prezes Kral si\u0119 od podobie\u0144stw do Cinkciarza w rozmowie z Business Insiderem od\u017cegnywa\u0142<\/a>. Wskazywa\u0142, \u017ce Cinkciarz mia\u0142 inny profil biznesu, foreksowy, a tu to kryptowaluty, czyli inna bran\u017ca. Jak wida\u0107 sko\u0144czy\u0142o si\u0119 prawie tak samo.<\/p>\nCinkciarz te\u017c do momentu upadku nie wykazywa\u0142 strat, a jego rozmach marketingowy imponowa\u0142. Wstawki reklamowe mo\u017cna wci\u0105\u017c zobaczy\u0107 w hitach kinowych z serii Matrix, John Wick i Creed. Reklamy Conotoxii i Cinkciarza by\u0142y widoczne podczas hitowych spotka\u0144 NBA, a firma mia\u0142a umow\u0119 sponsorsk\u0105 z Chicago Bulls.<\/p>\n
Zar\u00f3wno zonda, jak i Cinkciarz wraz z firm\u0105 zale\u017cn\u0105 Conotoxia pr\u00f3bowa\u0142y prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105. Jednym z cel\u00f3w by\u0142o stworzenie karty wielowalutowej, kt\u00f3re da\u0142yby firmom regularne dochody, robi\u0105c zarazem konkurencj\u0119 dla bank\u00f3w. Obie firmy upad\u0142y z powodu utraty p\u0142ynno\u015bci przy stratach na dzia\u0142alno\u015bci operacyjnej. Droga do odzyskania cz\u0119\u015bci pieni\u0119dzy przez klient\u00f3w Cinkciarza jest d\u0142uga i prawdopodobnie tak samo b\u0119dzie w przypadku zondy.<\/p>\n
To nie by\u0142y zreszt\u0105 pierwsze przypadki w polskiej historii gospodarki rynkowej, kiedy ludzie zbyt \u0142atwo obdarzali zaufaniem podobne podmioty, kt\u00f3re, czy to z g\u00f3ry zamierza\u0142y zrobi\u0107 przekr\u0119t, czy po prostu im nie wysz\u0142o i zabrak\u0142o p\u0142ynno\u015bci na osi\u0105gni\u0119cie celu. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Lecha Grobelnego.<\/p>\n
Bezpieczna Kasa Oszcz\u0119dno\u015bci Lecha Grobelnego (1990)<\/p>\n
To by\u0142a pierwsza du\u017ca afera finansowa III RP, w kt\u00f3rej poszkodowani byli bezpo\u015brednio zwykli ludzie. Nie liczymy tu afery FOZZ, kt\u00f3ra dotyczy\u0142a finans\u00f3w pa\u0144stwa oraz afery Art-B, czyli Bogus\u0142awa Bagsika i Andrzeja G\u0105siorowskiego, kt\u00f3rzy wykorzystali s\u0142abo\u015b\u0107 techniczn\u0105 systemu bankowego i brali za te same pieni\u0105dza odsetki jednocze\u015bnie w wielu bankach (oscylator).<\/p>\n
BKO Lecha Grobelnego powsta\u0142a jesieni\u0105 1989 r., w realiach hiperinflacji i rodz\u0105cej si\u0119 gospodarki rynkowej. Grobelny \u2014 w\u0142a\u015bciciel sieci kantor\u00f3w wymiany walut Dorchem \u2014 zaoferowa\u0142 lokaty z oprocentowaniem si\u0119gaj\u0105cym 250-300 proc. rocznie, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce na sp\u0142at\u0119 odsetek zarobi na obrocie dolarami. W istocie by\u0142 to klasyczny mechanizm piramidy finansowej.<\/p>\n
Z oferty skorzysta\u0142o oko\u0142o 11 tys. os\u00f3b, powierzaj\u0105c BKO nawet oszcz\u0119dno\u015bci ca\u0142ego \u017cycia. \u0141\u0105czna kwota zdeponowanych \u015brodk\u00f3w by\u0142a szacowana na 25-32 mld starych z\u0142otych, czyli obecne 2,5-3,2 mln z\u0142. W\u00f3wczas by\u0142a to g\u0142o\u015bna afera, ale patrz\u0105c na kwoty przy dzisiejszych standardach, to raczej „mikroafera”.<\/p>\n
Afera opcji walutowych (2009)<\/p>\n
Afera opcji walutowych wybuch\u0142a w Polsce w czasie \u015bwiatowego kryzysu finansowego 2008-2009 i dotkn\u0119\u0142a przede wszystkim przedsi\u0119biorc\u00f3w \u2014 g\u0142\u00f3wnie eksporter\u00f3w. W latach silnego z\u0142otego banki masowo sprzedawa\u0142y firmom skomplikowane, tzw. zerokosztowe strategie opcyjne, reklamowane jako zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym. W rzeczywisto\u015bci wiele z tych kontrakt\u00f3w mia\u0142o charakter asymetryczny i przerzuca\u0142o niemal ca\u0142e ryzyko na klient\u00f3w.<\/p>\n
Gdy jesieni\u0105 2008 r. z\u0142oty gwa\u0142townie si\u0119 os\u0142abi\u0142, opcje zacz\u0119\u0142y generowa\u0107 ogromne zobowi\u0105zania wobec bank\u00f3w. Wed\u0142ug danych KNF, negatywna wycena samych opcji walutowych si\u0119ga\u0142a ok. 9 mld z\u0142, a \u0142\u0105cznie z innymi instrumentami pochodnymi nawet 16 mld z\u0142. W aferze poszkodowanych by\u0142o kilka tysi\u0119cy firm \u2014 szacunki m\u00f3wi\u0105 najcz\u0119\u015bciej o 1,5-2 tys. przedsi\u0119biorstw, w tym wielu sp\u00f3\u0142kach gie\u0142dowych i kluczowych podmiotach przemys\u0142owych.<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 firm stan\u0119\u0142a na skraju bankructwa, a niekt\u00f3re \u2014 jak Kro\u015bnie\u0144skie Huty Szk\u0142a \u2014 upad\u0142y.<\/p>\n
Afera Amber Gold (2012)<\/p>\n
Afera Amber Gold by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 piramid\u0105 finansow\u0105 w historii III RP. Sp\u00f3\u0142ka Amber Gold dzia\u0142a\u0142a w latach 2009\u20132012, oferuj\u0105c klientom „bezpieczne” inwestycje w z\u0142oto i metale szlachetne z bardzo wysokim, gwarantowanym oprocentowaniem \u2014 nawet do 16,5 proc. rocznie. Gdyby faktycznie inwestowa\u0142a w z\u0142oto i trzyma\u0142a je do dzi\u015b, to by\u0107 mo\u017ce Amber Gold faktycznie sko\u0144czy\u0142by na sporym plusie.<\/p>\n
W rzeczywisto\u015bci pieni\u0105dze nowych klient\u00f3w s\u0142u\u017cy\u0142y jednak przede wszystkim do wyp\u0142at dla wcze\u015bniejszych, a realnych inwestycji prak\u00adtycznie nie by\u0142o. Amber Gold pr\u00f3bowa\u0142 nawet za pieni\u0105dze klient\u00f3w zbudowa\u0107 lini\u0119 lotnicz\u0105 OLT Express. Model ten za\u0142ama\u0142 si\u0119 latem 2012 r., kiedy firma og\u0142osi\u0142a likwidacj\u0119.<\/p>\n
Wed\u0142ug ustale\u0144 prokuratury i prawomocnych wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w, poszkodowanych zosta\u0142o niemal 19\u202ftys. os\u00f3b, kt\u00f3re straci\u0142y \u0142\u0105cznie oko\u0142o 851 mln z\u0142. Dla wielu by\u0142y to oszcz\u0119dno\u015bci ca\u0142ego \u017cycia. Tw\u00f3rcy sp\u00f3\u0142ki, Marcin Plichta i Katarzyna Plichta, zostali skazani na wieloletnie kary wi\u0119zienia (odpowiednio 15 lat oraz 11,5 roku) za oszustwa i prowadzenie nielegalnej dzia\u0142alno\u015bci finansowej.<\/p>\n
Afera ujawni\u0142a powa\u017cne zaniedbania pa\u0144stwa \u2014 mimo wcze\u015bniejszych ostrze\u017ce\u0144 KNF organy \u015bcigania d\u0142ugo nie reagowa\u0142y. Sprawa doprowadzi\u0142a do powo\u0142ania sejmowej komisji \u015bledczej i sta\u0142a si\u0119 symbolem nieskutecznego nadzoru nad parabankami w Polsce.<\/p>\n
Afera Finroyal (2012)<\/p>\n
Sp\u00f3\u0142ka Finroyal (formalnie FRL Capital Ltd.) dzia\u0142a\u0142a w latach 2007-2012, oferuj\u0105c tzw. „kontrakty lokacyjne” z gwarantowanym, wysokim oprocentowaniem \u2014 si\u0119gaj\u0105cym nawet 15-17 proc. rocznie. Firma przedstawia\u0142a si\u0119 jako renomowana instytucja finansowa z kapita\u0142em w Wielkiej Brytanii, co w rzeczywisto\u015bci by\u0142o fikcj\u0105. W praktyce Finroyal funkcjonowa\u0142 jak piramida finansowa: wyp\u0142aty dla wcze\u015bniejszych klient\u00f3w pochodzi\u0142y z wp\u0142at kolejnych, a realnych inwestycji zabrak\u0142o.<\/p>\n
Wed\u0142ug ustale\u0144 prokuratury i s\u0105d\u00f3w, poszkodowanych zosta\u0142o ok. 1700-1720 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie starszych, kt\u00f3re powierza\u0142y firmie oszcz\u0119dno\u015bci \u017cycia. \u0141\u0105czne straty klient\u00f3w przekroczy\u0142y 100 mln z\u0142 (we wczesnym etapie \u015bledztwa szacowane na ok. 50 mln z\u0142, ostatecznie znacz\u0105co wy\u017csze).<\/p>\n
W 2019 r. za\u0142o\u017cyciel Finroyal, Andrzej Korytkowski, zosta\u0142 skazany na 10 lat wi\u0119zienia za oszustwa i nielegalne gromadzenie \u015brodk\u00f3w bez zezwolenia KNF. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy nie zosta\u0142a odzyskana.<\/p>\n
Afera SKOK Wo\u0142omin (2014)<\/p>\n
Sp\u00f3\u0142dzielcza Kasa Oszcz\u0119dno\u015bciowo\u2011Kredytowa w Wo\u0142ominie dzia\u0142a\u0142a w latach 2006-2014, a jej zarz\u0105d we wsp\u00f3\u0142pracy z zorganizowan\u0105 grup\u0105 przest\u0119pcz\u0105 masowo udziela\u0142 fikcyjnych kredyt\u00f3w na tzw. „s\u0142upy”, wykorzystuj\u0105c fa\u0142szywe za\u015bwiadczenia o dochodach i zawy\u017cone wyceny nieruchomo\u015bci. \u015arodki by\u0142y szybko wyprowadzane z kasy, a zobowi\u0105zania nie by\u0142y sp\u0142acane.<\/p>\n
Wed\u0142ug prokuratury \u0142\u0105czna kwota wy\u0142udze\u0144 przekroczy\u0142a 3 mld z\u0142, co czyni t\u0119 spraw\u0119 wi\u0119ksz\u0105 m.in. od afery Amber Gold. Gdy w 2014 r. kasa upad\u0142a, poszkodowanych by\u0142o ok. 79 tys. cz\u0142onk\u00f3w SKOK Wo\u0142omin \u2014 tylu klient\u00f3w trzyma\u0142o tam swoje oszcz\u0119dno\u015bci.<\/p>\n
Dzi\u0119ki obj\u0119ciu depozyt\u00f3w gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego klienci nie stracili pieni\u0119dzy do limitu 100 tys. euro, jednak BFG musia\u0142 wyp\u0142aci\u0107 ponad 2,24 mld z\u0142, co by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 tak\u0105 operacj\u0105 w historii funduszu. Koszty przerzucone zosta\u0142y na inne banki, kt\u00f3re przez lata musia\u0142y odprowadza\u0107 wy\u017csze sk\u0142adki na fundusz, a banki przerzuci\u0142y je oczywi\u015bcie na klient\u00f3w w postaci wy\u017cszych mar\u017c na odsetkach lub prowizji.<\/p>\n
Afera zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wieloletnimi \u015bledztwami i procesami \u2014 zarzuty us\u0142ysza\u0142y setki os\u00f3b, a w g\u0142\u00f3wnym procesie oskar\u017conych jest ponad 60 by\u0142ych mened\u017cer\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w kasy.<\/p>\n
Afera polisolokat (2015)<\/p>\n
Problem z orientacj\u0105 w meandrach finans\u00f3w zosta\u0142 wykorzystany w aferze z tzw. polisolokatami. Klienci cz\u0119sto nie byli \u015bwiadomi, czy zak\u0142adaj\u0105 lokat\u0119, czy kupuj\u0105 produkt ubezpieczeniowy.<\/p>\n
Afera dotyczy\u0142a masowej sprzeda\u017cy w latach ok. 2005-2015 produkt\u00f3w ubezpieczeniowo\u2011inwestycyjnych (polis na \u017cycie z ubezpieczeniowym funduszem kapita\u0142owym UFK), kt\u00f3re by\u0142y reklamowane jako „bezpieczna alternatywa dla lokat bankowych”. Ale z wi\u0119kszymi, obiecywanymi zyskami oczywi\u015bcie.<\/p>\n
W praktyce mia\u0142y one skomplikowan\u0105 konstrukcj\u0119, wysokie op\u0142aty i pe\u0142ne przeniesienie ryzyka inwestycyjnego na klient\u00f3w, o czym cz\u0119sto nie byli oni rzetelnie informowani. Kluczowym problemem by\u0142y op\u0142aty likwidacyjne, si\u0119gaj\u0105ce w pierwszych latach trwania um\u00f3w nawet 90-100 proc. wp\u0142aconych \u015brodk\u00f3w, gdy klient chcia\u0142 z produktu zrezygnowa\u0107. Oznacza\u0142o to, \u017ce tysi\u0105ce os\u00f3b traci\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci, mimo regularnych wp\u0142at przez kilka lat.<\/p>\n
Skala zjawiska by\u0142a olbrzymia. Wed\u0142ug danych stowarzysze\u0144 konsumenckich i medi\u00f3w, polisolokaty wykupi\u0142o nawet ok. 5 mln Polak\u00f3w, a \u0142\u0105czna warto\u015b\u0107 wp\u0142aconych \u015brodk\u00f3w si\u0119ga\u0142a oko\u0142o 50 mld z\u0142.<\/p>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 mia\u0142a sprzeda\u017c przez sie\u0107 po\u015brednictwa finansowego Open Finance z grupy Leszka Czarneckiego, poprzez Idea Banki i Getin Noble Bank \u2014 oba r\u00f3wnie\u017c z grupy Czarneckiego, ale te\u017c w Polbanku (obecnie Raiffeisen Bank Polska). Najwi\u0119cej um\u00f3w tego typu zawar\u0142y AEGON TU na \u017bycie (wskazywany przez UOKiK jako jeden z g\u0142\u00f3wnych masowych sprzedawc\u00f3w tok\u00adsycznych konstrukcji polisolokat) oraz Open Life z grupy Czarneckiego.<\/p>\n
Afera GetBack (2018)<\/p>\n
Afera GetBack by\u0142a jedn\u0105 z najwi\u0119kszych afer finansowych w historii III RP. Dotyczy\u0142a upadku sp\u00f3\u0142ki windykacyjnej, kt\u00f3ra w latach 2015-2018 finansowa\u0142a swoj\u0105 ekspansj\u0119 poprzez masow\u0105 emisj\u0119 obligacji, sprzedawanych g\u0142\u00f3wnie klientom indywidualnym jako bezpieczne produkty inwestycyjne.<\/p>\n
Teoretycznie do 2016 r. sp\u00f3\u0142ka wykazywa\u0142a spore zyski netto. Jeszcze w 2016 r. zarobi\u0142a na czysto rekordowe w swojej historii 200 mln z\u0142. Tyle \u017ce dane o przep\u0142ywach pieni\u0119\u017cnych „si\u0119 nie zgadza\u0142y”. Dodatnie by\u0142y tylko na dzia\u0142alno\u015bci finansowej, czyli sprzeda\u017cy wspomnianych obligacji. Na pozosta\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci by\u0142 regularny odp\u0142yw \u015brodk\u00f3w. Zarz\u0105d do tego fa\u0142szowa\u0142 lub zniekszta\u0142ca\u0142 informacje o skali zad\u0142u\u017cenia i p\u0142ynno\u015bci.<\/p>\n
Gdy w 2018 r. GetBack utraci\u0142 zdolno\u015b\u0107 do wykupu obligacji, wybuch\u0142 skandal. Wed\u0142ug danych prokuratury i KNF poszkodowanych zosta\u0142o ponad 9 tys. os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie drobnych inwestor\u00f3w, oraz oko\u0142o 170 instytucji finansowych. \u0141\u0105czne straty szacuje si\u0119 na ok. 2,5-3 mld z\u0142. Obligacje by\u0142y cz\u0119sto dystrybuowane przez banki z naruszeniem zasad informowania o ryzyku. W tym przez Idea Bank z grupy Czarneckiego, kt\u00f3ry afera doprowadzi\u0142a do upadku, a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 przej\u0105\u0142 Bank Pekao.<\/p>\n
Afera, poza upadkiem Idea Banku, doprowadzi\u0142a do wieloletnich \u015bledztw, kilkunastu akt\u00f3w oskar\u017cenia i zarzut\u00f3w wobec by\u0142ego zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki oraz po\u015brednik\u00f3w.<\/p>\n
Afera HRE Investments (2023)<\/p>\n
Grupa HRE, kierowana przez Micha\u0142a Sapot\u0119, by\u0142ego szefa Murapolu, finansowa\u0142a swoje projekty niemal wy\u0142\u0105cznie pieni\u0119dzmi os\u00f3b prywatnych \u2014 inwestor\u00f3w kupuj\u0105cych udzia\u0142y oraz klient\u00f3w podpisuj\u0105cych umowy deweloperskie. \u015arodki by\u0142y kierowane do dziesi\u0105tek sp\u00f3\u0142ek celowych, co \u2014 wed\u0142ug \u015bledczych i zarz\u0105dcy przymusowego \u2014 w praktyce przypomina\u0142o mechanizm piramidy finansowej, w kt\u00f3rej nowe wp\u0142aty s\u0142u\u017cy\u0142y do obs\u0142ugi wcze\u015bniejszych zobowi\u0105za\u0144.<\/p>\n
Problemy wysz\u0142y na jaw w drugiej po\u0142owie 2023 r., gdy wiele bud\u00f3w w ca\u0142ej Polsce stan\u0119\u0142o, a sp\u00f3\u0142ki utraci\u0142y p\u0142ynno\u015b\u0107. Klienci nie otrzymali mieszka\u0144, a inwestorzy \u2014 obiecanych zwrot\u00f3w. Prokuratura Okr\u0119gowa w \u0141odzi zarzuca zarz\u0105dowi wprowadzanie klient\u00f3w w b\u0142\u0105d co do sytuacji finansowej i kontynuowanie sprzeda\u017cy mimo faktycznej niewyp\u0142acalno\u015bci. We wrze\u015bniu 2025 r. prezes HRE trafi\u0142 do aresztu, kt\u00f3ry w 2026 r. zosta\u0142 przed\u0142u\u017cony.<\/p>\n
Wed\u0142ug oficjalnych danych \u015bledczych co najmniej 1,4 tys. os\u00f3b straci\u0142o ok. 342 mln z\u0142, ale szacunki obejmuj\u0105ce wszystkie podmioty z grupy m\u00f3wi\u0105 nawet o 8-10 tys. poszkodowanych i \u0142\u0105cznych stratach rz\u0119du 2\u20133 mld z\u0142. Skala szk\u00f3d obejmuje zar\u00f3wno inwestor\u00f3w finansowych, jak i zwyk\u0142ych nabywc\u00f3w mieszka\u0144 w kilkunastu miastach w Polsce.<\/p>\n
Co b\u0119dzie nast\u0119pne?<\/p>\n
Jak wida\u0107, sposob\u00f3w na wyci\u0105gni\u0119cie pieni\u0119dzy od ludzi na masow\u0105 skal\u0119 jest wiele, cho\u0107 same sposoby si\u0119 nie powtarzaj\u0105. Po PRL zaczynali\u015bmy od piramidy Lecha Grobelnego, p\u00f3\u017aniejsze afery by\u0142y ju\u017c bardziej wyrafinowane. By\u0107 mo\u017ce zreszt\u0105 w wielu przypadkach chodzi\u0142o o zwyk\u0142e niepowodzenie przedsi\u0119biorcy i utrat\u0119 p\u0142ynno\u015bci, za kt\u00f3r\u0105 zap\u0142acili zwykli ludzie, nie\u015bwiadomi ryzyka.<\/p>\n
Wpad\u0142y tysi\u0105ce przedsi\u0119biorc\u00f3w \u2014 eksporter\u00f3w, kt\u00f3rzy dali si\u0119 naci\u0105gn\u0105\u0107 bankom na niekorzystnie skonstruowane opcje walutowe. Dali si\u0119 nabra\u0107 ludzie, kt\u00f3rzy wierzyli, \u017ce na z\u0142ocie mo\u017cna zarobi\u0107 tyle, \u017ce starczy na kilkunastoprocentowe odsetki dla nich rok w rok, zamiast… samemu kupi\u0107 z\u0142oto, skoro mia\u0142o by\u0107 tak zyskowne. Mo\u017ce gdyby Amber Gold uda\u0142o si\u0119 rozwin\u0105\u0107 OLT Express, to nawet dostaliby zwrot, tyle \u017ce nie byli \u015bwiadomi, \u017ce ich pieni\u0105dze id\u0105 w\u0142a\u015bnie na t\u0119 ryzykown\u0105 inwestycj\u0119, a nie na z\u0142oto.<\/p>\n
Stracili ludzie, kt\u00f3rzy nie byli \u015bwiadomi, \u017ce zarz\u0105d wykorzystuje pieni\u0105dze SKOK Wo\u0142omin do innych cel\u00f3w i \u015bwiadomie kieruje kas\u0119 do upad\u0142o\u015bci. Stracili ci, kt\u00f3rzy nie doczytali w umowach o polisolokaty, \u017ce wyci\u0105gni\u0119cie pieni\u0119dzy jest na wiele lat obarczone gigantyczn\u0105 prowizj\u0105, no i \u017ce za polis\u0119 si\u0119 p\u0142aci, nawet je\u015bli jest z funduszem inwestycyjnym. Stracili ci, kt\u00f3rzy nie przeanalizowali sytuacji p\u0142ynno\u015bciowej GetBacku i kupili obligacje sp\u00f3\u0142ki oprocentowane o wiele wy\u017cej ni\u017c na rynku.<\/p>\n
Wreszcie Cinkciarz i zonda poleg\u0142y na utracie p\u0142ynno\u015bci, pr\u00f3buj\u0105c zbudowa\u0107 produkt, kt\u00f3ry mia\u0142 przynosi\u0107 zyski, nie uprzedzaj\u0105c o tym ludzi, kt\u00f3rzy trzymali w nich pieni\u0105dze. Gdyby Cinkciarz poprzesta\u0142 na zarabianiu na wymianie walut, a zonda nie szasta\u0142a pieni\u0119dzmi na marketing, by\u0107 mo\u017ce tych afer by nie by\u0142o. Nie ka\u017cdy jest Elonem Muskiem i nie ka\u017cdemu \u015bwiat finans\u00f3w da dowolnej ilo\u015bci pieni\u0105dze na kontynuowanie nierentownej przez wiele lat dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n
Co b\u0119dzie nast\u0119pne? Bo na pewno co\u015b b\u0119dzie. Wa\u017cna jest nauka, jak\u0105 wyci\u0105gamy z powy\u017cszych wydarze\u0144. Uwa\u017cno\u015b\u0107 w dysponowaniu w\u0142asnymi oszcz\u0119dno\u015bciami, niewk\u0142adanie ich do jednego worka, \u015bwiat\u0142o ostrzegawcze, je\u015bli oferta wydaje si\u0119 zbyt atrakcyjna \u2014 du\u017co atrakcyjniejsza ni\u017c to, co oferuje rynek. Te pozornie ma\u0142e zasady ju\u017c pomog\u0105 uratowa\u0107 si\u0119 przed nieszcz\u0119\u015bciem.<\/p>\n
Autor: Jacek Fr\u0105czyk, redaktor Business Insider Polska <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przegl\u0105daj\u0105c zamieszczone w esto\u0144skim KRS wyniki BB Trade, czyli w\u0142a\u015bciciela platformy zondacrypto, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie dobrze rozwijaj\u0105cego si\u0119…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":390972,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-390971","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116470162675317701","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=390971"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390971\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/390972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=390971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=390971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=390971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}