W ostatnich latach relacje z Japoni\u0105 nie rozwija\u0142y si\u0119 tak intensywnie, jak mog\u0142yby, szczeg\u00f3lnie na najwy\u017cszych szczeblach \u2014 uwaga skupia\u0142a si\u0119 z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w na Europie, Stanach Zjednoczonych i bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie. Tym bardziej warto si\u0119 zastanowi\u0107, dlaczego w\u0142a\u015bnie teraz premier zdecydowa\u0142 si\u0119 na wyjazd do Tokio i co to m\u00f3wi o zmianie priorytet\u00f3w.<\/p>\n
Sama wizyta nie stanowi prze\u0142omu, ale mo\u017ce by\u0107 odczytywana jako pr\u00f3ba nadania relacjom nowej dynamiki i wi\u0119kszej widoczno\u015bci. Z jednej strony wi\u0119c mamy do czynienia z kontynuacj\u0105 i potwierdzeniem ju\u017c istniej\u0105cego kierunku, z drugiej \u2014 z sygna\u0142em, \u017ce Japonia ponownie zaczyna by\u0107 przez Polsk\u0119 postrzegana jako wa\u017cny partner w szerszym uk\u0142adzie mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n
Kilka dni po tej wizycie rozmawia\u0142am z Ambasadorem Japonii w Polsce, panem Akira Kono o tym, co tak naprawd\u0119 kryje pod dyplomatycznymi komunikatami.<\/p>\n
Adrianna \u015aniadowska (A\u015a):<\/p>\n
W kontek\u015bcie zako\u0144czonej niedawno wizyty premiera Tuska w Japonii jakie konkretne rezultaty, zar\u00f3wno polityczne, jak i gospodarcze, uwa\u017ca Pan za najwa\u017cniejsze? Dobre relacje pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Japoni\u0105 trwaj\u0105, wszak\u017ce od lat, ale czy mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o prze\u0142omie? Pad\u0142o sporo konkret\u00f3w: podpisana zosta\u0142a wsp\u00f3lna deklaracja o wszechstronnym partnerstwie strategicznym obejmuj\u0105ca partnerstwo w obszarze zaawansowanych technologii, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 pomi\u0119dzy agencjami kosmicznymi i w kwestiach obronno\u015bciowych, podpisano memorandum dotycz\u0105ce rolnictwa i wiele wi\u0119cej.<\/p>\n
Akira Kono (AK):<\/p>\n
By\u0142a to bardzo udana wizyta. Obecnie postrzegamy si\u0119 jako kompleksowych partner\u00f3w strategicznych, a w trakcie wizyty uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 wymierne rezultaty w obszarze wsp\u00f3\u0142pracy biznesowej, zwi\u0119kszenia dost\u0119pu polskich produkt\u00f3w mi\u0119snych do rynku japo\u0144skiego oraz pog\u0142\u0119bienia wsp\u00f3\u0142pracy w rolnictwie. B\u0119dziemy r\u00f3wnie\u017c pog\u0142\u0119bia\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w zakresie przestrzeni kosmicznej. Jednak okre\u015blenie tej wizyty mianem „prze\u0142omu” by\u0142oby, moim zdaniem, uproszczeniem, poniewa\u017c od samego pocz\u0105tku nie istnia\u0142y mi\u0119dzy Japoni\u0105 a Polsk\u0105 takie bariery, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142oby prze\u0142amywa\u0107.<\/p>\n
To, co widzimy teraz, to raczej naturalna kontynuacja i pog\u0142\u0119bienie relacji budowanych przez dekady. Mamy ponad stuletni\u0105 histori\u0119 stosunk\u00f3w dyplomatycznych, a wkr\u00f3tce b\u0119dziemy obchodzi\u0107 70. rocznic\u0119 ich wznowienia po II wojnie \u015bwiatowej. Szczeg\u00f3lnie od momentu wej\u015bcia Polski do Unii Europejskiej relacje rozwija\u0142y si\u0119 stabilnie i konsekwentnie. W 2015 r. uznali\u015bmy je za partnerstwo strategiczne. Po dziesi\u0119ciu latach uznali\u015bmy, \u017ce nadszed\u0142 moment, aby nada\u0107 im bardziej kompleksowy charakter. „Wszechstronno\u015b\u0107” oznacza w\u0142a\u015bnie rozszerzenie wsp\u00f3\u0142pracy na wiele obszar\u00f3w \u2014 od rolnictwa i biznesu, przez technologie, po sektor kosmiczny. Nowym i szczeg\u00f3lnie istotnym elementem jest r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142praca w obszarze bezpiecze\u0144stwa i obronno\u015bci. To stosunkowo \u015bwie\u017cy obszar w naszych relacjach, ale liderzy obu pa\u0144stw jasno zadeklarowali wol\u0119 jego pog\u0142\u0119biania.<\/p>\n
Jednak najistotniejszy element tej wizyty nie sprowadza si\u0119 do podpisanych dokument\u00f3w. Kluczowe znaczenie mia\u0142a relacja zaufania mi\u0119dzy Japoni\u0105 a Polsk\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a potwierdzona podczas szczytu. Podczas spotkania premier\u00f3w nawi\u0105zana zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c osobista wi\u0119\u017a zaufania, kt\u00f3rej mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 by\u0107 \u015bwiadkiem. W obecnej sytuacji mi\u0119dzynarodowej, gdy ro\u015bnie presja na utrzymanie porz\u0105dku opartego na zasadach, takie zaufanie mi\u0119dzy pa\u0144stwami i ich przyw\u00f3dcami staje si\u0119 strategicznym zasobem.<\/p>\n
A\u015a: <\/p>\n
Wojna w Ukrainie trwa ju\u017c ponad cztery lata i zmieni\u0142a percepcj\u0119 bezpiecze\u0144stwa w Europie (i poza ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c). W japo\u0144skiej debacie publicznej pojawia si\u0119 teza o „nierozerwalno\u015bci bezpiecze\u0144stwa” Europy i Indo-Pacyfiku. Jak Tokio przek\u0142ada t\u0119 koncepcj\u0119 na konkretne dzia\u0142ania? W dokumentach strategicznych Japonii widzimy ju\u017c np. wyra\u017any wzrost wydatk\u00f3w obronnych (ok. 2 proc. PKB co oznacza bud\u017cet rz\u0119du ponad 40 bilion\u00f3w jen\u00f3w w perspektywie kilku lat).<\/p>\n
AK:<\/p>\n
Stanowisko Japonii wobec rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119 by\u0142o od pocz\u0105tku jednoznaczne i konsekwentne. Traktujemy j\u0105 jako naruszenie fundamentalnych zasad prawa mi\u0119dzynarodowego \u2014 zasad, kt\u00f3rych nie mo\u017cna relatywizowa\u0107 ani ignorowa\u0107.<\/p>\n
Dla Japonii to nie jest „odleg\u0142y konflikt europejski”. Pa\u0144stwo-agresor jest naszym s\u0105siadem, a my sami mamy z nim nierozwi\u0105zane kwestie terytorialne (sp\u00f3r o wyspy kurylskie \u2014 przyp. autora). Dlatego nie mo\u017cemy patrze\u0107 na t\u0119 sytuacj\u0119 w kategoriach geograficznego dystansu.<\/p>\n
Nasze dzia\u0142ania s\u0105 konkretne i konsekwentne: wspieramy Ukrain\u0119 pomoc\u0105 humanitarn\u0105, gospodarcz\u0105 oraz poprzez dostarczanie sprz\u0119tu wojskowego o charakterze nie\u015bmierciono\u015bnym. Przyk\u0142adem s\u0105 generatory energii, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 na realne potrzeby infrastrukturalne Ukrainy.<\/p>\n
Koncepcja „nierozerwalno\u015bci bezpiecze\u0144stwa” wynika w\u0142a\u015bnie z tego do\u015bwiadczenia. To, co dzieje si\u0119 w Europie, ma bezpo\u015brednie znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa w Azji i vice versa. Dlatego reagujemy nie tylko politycznie, ale te\u017c poprzez dostosowanie naszej polityki bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
Dlatego pog\u0142\u0119biamy wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Europ\u0105 \u2014 szczeg\u00f3lnie z NATO i UE. Premier Japonii regularnie uczestniczy w szczytach NATO, rozwijamy dialog w zakresie przemys\u0142\u00f3w obronnych, a niedawno grupa 30 ambasador\u00f3w pa\u0144stw NATO odwiedzi\u0142a Japoni\u0119, aby rozmawia\u0107 o bezpiecze\u0144stwie z naszymi ministrami spraw zagranicznych i obrony, a tak\u017ce innymi organami odpowiedzialnymi za bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n
R\u00f3wnolegle reformujemy w\u0142asn\u0105 polityk\u0119 bezpiecze\u0144stwa: aktualizujemy strategie, zwi\u0119kszamy wydatki, a tak\u017ce zmieniamy podej\u015bcie do transferu sprz\u0119tu i technologii obronnych \u2014 otwieraj\u0105c si\u0119 szerzej na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pa\u0144stwami podzielaj\u0105cymi podobne warto\u015bci i zasady, w tym z Polsk\u0105 (21 kwietnia 2026 r. rz\u0105d Japonii dokona\u0142 przegl\u0105du Trzech Zasad Transferu Sprz\u0119tu i Technologii Obronnych, znosz\u0105c dotychczasowe ograniczenie dotycz\u0105ce transferu sprz\u0119tu obronnego do pi\u0119ciu kategorii \u2014 przyp. autora).<\/p>\n
A\u015a:<\/p>\n
Aktualnie ok. 90 proc. japo\u0144skiego importu ropy naftowej przechodzi przez w\u0105skie gard\u0142a morskie, w tym region Zatoki Perskiej. Jak ta zale\u017cno\u015b\u0107 energetyczna oraz wojna na Bliskim Wschodzie zmieniaj\u0105 dzi\u015b japo\u0144skie my\u015blenie o energetyce, w tym roli energetyki j\u0105drowej (szczeg\u00f3lnie po trudnych do\u015bwiadczeniach z przesz\u0142o\u015bci)?<\/p>\n
Z jednej strony Japonia ma bardzo g\u0142\u0119bokie do\u015bwiadczenie zarz\u0105dzania ryzykiem energetycznym, z drugiej jednak dzi\u015b skala napi\u0119\u0107 geopolitycznych wydaje si\u0119 wi\u0119ksza i bardziej z\u0142o\u017cona. Mamy r\u00f3wnolegle wojn\u0119 w Ukrainie, konflikt na Bliskim Wschodzie i rosn\u0105c\u0105 rywalizacj\u0119 w Indo-Pacyfiku, co bezpo\u015brednio wp\u0142ywa na bezpiecze\u0144stwo szlak\u00f3w morskich.<\/p>\n
AK:<\/p>\n
Bezpiecze\u0144stwo energetyczne jest dla Japonii absolutnie kluczowe, bo jeste\u015bmy krajem niemal ca\u0142kowicie pozbawionym w\u0142asnych surowc\u00f3w. Oko\u0142o 90 proc. ropy pochodzi w\u0142a\u015bnie z Bliskiego Wschodu.<\/p>\n
To jednak nie jest nowy problem. Ju\u017c od lat 70., od czasu tzw. szoku naftowego, Japonia buduje odporno\u015b\u0107 na takie kryzysy. Najbardziej konkretnym przyk\u0142adem jest nasza rezerwa strategiczna, kt\u00f3ra pokrywa ponad 200 dni zu\u017cycia \u2014 to znacznie wi\u0119cej ni\u017c standard mi\u0119dzynarodowy (w Polsce rezerwa ta wystarcza na 90 dni \u015bredniego zu\u017cycia \u2014 przyp. autora).<\/p>\n
W obecnym kryzysie rz\u0105d bardzo szybko zdecydowa\u0142 o cz\u0119\u015bciowym uwolnieniu tych rezerw, aby ustabilizowa\u0107 rynek. Dzi\u0119ki temu sytuacja gospodarcza, w tym np. rynek akcji, pozostaje nadal stabilna.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie Japonia podejmuje dzia\u0142ania na rzecz promowania rozwi\u0105za\u0144 dyplomatycznych: utrzymuje kontakty zar\u00f3wno ze Stanami Zjednoczonymi, jak i z pa\u0144stwami regionu, w tym z Iranem, z kt\u00f3rym ma relatywnie dobre relacje.<\/p>\n
Japonia anga\u017cuje si\u0119 tak\u017ce we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z partnerami regionalnymi, proponuj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z krajami ASEAN i innymi pa\u0144stwami oraz pakiet wsparcia o warto\u015bci 10 miliard\u00f3w dolar\u00f3w, obejmuj\u0105cy zar\u00f3wno dzia\u0142ania kr\u00f3tkoterminowe (np. finansowanie importu energii), jak i d\u0142ugoterminowe (wzmacnianie odporno\u015bci \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw), w celu zwi\u0119kszenia odporno\u015bci regionu. D\u0105\u017cymy r\u00f3wnie\u017c do zr\u00f3wnowa\u017conego miksu energetycznego, uwzgl\u0119dniaj\u0105cego energi\u0119 j\u0105drow\u0105 jako wsparcie dla dekarbonizacji i stabilne \u017ar\u00f3d\u0142o mocy podstawowej oraz liczymy na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Polski z Japoni\u0105 \u2014 wykorzystuj\u0105c\u0105 jej zaawansowane technologie \u2014 przy rozwoju pierwszej elektrowni j\u0105drowej w Polsce oraz ma\u0142ych reaktor\u00f3w modu\u0142owych (SMR).<\/p>\n
A\u015a:<\/p>\n
Umowa o partnerstwie gospodarczym UE\u2013Japonia (EPA) doprowadzi\u0142a do zniesienia ce\u0142 na ok. 97 proc. wymiany handlowej. Widzimy te\u017c wzrost obrot\u00f3w handlowych UE\u2013Japonia o kilkadziesi\u0105t procent od jej wej\u015bcia w \u017cycie. Jak Pan ocenia realne efekty tej umowy z perspektywy Japonii? Polska korzysta na tym partnerstwie (deficyt handlowy stopniowo si\u0119 zmniejsza, nasz kraj zyska\u0142 te\u017c nadwy\u017ck\u0119 w handlu \u017cywno\u015bci\u0105 z Japoni\u0105).<\/p>\n
AK:<\/p>\n
Z ekonomicznego punktu widzenia to „wyra\u017any sukces”. Handel mi\u0119dzy Japoni\u0105 a UE znacz\u0105co wzr\u00f3s\u0142, podobnie jak mi\u0119dzy Japoni\u0105 a Polsk\u0105 \u2014 w tym przypadku m\u00f3wimy nawet o ponad dwukrotnym zwi\u0119kszeniu obrot\u00f3w. To pokazuje, \u017ce liberalizacja handlu prze\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 na realne, mierzalne efekty.<\/p>\n
Ale znaczenie tej umowy wykracza daleko poza gospodark\u0119. Ju\u017c na etapie negocjacji, kt\u00f3re by\u0142y bardzo intensywne i prowadzone na najwy\u017cszym szczeblu politycznym, by\u0142o jasne, \u017ce chodzi o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko c\u0142a. R\u00f3wnolegle do EPA zawarto umow\u0119 o partnerstwie strategicznym, obejmuj\u0105c\u0105 szeroki zakres wsp\u00f3\u0142pracy politycznej. W kolejnych krokach dosz\u0142o tak\u017ce porozumienie o swobodnym przep\u0142ywie danych mi\u0119dzy Japoni\u0105 a UE \u2014 co dzi\u015b, w gospodarce cyfrowej, ma fundamentalne znaczenie dla funkcjonowania biznesu.<\/p>\n
W praktyce EPA sta\u0142a si\u0119 platform\u0105 do pog\u0142\u0119biania wsp\u00f3\u0142pracy w kolejnych obszarach, w tym r\u00f3wniez w sektorze bezpiecze\u0144stwa. To pokazuje, \u017ce by\u0142a to umowa systemowa: nie tylko zwi\u0119kszy\u0142a handel, ale stworzy\u0142a ramy dla trwa\u0142ego, wielowymiarowego partnerstwa.<\/p>\n
Z perspektywy Japonii kluczowe jest te\u017c to, \u017ce by\u0142a to umowa zawarta mi\u0119dzy partnerami o podobnym podej\u015bciu do zasad \u2014 pa\u0144stwami, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 si\u0119 za \u0142adem mi\u0119dzynarodowym opartym na regu\u0142ach. W tym sensie EPA by\u0142a nie tylko projektem gospodarczym, ale tak\u017ce strategicznym sygna\u0142em politycznym.<\/p>\n
I jest jeszcze jeden wymiar \u2014 bardziej osobisty, ale wiele m\u00f3wi\u0105cy o charakterze tych relacji. Proces finalizacji tej umowy pokaza\u0142 skal\u0119 zaufania mi\u0119dzy Japoni\u0105 a Uni\u0105 Europejsk\u0105. Mia\u0142em okazj\u0119 obserwowa\u0107 to z bliska, pe\u0142ni\u0105c w\u00f3wczas funkcj\u0119 Ambasadora Japonii do Unii Europejskiej i bezpo\u015brednio uczestnicz\u0105c w pracach nad porozumieniem. W momencie, gdy podpisanie umowy w Brukseli nie by\u0142o mo\u017cliwe zgodnie z planem z powodu katastrofy naturalnej w Japonii (spowodowanej ulewnymi deszczami i powodzi\u0105 \u2014 przyp. autora), \u00f3wczesni europejscy liderzy \u2014 Donald Tusk i Jean-Claude Juncker \u2014 natychmiast zaproponowali, \u017ce przyjad\u0105 do Japonii, i rzeczywi\u015bcie to uczynili, aby doprowadzi\u0107 proces do ko\u0144ca. Nie by\u0142a to standardowa praktyka dyplomatyczna \u2014 to dow\u00f3d, \u017ce relacje by\u0142y ju\u017c wtedy oparte na bardzo silnym fundamencie wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n
A\u015a:<\/p>\n
Japonia jest aktywnym cz\u0142onkiem G7, podczas gdy Polska coraz cz\u0119sciej pokazuje, \u017ce chce gra\u0107 bardziej globalnie, w tym potencjalnie wej\u015b\u0107 do grupy G20. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce Japonia nale\u017cy do grona siedmiu najwi\u0119kszych gospodarek \u015bwiata, jak Tokio postrzega aspiracje takich pa\u0144stw jak Polska do wi\u0119kszej reprezentacji w globalnym zarz\u0105dzaniu gospodarczym?<\/p>\n
Czy Japonia widzi przestrze\u0144 dla rozszerzenia formatu G20 (obecnie 19 pa\u0144stw + UE), tak aby lepiej odzwierciedla\u0142 zmieniaj\u0105cy si\u0119 uk\u0142ad si\u0142, w kt\u00f3rym kraje \u015bredniej wielko\u015bci odgrywaj\u0105 coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119? Polska zosta\u0142a zaproszona na szczyt G20 w Miami w grudniu, a polski minister finans\u00f3w i gospodarki wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w spotkaniu G20 oraz MFW ju\u017c jako przedstawiciel kraju cz\u0142onkowskiego tego formatu \u2014 jak Japonia interpretuje te sygna\u0142y?<\/p>\n
AK:<\/p>\n
G7 pozostaje, mimo zmian w \u015bwiecie, bardzo u\u017cytecznym forum koordynacji polityki mi\u0119dzy najwi\u0119kszymi gospodarkami.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o G20, Japonia rozumie ambicje Polski i postrzega ch\u0119\u0107 uczestnictwa pozytywnie. Zach\u0119caj\u0105ce jest to, \u017ce Polska chce odgrywa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 globalnie. Kluczowe jest jednak nie samo cz\u0142onkostwo, lecz wk\u0142ad. Polska uczestniczy w tym roku w pracach G20 \u2014 bierze udzia\u0142 w spotkaniach i wsp\u00f3\u0142pracuje z innymi pa\u0144stwami, w tym z Japoni\u0105.<\/p>\n
Ewentualne zmiany w formacie G20 wymagaj\u0105 konsensusu, ale aktywno\u015b\u0107 Polski \u2014 jej realny wk\u0142ad w dyskusje i propozycje polityczne \u2014 mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na przysz\u0142e decyzje dotycz\u0105ce tego forum. Z nadziej\u0105 oczekuj\u0119, \u017ce Polska wniesie istotny wk\u0142ad w prace podczas tegorocznego spotkania G20.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W ostatnich latach relacje z Japoni\u0105 nie rozwija\u0142y si\u0119 tak intensywnie, jak mog\u0142yby, szczeg\u00f3lnie na najwy\u017cszych szczeblach \u2014…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":396214,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[64580,72265,6821,53,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,50,26],"class_list":["post-396213","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-benefit_tst1","tag-centrum_stosunkow_miedzynarodowych","tag-job","tag-new_header","tag-onet3","tag-onet3d","tag-onet3d_2i","tag-phx","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-v2021","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116484452305429598","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/396213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=396213"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/396213\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/396214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=396213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=396213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=396213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}