![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236658\/original.jpg\")
<\/p>\n\n Im wi\u0119cej RAM-u tym lepiej. Proste? No nie do ko\u0144ca\n <\/p>\n
Wychowa\u0142em si\u0119 jako pecetowiec, z pierwszym prawdziwie prywatnym komputerem uzbrojonym w 16 MB pami\u0119ci RAM (tak, megabajt\u00f3w), Windowsem 95 i dyskiem o szalonej pojemno\u015bci 2 GB. Od zawsze by\u0142em g\u0142odny pami\u0119ci RAM, bo tylko ona mog\u0142a zatrzyma\u0107 odwieczne drapanie g\u0142owicy dysku o talerz. Marzyli\u015bmy z koleg\u0105 ze szkolnej \u0142awki, \u017ce kiedy\u015b to b\u0119dziemy mieli tak du\u017co RAM-u, \u017ce wszystkie dane b\u0119dzie mo\u017cna trzyma\u0107 w mitycznych RAM diskach, czyli wirtualnych dyskach twardych, o praktycznie zerowym czasie dost\u0119pu i natychmiastowym transferze danych.<\/p>\n
Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 tekstu pod wideo<\/p>\n
W obecnych czasach krzemowe dyski SSD s\u0105 tak szybkie, \u017ce to marzenie na sw\u00f3j spos\u00f3b z powodzeniem mog\u0105 dla nas realizowa\u0107. Jednak wraz z post\u0119pem technologii, wzr\u00f3s\u0142 te\u017c apetyt. To w\u0142a\u015bnie ten g\u0142\u00f3d wydajno\u015bci przeci\u0105gn\u0105\u0142 mnie przez liczne konfiguracje sprz\u0119towe. I wbrew pozorom nie by\u0142 to proces ci\u0105g\u0142ego wzrostu zapotrzebowania na RAM, lecz bardziej sinusoida.<\/p>\n
![\"Advertisement\"\/](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/1759927510_792_B32963402.414688363;dc_trk_aid=607216972;dc_trk_cid=228291445;ord=[timestamp];dc_lat=;dc_rdid=;tag_f.gif\")
<\/p>\n
Ju\u017c w 2012 roku postawi\u0142em na stacj\u0119 robocz\u0105 z a\u017c 32 GB pami\u0119ci RAM (DDR3, Kingston) i pami\u0119\u0107 t\u0119 wykorzystywa\u0142em do cna. \u201eUmiej\u0119tno\u015bci\u201d Chrome’a czy pakietu Adobe w po\u017ceraniu RAM-u by\u0142y w tym czasie niemal nieograniczone. Przy niedopracowanym Windowsie, nieustannych wyciekach pami\u0119ci z aplikacji i nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 b\u0142\u0119dach, nie wyobra\u017ca\u0142em sobie pracy na komputerze z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 pami\u0119ci RAM ni\u017c 32 GB, no mo\u017ce 16 GB z ograniczeniami. Tymczasem rynek, zamiast pcha\u0107 post\u0119p w stron\u0119 ogromnych pojemno\u015bci, niespodziewanie utkn\u0105\u0142 na d\u0142ugo na 8 GB, pod kt\u00f3re by\u0142y optymalizowane gry, a w przypadku komputer\u00f3w biurowych bardzo d\u0142ugo 4 GB RAM nie by\u0142o wstydem, lecz \u201erozs\u0105dn\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\n
![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236659\/original.jpg\")
MacBooki Air kurczowo trzyma\u0142y si\u0119 4 GB RAM w niesko\u0144czono\u015b\u0107<\/p>\n
Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce 4 GB RAM by\u0142y u Apple’a opcj\u0105 startow\u0105 do a\u017c 2016 roku! Z kolei na przeskok z 8 GB RAM na 16 GB w podstawowych konfiguracjach poczekali\u015bmy a\u017c do 2024 roku. Ale i komputery PC zacz\u0119\u0142y niespodziewanie dobrze radzi\u0107 sobie przy mniejszych ilo\u015bciach RAM-u, a konfiguracje z 8 GB pami\u0119ci RAM, ale z dyskami SSD i nowymi procesorami nie dawa\u0142y powod\u00f3w do narzeka\u0144 nawet najwi\u0119kszym malkontentom.<\/p>\n
\n Nawet gracze nie potrzebuj\u0105 a\u017c tak du\u017co RAM-u\u00a0\n <\/p>\n
Pami\u0119tam, jak bardzo dziwi\u0142em si\u0119, \u017ce w rekomendowanych zestawach dla graczy widz\u0119 konfiguracje z 8 GB RAM, a potem z 16 GB RAM, s\u0105dz\u0105c, \u017ce co jak co, ale gry po\u017cr\u0105 ka\u017cd\u0105 ilo\u015b\u0107 pami\u0119ci. Tymczasem 32 GB RAM jako opcja komfortowa, a nie przysz\u0142o\u015bciowy dodatek, to dla graczy wymys\u0142 bardzo \u015bwie\u017cy, bo dopiero z okolic 2023 roku. Prze\u0142om przynios\u0142y gry o gigantycznych otwartych \u015bwiatach i ultra-wysokiej jako\u015bci teksturach, kt\u00f3re przy maksymalnych ustawieniach potrafi\u0105 same zu\u017cywa\u0107 12\u201316 GB pami\u0119ci operacyjnej.<\/p>\n
![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236660\/original.jpg\")
Nowym benchmarkiem popychaj\u0105cym w stron\u0119 32 GB sta\u0142y si\u0119 takie tytu\u0142y jak Cyberpunk 2077 (wersja Next-Gen i mody HD), Starfield (szczeg\u00f3lnie przy ch\u0119ci streamowania), Baldur\u2019s Gate 3 (multiplayer + streaming to spokojnie nawet 28 GB) czy Call of Duty: Modern Warfare II, kt\u00f3ry cho\u0107 sam potrzebowa\u0142 12 GB to ju\u017c z Discordem, przegl\u0105dark\u0105 i Warzone overlay na 16 GB si\u0119 dusi\u0142.\u00a0<\/p>\n
W 2025 roku, jak wylicza redakcyjny kolega Damian Jaroszewski, dla gracza 16 GB RAM to absolutne minimum, 32 GB to komfort, a 64 GB RAM to luksus. R\u00f3wnie\u017c Przemys\u0142aw Banasiak, kt\u00f3ry przygotowuje co miesi\u0105c polecane zestawy komputerowe na \u0142amach Telepolis, 16 GB RAM zaproponowa\u0142 w pa\u017adzierniku 2025 jedynie w konfiguracjach poni\u017cej 3000 z\u0142<\/a>, a nawet najta\u0144szy komputer za 915 z\u0142 ma te 16 GB RAM \u201eprzyzwoito\u015bci\u201d. Jak wida\u0107, zmieni\u0142o si\u0119 i \u201enow\u0105 szesnastk\u0105\u201d s\u0105 teraz 32 GB RAM, z drugiej jednak strony daj\u0105 one taki zapas, \u017ce sugerujemy je graczom nawet w zestawach za ponad 10 tys. z\u0142.<\/p>\n Nic to jednak dziwnego, od wielu lat w \u015bwiecie gamingu cz\u0119\u015bciej to VRAM karty graficznej staje si\u0119 w\u0105skim gard\u0142em cyfrowej rozrywki ni\u017c pami\u0119\u0107 RAM.<\/p>\n \n Na komputerze pracuj\u0119, a nie gram, wi\u0119c… RAM-u daj\u0119 tyle, ile tylko p\u0142yta g\u0142\u00f3wna przyjmie\n <\/p>\n U\u017cywam na co dzie\u0144 3 komputer\u00f3w. Pomimo \u017calu do platformy MacOS<\/a>, zosta\u0142 mi jeszcze MacBook Air z 16 GB RAM, kt\u00f3rego trudno mi czym\u015b zast\u0105pi\u0107 w terenie (szukam nieustannie alternatywy), jest zaskakuj\u0105co pot\u0119\u017cny i wystarczaj\u0105cy do niemal wszystkiego Asus NUC Pro z 32 GB pami\u0119ci RAM, no i jest ten potw\u00f3r, na kt\u00f3rym pracuje najcz\u0119\u015bciej…<\/p>\n Pozbiera\u0142em od koleg\u00f3w z dzia\u0142u hardware nieu\u017cywane aktualnie w platformach testowych cz\u0119\u015bci i z pomoc\u0105 Przemka Banasiaka powsta\u0142a zaskakuj\u0105co pot\u0119\u017cna stacja do eksperyment\u00f3w z AI:<\/p>\n P\u0142yta g\u0142\u00f3wna: MSI MEG Z690 UNIFY Chocia\u017c cz\u0119\u015b\u0107 wybor\u00f3w, takich jak p\u0142yta czy procesor wynika\u0142o bezpo\u015brednio z dost\u0119pno\u015bci podzespo\u0142\u00f3w w redakcji, to ju\u017c pod k\u0105tem eksperyment\u00f3w z AI potrzebowa\u0142em jak najwi\u0119cej i w dodatku jak najbardziej wydajnej pami\u0119ci. Przede wszystkim chodzi\u0142o o pami\u0119\u0107 VRAM karty graficznej, od kt\u00f3rej bezpo\u015brednio zale\u017c\u0105 maksima wczytywanych modeli j\u0119zykowych, zar\u00f3wno pe\u0142nych, jak i ich destylat\u00f3w. A\u017c 24 GB VRAM topowego RTX-a poprzedniej generacji ledwo wesz\u0142o w obudow\u0119, ale by\u0142o absurdalnie wr\u0119cz pot\u0119\u017cnym startem. Nieobs\u0142ugiwane sprawnie modele to tylko nieliczne przypadki dla tej karty NVIDIA.<\/p>\n Do tego nawet 48 GB pami\u0119ci systemowej to by by\u0142o za ma\u0142o. Pow\u00f3d? Zaje\u017cd\u017cam ponad 40 GB w typowej pracy komputera, bez \u017conglowania modelami AI. No a ide\u0105 korzystania z modeli j\u0119zykowych nie jest u mnie zatrzymanie zupe\u0142nie pracy na komputerze, bo co\u015b w\u0142a\u015bnie si\u0119 generuje, tylko r\u00f3wnoleg\u0142a praca bie\u017c\u0105ca i poszukiwanie pomocy w lokalnym AI.<\/p>\n Kingston FURY Renegade RGB DDR5 6400 BK C32 DC 96 GB to maksimum, jakie tylko mog\u0142a przyj\u0105\u0107 p\u0142yta MSI MEG Z690 UNIFY, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a w naszej redakcji ju\u017c swoje lata. Pewnie zmie\u015bci\u0142bym si\u0119 w 64 GB RAM w wi\u0119kszo\u015bci sytuacji, ale przy aktualnym wy\u015bcigu AI ka\u017cdy zas\u00f3b jest na wag\u0119 z\u0142ota.<\/p>\n Do tego skusi\u0142em si\u0119 o do\u0142o\u017cenie 10-gigabitowej karty Ethernet TP-LINK TX401, bo chocia\u017c wspomniany MEG oferuje dwa z\u0142\u0105cza Ethernet 2,5 Gbit, grzechem by\u0142oby nie wykorzysta\u0107 w pe\u0142ni oferty Orange \u015awiat\u0142ow\u00f3d 8 Gb\/s. W przypadku nawet stacjonarnego generowania tre\u015bci AI dobre po\u0142\u0105czenie z sieci\u0105 jest potrzebne praktycznie ka\u017cdego dnia. Tutaj dzieje si\u0119 zbyt wiele i dziesi\u0105tki gigabajt\u00f3w aktualizacji czy nowych modeli musz\u0105 mie\u0107 dla siebie tunel bez ogranicze\u0144.<\/p>\n \n Mijaj\u0105 miesi\u0105ce gonienia kr\u00f3liczka, a chmura jest nadal g\u00f3r\u0105\n <\/p>\n Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce na potrzeby lokalnego przetwarzania AI wsp\u00f3\u0142czesna elektronika b\u0119dzie wymaga\u0142a tylko wi\u0119cej i wi\u0119cej pami\u0119ci RAM. Podwajanie wymaganych pojemno\u015bci szybko wejdzie wszystkim w krew, na co producenci modu\u0142\u00f3w zacieraj\u0105 ju\u017c r\u0119ce. Nawet Apple ugi\u0105\u0142 si\u0119 i da\u0142 do iPhone’a 17 Pro niespodziewanie 12 GB RAM, a jeszcze nie tak dawno temu 6 GB by\u0142o wystarczaj\u0105ce do wszystkiego. Bez wi\u0119kszej ilo\u015bci pami\u0119ci niekt\u00f3re, z pozoru proste funkcje AI stan\u0105 si\u0119 niedost\u0119pne. Ssanie na RAM zaczynaj\u0105 mie\u0107 ze wzgl\u0119du na funkcje AI r\u00f3wnie\u017c kolejne gry, a pewnie ju\u017c za chwil\u0119 nie w\u0142\u0105czymy zwyk\u0142ego edytora tekstu bez odpalenia uczenia maszynowego.<\/p>\n Eksperymenty z modelami j\u0119zykowymi z jednej strony przynosz\u0105 du\u017co wiedzy i frajdy, z drugiej za\u015b nie da si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce coraz doskonalsze destylaty nie nad\u0105\u017caj\u0105 za wielkoskalowymi, multimodalnymi (przetwarzaj\u0105cymi r\u00f3\u017cne rodzaje danych w tym samym czasie) modelami Big Tech\u00f3w. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce kosztem szumu wentylatora przetworz\u0119 zdj\u0119cia czy dokumenty, bez wysy\u0142ania ich do chmury i ryzykowania prywatno\u015bci\u0105, gdy efekt z najlepszych lokalnych modeli daleki jest do tego z najnowszych wersji ChatGPT czy Gemini. Gdy za\u015b u\u017cyjemy argumentu, \u017ce lokalnie nie ma cenzury, wpada niczym je\u017adziec apokalipsy Elon Musk i zabiera swojemu Grokowi ostatnie hamulce poprawno\u015bci.<\/p>\n Niezmiennie uwa\u017cam jednak, \u017ce to lokalnie uruchamiane modele AI odegraj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w przysz\u0142o\u015bci rozwoju AI. B\u0119d\u0105 to wyspecjalizowane ma\u0142e modele, kt\u00f3re nie wydrenuj\u0105 nam akumulator\u00f3w w telefonach czy nie podwoj\u0105 rachunk\u00f3w za pr\u0105d (w przeciwie\u0144stwie do tego pud\u0142a u mnie), a jednocze\u015bnie odci\u0105\u017c\u0105 nas w codziennych czynno\u015bciach, nawet gdyby nagle przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 internet.<\/p>\n Coraz wi\u0119ksze w\u0105tpliwo\u015bci niesie te\u017c polityka prywatno\u015bci Big Tech\u00f3w. Ju\u017c od grudnia Meta (Facebook, WhatsApp, Messegner i inne us\u0142ugi) bez prawa sprzeciwu zamierza przetwarza\u0107 zapytania u\u017cytkownik\u00f3w do cel\u00f3w komercyjnych<\/a>. A to dopiero pocz\u0105tek.<\/p>\n Wizja prywatnego, grzecznego AI uruchomionego w domu z miesi\u0105ca na miesi\u0105c stawa\u0107 b\u0119dzie si\u0119 coraz bardziej kusz\u0105ca. Czym\u015b takim mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 w charakterze inteligentnego procesora tekstu nasz rodzimy PLLuM, kt\u00f3remu do p\u0142ynnej pracy wystarczy podstawowy laptop z grafik\u0105 Nvidia. Jestem zachwycony jego polszczyzn\u0105 i dynamicznym rozwojem<\/a>, a tak\u017ce \u2014 przynajmniej p\u00f3ki co \u2014 etycznymi za\u0142o\u017ceniami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Im wi\u0119cej RAM-u tym lepiej. Proste? No nie do ko\u0144ca Wychowa\u0142em si\u0119 jako pecetowiec, z pierwszym prawdziwie prywatnym…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39297,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[6675,11337,120,118,119,11340,42,38,40,39,41,11339,116,114,115,121,117,11338],"class_list":{"0":"post-39296","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-felietony","9":"tag-ile-ram-u","10":"tag-nauka","11":"tag-nauka-i-technika","12":"tag-naukatechnika","13":"tag-pamiec-ram-do-gier","14":"tag-pl","15":"tag-poland","16":"tag-polish","17":"tag-polska","18":"tag-polski","19":"tag-ram-a-sztuczna-inteligencja","20":"tag-science","21":"tag-science-and-technology","22":"tag-sciencetechnology","23":"tag-technika","24":"tag-technology","25":"tag-wielkosc-pamieci-ram"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39296\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236661\/original.jpg\")
![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236654\/original.jpg\")
RAM: Kingston FURY Renegade RGB DDR5 6400 BK C32 DC 96 GB
Karta graficzna: RTX 4090 OC 24 GB
SSD: GOODRAM IRDM PRO SLIM 4 TB
Zasilacz: Cooler Master X Silent MAX 1300 W
Obudowa: Fractal Meshify 3
Ch\u0142odzenie: Valkyrie Dragonfang 240 ARGB
Pasta termoprzewodz\u0105ca: Endorfy Pactum 4
Karta sieciowa: TP-LINK TX401 10 Gbit \u00a0(+ 2x 2,5 Gbit)
System operacyjny: Windows 11<\/p>\n![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236655\/original.jpg\")
![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236656\/original.jpg\")
![\"Ile](\"https:\/\/pliki.telepolis.pl\/file\/236657\/original.jpg\")