„Musz\u0105 zrozumie\u0107”<\/p>\n
\u2014 Dla nas uwolnienie Andrzeja Poczobuta by\u0142o najwy\u017cszym priorytetem. Ukrai\u0144cy musz\u0105 to zrozumie\u0107 \u2014 m\u00f3wi w rozmowie z Onetem wa\u017cny urz\u0119dnik.<\/p>\n
Ale od pocz\u0105tku. Zatrzymanie w Polsce Rosjanina Aleksandra Butiagina \u2014 jak ju\u017c informowali\u015bmy w Onecie \u2014 sta\u0142o si\u0119 jednym z kluczowych element\u00f3w uk\u0142adanki, kt\u00f3ra ostatecznie doprowadzi\u0142a do wypuszczenia<\/a> z bia\u0142oruskiego wi\u0119zienia jednego z najwa\u017cniejszych polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych.<\/p>\n Butiagin nie by\u0142 anonimow\u0105 postaci\u0105. To archeolog zwi\u0105zany z petersburskim Ermita\u017cem, specjalista od staro\u017cytno\u015bci p\u00f3\u0142nocnego wybrze\u017ca Morza Czarnego i Krymu. W \u015bwiecie naukowym funkcjonowa\u0142 jako badacz, kustosz i cz\u0142owiek instytucji o ogromnym znaczeniu symbolicznym dla rosyjskiej kultury. Ale po 2014 r., czyli po aneksji Krymu przez Rosj\u0119, jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 nabra\u0142a zupe\u0142nie innego wymiaru.<\/p>\n Ukrai\u0144cy zarzucali mu, \u017ce prowadzi\u0142 prace archeologiczne na okupowanym p\u00f3\u0142wyspie bez zgody legalnych<\/a> w\u0142adz Ukrainy. Chodzi\u0142o m.in. o wykopaliska w Kerczu, na terenie staro\u017cytnego miasta Myrmekjon. Wed\u0142ug ukrai\u0144skich \u015bledczych dzia\u0142ania te mia\u0142y doprowadzi\u0107 do zniszcze\u0144 w obiekcie dziedzictwa kulturowego i spowodowa\u0107 wielomilionowe straty. Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Rosja sama naciska\u0142a na Bia\u0142oru\u015b <\/p>\n Dla Rosji by\u0142 wi\u0119c nie tylko naukowcem. By\u0142 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rego sprawa dotyka\u0142a samego rdzenia propagandowej narracji Kremla o Krymie. Gdyby Butiagin trafi\u0142 przed ukrai\u0144ski s\u0105d, proces m\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 precedensem: pa\u0144stwo ukrai\u0144skie s\u0105dzi\u0142oby obywatela Rosji za dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzon\u0105 na okupowanym terytorium. To podwa\u017ca\u0142oby rosyjskie twierdzenie, \u017ce Krym jest po prostu cz\u0119\u015bci\u0105 Federacji Rosyjskiej, a rosyjskie instytucje mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 tam bez ogranicze\u0144.<\/p>\n Butiagin zosta\u0142 zatrzymany przez ABW w grudniu 2025 r. w jednym z warszawskich hoteli. Polska dzia\u0142a\u0142a na wniosek Ukrainy, kt\u00f3ra domaga\u0142a si\u0119 jego ekstradycji. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, w marcu 2026 r., warszawski s\u0105d uzna\u0142, \u017ce wydanie Rosjanina<\/a> Ukrainie jest prawnie dopuszczalne.<\/p>\n To by\u0142 moment prze\u0142omowy. Rosjanin nie by\u0142 ju\u017c tylko zatrzymanym cudzoziemcem, kt\u00f3rego sprawa toczy si\u0119 gdzie\u015b w s\u0105dowych aktach. Sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry realnie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 przekazany Kijowowi. I w\u0142a\u015bnie wtedy jego nazwisko zacz\u0119\u0142o \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 ze spraw\u0105 Andrzeja Poczobuta.<\/p>\n Poczobut od 2021 r. pozostawa\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych zak\u0142adnik\u00f3w re\u017cimu Aleksandra \u0141ukaszenki. Dziennikarz i dzia\u0142acz polskiej mniejszo\u015bci<\/a> na Bia\u0142orusi zosta\u0142 zatrzymany w czasie rozprawy z niezale\u017cnym \u015brodowiskiem Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi. W 2023 r. skazano go na osiem lat kolonii karnej. Mi\u0144sk wiedzia\u0142, \u017ce dziennikarz jest dla Warszawy kim\u015b szczeg\u00f3lnie wa\u017cnym, dlatego traktowa\u0142 go jako bardzo cenny element gry. Zatrzymanie Butiagina zmieni\u0142o uk\u0142ad si\u0142. Rosja, wed\u0142ug informacji z polskich s\u0142u\u017cb, mia\u0142a uzna\u0107, \u017ce nie mo\u017ce dopu\u015bci\u0107 do jego ekstradycji na Ukrain\u0119. W efekcie to Moskwa zacz\u0119\u0142a naciska\u0107 na Bia\u0142oru\u015b, aby w\u0142\u0105czy\u0107 Poczobuta do szerszej wymiany. Z punktu widzenia Warszawy pojawi\u0142a si\u0119 za\u015b szansa, kt\u00f3rej wcze\u015bniej brakowa\u0142o: kto\u015b, na kim realnie zale\u017ca\u0142o stronie rosyjskiej. Tak dosz\u0142o do wymiany.<\/a>Kij\u00f3w rozczarowany wymian\u0105<\/p>\n Wcze\u015bniej trzeba by\u0142o jednak dopi\u0105\u0107 formalne kwestie. Zapytali\u015bmy o nie Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n „Postanowienie S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie z dnia 18 marca 2026 r. w przedmiocie ekstradycji Aleksandra Butiagina na Ukrain\u0119 jest prawomocne. Minister Sprawiedliwo\u015bci postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2026 r. odm\u00f3wi\u0142 wydania Aleksandra Butiagina organom wymiaru sprawiedliwo\u015bci Ukrainy. Postanowienie to jest ostateczne” \u2014 czytamy w odpowiedzi resortu.<\/p>\n Waldemar \u017burek podpisa\u0142 wi\u0119c kluczowy dokument dopiero w dniu, w kt\u00f3rym dosz\u0142o do wymiany wi\u0119\u017ani\u00f3w na polsko-bia\u0142oruskim przej\u015bciu granicznym w Bia\u0142owie\u017cy.<\/p>\n I dalej: „Zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami w zakresie ekstradycji to minister sprawiedliwo\u015bci podejmuje ostateczn\u0105 decyzj\u0119 i mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 wydania osoby, nawet je\u015bli s\u0105d uzna wydanie za dopuszczalne. W przedmiotowej sprawie \u017cycie i zdrowie Andrzeja Poczobuta by\u0142o najwa\u017cniejsze” \u2014 pisze Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n