{"id":39774,"date":"2025-10-09T09:04:11","date_gmt":"2025-10-09T09:04:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/39774\/"},"modified":"2025-10-09T09:04:11","modified_gmt":"2025-10-09T09:04:11","slug":"literacka-nagroda-nobla-2025-kto-ma-szanse-te-nazwiska-padaja-najczesciej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/39774\/","title":{"rendered":"Literacka Nagroda Nobla 2025. Kto ma szans\u0119? Te nazwiska padaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej"},"content":{"rendered":"

Haruki Murakami, Thomas Pynchon czy mo\u017ce tak\u017ce typowany od lat Salman Rushdie? Ju\u017c dzisiaj poznamy nazwisko tegorocznego laureata (b\u0105d\u017a laureatki) literackiej Nagrody Nobla<\/a>.<\/p>\n

Opieraj\u0105c si\u0119 na podstawie notowa\u0144 bukmacherskich z ko\u0144ca wrze\u015bnia 2025 r., w gronie \u015bcis\u0142ych faworyt\u00f3w znale\u017ali si\u0119 w tym roku: Gerald Murnane (Australia), L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkai (W\u0119gry), Cristina Rivera Garza (Meksyk) i Mircea C\u0103rt\u0103rescu (Rumunia).<\/p>\n

Co trzeba wiedzie\u0107 o tych pisarzach?<\/p>\n

Kto dostanie literackiego Nobla? Oni maj\u0105 najwi\u0119ksze szanse<\/p>\n

Gerald Murnane urodzi\u0142 si\u0119 w 1939 r. na przedmie\u015bciach Melbourne, w po\u0142owie wrze\u015bnia do polskich ksi\u0119gar\u0144 trafi\u0142y jego „R\u00f3wniny” z 1982 r. (Wydawnictwo Czarne) \u2014 powie\u015b\u0107 o poszukiwaniu pi\u0119kna i pami\u0119ci na rubie\u017cach \u015bwiata. Uchodzi za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek wsp\u00f3\u0142czesnej Australii, sam Murnane zosta\u0142 uznany przez „New York Times’a” za „najwi\u0119kszego \u017cyj\u0105cego pisarza angloj\u0119zycznego, o kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nigdy nie s\u0142ysza\u0142a”.<\/p>\n

Uznanie zdoby\u0142 przede wszystkim za eksplorowanie w swojej prozie w\u0105tk\u00f3w pami\u0119ci i to\u017csamo\u015bci, cz\u0119sto zacieraj\u0105c przy tym granice mi\u0119dzy fikcj\u0105 a w\u0142asnym do\u015bwiadczeniem, oraz opisy australijskiego krajobrazu.<\/p>\n

\"Gerald<\/p>\n

Gerald Murnane, 1987 r.Kevin Solness\/Fairfax Media \/ Getty Images<\/p>\n

L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkai<\/a> znany jest polskim czytelnikom jako autor „Szata\u0144skiego tanga” czy „Melancholii sprzeciwu”.<\/p>\n

Ostatni\u0105 wydan\u0105 w Polsce powie\u015bci\u0105 w\u0119gierskiego pisarza jest „Wojna i wojna”, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w 2011 r. W przysz\u0142ym roku nak\u0142adem Czarnego uka\u017c\u0105 si\u0119 z jego dorobku nominowany w 2018 r. do Mi\u0119dzynarodowego Bookera „A \u015bwiat trwa” oraz „Szata\u0144skie tango p\u00f3\u017aniej”. Na podstawie dzie\u0142 Krasznahorkaiego, m.in. „Szata\u0144skiego tanga”, powsta\u0142y filmy wyre\u017cyserowane przez przyjaciela pisarza, B\u00e9l\u0119 Tarra.<\/p>\n

Pochodz\u0105cy z Rumunii Mircea C\u0103rt\u0103rescu debiutowa\u0142 w 1978 r. Jest autorem tom\u00f3w poetyckich oraz kilkunastu ksi\u0105\u017cek i esej\u00f3w. W jednym z wywiad\u00f3w podkre\u015bla\u0142, \u017ce w okresie komunizmu pisanie by\u0142o dla niego jedynym sposobem, aby „otrzyma\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 wolno\u015b\u0107 w re\u017cimie totalitarnym”. Uchodzi za jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych prozaik\u00f3w europejskich.<\/p>\n

Wydawnictwo ArtRage zapowiedzia\u0142o ju\u017c na luty 2026 r. publikacj\u0119 jego opus magnum: „Solenoid”. Powie\u015b\u0107 ods\u0142ania przed czytelnikami „spisek normalno\u015bci”, klatk\u0119, kt\u00f3r\u0105 zbudowa\u0142 dla nas nasz m\u00f3zg. Dla C\u0103rt\u0103rescu rzeczywisto\u015b\u0107 jest wi\u0119zieniem, a my, podobnie jak bohater tej ksi\u0105\u017cki, mamy obowi\u0105zek uciec od niej i szuka\u0107 innej prawdy. „Solenoid” otwiera przed nami szczelin\u0119 i o\u015bwietla nam drog\u0119 ewakuacyjn\u0105.<\/p>\n

\"Mircea<\/p>\n

Mircea C\u0103rt\u0103rescuLeonardo Cendamo \/ Getty Images<\/p>\n

„W ol\u015bniewaj\u0105cym delirium absurdalnych obraz\u00f3w pisarz rozpaczliwie pr\u00f3buje wyrwa\u0107 si\u0119 spod tyranii naszych pi\u0119ciu zmys\u0142\u00f3w i uzyska\u0107 dost\u0119p do innego wymiaru istnienia. Ta monumentalna powie\u015b\u0107 obejmuje i poch\u0142ania wszystkie poprzednie dzie\u0142a C\u0103rt\u0103rescu, ukazuj\u0105c nam pe\u0142ni\u0119 jego my\u015bli i wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 jego pisarstwa. Mo\u017cna tu odnale\u017a\u0107 echa tw\u00f3rczo\u015bci gigant\u00f3w literatury: Kafki, Borgesa, Swifta, Bola\u00f1o i Pynchona” \u2014 zapowiada wydawca.<\/p>\n

„Nie ukrywam, \u017ce drugi Nobel by nas ustawi\u0142, \u017ce tak to ujm\u0119, czyli zapewni\u0142by nam spokojn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 na nieco d\u0142u\u017cej, a mamy fajne i ambitne plany na najbli\u017csze lata, chcemy si\u0119 wci\u0105\u017c rozwija\u0107 i dawa\u0107 czytelnikom wspania\u0142e rzeczy” \u2014 przyzna\u0142 w jednym z ostatnich wywiad\u00f3w Krzysztof Cie\u015blik<\/a>, wydawca i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel ArtRage.<\/p>\n

\n

Trudno jednak przewidzie\u0107 wyroki Akademii Szwedzkiej. (…) Osobi\u015bcie najbardziej cieszy\u0142bym si\u0119 z lauru dla Thomasa Pynchona, bo w\u0142a\u015bnie wydali\u015bmy „T\u0119cz\u0119 grawitacji”, kt\u00f3ra dzi\u0119ki temu chyba prze\u017cywa sw\u00f3j renesans w Polsce, a mo\u017ce pierwszy raz jest naprawd\u0119 czytana. Pynchonowi ta nagroda si\u0119 po prostu nale\u017cy, ale wiadomo, \u017ce tak to nie dzia\u0142a.<\/p>\n<\/blockquote>\n

„Je\u015bli nie on, to mam nadziej\u0119, \u017ce albo Cesar Aira, albo Mircea C\u0103rt\u0103rescu, cho\u0107 takich powa\u017cnych kandydat\u00f3w do Nobla mamy w katalogu jeszcze kilkoro, by wymieni\u0107 Mi\u0119 Couto, Sebastiana Barry\u2019ego, Alexis Wright, Cristin\u0119 Garz\u0119 River\u0119 czy mniej prawdopodobnych na dzi\u015b Louise Erdrich i Mathiasa Enarda. Jednego autora kupili\u015bmy dos\u0142ownie przed chwil\u0105, \u017ceby si\u0119 zabezpieczy\u0107. Ja wierz\u0119 w prawdopodobie\u0144stwo, nie w szcz\u0119\u015bliwy traf. Ale \u0142ut szcz\u0119\u015bcia bardzo by nam si\u0119 przyda\u0142” \u2014 doda\u0142 Cie\u015blik.<\/p>\n

Wysoko notowany jest tak\u017ce indyjski prozaik Amitav Ghosh, autor takich powie\u015bci jak „\u017bar\u0142oczny przyp\u0142yw”, „Szklany pa\u0142ac” czy „Chromosom z Kalkuty”. Gdyby zdoby\u0142 nagrod\u0119, by\u0142by to pierwszy Nobel literacki dla Hindusa po nagrodzie dla Rabindranatha Tagore’a w 1913 roku. Nagrod\u0105 Nobla m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 te\u017c uhonorowany Salman Rushdie<\/a>, weteran ranking\u00f3w noblowskich od lat, ob\u0142o\u017cony fatw\u0105 za „Szata\u0144skie wersety”.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Od ponad dekady Nobel przyznawany jest naprzemiennie kobietom i m\u0119\u017cczyznom \u2014 zgodnie z t\u0105 logik\u0105 w tym roku spodziewa\u0107 si\u0119 mo\u017cna wygranej jednego z pisarzy. Na listach bukmacher\u00f3w nie brakuje jednak i kobiet.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d autorek typowanych do Nobla znalaz\u0142a si\u0119 te\u017c Polka. Mowa o 90-letniej Hannie Krall<\/a>, najs\u0142ynniejszej polskiej reporterce, kt\u00f3ra na swoim koncie ma takie ksi\u0105\u017cki jak „Zd\u0105\u017cy\u0107 przed Panem Bogiem”, „Sublokatorka”, „Bia\u0142a Maria” czy „Wyj\u0105tkowo d\u0142uga linia”.<\/p>\n

1 pa\u017adziernika nak\u0142adem Wydawnictwa Literackiego ukaza\u0142a si\u0119 jej najnowsza ksi\u0105\u017cka, „Po\u017cegnanie z Narwi\u0105”. Wraz z Wojciechem Tochmanem Krall rozmawia tu o zabijaniu, o wojnach i o dwuznaczno\u015bci swojego zawodu.<\/p>\n

Literacka Nagroda Nobla 2024 dla Han Kang\"Han<\/p>\n

Han KangALAMY LIMITED \/ Agencja BE&W<\/p>\n

„Zdaniem wielu znale\u017aliby si\u0119 oczywi\u015bcie tacy, kt\u00f3rzy bardziej zas\u0142ugiwali na Nobla. Z drugiej strony nie jest jednak tak, \u017ce nagroda dla Han Kang jest czym\u015b niezas\u0142u\u017conym: bo to rzeczywi\u015bcie kawa\u0142ek bardzo dobrego pisarstwa” \u2014 komentowa\u0142 przed rokiem w rozmowie z Ameli\u0105 Sarnowsk\u0105 dla Onetu dr Jakub Czernik z Wydzia\u0142u Polonistyki UJ.<\/p>\n

Literacki Nobel pow\u0119drowa\u0142 w\u00f3wczas do pochodz\u0105cej z Korei Po\u0142udniowej Han Kang. By\u0142 to pierwszy literacki Nobel w historii tego kraju.<\/p>\n

Pisarka nagrodzona zosta\u0142a za „intensywn\u0105 proz\u0119 poetyck\u0105, kt\u00f3ra mierzy si\u0119 z historycznymi traumami i obna\u017ca krucho\u015b\u0107 ludzkiego \u017cycia”. „Jest wyj\u0105tkowo wyczulona na po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy cia\u0142em a dusz\u0105, \u017cywymi i martwymi. Jej poetycki i eksperymentalny styl czyni z niej innowatork\u0119 w dziedzinie wsp\u00f3\u0142czesnej prozy” \u2014 przekazano w uzasadnieniu.<\/p>\n

W Polsce jej ksi\u0105\u017cki ukaza\u0142y si\u0119 nak\u0142adem Wydawnictwa W.A.B. Wydano dot\u0105d m.in. „Nie m\u00f3wi\u0119 \u017cegnaj”, „Wegetariank\u0119”, „Bia\u0142\u0105 elegi\u0119” czy opowie\u015b\u0107 „Nadchodzi ch\u0142opiec” (wszystkie powie\u015bci ukaza\u0142y si\u0119 w przek\u0142adzie Justyny Najbar-Miller). W samej Korei ukaza\u0142o si\u0119 \u0142\u0105cznie ponad dwadzie\u015bcia jej ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n

Literacka Nagroda Nobla. Informacje<\/p>\n

Literacka Nagroda Nobla<\/a> przyznawana jest od 1901 r. Cztery razy wyr\u00f3\u017cniono ni\u0105 dwie osoby jednocze\u015bnie, a siedem razy w og\u00f3le nie wy\u0142oniono laureata.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do innej presti\u017cowej nagrody literackiej \u2014 Nagrody Bookera, przyznawanej za jedn\u0105 powie\u015b\u0107 \u2014 Nobel z literatury stanowi zazwyczaj uhonorowanie ca\u0142okszta\u0142tu tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d nagrodzonych dot\u0105d pisarzy znalaz\u0142o si\u0119 jedynie 18 kobiet. Dwa lata temu medal noblowski odebra\u0142 pochodz\u0105cy z Norwegii Jon Fosse<\/a>, minimalista s\u0142owa, kt\u00f3rego Akademia nagrodzi\u0142a „za nowatorskie sztuki i proz\u0119, kt\u00f3re daj\u0105 wyraz niewys\u0142owionemu”. „By\u0142 w gronie faworyt\u00f3w, ale wiadomo, \u017ce to grono jest do\u015b\u0107 szerokie” \u2014 komentowa\u0142 w\u00f3wczas dla Onetu polski wydawca Fossego, Krzysztof Cie\u015blik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Haruki Murakami, Thomas Pynchon czy mo\u017ce tak\u017ce typowany od lat Salman Rushdie? Ju\u017c dzisiaj poznamy nazwisko tegorocznego laureata…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39775,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,11477,9355,11476,11472,11475,919,48,46,42,38,40,39,41,123,11474,47,11473,3064],"class_list":{"0":"post-39774","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-haruki_murakami","10":"tag-ksiazki","11":"tag-laszlo_krasznahorkai","12":"tag-literacka_nagroda_nobla","13":"tag-mircea_cartarescu","14":"tag-najnowsze_wiadomosci_kultura","15":"tag-nat_styl","16":"tag-omp","17":"tag-pl","18":"tag-poland","19":"tag-polish","20":"tag-polska","21":"tag-polski","22":"tag-rozrywka","23":"tag-salman_rushdie","24":"tag-screening_general","25":"tag-thomas_pynchon","26":"tag-wywiady_i_artykuly"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39774"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39774\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}