decyduj\u0105cych si\u0119\u00a0zatrudniania\u0107 m\u0142odych artyst\u00f3w i artystki
\u2013 Pakiet zmian legislacyjnych w obszarach prawa autorskiego i podatkowego
|\u2013 Zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy pa\u0144stwowych uczelni z praktykami gamedevu.<\/p>\n

\u2013 U\u0142atwienia dla dzia\u0142aj\u0105cych w bran\u017cy zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n

Ministra Marta Cienkowska nie pozostaje za\u015b\u00a0na te propozycje g\u0142ucha. \u201eWierz\u0119, \u017ce (rekomendacje \u2013 dop. red.) pos\u0142u\u017c\u0105 nie tylko za zbi\u00f3r \u017cycze\u0144 jednej z najwa\u017cniejszych polskich bran\u017c kreatywnych, ale i za drogowskazy na drodze rozwoju polskiej kultury\u201d \u2013 zaznacza we wst\u0119pie do raportu, zapewniaj\u0105c, \u017ce w MKiDN powstaje szeroka strategia dla polskiego gamedevu. Ponadto polityczka Polski 2050 s\u0142usznie diagnozuje, \u017ce jego wsparcie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 Polsce wymierne profity, nie tylko zreszt\u0105 w wymiarze ekonomicznym:<\/p>\n

\u201e(Gry \u2013 dop. red.) mog\u0105 by\u0107 no\u015bnikiem rozrywki, ale i warto\u015bci. Przede wszystkim jednak mog\u0105 si\u0119 przyczynia\u0107 do budowania soft power Polski na arenie mi\u0119dzynarodowej \u2013 promowa\u0107 wizerunek naszego kraju i Polak\u00f3w jako ludzi kreatywnych, wyznaczaj\u0105cych trendy kulturowe i innowacyjnych. Nie bez powodu w grach z serii Civilization jednym ze sposob\u00f3w zako\u0144czenia rozgrywki jest zwyci\u0119stwo kulturowe\u201d.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie globaln\u0105 popkultur\u0119 kreuj\u0105 przede wszystkim Stany Zjednoczone, kontynuuje Cienkowska, tym bardziej jednak MKiDN powinno zale\u017ce\u0107 \u201ena promowaniu polskich osi\u0105gni\u0119\u0107 w tych obszarach, kt\u00f3re ju\u017c zyska\u0142y uznanie na \u015bwiecie\u201d. Tymczasem nasze gry wideo w 97 proc. rozchodz\u0105\u00a0si\u0119\u00a0poza krajem, a najwi\u0119ksze wzi\u0119cie maj\u0105 w USA, Europie Zachodniej i Chinach, gdzie \u2013 mimo wielu kosztownych pr\u00f3b \u2013 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rodzimych artyst\u00f3w i artystek pozostaje na og\u00f3\u0142 niszow\u0105 ciekawostk\u0105.<\/p>\n

Post\u0119powy PiS<\/p>\n

Do ko\u0144ca kadencji pozosta\u0142o p\u00f3\u0142tora roku, ale wed\u0142ug RMF FM Cienkowska mo\u017ce straci\u0107 sprawczo\u015b\u0107 wcze\u015bniej, w toku kolejnej rekonstrukcji gabinetu Tuska. Jej dymisja oznacza\u0142aby trzeci\u0105 (!) zmian\u0119 na fotelu ministra kultury (wcze\u015bniej zasiadali w nim Bart\u0142omiej Sienkiewicz i Hanna Wr\u00f3blewska), ale nie przekre\u015bli\u0142aby prac nad \u201eszerok\u0105, rz\u0105dow\u0105 strategi\u0105 dla gamedevu\u201d (odpowiadaj\u0105 za nie urz\u0119dnicy \u015bredniego szczebla i cz\u0142onkowie gabinetu, kt\u00f3rzy zapewne utrzymaj\u0105 stanowiska).<\/p>\n

Je\u017celi prace nad wsparciem bran\u017cy ugrz\u0119zn\u0105 w meandrach dyskusji, b\u0119dzie to dla Koalicji 15 pa\u017adziernika wizerunkowy policzek, wszak rz\u0105d PiS odnotowa\u0142 na tym polu realne sukcesy. To za Piotra Gli\u0144skiego MKiDN powo\u0142a\u0142 Instytut Przemys\u0142\u00f3w Kreatywnych, sfinansowa\u0142 udzia\u0142 krajowych studi\u00f3w w zagranicznych targach i festiwalach, zorganizowa\u0142 game jamy (maratony tworzenia gier na czas), dopisa\u0142 pacyfistyczn\u0105 strategi\u0119 \u201eThis War of Mine\u201d do listy lektur oraz uruchomi\u0142 Program Wsparcia Gier Wideo.<\/p>\n

Bilans dokona\u0144 jego nast\u0119pc\u00f3w wypada mniej korzystnie: w ostatnich latach resort wykre\u015bli\u0142 kultur\u0119 cyfrow\u0105 z listy \u201edorocznych nagr\u00f3d\u201d (do kt\u00f3rej dopisa\u0142 j\u0105 Gli\u0144ski), nadal te\u017c nie przyznaje jej tw\u00f3rcom i tw\u00f3rczyniom ministerialnych stypendi\u00f3w. \u201ePost\u0119powi demokraci\u201d zostaj\u0105 w tyle za konserwatystami, a szkoda, bo gra (o polskie gry) naprawd\u0119 jest warta \u015bwieczki.\u00a0<\/p>\n