„Samolot FA-50 w polskiej armii. Kronika zapowiedzianej kl\u0119ski”<\/a> z zesz\u0142ego roku opisali\u015bmy, lobbysta Mateusz Sarosiek na zlecenie korea\u0144skiego producenta lobbowa\u0142 za zakupem przez polsk\u0105 armi\u0119 tego samolotu. Ten sam cz\u0142owiek zakupi\u0142 go dla tej samej armii w 2022 r., po tym, jak trafi\u0142 do Departamentu Polityki Zbrojeniowej MON. Zakup ten kosztowa\u0142 polskiego podatnika 3 mld dol.<\/p>\nW momencie zakupu \u00f3wczesne w\u0142adze nie informowa\u0142y, \u017ce samoloty s\u0105 nabywane nie tylko bez uzbrojenia, ale nawet bez zgody rz\u0105d\u00f3w kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych to uzbrojenie powstawa\u0142o, na jego implementacj\u0119 do FA-50. Dopiero po zmianie w\u0142adzy przedstawiciele MON poinformowali, \u017ce po\u0142udniowokorea\u0144skie maszyny s\u0105 „bez z\u0119b\u00f3w” i nieprzygotowane do dzia\u0142a\u0144 operacyjnych.<\/p>\n
Eksperci z zakresu lotnictwa, z kt\u00f3rymi w\u00f3wczas rozmawiali\u015bmy, twierdzili, \u017ce takie pomieszanie lobbingu z funkcjami publicznymi przy tak wielkich zakupach jest „niedopuszczalne”. Zakup w tej formule poci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 szereg innych problem\u00f3w.<\/p>\n
Rych\u0142o okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kupione z b\u0142yskawiczn\u0105 dostaw\u0105 12 samolot\u00f3w w wersji podstawowej FA-50GF, tzw. Gap Filler [wype\u0142niacz], s\u0105 ca\u0142kowicie niezdolne do funkcjonowania na wsp\u00f3\u0142czesnym polu walki. Samoloty nie posiada\u0142y w\u00f3wczas \u017cadnego uzbrojenia. Po naszym artykule MON og\u0142osi\u0142o, \u017ce wydzier\u017cawi\u0142o do nich 24 pociski AIM-9L. Przyznanie dw\u00f3ch pocisk\u00f3w na samolot pozwoli\u0142o im pe\u0142ni\u0107 dy\u017cury obserwacyjne na granicy, jednak ani ich liczba, ani ich przestarza\u0142a technologia z lat 70. w \u017caden spos\u00f3b nie pozwoli\u0142yby tym maszynom przetrwa\u0107 na wsp\u00f3\u0142czesnym polu walki.<\/p>\n
Co wa\u017cniejsze, FA-50 nie mia\u0142y dw\u00f3ch system\u00f3w niezb\u0119dnych do funkcjonowania na polu walki. Pierwszy to Link-16, czyli podstawowy system wymiany danych w czasie rzeczywistym w wojskach NATO. Drugi to system rozpoznania sw\u00f3j-obcy IFF [Identification Friend or Foe], bez kt\u00f3rego samolot staje si\u0119 automatycznym celem nie tylko dla wroga, ale te\u017c dla w\u0142asnych si\u0142.<\/p>\n
Kolejne 36 samolot\u00f3w w wymaganej przez Polak\u00f3w wersji FA-50PL strona po\u0142udniowokorea\u0144ska konstruuje w swoich zak\u0142adach, przed\u0142u\u017caj\u0105c terminy oddania maszyny (aktualny termin to po\u0142owa 2027 r.). Ta wersja wprawdzie ma posiada\u0107 nowoczesne systemy, w tym Link-16 oraz IFF, ale w momencie podpisania kontraktu na samolot Polska nie mia\u0142a zgody Amerykan\u00f3w na integracj\u0119 maszyny z nowoczesnym ameryka\u0144skim uzbrojeniem.<\/p>\n
I tu pojawia si\u0119 istotny problem, poniewa\u017c na integracj\u0119 po\u0142udniowokorea\u0144skiego samolotu z ka\u017cdym typem ameryka\u0144skiego uzbrojenia potrzebna jest zgoda rz\u0105du USA. W styczniu 2026 r. Amerykanie zgodzili si\u0119 na integracj\u0119 samolotu z ich nowoczesnym pociskiem AIM-9X o zasi\u0119gu do 40 km, co rozpocz\u0119\u0142o \u017cmudny proces prac. Problemem pozosta\u0142o jednak uzyskanie zgody na najbardziej po\u017c\u0105dany dla FA-50PL precyzyjny pocisk AIM-120 AMRAAM o zasi\u0119gu do 180 km.<\/p>\n
W mi\u0119dzyczasie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce z pe\u0142nej puli po\u0142udniowokorea\u0144skich samolot\u00f3w tylko niekt\u00f3re otrzymaj\u0105 szans\u0119 uzyskania pe\u0142nej zdolno\u015bci bojowej. Cho\u0107 pocz\u0105tkowo samoloty FA-50GF mia\u0142y by\u0107 z czasem zmodernizowane do nowoczesnej wersji FA-50PL, to w grudniu 2025 roku resort obrony poinformowa\u0142, \u017ce modernizacji do pe\u0142nego standardu bojowego nie b\u0119dzie, poniewa\u017c jest ona nieop\u0142acalna. FA-50GF mia\u0142 pozosta\u0107 w wersji szkoleniowej z \u2014 jakkolwiek og\u00f3lnie to brzmia\u0142o \u2014 „opcj\u0105 bojow\u0105”.<\/p>\n
Z planu bojowego zastosowania 48 maszyn z Korei Po\u0142udniowej pozosta\u0142a nam nadzieja na tak\u0105 funkcj\u0119 w 36 maszynach.<\/p>\n
Co powiedzia\u0142 gen. Nowak <\/p>\n
W medialnym wyst\u0119pie gen. Ireneusz Nowak og\u0142osi\u0142, \u017ce Polska otrzyma\u0142a zgod\u0119 na integracj\u0119 pocisku AMRAAM z samolotem FA-50PL.<\/p>\n
Genera\u0142 Nowak doda\u0142, \u017ce prowadzone s\u0105 powa\u017cne rozmowy z brytyjsk\u0105 firm\u0105 MBDA w sprawie pozyskania precyzyjnego pocisku Brimstone oraz z ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0105 Anduril Industries w sprawie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego si\u0119 nisk\u0105 cen\u0105 pocisku manewruj\u0105cego Barracuda-500.<\/p>\n
Wszystko to s\u0105 na pierwszy rzut oka optymistyczne informacje, kt\u00f3re daj\u0105 nadziej\u0119 na skuteczne u\u017cycie samolot\u00f3w FA-50PL na wsp\u00f3\u0142czesnym polu walki.<\/p>\n
Kiedy jednak prowadz\u0105cy program Dawid Kamizela zapyta\u0142 o harmonogram integracji pocisku AMRAAM z po\u0142udniowokorea\u0144skim samolotem, gen. Nowak sta\u0142 si\u0119 mniej precyzyjny w swoich odpowiedziach. Stwierdzi\u0142, \u017ce proces jest „kompleksowy”, \u017ce zaanga\u017cowanych jest „wielu graczy”, by w ko\u0144cu odpowiedzie\u0107, \u017ce nie ma wiedzy, kiedy by to mog\u0142o nast\u0105pi\u0107.<\/p>\n
W dalszej cz\u0119\u015bci rozmowy pomini\u0119to zar\u00f3wno koszty integracji, jak i czas ewentualnego uzbrojenia samolot\u00f3w w pozosta\u0142e typy pocisk\u00f3w.<\/p>\n
Czego dowiedzieli\u015bmy si\u0119 od Agencji Uzbrojenia <\/p>\n
Na pytanie o cen\u0119 i czas integracji najwa\u017cniejszego dla nas pocisku AMRAAM agencja odpowiedzia\u0142a, \u017ce „Koszt integracji, jak i jej termin, b\u0119dzie mo\u017cliwy do okre\u015blenia po otrzymaniu oferty od KAI [po\u0142udniowokorea\u0144ski koncern produkuj\u0105cy samoloty FA-50]”.<\/p>\n
Na podobne pytania o pozosta\u0142e dwa typy uzbrojenia agencja odpowiedzia\u0142a, \u017ce dopiero „analizuje koszty potencjalnych integracji kolejnych typ\u00f3w \u015brodk\u00f3w bojowych”, dodaj\u0105c, \u017ce ka\u017cdy z nich to oddzielny proces. W\u015br\u00f3d potencjalnych problem\u00f3w wymieni\u0142a ograniczenia kontroli eksportu oraz potrzeb\u0119 zawierania oddzielnych um\u00f3w z firmami i z rz\u0105dami kraj\u00f3w, z kt\u00f3rych pochodzi uzbrojenie.<\/p>\n
Konkrety: kiedy i za ile? <\/p>\n
Aby rozpocz\u0105\u0107 integracj\u0119 pocisk\u00f3w AMRAAM z polskimi FA-50PL, zgody musia\u0142 udzieli\u0107 ameryka\u0144ski rz\u0105d, co wed\u0142ug s\u0142\u00f3w gen. Nowaka ju\u017c si\u0119 sta\u0142o. Zgoda ta jest jednak pierwszym krokiem w wieloetapowym procesie. Nie zawiera ona ani rozwi\u0105za\u0144 technicznych, ani harmonogramu prac, ani ceny. To wszystko musi by\u0107 dopiero ustalone.<\/p>\n
Kolejnym etapem jest zapytanie przemys\u0142owe korea\u0144skiej firmy KAI do ameryka\u0144skiego koncernu Lockheed Martin. Cho\u0107 KAI fizycznie produkuje samolot FA-50, to Lockheed Martin ma kluczowy udzia\u0142 w tym projekcie poprzez prawa w\u0142asno\u015bci intelektualnej, licencje i dostawy krytycznych element\u00f3w maszyny.<\/p>\n
Kluczowa w tym zapytaniu jest cena integracji. Wed\u0142ug naszych rozm\u00f3wc\u00f3w ta b\u0119dzie bardzo wysoka, poniewa\u017c najprawdopodobniej nie b\u0119dzie ona dotyczy\u0142a ca\u0142ej istniej\u0105cej floty samolot\u00f3w FA-50, a tylko maszyn dla Polski. \u2014 Du\u017ca liczba maszyn naturalnie obni\u017ca koszty integracji. Na \u015bwiecie lata oko\u0142o 150 samolot\u00f3w FA-50, jednak znajduj\u0105 si\u0119 one w r\u0119kach innych kraj\u00f3w, a tylko Polska aplikowa\u0142a o integracj\u0119 z AMRAAM. Dlatego b\u0119dzie ona dotyczy\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie 36 samolot\u00f3w FA-50PL \u2014 m\u00f3wi nasz rozm\u00f3wca. Przewiduje on, \u017ce negocjacje z Lockheed Martin i inne ustalenia mog\u0105 zaj\u0105\u0107 oko\u0142o roku, a wynegocjowana kwota zamknie si\u0119 w rz\u0119dzie „setek milion\u00f3w dolar\u00f3w”.<\/p>\n
Nast\u0119pnym \u2014 krytycznym, zdaniem naszych rozm\u00f3wc\u00f3w, etapem \u2014 b\u0119dzie przedstawienie oferty polskiemu odbiorcy, czyli resortowi obrony, kt\u00f3ry b\u0119dzie si\u0119 zastanawia\u0107, sk\u0105d wzi\u0105\u0107 te pieni\u0105dze. Rozpocznie on proces planowania bud\u017cetu na integracj\u0119 pocisk\u00f3w. \u2014 Proces planowania wydatk\u00f3w MON jest wieloletni, a decyzje finansowe zapadaj\u0105 z co najmniej rocznym wyprzedzeniem, cz\u0119sto w perspektywie dw\u00f3ch lat i d\u0142u\u017cej, wi\u0119c si\u0142\u0105 rzeczy sprawa przed\u0142u\u017cy si\u0119 poza termin wybor\u00f3w w 2027 roku. Je\u015bli b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0107 PiS lub KO, pieni\u0105dze mog\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107. Ale je\u017celi Konfederacja, to nie by\u0142bym tego taki pewien \u2014 m\u00f3wi ekspert, z kt\u00f3rym rozmawiamy, dodaj\u0105c, \u017ce planowanie bud\u017cetu na tak du\u017ce i niespodziewane wydatki cz\u0119sto jest „punktem \u015bmierci” projekt\u00f3w.<\/p>\n
Jeden z naszych rozm\u00f3wc\u00f3w podkre\u015bla, \u017ce ten etap mo\u017ce si\u0119 wyd\u0142u\u017ca\u0107 w zale\u017cno\u015bci od interes\u00f3w politycznych. \u2014 Politycy lubi\u0105 podejmowa\u0107 popularne w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w decyzje z wieloletnim okresem wykonalno\u015bci, bo szukanie realnych pieni\u0119dzy na nie spada zwykle na ich nast\u0119pc\u00f3w \u2014 m\u00f3wi. \u2014 Na tej zasadzie rz\u0105d PiS kupi\u0142 pozbawionego cech bojowych FA-50, zrzucaj\u0105c zadanie uzbrojenia go na nast\u0119pc\u00f3w. Ci te\u017c mog\u0105 przeci\u0105ga\u0107 problem do kolejnych wybor\u00f3w.<\/p>\n
Po akceptacji ceny, zabezpieczeniu finansowania i podj\u0119ciu potrzebnych decyzji politycznych nast\u0119puje podpisanie decyzji wykonawczej, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowuje kolejny etap \u2014 realne prace integracji pocisku z samolotem. \u2014 Zaznaczam, \u017ce do tego momentu firma integruj\u0105ca pocisk nie podejmuje \u017cadnych prac planistycznych, technicznych, harmonogramowych, poniewa\u017c wymagaj\u0105 one okre\u015blonych nak\u0142ad\u00f3w finansowych, a takie projekty obarczone s\u0105 du\u017c\u0105 doz\u0105 ryzyka, wi\u0119c nikt nie b\u0119dzie wydawa\u0142 pieni\u0119dzy w ciemno \u2014 m\u00f3wi nasz rozm\u00f3wca.<\/p>\n
Czas prac integracyjnych nasi rozm\u00f3wcy szacuj\u0105 na „kilka lat” lub „trzy, cztery lata”. \u2014 To nie s\u0105 takie prace, jak w Ukrainie, gdzie integruje si\u0119 pewne systemy pod presj\u0105 czasu i nieco przejaskrawiaj\u0105c, kable przechodz\u0105 przez kolana pilota, a wskutek tego jest to wszystko obarczone du\u017cym ryzykiem b\u0142\u0119du. Tu chodzi o g\u0142\u0119bok\u0105 ingerencj\u0119 w ca\u0142o\u015bciowy system samolotu. To musi po prostu trwa\u0107 \u2014 m\u00f3wi do\u015bwiadczony pilot.<\/p>\n
Ostatnim etapem s\u0105 wykonywane po pracach technicznych pr\u00f3by w locie, certyfikacje i dopuszczenia bojowe. Nasi rozm\u00f3wcy te\u017c wyliczaj\u0105 ten proces na „kilka lat”.<\/p>\n
Zapytani przez nas o og\u00f3lny czas realizacji projektu integracji FA-50PL z pociskiem AMRAAM eksperci zgodnie stwierdzaj\u0105, \u017ce trudno o precyzyjne wyliczenia ze wzgl\u0119du na zbyt du\u017c\u0105 liczb\u0119 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re na to wp\u0142ywaj\u0105.<\/p>\n
Jeden z nich odwo\u0142uje si\u0119 do termin\u00f3w zwi\u0105zanych z programem modernizacji polskich samolot\u00f3w wielozadaniowych F-16 do standardu Viper, czyli przebudowy samolotu, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza jego mo\u017cliwo\u015bci wykrywania i zwalczania cel\u00f3w, integruje go z sieciocentrycznym systemem NATO oraz wyd\u0142u\u017ca jego \u017cywotno\u015b\u0107 o kolejne lata. \u2014 W 2019 r. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 rozmowy o potrzebie modernizacji F-16 w Si\u0142ach Powietrznych i MON; oko\u0142o 2021 r. modernizacja znalaz\u0142a si\u0119 w dokumentach planistycznych; w 2023 r. przygotowano zapytanie do ameryka\u0144skiego rz\u0105du; pod koniec 2024 r. Amerykanie wyrazili zgod\u0119 na modernizacj\u0119; a po technicznych i finansowych negocjacjach podpisano wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 umow\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 dotycz\u0105c\u0105 modernizacji \u2014 wylicza ekspert, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce sam proces modernizacji jeszcze si\u0119 nie zacz\u0105\u0142, poniewa\u017c wci\u0105\u017c trwa proces przygotowawczy. Modernizacja 47 maszyn F-16 planowana jest na 8\u201310 lat, cho\u0107 oczywi\u015bcie b\u0119dzie procesem bardziej z\u0142o\u017conym od integracji FA-50PL z AMRAAM.<\/p>\n
Na koniec dopytujemy naszych rozm\u00f3wc\u00f3w o pozosta\u0142e pociski, kt\u00f3rych integracj\u0119 z FA-50 zapowiedzia\u0142 gen. Nowak. W odpowiedzi s\u0142yszymy, \u017ce \u015bcie\u017cka integracji ameryka\u0144skiego pocisku Barracuda-500 mo\u017ce by\u0107 podobna jak AMRAAM-a. Znacznie bardziej skomplikowana b\u0119dzie \u015bcie\u017cka integracji samolotu z brytyjskim pociskiem Brimstone. Nasi rozm\u00f3wcy zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce poniewa\u017c nie by\u0142o precedensu takiej integracji z nieameryka\u0144sk\u0105 broni\u0105, to b\u0119dzie trzeba wytworzy\u0107 zupe\u0142nie nowe schematy, co mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z dodatkowymi kosztami i czasem.<\/p>\n
Eksperci lotniczy zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce integracja uzbrojenia z FA-50PL jest perspektyw\u0105 wielu lat. A i to pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie polityczna wola na przeznaczenie dodatkowych du\u017cych pieni\u0119dzy na ten cel.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W kwietniu na kanale „Wolski o Wojnie” wyst\u0105pi\u0142 by\u0142y Inspektor Si\u0142 Powietrznych, a obecnie zast\u0119pca Dow\u00f3dcy Generalnego Si\u0142…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":390302,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[56,64980,32,33,70858,36,37,66,27,67,34,35,28,31,53,25,52,68,51,55,42,38,40,39,2847,41,1030,47,29,30,50,26],"class_list":["post-390301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-article_premium","tag-benefit_tst2","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-fa_50","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-give_me_perspective","tag-headlines","tag-intextvideo_splayer","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-new_header","tag-news","tag-onet3","tag-onet3d","tag-onet3d_2i","tag-phx","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polska_polak_polka_polacy_polki","tag-polski","tag-samolot","tag-screening_general","tag-top-stories","tag-topstories","tag-v2021","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116467720830307649","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=390301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390301\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/390302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=390301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=390301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=390301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}